तेलको मूल्य बढ्दा विश्वभरका सेयर बजारमा गिरावट
काठमाडौं । विश्वभरका सेयर बजारमा शुक्रबार ठूलो गिरावट आएको छ । तेलको मूल्य लगातार बढ्न थालेपछि लगानीकर्तामा आर्थिक चिन्ता बढ्दै जाँदा अमेरिकासहित विश्वका प्रमुख सेयर बजारहरू दबाबमा परेका हुन् । विशेषगरी कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधिसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूको सेयरमा तीव्र गिरावट आएपछि बजारमा व्यापक असर परेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । अमेरिकाको एस एन्ड पी ५ सय सूचकाङ्क अघिल्लो दिन बनाएको ऐतिहासिक उच्च बिन्दुबाट करिब १.२ प्रतिशतले घटेको छ । त्यस्तै डाउ जोन्स औद्योगिक सूचकाङ्क ५३७ अंकले ओरालो लागेको छ भने नास्डाक सूचकाङ्क करिब १.५ प्रतिशतले घटेको बताइएको छ । पछिल्ला महिनाहरूमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधिप्रति बढेको उत्साहका कारण तीव्र उकालो लागेको प्रविधि कम्पनीहरूको सेयरमा अचानक गिरावट आएपछि बजार अस्थिर बनेको हो । कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रको प्रमुख कम्पनीका रूपमा चिनिएको एनभिडियाको सेयर मात्रै ४.४ प्रतिशतले घटेको छ । यद्यपि यस वर्ष हालसम्म उक्त कम्पनीको सेयर मूल्य २६ प्रतिशतभन्दा बढीले बढिसकेको थियो । त्यस्तै माइक्रोन टेक्नोलोजीको सेयर ६.६ प्रतिशतले घटेको छ, यद्यपि यस वर्ष कम्पनीको सेयर मूल्य अझै पनि करिब १५४ प्रतिशतले माथि रहेको बताइएको छ । विश्लेषकहरूले बजार अत्यधिक बढेको अवस्थामा पुगेकाले केही समयको गिरावट स्वाभाविक भएको बताएका छन् । बलियो अमेरिकी अर्थतन्त्र र कम्पनीहरूको राम्रो आम्दानीले बजारलाई उच्च विन्दुसम्म पुर्याए पनि आगामी दिन सहज नहुने चेतावनी दिइएको छ । यसबीच मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण तेलको मूल्य निरन्तर बढिरहेको छ । विशेषगरी इरानसँगको द्वन्द्व लम्बिँदै जाँदा विश्वकै महत्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्ग हर्मुज जलडमरूमध्य बन्द रहेकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेल आपूर्ति प्रभावित भएको छ । तेल ट्याङ्करहरू आवतजावत गर्न नसक्दा विश्वभर तेलको मूल्य बढेको र त्यसले मुद्रास्फीतिको दबाब थप बढाएको विश्लेषण गरिएको छ । तेल मूल्य वृद्धिका कारण विश्व अर्थतन्त्रमा थप अनिश्चितता बढेको र त्यसको प्रत्यक्ष असर सेयर बजारमा देखिएको जनाइएको छ ।
सेयरमा बैंकहरूको लगानी १.३६ खर्ब पुग्यो, कर्जा १७९.७१ प्रतिशतसम्म बढाए
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले सेयर धितो कर्जासम्बन्धी नीतिमा लचिलोपन ल्याएपछि वाणिज्य बैंकहरूले पुँजी बजारमा लगानी उल्लेखनीय रूपमा बढाएका छन् । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ९ महिनामा मात्रै बैंकहरूको सेयर धितो कर्जा ३४.५५ प्रतिशतले वृद्धि भई ३५ अर्ब १० करोड ९५ लाख रुपैयाँले बढेको राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्कले देखाएको छ । चैत मसान्तसम्ममा १९ वटा बैंकहरूले कुल १ खर्ब ३६ अर्ब ७१ करोड ६६ लाख रुपैयाँ बराबर सेयर धितो कर्जा प्रवाह गरेका छन् । गत वर्षको सोही अवधिमा १ खर्ब १ अर्ब ६० करोड ७० लाख रुपैयाँ मात्र रहेको थियो । राष्ट्र बैंकले विगतमा कडाइ गरेको मार्जिन प्रकृतिको कर्जा (सेयर कर्जा) सम्बन्धी नीति पछिल्लो समय खुकुलो बनाएको र साथै सेयर धितो कर्जाको जोखिम भार १०० प्रतिशतमा झारेपछि बैंकहरूको लगानी बढेको बैंकर तथा लगानीकर्ताहरू बताउँछन् । यस अवधिमा अधिकांश बैंकहरूले सेयर धितो कर्जा विस्तार गरेका छन् । सबैभन्दा ठूलो वृद्धि कृषि विकास बैंकले गरेको छ, जसले १७९.७१ प्रतिशतले वृद्धि गर्दै ५ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ थपेर कुल ८ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ सेयर कर्जा प्रवाह गरेको छ । गत वर्ष बैंकको सेयरमा लगानी ३ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ मात्र थियो । रकमका आधारमा सबैभन्दा बढी सेयर धितो कर्जा दिने बैंक नबिल बैंक बनेको छ । नबिल बैंकले १९.९४ प्रतिशत वृद्धि गर्दै २ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ थपेर कुल १७ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ लगानी गरेको छ, जुन वाणिज्य बैंकहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च हो । समीक्षा अवधिमा माछापुच्छ्रे बैंकको १३६.९३ प्रतिशत अर्थात् २ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ बढेर ४ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ, सानिमा बैंकको ९९.८३ प्रतिशत अर्थात् २ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ बढेर ४ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ, एनएमबि बैंकको ९१.४२ प्रतिशत अर्थात् १ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ बढेर ४ अर्ब रुपैयाँ, एनआईसी एशिया बैंकको ९१.३७ प्रतिशत अर्थात् २ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ बढेर ४ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ सेयरमा लगानी गरेका छन् । एभरेष्ट बैंकको ८३.३५ प्रतिशत अर्थात् २ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ बढेर ५ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ, लक्ष्मी सनराइज बैंकको ८२.१७ प्रतिशत अर्थात् ४ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ बढेर ९ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ, हिमालयन बैंकको ७४.३८ प्रतिशत अर्थात् १ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ बढेर ३ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ६७.९१ प्रतिशत अर्थात् ३ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ बढेर ८ अर्ब २० करोड रुपैयाँ पुँजी बजारमा लगानी गरेका हुन् । समीक्षा अवधिमा प्रभु बैंकको ३१.७० प्रतिशत अर्थात् १ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ बढेर ६ अर्ब १२ करोड रुपैयाँ, प्राइम बैंकको २४.४९ प्रतिशत अर्थात् १ अर्ब ९० करोड करोड रुपैयाँ बढेर ९ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक (एनआईएमबि)को २०.३६ प्रतिशत अर्थात् ६५ करोड ७६ लाख रुपैयाँ बढेर ३ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ, कुमारी बैंकको १९.५९ प्रतिशत अर्थात् १ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँ बढेर १० अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ लगानी गरेका हुन् । यस्तै, ग्लोबल आइएमई बैंकको १७.८५ प्रतिशत अर्थात् २ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ बढेर १३ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ, सिद्धार्थ बैंकको ५.६२ प्रतिशत अर्थात् ४७ करोड ९४ लाख रुपैयाँ बढेर ९ अर्ब ३२ लाख रुपैयाँ लगानी गरेका छन् । तर, समीक्षा अवधिमा नेपाल बैंक, सिटिजन्स बैंक र नेपाल एसबिआई बैंकले भने सेयरमा लगानी घटाएका छन् । नेपाल बैंकको १५.०८ प्रतिशत अर्थात् १ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ घटेर ६ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ, सिटिजन्स बैंकको १४.०२ प्रतिशत अर्थात् ९६ करोड ५ लाख रुपैयाँ घटेर ५ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ र नेपाल एसबिआई बैंकको ८.६५ प्रतिशत अर्थात् ५ करोड ३१ लाख रुपैयाँ घटेर ५६ करोड रुपैयाँ मात्रै सेयरमा लगानी गरेका छन् ।
१२७ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्यो, ३ अर्बको कारोबार
काठमाडौं । शुक्रबार सेयर बजार समान्य अंकले बढेको छ । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक १.७७ अंकले बढेर २७३१ बिन्दुमा पुगेको हो । नेप्सेका अनुसार १२७ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा १२० कम्पनीको सेयर मूल्य घटेको छ । २२ कम्पनीको सेयर मूल्यमा भने कुनै परिवर्तन आएको छैन । शुक्रबार ३३८ कम्पनीको ७९ लाख कित्ता सेयर किनबेच हुँदा ३ अर्ब ९ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै कारोबार युनियन हाइड्रोपावरको भएको छ । युनियनको ३० करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । साथै एपीआई पावर कम्पनीको ११ करोड, रिलाइन्स स्पिीनिङको ८ करोड ६३ लाख, एसवाई प्यानलको ८ करोड ५६ लाख र नेसनल हाइड्रोपावरको ८ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । आज युनियन हाइड्रोपावरको सेयर मूल्य १४.७९ प्रतिशतले घटेर नकारात्मक सर्किट लागेको छ । शुक्रबारको कारोबारमा १३ उपसमूहको सूचक मध्ये ७ वटाको सूचकमा हरियाली छाएको छ । बैकिङ ०.१३ प्रतिशत, फाइनान्स ०.३७ प्रतिशत, होटल तथा टुरिजम ०.२८ प्रतिशत, हाइड्रोपावर ०.०६ प्रतिशत, नन लाइफ इन्स्योरेन्स ०.६४ प्रतिशत, अन्य ०.१९ प्रतिशत र ट्रेडिङ ०.३३ प्रतिशले बढेका छन् ।
