विकास वहस

विक्रम सम्बत २०२५ सालदेखि बैंकिङ क्षेत्रमा प्रवेश गरेका नारायणदास मानन्धर अहिले प्राइम कमर्सियल बैंकको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको जिम्मेवारीमा छन् । बैंकिङ क्षेत्रमा ५२ वर्षभन्दा बढी समय विताइसकेका मानन्धरको व्यवस्थापकीय नेतृत्वमा रहेको सो बैंकले चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा आफ्नो नाफा ३९.४ प्रतिशतले बृद्धि गरेको छ । अधिकांश बैंकहरुको नाफा गत आर्थिक वर्षको ६ महिनाको तुलनामा यो वर्ष घटिरहेको अवस्थामा प्राइम कमर्सियल बैंकले कसरी नाफा बृद्धि गर्न सक्यो भन्ने आम चासो पनि छ । यस्तै, पछिल्ला केही दिनयता प्राइम कमर्सियल बैंकले सेन्चुरी बैंकसँग मर्जरमा जाने तयारी गरिरहेको छ भन्ने बजार हल्ला पनि चलेको छ । यी लगायत बैंकिङ क्षेत्रका अन्य विषय र खासगरी चेम्बर अर्गनाइजेसनका पदाधिकारीले बैंकहरुबाट अझै राहत र सहुलियत माग गरिरहेको जस्ता सन्दर्भमा प्राइम कमर्सियल बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मानन्धरसँग कुराकानी गरिएको छः कोभिड महामारीको कारण अधिकांश बैंकहरुको नाफा कम देखिएको अवस्थामा प्राइम बैंकले भने गत वर्षको तुलनामा साढे ३९ प्रतिशतले बढाएको छ, यो कसरी सम्भव भयो ? हामी आफ्नै हिसावमा कन्सिस्टेन्सी रुपमा गइरहेका हुन्छौं । अहिलेको व्यालेन्ससीट हेर्दा तपाईंलाई यो कसरी सम्भव भयो जस्तो लागेको होला । यसअघिका व्यालेन्ससीट हेर्नुभयो भने पनि यस्तै बृद्धि देख्नुहुन्छ । बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ, यो र त्यो गर्नुपर्छ भन्ने हामीलाई छैन । हाम्रो जुन स्ट्रेन्थ छ, जुन अवसर छ, त्यसलाई ट्रयाप गरेर अघि बढ्छौं । हाम्रो नेटवर्क बढ्यो, स्रोत साधन बढ्यो, त्यसैको परिणाम हो यो । साच्चै भन्ने हो भने त हामीले जति उपलब्धी हासिल गर्न सक्थ्यौं, त्यति भएन । कोभिडका कारण कति महिनासम्म त हाम्रा कतिपय शाखा नै खुल्न सकेनन् । राम्रोसँग बैंक संचालन हुन पाएन । तर, पनि हामीले अहिले जे जति उपलब्धी हासिल गरेका छौं, त्यो प्राकृर्तिक बृद्धि नै हो । हाम्रो कर्जाको आकार धेरै बढेको छैन । त्यसैले हामीसँग जे छ, त्यसलाई बढाउँदै जान्छौं । शहरी क्षेत्रको भित्री बस्तीहरुमा बैंकिङ सुविधा प्रदान गर्नको लागि प्राइम बैंकले सुरुका दिनदेखि जे जस्तो रणनीति अपनाएको थियो, त्यसले पनि बैंकलाई अप्ठेरो अवस्थामा पनि राम्रो उपलब्धी हासिल गर्न सहयोग गरेको हो ? मैले अघि पनि भनें कि हामी प्रतिस्पर्धा गर्दैनौं । तर, बजारमा नयाँ अवसर भने हेरिरहेका हुन्छौं । जोखिम व्यवस्थापन गर्दै नयाँ अवसर हेरिरहेका हुन्छौं । यसो हुँदा हामीले प्रतिस्पर्धा नै गर्नु परेन । दोस्रो कुरा, हाम्रा क्रेडिट क्लाइन्टलाई हामी कहिल्यै पनि ऋणीको रुपमा लिदैनौं । बैंकले लगानी गर्छु भनेर एक पटक निर्णय गरिसकेपछि उहाँहरुलाई हामी हाम्रै परिवारको सदस्यको रुपमा लिन्छौं । गाह्रो सारो परेको बेलामा ‘साइलक’ गर्दैनौं । सहजीकरणको पहल गरिदिन्छौं । रिकभरको सम्भावना छ भने निकासको लागि हामी नै पहल गरिदिन्छौं । कोभिडको बेलामा राष्ट्र बैंकले ल्याएको प्याकेज असाध्यै राम्रो छ । हामी पनि यस्तै प्याकेज दिन चाहन्थ्यौं । यसको कार्यान्वयन हामी धेरै खुसीका साथ प्रभावकारी रुपमा गरिरहेका छौं । उद्योगी व्यवसायीहरु हामीसँग खुसी भएका कारण आएर भन्ने गर्छन् कि बरु हामी आधा वा एक प्रतिशत बढी व्याज तिर्न पनि तयार छौं, प्राइम बैंक छोड्दैनौं भन्छन् । हाम्रो व्यवहारले गर्दा पनि उहाँहरुलाई घरायसी वातावरण महसुस भयो होला । कोभिडको बेलामा पनि हाम्रो बैंकको परिसुचक राम्रा देखिनुको कारण यस बैंकका सबै ग्राहकले देखाउनु भएको आत्मिय भाव पनि हो । प्राइम बैंकले हामीलाई राम्रो व्यवहार गरेको छ, हाम्रा लागि अझै केही गर्दैछ, हामीले पनि यो बेला सहयोग गर्नुपर्छ भनेर कर्जाको किस्ता तिरेको अवस्था हो । भन्नाको मतलब के हो भने हामीले राम्रो व्यवहार गर्यो भने ग्राहकले पनि हामीसँग राम्रो व्यवहार गर्छन् । कोभिड महामारीपछि पनि बैंकहरुको वित्तीय अवस्था खराब देखिदैन, यसले नेपालमा वित्तीय अनुशासनको अवस्था राम्रो रहेको देखाउँछ, ऋणीहरुले भने तपाईंहरुसँग भेट्दा कस्तो प्रकारको प्रतिक्रिया जनाएका छन् ? सबै कुरालाई जनरलाइज्ड गर्नु हुँदैन । सबै क्षेत्रमा राम्रो र नराम्रो भन्ने हुन्छ । बैंकमा पनि कतिपय व्यक्तिहरु आफै जिद्दी, आफै जान्ने पल्टिने, मै हूँ भन्नेहरु हुन्छन् । यस्तो प्रबृत्तिलाई हामीले स्वीकार गरेर अपवादको रुपमा लिनुपर्छ । नत्र, सामान्य रुपमा कोही मान्छे पनि बद्मास हुन खोज्दैन । कामै गर्छु, केही व्यवसाय नै गर्छु, त्यसैबाट व्यवहार चलाउँछु, परिवार पाल्छु भनेर आएको मान्छे बद्मास हुन खोज्दैन । यस्ता मान्छेको संख्या ९९ प्रतिशत जति हुन्छ होला । ऋण नतिरेको कुरा गाउँमा थाहा कि, ऋणमा परिएला कि ? ऋणमै मरिएला कि भनेर डराउँने मान्छेको संख्या धेरै छ । यो मान्यता बैंकको पुँजी हो । तर, हामीले पनि जनताको पैसा लिएर बसेका हुन्छौं । कसैले लगेको ऋण तिरेन भनेर खाएर जाओस् भनेर बस्न सक्दैनौं । बद्मासी गर्न खोज्ने र चाहने केही व्यक्तिहरुलाई हामीले पनि कारबाही गरेका छौं । समग्रमा भन्नुपर्दा ग्राहकले हामीप्रति राम्रो र सकारात्मक प्रतिक्रिया जनाउनु भएको छ, वित्तीय विवरणले पनि सोही प्रकारको अवस्था देखाएको छ । असोज मसान्तपछि ऋण तिर्नेक्रम बढेको हो ? अरु बैंकहरुको बारेमा त जानकारी भएन, हाम्रो बैंकको हकमा भने त्यस्तो देखिन्छ । कोभिड महामारीको बेलामा नेपाल राष्ट्र बैंकले केही खास व्यवस्थाहरु गरेको छ । त्यसको कारण बैंकहरुले क्षणिकको लागि नोक्सान व्यहोर्नु परेको होला । बैंकहरुले अहिले गरेको कर्जा नोक्सानी व्यवस्था भनेको नोक्सानी होइन । क्षणिकको लागि मात्रै हो । त्यसैले पछिल्लो समय कर्जा असुलीको अवस्था राम्रो देखिन्छ । कोभिड महामारीको असर अर्थतन्त्रमा जुन प्रकारको जोखिम देखिएला भन्ने अनुमान गरिएको थियो, त्यस्तो जोखिम देखापरिसकेको हो कि अझै गहिरो रुपमा देखापर्छ होला ? साच्चै भन्ने हो भने त हामी एक हिसावले भाग्यमानी पनि देखियौं । संसारमा जस्तो खालको पेनफुल अवस्था देखापर्यो, नेपालमा त्यो रुपमा देखा परेन । यसैकारण हामी भाग्यमानी देखियौं भनेको हूँ । अन्य देशमा जस्तो असर नपर्नुका धेरै कारणहरु होलान् । जस्तो कि अन्य देशमा जस्तो गरी हाम्रोमा कोभिड फैलिएन होला । बैदेशिक रोजगारीबाट जति मानिस नेपाल फर्केलान् र अवस्था जसरी भयावह होला भनेर अनुमान गरिएको थियो, त्यसको उल्टो रेमिटान्स अप्रवाह बढ्यो । अनुमान गरे जसरी मानिसहरु नेपाला फर्किएनन् होला । उपभोग कम भएका कारण हाम्रो व्यापार घाटा कम भयो होला । त्यसले पनि हाम्रो अर्थतन्त्रलाई स्वास्थ्य राख्न सहयोग गर्यो होला । हामीलाई गम्भीर असर परेको भनेको रोजगारीमा हो । धेरैको रोजगारी गुम्यो । अबको दिन कस्तो होला त भन्दा अब कोभिडको असर धेरै देखिएन । अब रिभाइबलको चान्स बढ्यो । यही अवस्थामा सरकारले पनि केही राम्रो काम गर्न खोजेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले त वान्डरफुल काम गरिदिएको छ । साह्रै राम्रो प्याकेज दिएको छ । माहामारी अब बढेन भने अब आर्थिक असर बढ्दैन । कर्जा असुलीका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकले दिएको नीतिगत सुविधाको समय सकिएपछि फेरि संकट आउने हो कि ? राष्ट्र बैंकले जस्तो प्याकेज ल्याइदियो, त्यसले गर्दा सबै पक्ष बच्यो । हामी सबैलाई थाहा छ कि पसल बन्द छ, उद्योग बन्द छ, गाडी चल्न पाएको छैन, होटल बन्द छ, सिनेमा हल बन्द छ, जागिर गुमेको छ, यस्तो बेलामा कसले कहाँबाट पैसा ल्याएर ऋण तिर्ने ? बैंकले जनताको पैसा चलाएको छ, सधै नोक्सानी देखाएर कतिन्जेल बैंक चलाउन सकिन्छ ? ऋणीलाई राहत नदिई ऋणमाथि ऋण थपेको भए उनीहरुले कहाँबाट पैसा ल्याएर ऋण तिर्ने ? समस्या हुन्थ्यो । राष्ट्र बैंकले यो समस्या समाधान गरिदियो । अर्काेतिर, आफ्नो व्यवसाय संचालन गर्न रिफाइनान्सको माध्यमबाट स्रोतको व्यवस्था पनि गरिदियो । राष्ट्र बैंकले यस्तो सुविधा नदिएको भए बैंकहरुले पनि केही गर्न सक्दैनथे । यो समस्यालाई राष्ट्र बैंकले बढो राम्रो किसिमबाट समाधान गरिदियो । राष्ट्र बैंकले दिएको सुविधाको म्याद सकिन लाग्दा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ लगायत चेम्बर अर्गनाइजेसनहरुले फेरि पनि व्याज छुट दिनुपर्यो, कर्जा पुनर्तालिकरणको अवसर फेरि दिनुपर्यो, यसपालीको जस्तै गरी मौद्रिक नीतिमार्फत पुनः सहुलियतका कार्यक्रम ल्याउनु पर्यो भनेर नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर, अर्थमन्त्री जस्ता व्यक्तित्वहरुलाई भेटेर लविङ गरिरहेका छन् नि ? उहाँहरुको विषयमा म भन्न सक्दिनँ । उहाँहरुलाई कुन विषयमा पेन फिल भएको, कतिसम्म राहत चाहिएको, कति सुविधा चाहिएको भन्ने थाहा भएन । हाम्रो अर्थतन्त्र पनि हेर्नुपर्यो । यसपालीको कोभिड महामारीले मलाई त गज्जवको इम्प्रेसन दियो । म गलत पनि हुन सक्छु । के इम्प्रेसन दियो भने उहाँहरु नेपालको जनता हो कि होइन ? नेपाली दाजुभाइ दिदीबहिनीहरु हो कि होइन ? तपाईंलाई परेको समस्या मलाई, मलाई परेको समस्या तपाईंलाई भन्ने मान्यता उहाँहरुको हो कि होइन ? समाजमा यत्रो असर पर्दाखेरी उहाँहरु कहाँ रहनुभएको थियो ? उहाँहरुको आम्दानी ५ सय करोडमा एक लाख थप्नै पर्ने ? आफ्नो भएकोबाट केही सहयोग गर्न तयार किन हुनुभएन ? कति मान्छेहरु अरुलाई खाना खुवाउने, औषधी बाढ्ने, मास्क र सेनिटाइजर बाँड्न लागेका छन् । उहाँहरुको क्षेत्रमा के भएको छ ? आफ्नै दाजुभाइ दिदीबहिनीलाई समस्या परेको बेलामा मेरो खल्तीमा भएको १० रुपैयाँबाट २/३ रुपैयाँ दिन म किन नसक्ने ? उहाँहरुले त्यो गरेको कहिल्यै सुनिएन । ख्वै उहाँहरु । जहिले पनि सबै मिनाहा गरिदिनु पर्यो भन्ने ? बैंकले यति सेयर हालेर यति नाफा गर्यो भन्ने गुनासो आउँछ । उहाँहरुको नाफाको कहिल्यै राम्रोसँग हिसाव गरेको छ ? बैंकहरुले त जनताको अर्बाैं, खर्बाैं रुपैयाँ चलाएर उनीहरुलाई व्याज दिएर नाफा कमाएको हो । उहाँहरुले कति पुँजी लगानी गरेर कति नाफा गर्नुभएको छ ? पारदर्शी ढंगले हिसाव देखाएको छ ? त्यसैले उहाँहरुको कुरा सुहाएन । समाज सेवाको लागि उहाँहरुले अहिले के गरिरहनु भएको छ ? अब यिनीहरुलाई त ऋण नै सबै मिनाहा भनिदिए हुन्छ । अनि मात्रै खुसी होलान् । र, थप चाहियो भन्लान् । चेम्बर अफ कमर्श, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ वा यस्तै कुनै चेम्बर अर्गनाइजेसनमा बस्नेहरु पनि नेपाली दाजुभाइ दिदीबहिनी नै हुन् । नेपालमा आफ्ना दाजुभाइ दिदीबहिनीलाई आपत परेको बेलामा सधै सरकारको मात्रै मुख ताक्ने ? सरकारको त्यति क्षमता छ ? अमेरिका, बेलायत, क्यानडा, जापानमा सरकारले गरे जस्तो व्यवहार यहाँ गर्न सरकारसँग क्षमता छ ? छ भने भनौं । छैन भन्ने हो भने हामी सबै मिलेर समस्याको समाधान गर्न सकिन्छ । होस्टेमा हैसें हुन्थ्यो नि । यो त भएन । बरु हामी जनताबीचबाट कसलाई के राहत दिनुपर्यो, कसले कसरी सहयोग गर्न सकिन्छ भनेर लागिरहेका छौं । तर, उहाँहरुमध्ये एक दुई जना बाहेक कसले के गर्यो भनेर हेरौं न । केही गर्नेहरुले पनि आफ्नो क्षमता अनुसार गरेको भने देखिएन । आफ्नो गोजीमा भएको रकमबाट केही सहयोग गर्दा आफू टाट पल्टिने त होइन । समाज सेवाको लागि उहाँहरुले अहिले के गरिरहनु भएको छ ? अब यिनीहरुलाई त ऋण नै सबै मिनाहा भनिदिए हुन्छ । अनि मात्रै खुसी होलान् । र, थप चाहियो भन्लान् । उद्योगी व्यवसायीले बैंकरलाई ‘ह्वाइट कलर’ वा टाई लगाउने गुण्डा जस्ता शब्द पनि प्रयोग गर्ने गरेको सुनिन्छ तर, आजको दिनमा बैंकिङ क्षेत्रमा जम्मा भएको निक्षेपको औसत व्याज ६ प्रतिशत मात्रै हिसाव गर्ने हो भने पनि २ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी त व्याजको रुपमा ग्रामीण क्षेत्रका कन्तुर वा थैलीमा राखिने पैसाको लागि पनि प्रदान गरिरहेका छन्, आफूहरुले यसरी आर्थिक योगदान गर्दा पनि उल्टै नमिठा शब्दहरु सुन्नुपर्दा तपाईंलाई कस्तो महसुस हुन्छ ? सबैको आ–आफ्नो स्वभाव र शैली हुन्छ । कसैले भनेको कुरा सही रहेछ, म गलत रहेछु भने त्यो सुनेर म सच्याउछु । मेरो आलोचना वा विरोध गर्ने व्यक्तिलाई म गुरु मान्छु । तर, हामीले गरेको कामको कारण समाज र देशलाई नै फाइदा भएकोले हामीप्रति सम्मान प्रदर्शन होस् भन्ने तपाईंको जुन आसय छ, त्यसको तपाईं अपेक्षा नगर्नुहोस् । मेरो स्वभाव के हो भने म आफूले सकेजति गर्छु । तर, त्यसको प्रतिफलको अपेक्षा म गर्दिनँ । मैले खोजेको काम भयो कि भएन भनेर मूल्यांकन गर्छु । कुनै निहित स्वार्थको लागि मैले केही गरिरहेको छु भने म गलत भएँ । तर, निस्वार्थ रुपमा केही गरिरहेको छु भने त्यो उसको कुरा हो । कोही मानिसले खान पाएको छैन, कसैले उसको घरमा गएर खाना दिन्छ भने उसले जस्तो प्रतिक्रिया देखाए पनि केही फरक पर्दैन । उसले त यत्रो भएर पनि यति थोरै दिने पनि भन्न सक्छ । फूर्ती लाउन दिएको पनि भन्न सक्छ । त्योसँग हामी किन लाग्ने ? हाम्रो कर्तव्य पूरा भयो कि भएन भनेर मात्रै आफूले ध्यान दिने हो । मर्जर र एक्विजिसनअघि प्राइम बैंक थोरैभन्दा थोरै कर्मचारीबाट अधिकतम प्रतिफल प्राप्त गर्नेमध्येमा पर्ने गरेको थियो, मर्जर एक्विजिसनपछि कर्मचारीको उत्पादकत्वमा केही कमि आएको हो ? त्यस्तो भएको छैन । हाम्रोमा एक प्रकारको वर्किङ कल्चर छ । हाम्रोमा सबैभन्दा पहिला कर्मचारीलाई उसको जिम्मेवारीको बोध गराउँछौं । यहाँ तिमी किन बसिरहेका छौं भनेर हामी ओरेन्टेसन दिन्छौं, तालिम दिन्छौं । सबैलाई केही गरौं, केही देखाउँ भन्ने हुन्छ । हामीले त्यो मौका सबैलाई दिने गरेका छौं । बैंकका सबै कर्मचारी पढेलेखेका हुन्छन् । आफै जान्ने र परिस्थितिको सामना गर्न सक्ने क्षमताका हुन्छन् । उनीहरुलाई केही समस्या पर्यो भने हामी हरसम्भव प्रयत्न गर्छाैं । जस्तो कि कोभिड महामारीको बेलामा हाम्रा कर्मचारीलाई सुरक्षित राख्न हामीले केही कसर बाँकी राखेनौं । भगवानको कृपाले हामी सफल पनि भयौं । तपाईंले भने जस्तै अर्काे कल्चरबाट आएका कर्मचारीहरु यो कल्चरमा आएपछि केही भिन्नता महसुस गरेका हुन्छन् । पछिल्लो मर्जरकै कुरा गर्ने हो भने त्यो मर्जर प्रक्रिया पूरा हुने वित्तिकै कोभिड महामारी सुरु भयो । त्यसैकारण हामीले चाहे जस्तो गरी ओरेन्टेसन दिन पाएनौं । त्यहाँनेर केही सामान्य असर परेको छ । अब परिस्थिति सामान्य हुँदैछ, उनीहरुलाई ओरेन्टेसनदेखि तालिमसम्म प्रदान गरेर सहजीकरण गर्छाैं । मर्जरका बारेमा तपाईंहरुको अबको रणनीति के हो ? यो विषय अब सरकारको नीति वा देशको आवश्यकतामा भर पर्छ । यसै भन्न सकिदैन । मर्जर हामीलाई आफैमा आवश्यकता अब होइन । पुँजीको हिसावमा, नेटवर्कको हिसावमा, लगानीकर्तालाई प्रतिफल दिने हिसावमा, कर्मचारीलाई दिने सुविधाको हिसावमा वा अन्य कुनै पनि कारणले हामी असाध्यै राम्रो अवस्थामा छौं । त्यसैले अब हामीलाई मर्जर अव आवश्यक होइन । तर, पनि कहिले काँही नीतिगत व्यवस्थाको कारणले वा आर्थिक अवस्थको कारणले पनि मर्जर गर्नुपर्ने हुन्छ । आवश्यकता पर्यो भने मर्जरको लागि हामी खुल्ला छौं । अब हामीलाई मर्जर आवश्यक छैन भनेर स्वार्थ केन्द्रीत भएर हामी पन्छिदैनौं । किनभने हाम्रो पनि जिम्मेवारी हुन्छ । हामी त्यो जिम्मेवारी पूरा गर्न तयार छौं । अब मर्जर र एक्विजिसनको लागि वाणिज्य बैंक नै खोज्ने हो ? जुन पनि हुन सक्छ । वाणिज्य बैंक वा विकास बैंक जुन पनि हुन सक्छ । हामीलाई यो नै चाहिन्छ भन्ने छैन । कुनै बैंक वित्तीय संस्थाहरुसँग कुरा भइरहेको छ ? त्यस्तो सिरियसली कुरा भएको छैन । अहिलेको अवस्थामा जुनसुकै बैंक वित्तीय संस्थाहरुलाई मर्जर र एक्विजिसनको प्रस्ताव आइरहेकै हुन्छ । यो कुन नौलो कुरा भयो र । अहिले बैंक वित्तीय संस्थालाई मर्जर र एक्विजिसनको प्रस्ताव आउनु भनेको त विहे गर्ने उमेर पुगेका केटाकेटीलाई बिहेको प्रस्ताव आए जस्तै हो । हामी मर्जरको ओपन छौं । सेन्चुरी बैंकसँग मर्जर गर्न लाग्नुभएको हो ? यो विषयमा बजारमा निकै हल्ला चलेको मैले पनि सुनेको छु । यो नितान्त हल्ला मात्रै हो । सेन्चुरी मात्रै होइन, अरु कुनै पनि बैंकसँग मर्जर गर्ने वा नगर्ने भन्ने हिसावले हाम्रो कुरा भएको छैन । सम्बन्धित सामग्री २०३८ सालदेखि जागिर छोड्न चाहेको तर अझै पाएको छैन

विश्व महामारीका रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको कारण धेरै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुको चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमासमा असर परेको देखिन्छ । तर, सिटिजन्स बैंकको हकमा भने त्यति धेरै असर परेन । हामीले लिएको रणनीति र कार्ययोजना अनुसार हामी अगाडि बढ्दा हाम्रो अधिकांश इण्डिकेटरहरु सकारात्म अर्थात ग्रोथको रुपमा देखिएका छन् । हामीले हाम्रो तीन वर्षे रणनीति भनेर सञ्चालक समितिबाट पास गराएका छौं । कोभिड–१९को बिचमै हामीले तीन वर्षे रणनीतिलाई पास गरेका थियौं । हाम्रो मुख्य रणनीति घनेको टप टेनमा जाने हो । सर्वप्रथम हामी साइजका हिसावले टप टनमा जाने हो । जब साइज बन्छ त्यसपछि कमाई अवश्य नै आउँन्छ । रिटर्न आउँछ । त्यसै अनुसार हामी अगाडि बढिरहेका छौं । हाम्रो अहिलेको अवस्था हेर्दा अर्को वर्ष नै सिटिजन्स बैंक टप टेन बैंक भित्र पर्छ भन्ने हाम्रो विश्वास छ र त्यही अनुुसार नै हामी काम गरिहरेका छौं । अर्को, हामीले ख र ग वर्ग अर्थात विकास बैंक र वित्तीय कम्पनीहरुलाई एक्वायर गर्ने हो । कसरी र कुन बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई एक्वायर गर्यो भने हामी अझ शसक्त र हाम्रो रणनीति मिट गर्न सक्छौं सो कम्पनीको हरेक पक्ष अध्ययन गरेर सोही अनुरुप काम गर्छौं । प्रादेशिक व्यवसायमा सन्तुलन गर्छौं । यही रणनीतिको शिलशिलामा अहिले हामी तिनाउँ विकास बैंकलाई एक्वायर गर्ने चरणमा छौं हाम्रो वार्षिक साधारणसभालाई त्यसलाई अनुमोदन गरिसकेको छ । त्यो स्वीकृतीको चरणमा छ । अब हामी छिट्टै संयुक्त कारोबार सुरु गछौं । यो पनि त्यही मिसन भित्रको विषय हो । हामीले ऐतिहासिक ग्रोथ गरेका छौं । यी सबै हाम्रा रणनीतिसँग सम्बन्धित छन् । अर्को, रणनीति भनेको वैदेशिक साझेदार भित्र्याउने पनि हो । भोलिको कूरा के हुन्छ हामी भन्न सक्दैनौं तर आजको दिनसम्म हामीले सिटिजन बैंकको ब्राण्ड र लोगो यथावथ राखेर लङटर्मसम्म बैंकको पहिचान कायम गरेर अगाडि बढ्ने हो । अन्य वित्तीय संस्थाहरुसँग पनि मर्ज कूरा भइरहेको छ । एउटा अर्को विकास बैंकलाई एक्वायर गर्ने प्रयास पनि भइरहेको छ । हामी प्रदेशमा शसक्त हुन चाहन्छौं । हाम्रो फोकस भनेको ख र ग वर्गको बैंक तथा वित्तीय संस्था नै हो । बैंकको मूख्य भनेको पर सेयर हो । गत आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमास र चालु आवको दोस्रो त्रैमासलाई तुलना गर्ने हो भने २३ वटा बैंक नेगेटिभमा छन् । त्यो नेगेटिभको रेञ्ज २ देखि ७० प्रतिशतसम्म छ । तर, हामी १२ प्रतिशत ग्रोथमा छौं । अर्को महत्वपूर्ण परिसूचक बैंकको नेट इन्ट्रेस्ट इनकम हो । जुन बैंकको कमाई हो । यसमा धेरै बैंकको घटेको छ । १७ वटा बैंकको नेट इन्ट्रेस्ट इनकम घटेको छ । तर, हामीले १२.३९ प्रतिशतको ग्रोथ गर्न सफल भएका छौं । यो अफ्ठ्यारोको बिचमा पनि यसमा ग्रोथ गर्नु हाम्रो सफलता हो । नेट फि एण्ड कमिसन १२ वटा बैंकको घटेको छ । तर, हाम्रो १८ प्रतिशत ग्रोथ भएको छ । अर्को मुख्य इण्डिकेटर भनेको अपरेटिङ प्रोफिट हो । जसमा १६ वटा बैंक नेगेटिभ रोलमा छन् । त्यसको रेञ्ज १.४ प्रतिशतदेखि ५३.४ प्रतिशतसम्म नेगेटिभ देखिएको छ । यसमा हामी २१.५ प्रतिशत ग्रोथ गर्न सफल भएका छौं । त्यस्तै, नन इन्ट्रेष्ट इनकममा ६ वटा बैंक नेगेटिभ भएको अवस्था छ भने ५३.७ प्रतिशतले ग्रोथमा छौं । यसले हामीलाई धेरै सहयोग गरेको छ । अर्को ट्रेडिङ इनकमले पनि हामीलाई धेरै सहयोग पुर्याएको छ । जसमा ११ वटा बैंकको नेगेटिभ रोल छ । त्यसमा १.९ प्रतिशतदेखि ३१.१९ प्रतिशतसम्मको नेगेटिभ रेञ्ज छ । हामी यसमा ७८.२८ प्रतिशतको ग्रोथमा छौं । यस्तै, नेट प्रोफिट १८ वटा बैंकको नेगेटिभ छ । हामी यसमा २७.६० प्रतिशत ग्रोथ गर्न सफल भएका छौं । अर्को महत्वपूर्ण इण्डिकेटर वितरणयोग्य नाफा हो । यसमा १९ वटा बैंकको नेगेटिभ रोल छ । तर हामी यसमा ३६.५५ प्रतिशतको ग्रोथमा छौं । जुन हाम्रो ठूलो सफलता हो । हाम्रो निक्षेप पनि बढेको छ । यसमा दुईटा बैंकको नेगेटिभ छ । निक्षेपमा हामी १८ औं नम्बरमा पर्छौं । यसमा हामीले १८.८५ प्रतिशत वृद्धि गरेका छौं । ऋण लगानीमा पनि हामीले सफलता नै हाँसिल गरेका छौं । हाम्रो ऋण लगानी ११.२७ प्रतिशतले बढेको छ । धेरै बैंकहरुको अधिकांश परिसुचकहरु नेगेटिभ देखिएको अवस्थामा हामी ग्रोथमा छौं । यो हाम्रो सफलता हो । अझै हामी सुुधार गर्दै जानेछौं । हामी अब हाम्रा सेयरधनीलाई डबल डिजिटको लाभांश दिन सक्ने अवस्थामा पुग्छौं । हाम्रो लक्ष्य नै डबल डिजिटको लाभांश दिने हो । कोरोना महामारीको समयमा राष्ट्र बैंकले व्यवस्था गरे अनुसार हामीले राहतमा २६ करोड खर्च गरेका छौं । (मंगलबार सिटिजन्स बैंकले आयोजना गरेको पत्रकार अन्तक्र्रिया कार्यक्रममा डीसीईओ देवकोटाले राखेको विचारकाे सम्पादित अंश)

बैकिङ क्षेत्रमा २ दशकभन्दा बढी अनुभव लिइसकेका सर्जु कुमार थापा हाल माछापुच्छ्रे बैंकको नायव महाप्रबन्धक (डीजीएम) पदमा कार्यरत छन् । २००० मा बैंक अफ काठमाडौंबाट बैंकिङ करिअर सुरु गरेका थापाले यसअघि सानिमा बैंकमा स्थापना काल देखि नै संलग्न भई बैंक एउटा वित्तीय संस्था देखि कमर्सियल र्बैंकमा रुपान्तरित हुँदा सम्म महत्वपूर्ण भूमिकामा काम गरिसकेका छन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट एमबीए गरेका थापासँग कुशल नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने दख्खलता मात्र होइन व्यवस्थापकिय क्षमता, क्रेडिट व्यवसायमा राम्रो सम्बन्ध भएको व्यक्तिका रुपमा धेरैले चिन्छन् ।  बैंकको व्यापार प्रोडक्टमा राम्रो ज्ञान हुनुका साथै जोखिम व्यवस्थापनमा समेत दक्षता राख्ने बैंकरका रुपमा परिचित डीजीएम थापासँग माछापुच्छ्रे बैंकले डिजिटल बैंकिङमा मार्दै आएको फड्को, डिजिटल बैंकिङका अवसर र चुनौती, कोरोनापछि बैंकको विजनेस र समग्र वित्तीय परिसूचकहरुको बारेमा विकासन्युजका सन्तोष रोकायाले कुराकानी गरेका छन् । प्रस्तुत छ उक्त कुराकानीको अंशः कोरोना भाइरसको कारण हामीले ठूलो क्षति भोग्नु पर्यो । अहिले नियमित गतिविधिहरु सुरु भएसँगै माछापुच्छ्रे बैंकले आफ्नो गति कसरी बढाइरहेको छ अर्थात बैंक कुन गतिमा बढिरहेको छ? विश्व महामारीका रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसले विश्वभर ठूला साना सबै अर्थतन्त्रलाई असर पारेको छ । हाम्रो देशमा पनि यसले विभिन्न क्षेत्रहरुलाई त्यतिकै असर पुर्याएको छ र यसबाट बैंक पनि अछुतो रहेन । बैंकहरु अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण अङ्ग भएको र उद्योग व्यवसाय क्षेत्रसँग प्रत्यक्ष रुपमा जोडिएको हुनाले उद्योग व्यवसायमा प्रभाव पर्ने वित्तिकै त्यस्को प्रत्यक्ष प्रभाव बैंकलाई पर्छ नै । हाम्रा ग्राहकहरु जसलाई हामीले ऋण दिएका छौं, उहाँहरुको आम्दानीको स्रोतमा समस्या भएपछि त्यसको प्रत्यक्ष असर हामीलाई पनि पर्यो । व्यापारिक क्षेत्रहरु पनि सञ्चालन हुन सकेनन् । पर्यटन क्षेत्र, शिक्षा, साना तथा मझौला उद्योग व्यवसाय, रेमिट्यान्स लगायतका क्षेत्रहरुमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपमा संलग्न ग्राहकहरुलाइृ धेरै असर पुगेको छ । ती क्षेत्रहरुमा असर पर्दा त्यसको प्रत्यक्ष असर बैंकमा पर्यो । ग्राहकको सोर्स अफ इनकम (आम्दानीको स्रोत) मै असर परेपछि त्यसको असर हामीलाई त स्वतः नै पर्ने नै भयो । कोरोना भाइरसको कारण उत्पन्न लकडाउनको समयको राम्रो पक्ष भनेको प्रविधिको प्रयोग हो, लकडाउनबाट पाठ सिक्दै माछापुच्छ्रे बैंकले डिजिटल तथा इन्टरनेट बैंकिङलाई कत्तिको प्राथमिकता दिइरहेको छ ? सुरुमा बैंकिङ सिटी एरिया (शहरी क्षेत्र)मा मात्र सीमित थियो । विस्तारै बैंकहरु गाउँगाउँमा पुगे र आधुनिक बैंकिङ्गमा जनताको पहुँच उल्लेख्य बढेको छ । गाउँगाउँमा बैंक भइसकेपछि अब बैंकिङ सिस्टम मानिसहरुले हातहातमा चाहिरहेका छन् । लकडाउनभन्दा अगाडि पनि हामीले डिजिटल बैंकिङको महत्व बुझेर एक प्रकारको रणनीतिका साथसाथै त्यसका लागि आवश्यक पूर्वाधारहरु पनि तयार पारेर अगाडि बढेका थियौं । जब कोभिड–१९ आयो । त्यसपछि यसको महत्व झन बढ्यो र त्यससँगै डिजिटाइजेसन झन बढेर गयो । डिजिटल भुक्तानीका माध्यमहरु जस्तै, मोबाइल बैंकिङ्ग, इन्टरनेट बैंकिङ्ग, अनलाईन सपिङ्ग, क्यु.आर. कोडको प्रयोग अहिले ह्वात्तै बढेको छ । राष्ट्र बैंक र सरकारले पनि क्यासलेस प्रणालीलाई फोकस गरिरहेको छ । हामीलाई पनि त्यही प्रकारको निर्देशन छ । हामी त झन डिजिटल प्रडक्टको इन्नोभेसनमा एग्रेसिभ भएर लागेका छौं । ग्राहकहरुलाई उत्कृष्ट डिजिटल सेवा दिने उद्देश्यका साथ हामीले बैंकलाई स्मार्ट बैंकको रुपमा प्रस्तुत गरेका छौं । अब विस्तारै क्यासलेस भुक्तानी प्रति मानिसहरुको विश्वास बढ्छ र यसको प्रयोग आगामी दिनमा झन् बढ्दै जाने विश्वास मैले लिएको छु । लकडाउनअघि र लकडाउनपछि माछापुच्छ्रे बैंकको डिजिटल बैंकिङ प्रयोग गर्ने ग्राहकहरुको तुलनात्मकसंख्या के कस्तो छ ? लकडाउनपछि डिजिटल बैंकिङ प्रयोग गर्ने ग्राहकको संख्या एकदमै बढेको छ । लकडाउन अघि हामीले हाम्रो ग्राहकलाई डिजिटल बैंकिङको बारेमा धेरै पटक बुझाउन जरुरी थियो । अहिले उहाँहरु आफै बैंकमा आएर अन्य माध्यमबाटसम्पर्क गरेर यसको बारेमा बुझ्नुहुन्छ । कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने जिज्ञासाहरुको संख्या पनि बढ्दो छ । कोभिडको माहामारी शुरुभए एता डिजिटल बैंकिंग प्रयोग गर्ने हाम्रा ग्राहकहरु दोब्बर भएका छन् भने डिजिटल कारोबार पाँच गुणाले वृद्धि भएको पाएका छौं । बैंकिङ क्षेत्रमा मात्र होइन सबै क्षेत्रमा डिजिटल प्रविधिको प्रयोग बढेको छ । सरकार र निजि क्षेत्रले पनि डिजिटल कारोबारको विकल्प छैन भनेर लागि परिरहेको अवस्थामा नागरिक पनि डिजिटलतर्फ जानको लागि इच्छुक भएर सो अनुरुप काम गरिरहनु भएको छ । एउटा बैंकको सामान्य ग्राहकले घरबाटै डिजिटल बैंकिङ प्रयोग कसरी गर्ने ? अथवा उ कसरी यसमा संलग्न हुनसक्छ ? हामीले व्यक्तिगत ग्राहक र कर्पोरेट ग्राहकहरुलाई स्पेशलाइज्ड सुविधाहरु उपलब्ध गराएका छौं । कर्पोरेट ग्राहकले जति पनि तलब कर्मचारीलाई दिनुहुन्छ, उहाँहरुले आफ्ना कर्मचारीहरुलाई घरमै बसेर त्यो तलब पे गर्न सक्नुहुन्छ । उहाँहरुले सप्लायरहरु भुक्तानी गर्न र फण्ड ट्रान्सफर सक्नुहुन्छ । अब व्यक्तिगत ग्राहकको कूरा । उहाँहरुले पनि घरमै बसेर फण्ड ट्रान्सफर गर्न सक्नुहुन्छ । उहाँहरुले मोबाइल टपअप गर्न सक्नुहुन्छ । टेलिफोनको बिल तिर्न,टीभीको रिचार्ज गर्न, बिजुली र इन्टरनेटको बील भुक्तानी गर्न सक्नुहुन्छ । स्कुलको फि तिर्न सक्नुहुन्छ । उहाँहरुको सबै काम मोबाइल बैंकिङमार्फत नै हुन्छ । अब चेक नै काट्नु पर्दैन । बैंक वा एटीएम सम्म पुगेर क्यास निकाल्न पर्दैन । बैंकको एपबाट धेरै काम गर्न सकिन्छ । यस बाटै मुद्दती खाता खोल्न पनि सकिन्छ । त्यसका लागि उहाँहरुले आफ्नो मोबाइलमा हाम्रो बैंकको एप डाउनलोड गर्नुपर्ने हुन्छ । खाता खोल्न पनि अब बैंक गइरहन आवश्यक छैन । यी सुविधाहरु एक्टिभेट गर्न वा कुनै जानकारी चाहिएमा बैंकको कल सेन्टरमा सम्पर्क गरेर सेवा लिन सकिन्छ । यी विविध विकल्प तथा माध्यमहरु प्रयोग गर्नको लागि बैंकका ग्राहकहरु सक्षम छन् ? अर्थात उनीहरु यसमा अभ्यस्त भइसक्ने वातावरण हामीले कतिको सिर्जना गरेका छौं ? नेपाल राष्ट्र बैंको तथ्यांक अनुसारएक करोडभन्दा बढि नागरिकअहिले डिजिटल बैंकिङमा कुनै न कुनैरुपमा जोडिएको हुनुहुन्छ । तर, साच्चिकै यी सेवाहरुको पूर्ण उपयोग गर्ने संख्या अत्यन्त न्यून छ । उहाँहरुलाई यसमा अभ्यस्त पार्नका लागि हामीलाई चुनौती नै छ । तर, अब हामीले विभिन्न अवेरनेस बढाउने विभिन्न माध्यमहरु प्रयोग गरिरहेका छौं । हामीले ग्राहकहरुलाई व्यक्तिगत रुपमै सम्पर्क गरी हाम्रा डिजिटल सुविधाहरुको प्रयोग गर्न आग्रह गरिरहेका छौं भने अर्को तर्फ सोसल मिडिया लगायतका मिडियाहरुको माध्यमबाट ग्राहकहरुमा यी सुविधाहरुको बारेमा अवेरनेस बढाइरहेका छौं । विभिन्न डिस्काउन्ट र क्यास ब्याक अफरहरु प्रदान गरेर पनि हामीले ग्राहकहरुलाई यस तर्फ आकर्षित गर्न खोजिरहेका छौं र यसले रिजल्ट पनि ल्याइरहेको छ । मोबाइल बैंकिङको विषयलाई लिएर प्रयोगकर्ताका गुनासोहरु के कस्ता आउँछन् ? मोबाइल बैंकिङ्गको प्रयोग बढेसँगै केही गुनासोहरु अवश्य नै आउँछन् । प्रविधिको विषय भएपछि त अवश्य नै गुनासाहरु आउने नै भए । एउटा डिजिटल भुक्तानी गर्दा यसमा धेरैवटा पार्टीहरु संलग्न भइरहेका हुन्छन् । बैंकको एप, सर्भर बाहेक, नेटवर्क, मर्चेन्ट, भुक्तानी सेवा प्रदायक मध्ये कुनै एप तहमा समस्या आउँदा कारोबार सफल हुदैन । हाम्रो सिष्टमलाई चौबिसै घण्टा अनलाइन राख्न हामीले टेक्नोलोजीमा धेरै लगानी गरेका छौं साथै सोही अनुरुप हाम्रो टेक्निकल र अपरेसन टिम सपोर्टको लागि निरन्तर तयार रहन्छ । ती गुनासो सुनुवाई तथा समस्या समाधानका लागि हामी २४सै घण्टा तत्पर हुन्छौं ।आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्समा आधारित हाम्रो ‘माया’ भन्ने च्याटवट छ । कुनै पनि समस्या भयो भने उहाँहरुले त्यसमा मेसेज गरेर आफ्नो समस्या राख्नुहुन्छ । त्यो समस्याको समाधानको उपाय हामी त्यसैमार्फत दिन्छौं । साथै हामीसंग अन्तराष्ट्रिय स्तरको ग्राहक सेवा केन्द्र समेत छ । ग्राहक सेवा केन्द्रमा फोन गरेर समेत ग्राहकले तुरुन्तै आफ्नो समस्याको समाधान गराउन सक्नुहुन्छ । ग्राहकलाई आकर्षित गर्नको लागि बैंकहरुबिच पनि निकै प्रतिष्पर्धा छ । डिजिटल बैंकिङ प्रयोगको सवालमा अन्य २६ वटा वाणिज्य बैंकहरुको तुलनामा माछापुच्छ्रे बैंकको स्टाटस र स्ट्रेन्थ के हो ? अहिले सरकारले नै डिजिटल भुक्तानीलाई फोकस गरिरहेको अवस्था छ । यसको विकल्प नभएपछि सबै डिजिटल प्रविधिलाई नै प्राथमिकता दिएर काम गरिरहेका छन् । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पनि डिजिटल बैंकिङलाई निकै प्राथमिकता दिइरहेका छन् । हामीले हामीलाई स्मार्ट बैंक भनेर चिनायौं । हामीले स्मार्ट बैंक भनेर चिनाइसकेपछि धेरै कामहरु पनि गर्यौं । कोभिडको समयमा मानिसहरुले घरमै बसेर सामान किन्नु पर्ने भयो । उहाँहरुले अनलाइनबाटै कारोबार गर्नुभयो । उहाँहले डेविट तथा क्रेडिट कार्ड प्रयोग गर्दा हामीले विभिन्न सुपर मार्केट अर्थात सपिङसेन्टरसँग नै मिलेर छुटको व्यवस्था गर्यौं । त्यसको प्रत्यक्ष लाभ ग्राहकलाई पुग्यो ।पहिलो वर्ष हामीले एटीएम चार्ज निःशुल्क गर्यौं । अन्य धेरै चार्जहरु हामी लिँदैनौं । कही चार्जमा कटौती पनि गरेका छौं । सुरुमा डिजिटल प्लेट फर्महरु प्रयोग गर्नेहरुलाई हामीले विभिन्न प्रकारका छुटको व्यवस्था गरेका छौं । स्कीम र छुटको व्यवस्था गरेर हामी अगाडि बढेका छौं । यसमा हामी एक अग्रणी बैंकको रुपमा आफूलाई स्थापित गर्ने प्रयासमा छौं भएका पुराना डिजिटल सेवाहरुलाई परिष्कृत र सरलीकृत गर्ने, नयाँ नयाँ प्रोडक्टहरु ल्याउने काम पनि गरिनै रहेका छौं । हामीसँग इन्टरनेट बैंकिङ्ग, मोवाइल बैंकिङ्ग, क्युआर कोडको सेवा सुविधा सँगै अनलाइन खाता खोल्ने र अनलाइन क्रेडिट कार्ड आवेदन गर्न पनि सकिन्छ । यस बाहेकस्मार्ट टेलर, वी च्याट, अन्तराष्ट्रिय प्रविधिमा आधारित ग्राहक सेवा केन्द्र, च्याटवट“माया”,ग्रिन पिन, डेविट तथा क्रेडिट कार्ड लगायतका स्मार्ट सेवाहरुले नै हामीलाई स्मार्ट बैंकको रुपमा स्थापित गरेका छन् । ग्राहकले माछापुच्छ्रे बैंक नै किन रोज्ने ? पहिलो कारण हाम्रा ग्राहकले माछापुच्छ्रे बैंकका विश्वसनीय स्मार्ट बैंकिंग सुविधाहरु नै हो । हामी अन्य बैंकहरुभन्दा धेरै विषयमा कम शुल्क लिन्छौं । हामीले हाम्रा विभिन्न कर्जाहरुमा पनि रेटहरु कम गरेका छौं । हाम्रा निक्षेपका प्रडक्टहरु समाजका सबै पेशा र तप्कालाई समेट्ने गरी कस्टुमाइज गरेका छौं । हाम्रो लागि ग्राहकको नै सर्वोपरि महत्व हुन्छ र सोही अनुरुप हाम्रो कस्टुमर सर्भिस परिष्कृत गर्दै लगेका छौं । इन्नोभेसनमा हामी एग्रेसिभ छौं । हामीले अब रेमिट्यान्ससँग सम्बन्धित नयाँ प्रोडक्ट पनि लञ्च गर्दैछौं । नयाँ ल्याउने प्रोडक्टबाट विदेशबाट पैसा पठाउँदा छिटो छरितो सँगै त्यसमा केही आकर्षक स्कीमहरुपनि हामी व्यवस्थागर्छौं । हामीले वी च्याट पनि लञ्च गरेका छौं । जुन नेपालमै पहिलो पटक हो ।यो चाइनिज पर्यटकहरुसँग सम्बन्धित छ । हामीले देशै भर कुना कुनामा छरिएका १६० शाखा, १९८ एटिएम र १५१ शाखारहित बैकिङ्ग सेवाहरुबाट ग्राहकहरुले अविछिन्न सेवा लिन सक्नुहुन्छ । हामीसँग आवद्ध हुने ग्राहकलाई धेरै फाइनानसिअल बेनिफिट (वित्तीय फाइदा) छ । त्यसैले आम नागरिकलाई माछापुच्छ«े बैंकसँग नै आवद्ध हुन पनि म आग्रह गर्छु । डिजिटल बैंकिङ थप गुणस्तरिय बनाउन इक्विपमेन्टको अपरिहार्यता पनि धेरै छ । माछापुच्छ«े बैंकले यसतर्फ कतिको ध्यान दिएको छ । इक्विपमेन्ट व्यवस्थापन कसरी गरिरहेको छ ? हाम्रो बैंकमा एउटा विजनेस, अर्को अपरेसन र अझ अर्को रिक्स फंङ्गसन छ । विजनेस फंङ्गसनले हाम्रो पूरै टिमलाई व्यवस्थापन गरेर फ्रण्टलाइनमा राख्छौं भने रिक्सले आउन सक्ने र हुनसक्नेजोखिमहरुलाई हेर्छ र अपरेसनले इक्विपमेन्ट लगायत टेक्निकल साइड हेर्छ । हामीसँग एक्स्पर्टहरुको ठूलो टीम छ । हामीले हाम्रा सिस्टमको पर्फमेन्स उत्कृष्ट बनाइराख्न थर्डपाटीहरु संग पनिसाझेदारी गरेका छौं । साथै, टेक्नोलोजीमा धेरै नै लगानी बढाइरहेका छौं । एकातिर अविछिन्न सेवा प्रदान गर्न र अर्को तिर सम्भावित जोखिमहरुबाट बैंक र ग्राहकहरुलाई बचाउन हामीले उच्च कोटीको टेक्नोलोजीको प्रयोग सँगै अन्तर्राट्रिय स्तरको सिस्ष्टम अडिटलाई प्राथमिकताका साथ अवलम्बन गरेका छौं । डिजिटल बैंकिङको चुनौती कत्तिको देख्नु भएको छ ? नेपालमा डिजिटल बैंकिङमा धेरै चुनौतीहरु छन् ।प्रविधी मैत्री जनसंख्या, प्रविधि प्रति विश्वसनियता र अवेरनेस कम हुनु आदि कारणले एका तिर ठूलो जनसंख्यामा यसको पहुँच बढाउनु चुनौति छ । देशै भर डिजिटल भुक्तानीमा पहुँच पुर्याउन इन्टरनेट लगायतका पूर्वाधारहरुको बलियो उपस्थिति पनि अत्यावश्यक छ । डिजिटल कारोबारको लागत पनि घटाउन उतिकै आवश्यक छ, यो लागतले गर्दा पनि ग्राहक तथा मर्चेन्टहरुको आकर्षण कम भएको पाएका छौं । टेक्नोलोजीको विकास सँगै जोखिमहरु पनि उत्तिकै बढेका छन् । हामीले यी विविध समस्या तथा जोखिम न्यूनीकरण गर्न तर्फ ध्यान दिइरहेका छौं । टेक्नोलोजीसँग सम्बन्धित जोखिमहरु एकातिर छन् भने अर्को तिर ग्राहकहरुमा भएको सचेतनाको कमीले हुने ठगीहरुले हुने जोखिमहरु पनि बढ्दै गएको छ ।सिक्ने समयमा धेरै समस्याहरु झेल्नु पर्ने हुन्छ । अनेकन हण्डर पनि आउँछन् । यो भनेको गर्दै सिक्दै जाने प्रक्रिया हो । यसको विकल्प त अहिले छैनन नै । यसको लागि नियामक निकायले पनि नीति नियम झनै प्रोत्साहनमूलक बनाउन आवश्यक छ । यी विविध रिक्स रिड्युस (जोखिम कम) गर्नको लागि माछापुच्छ्रे बैंक कसरी अगाडि बढिरहेको छ, आगामी योजनाहरु के कस्ता छन् ? हामी आगामी दिनमा आउन सक्ने विविध समस्याहरुलाई बुझेर काम गरिहेका छौं । हामीले हाम्रा सिष्टमलाई यथासम्भव रोबस्ट बनाएका छौं । फ्रड डिटेक्ट गर्ने सिष्टम र एक्स्पर्टको टिम मोबिलाइज गरेका छौं । हरेक डिजिटल प्लाटफर्महरुको कारोबार केन्द्रबाट मोनिटर हुन्छ ।समग्रमा कन्ट्रोल गर्ने मेकानिज्म हामीले व्यवस्थापन गरेका छौं । अर्को, बाहिरी रुपमा भइरहेका घटनाहरुलाई मनन् गर्दै हामी हाम्रो आन्तरिक व्यवस्थापन झन बलियो बनाउँछौं । राष्ट्र बैंकले दिएका निर्देशनहरु पनिअवलम्बन गर्छौं । कम्प्लायन्समा हामीले शून्य सहनशीलताको नीति लिएका छौं । टेक्नोलोजिकल रिस्क मेनेजमेन्टमा अन्तर्राट्रिय प्राक्टिसहरु अवलम्बन गरेका छौं । कोरोनाले माछापुच्छ्रे बैंकलाई कति असर गर्यो ? अहिले बैंकको विजनेस ग्रोथ कस्तो छ ? कोरोना भाइरसले डिजिटल क्षेत्रलाई भने अगाडि बढायो । यसबाट हुने विजनेसलाई कोरोनाले डिस्टर्ब गरेन । तर, क्रेडिट साइडको विजनेसमा यसले असर पुर्यायो । जुन लेभलबाट विजनेस हुनु पर्ने हो त्यो लेभलमा विजनेस कोरोनाले गर्न दिएन । गत वर्षमात्रै हामीले झण्डै ७० स्थानमा हामीले शाखा विस्तार गर्यौं । हामीले विजनेसमा फड्को मार्ने योजना गरेर मुभ हुने समयमै कोरोना आयो । त्यसले धेरै असर पुर्यायो । हामीले पहिलेको जस्तो विजनेस गर्न सकेनौं । तर, अब विस्तारै रिकभरी भइरहेको अवस्था छ । अब हामी विजनेस बुष्टअप गर्ने पक्षमा छौं । तर, जुन किसिमले हामीले यस वर्ष पनि विजनेस ग्रोथमा असर पर्छ भनेर अनुमान गरेका थियौं । त्यति धेरै असर भने परेन । हामीले चालु आवको ६ महिनामा कर्जा र निक्षेपको साइडमा करिब २८ अर्बको विजनेस गरेका छौं । त्यो भनेको राम्रो हो । समस्यामा परेका हाम्रा ग्राहकलाई हामीले कर्जा भुक्तानी सहज गर्ने वातावरण पनि निर्माण गरिरहेका छौं । तपाइँहरु चालु आवको दोस्रो त्रैमासको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्ने तयारीमा हुनुहुन्छ, समग्रमा माछापुच्छ्रे बैंकको वित्तीय परिसुचकहरु के कस्ता छन् ? हाम्रो बैंकका परिसुचकहरु एकदमै राम्रो छ ।हामीले आजको दिनमा१०८ अर्बको कर्जा प्रवाह गरेका छौं । निक्षेपमा पनि हामी १२१ अर्बमा पुगेका छौं । हाम्रो वेसरेट साढे सात प्रतिशत छ । हाम्रो सबैभन्दा राम्रो पक्ष भनेको सेभिङ क्लाइन्ट हो ।हामीसँग ६ महिनामा ६ अर्ब सेभिङ डिपोजिट बढेको छ । समग्रमा हामी अहिले भएका बैंकहरुमा वान अफ दि स्ट्रङ्गेस्ट बैंकको रुपमा स्थापित हुन पुगेका छौं । कम्प्लायन्स र संस्थागत सुशासनको हकमा हामी अब्बल छौं र यसमा हामी गर्व गछौं । पहिलो त्रैमासको ब्यालेन्स सिट राष्ट्र बैंकबाट एप्रुभल लिने पहिलो बैंक हामी बन्यौं । त्यसैले रेगुलेटरको नजरमा र हाम्रा क्लाइन्टहरुको नजरमा माछापुच्छ्रे बैंक राम्रो छ । समग्रमा सबै प्यारामिटर हेर्दा हामी वान अफ दि स्ट्रङ्गेस्टबैंकको रुपमा स्थापित भएको छौं भन्ने दावी गर्न सक्छौं । अन्तिममा, डिजिटल बैंकिङ प्रयोग गर्नका लागि तपाइँका ग्राहकहरुलाई कसरी आग्रह गर्नुहुन्छ ? हामीसँग झण्डै १० लाख क्लाइन्ट छन् । १ सय ६० वटा बैंकका शाखाहरु छन् ।हामीसँग हरेक ठाउँमा एटीएम छ । हाम्रा ग्राहकहरुले जहाँबाट पनि सेवा लिन सक्नुहुन्छ । हामीले हरेक ठाउँमा पीओएस, क्युआर कोड, डेबिट÷क्रेडिट कार्ड, इन्टरनेट बैंकिङ, मोबाइल बैंकिङलाई फोकस गरेर सेवा दिइरहेका छौं । त्यो खालको व्यवस्थापन र सुविधा हामीले दिइरहेका छौं । कुनै पनि समस्या पर्यो भने हामी तत्कालै समाधान गर्न सक्छौं । अर्को मूख्य कूरारेमिट्यान्ससँग सम्बन्धित प्रोडक्ट ल्याउँदैछौं । जसले विदेशबाट पैसा पठायो भने हाम्रो १ सय ६० वटै शाखामा रहेका ग्राहकका खातामै पठाउन सकिन्छ । डिजिटल बैंकिङमा यो अर्को फड्को हो । हामी दावी गर्छौं, हामीले दिने सेवामा कुनै पनि समस्या हुँदैन । चार्ज तथा शुल्क पनि अरु बैंकभन्दा कम लिन्छौं । त्यसैले माछापुच्छ्रे बैंकको नै प्रोडक्ट प्रयोग गर्न म आम नागरिकहरुमा अनुरोध गर्दछु ।