निर्वाचन आमरूपमा शान्तिपूर्ण र व्यवस्थित रह्यो : पर्यवेक्षण संस्था
काठमाडौं । निर्वाचन पर्यवेक्षण संस्थाले प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा सदस्यको आज भएको निर्वाचन छिटपुट घटनाबाहेक आमरूपमा शान्तिपूर्ण र व्यवस्थितरूपमा सम्पन्न भएको जनाएको छ । मतदानमा अपाङ्गता भएका व्यक्ति, ज्येष्ठ नागरिकलगायत सबै वर्ग, समुदाय, लिङ्ग र अवस्थाका मतदाताको उत्साहवद्र्धक सहभागिता भएको आम निर्वाचन पर्यवेक्षण समिति नेपाल (जियोक) ले जानकारी दिएको छ । निर्वाचन शान्तिपूर्ण हुनुमा दल, उम्मेदवार र मतदाताको व्यवहार संयमित, सहयोगात्मक र शान्त भएको पाइएको संस्थाका महासचिव कृष्णमान प्रधानले बताए । बिहान प्रारम्भिक चरणमा मतदाताको पातलो उपस्थिति देखिए पनि दिउँसो मतदाताको चाप र उपस्थितिमा सुधार आएको थियो । उक्त संस्थाले मुलुकका ३६ जिल्लाको दुई सय ५० पालिकामा राष्ट्रियस्तरका ३०, जिल्लास्तरका ३६ र स्थानीय तहका दुई सय ८४ पर्यवेक्षक खटाएको थियो । पूर्वप्रधानन्यायाधीश, पूर्वप्रमुख निर्वाचन आयुक्त र पूर्वमुख्य सचिवसहितको १० विशेष पर्यवेक्षक टोलीले दिएको प्रारम्भिक प्रतिवेदनका आधारमा संस्थाले निष्कर्ष निकालेको उल्लेख गरेको छ । यसै राष्ट्रिय निर्वाचन पर्यवेक्षण समिति (नियोक)ले निर्वाचन शान्तिपूर्ण रहे पनि विगतका निर्वाचन जस्तो मतदातामा उत्साह कम रहेको तथा मतदान प्रतिशत पनि घट्न सक्ने आकलन गरेको छ । उक्त संस्थाले यस निर्वाचनमा एक हजार आठ सय पर्यवेक्षक खटाएको नियोगका कार्यकारी निर्देशक विकल श्रेष्ठले बताए। उक्त संस्थामा रहेका एक पूर्वप्रमुख निर्वाचन आयुक्तसहितको टोलीले निर्वाचनको पर्यवेक्षण गरेको हो ।
के आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सले मानिसलाई रोजगारीबाट विस्थापन गर्न सक्छ ?
एजेन्सी । पछिल्लो समयमा विश्वका झण्डै २ अर्ब मानिसहरु अनलाइन सपिङमा जोडिएका छन् । हामीले अनलाइन सपिङको दुनियाँ कसरी सञ्चालन भइरहेको छ भन्ने विषयमा सोेंचिरहेका छैनौं । पछिल्लो समयमा भुक्तानी गर्ने ग्राहकको घरमा सामान पुर्याउने कम्पनीहरु निकै ठूलो संख्यामा सञ्चालनमा आइरहेका छन् । सबैभन्दा पहिला ‘पिकर’सँग ग्राहकको अर्डर पुग्छ, उसले ग्राहकले माग गरेको सामान खोज्छ र त्यसपछि सामान प्याक गरेर कुरियर जस्तैगरी ग्राहकको घरमा नै सामान पुर्याउने काम गरिन्छ । यस्तो मार्केटिङको पुरै प्रकृयामा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स अर्थात एआईको प्रयोग हुन्छ । अब सवाल उठ्छ की सामान गोदाम र वितरण प्रणालीमा जसरी एआईको प्रयोग भइरहेको छ, त्यसरी नै अन्य क्षेत्रमा पनि एआइले स्थान लिन गइरहेको छ रु ठूलो सवाल उठेको छ की के एआईले कम्प्युटर व्यवस्थापकहरुको जागिर त धरापमा पार्दैन रु मानिसको ठाउँमा कम्प्युटर अमेरिकी प्रविधि कम्पनी रिथिङ्करीका संस्थापक डेभिन फिडलर बताउँछन्, ‘हामीले प्रयोगका लागि धेरै प्रणालीहरू तयार गरेका छौं। हामी हेर्न चाहन्छौं कि हामी डिजिटल व्यवस्थापनलाई कति टाढा लैजान सक्छौं।’ डेभिन फिडलरले मानिसहरूलाई ह्यान्डल गर्ने सफ्टवेयर सिर्जना गरेका छन्। आफूले सोचेभन्दा धेरै सफलता हासिल गरेको उनी बताउँछन् । डेभिन फिडलर भन्छन्, ‘हामीसँग सफ्टवेयर छ जुन फ्रिलान्सिङ प्लेटफर्ममा जान्छ। यी प्लेटफर्महरू हुन्, जहाँ तपाईं संसारभरका फ्रिलान्सरहरुसँग जोडिन सक्नुहुन्छ। सफ्टवेयरले त्यहाँ यो परियोजनामा काम गर्नका लागि उपयुक्त व्यक्तिहरू खोज्छ। यसले सामान्यतया तिनीहरूलाई सुरुमा साना कार्यहरू दिन्छ, ताकि तिनीहरूको क्षमता परीक्षण गर्न सकिन्छ। उसले टोलीमा सामेल भएपछि नतिजा प्राप्त गर्न सुरु नगरेसम्म उसलाई मद्दत गर्दछ। यहाँ प्रबन्धकले मात्र काम गरिरहेको देखिन्छ। डेभिन भन्छन् कि यसले प्रमाणित गर्यो कि यो एक सेल्फ९ड्राइभिङ अनुसन्धान परियोजना बनाउन सम्भव छ। यहाँ तपाईँले मात्र बटन थिच्नुहोस्, कम्प्युटरले सम्पूर्ण प्रक्रिया चलाउँछ र परिणाम प्राप्त गर्न सकिन्छ । त्यसोभए के मानव व्यवस्थापकहरुलाई जागिरबाट विदा गर्ने समय नजिकिएको हो ? डेभिन फिडलर पनि यसको जवाफ दिएका छन् । उनी भन्छन्, ‘मलाई लाग्छ मानव प्रबन्धकको नयाँ परिभाषा सिर्जना भइरहेको छ, एक हिसाबले एआईले व्यवस्थापनको भूमिका खेल्न थालेको छ । मानिसको भूमिका परिवर्तन हुँदैछ। यदि तपाईंले कम्पनीको प्रणालीमा प्रबन्धकको भूमिकाको बारेमा सोच्नुहुन्छ भने तिनीहरूले त्यहाँ मानव सफ्टवेयरको निगरानी गरिरहेका छन् । यो सफ्टवेयरले हजारौं मानिसहरूलाई व्यवस्थापन गर्दछ। यो २० वर्ष पहिले व्यवस्थापकको रूपमा एक व्यक्तिको लागि असम्भव थियो।’ डेभिनका अनुसार प्रबन्धकको जिम्मेवारीमा रहेका यस्ता सबै काम भविष्यमा एआई मार्फत हुनेछन् । तर, यसबाट व्यवस्थापकहरु भने डराउनुपर्दैन । टेक्नोलोजीका कारण प्रबन्धकको जागिर खतरामा परेमा बाँकी कर्मचारीको हकमा थप संवेदनशील भएर निर्णय लिने डेभिन बताउँछन् । डेभिनले पनि दाबी गर्छन् कि मेसिनहरूले भावनाहरूलाई हामीले सोचेभन्दा राम्रोसँग ह्यान्डल गर्न सक्छन्। तर, प्रश्न यो पनि छ कि एआईले मानिसहरूको जीवनमा सुधार ल्याउन र विनाशको कारण नबनोस् भन्ने सुनिश्चित गर्नुपर्छ। डेभिन फिडलर भन्छन्, ‘मलाई लाग्छ कि यसलाई बुद्धिमानीपूर्वक प्रयोग गर्नुपर्छ। एउटा कुरा प्रणाली बनाउन सजिलो छ, उदाहरणका लागि नाफा कमाउन सजिलो छ। यो व्यवस्थाले काम गर्ने सामाजिक परिवेशबारे एआईलाई थाहा छैन । आफूले गरिरहेको काम फाईदाजनक छ वा त्यसले गर्दा समस्या बढ्न सक्छ भन्ने उसलाई थाहा हुँदैन ।’ डेभिन भन्छन् कि यहाँ यो मनमा राख्नु पर्छ कि एआई भाडामा जस्तै छन्। यदि कुनै नाफाखोरी लोभी संस्थाले एआई प्रयोग गरिरहेको छ भने त्यसको नराम्रो परिणाम पनि आउन सक्छ । प्रबन्धक को भूमिका न्युयोर्कको कोलम्बिया बिजनेस स्कूलकी प्रोफेसर रीटा म्याकग्रा भन्छिन्, ‘प्रबन्धकहरूले अनादिकालका लागि सेट गरेको भूमिका योजना हो। मानिसहरूलाई उत्प्रेरित गर्छ र काम गर्ने तरिका व्यवस्थित गर्दछ।’ अनुमति लिने जस्ता औपचारिकता नपर्ने प्रणाली तयार भइरहेको उनी बताउँछिन् । त्यहाँ हरेक कुरा सामूहिक प्रविधिमा निर्भर रहन्छन् । रीटा मैक्ग्राथ भन्छिन्, ‘यस्तो संरचनामा तपाईंले निर्णय गर्ने सन्दर्भमा व्यवस्थापनलाई सकेसम्म साइडलाइनमा धकेल्नुहुन्छ। कार्य प्रक्रियाहरूलाई थप पारदर्शी र स्पष्ट बनाउन डेटा र प्रविधि प्रयोग गरिन्छ, ताकि सबैलाई के भइरहेको छ भन्ने थाहा हुन्छ। अब तपाईँलाई यो काम गर्न मानवीय व्यवस्थापकको आवश्यकता पर्दैन।’ उनी भन्छिन् कि टेक्नोलोजीको मद्दतले एक जना प्रबन्धकले मात्र धेरै मानिसहरूलाई सम्हाल्न सक्छ। पहिले गर्न सम्भव थिएन। यसलाई नियन्त्रणको अवधि भनिन्छ। रीटा मैक्ग्राथ बताउँछिन्, ‘नियन्त्रणको अवधि परम्परागत रूपमा तपाईको नियन्त्रणमा कति कर्मचारीहरू छन् भन्ने हो। यस्तो अवस्थामा तिनीहरूको सुपरिवेक्षण गर्ने जिम्मेवारी व्यवस्थापकको हो। यसमा करिब सात जनाको अनुगमन कार्य पर्याप्त मानिन्छ । यो भन्दा बढि जिम्मेवारी पाउनु भयो भने भार बढ्छ ।’ उनी थप भन्छिन्, ‘आज हामीले जे देखिरहेका छौँ त्यसमा त्यस्तो छैन। यदि त्यहाँ दक्ष कम्पनीहरूमा २० वा ३० जना व्यक्तिहरू छन् भने तिनीहरूले कम्प्युटर प्रणाली मार्फत के गर्दैछन् भनेर पत्ता लगाउन सक्छन्। उनीहरूले पुरानो शैलीमा अनुगमन गर्नुपर्दैन।’ अन्तर्राष्ट्रिय डेलिभरी कम्पनी यूपीएसले यही अवस्थाको फाइदा उठाएको छ । रिताका अनुसार यूपीएस चालकहरूले मोबाइल फोनको सट्टा बेस्पोक उपकरणहरू प्रयोग गर्छन्। तिनीहरूले यस उपकरणमा यात्राको प्रत्येक चरण रेकर्ड गर्ने गर्दछन् । तर, के कम्प्यूटरले बोर्ड कोठा रणनीति पनि ह्यान्डल गर्न सक्छ ? रीटा भन्छिन्, ‘होइन, मेरो अनुसार रणनीति अझै पनि एक क्षेत्र हो जहाँ मानव प्रतिभा आवश्यक छ। यस्तो क्षमता चाहिन्छ जहाँ भविष्यको कल्पना गर्न सकिन्छ। कम्प्युटरले यो काम राम्रोसँग गर्न सक्दैन। रणनीतिलाई कल्पना चाहिन्छ।’ कम्प्युटरहरूले रणनीति बनाउन सक्षम नहुन सक्छ तर व्यवस्थापनमा तिनीहरूको भूमिका हुन्छ। तर उनको जवाफदेहितामाथि प्रश्न उठेको छ । मानिसको जिम्मेवारी निर्धारण गर्न सजिलो छ । प्रविधिको सीमितता एमी स्टेन जो ३० वर्षदेखि मानव संसाधन व्यवस्थापन क्षेत्रमा रहेकी छिन्, भन्छिन्, ‘म कृत्रिम बुद्धिमत्ता र मानिसहरू बीचको सम्बन्धको बारेमा उत्सुक छु। म धेरै समय देखि यस बारे सोचिरहेको छु। टेक्नोलोजीमा मेरो धेरै झुकाव छ।’ एमी स्टेनले आफ्नो नयाँ एप देखाउँदै आफ्नो सुविधाबारे बताए । उनी भन्छिन्, ‘जब म बिहान उठ्छु यसले मलाई अलिकति प्रेरणादायी सन्देश पठाउँछ। के तपाईं आज राम्रो हुन तयार हुनुहुन्छ रु मलाई यो धेरै मन पर्छ। म भन्छु हो म तयार छु।’ एमीका अनुसार उनको एपले तपाइँको शक्ति के हो भनेर बताउँछ। तपाईंसँग उन्नतिको लागि कति अवसरहरू छन् रु यसले सोध्छ के तपाई केहि नयाँ सिक्न तयार हुनुहुन्छ रु तपाईं यहाँ सुझावहरू पनि पाउन सक्नुहुन्छ। अर्थात् एक हिसाबले यो खल्तीमा बस्ने एक प्रकारको प्रशिक्षक हो । तर, के यो एपले प्रबन्धकको भूमिका पनि खेल्न सक्छ रु यो प्रश्नमा एमीले आफूलाई कुनै एपले म्यानेज गरेको नचाहेको बताइन् । एमी भन्छिन् कि यदि रोबोटले तपाईलाई आज कहाँ जान्छ भन्यो भने यो तपाईको लागि राम्रो हुनेछ। उनका अनुसार उसले डायरी भर्यो, निद्राबाट ब्यूँझनुहोस् भन्यो, सहयोगीको रूपमा काम गर्यो तर यसभन्दा पनि व्यवस्थापकको भूमिका धेरै हुन्छ । एआइले प्रोत्साहन गर्छ, प्रशंसा गर्छ, धेरै पटक उनीहरूले अझ राम्रो गर्न चुनौतीहरू पनि प्रस्तुत गर्छन्। तर एआइले अहिले यो काम गर्न सक्दैन। उनको दृष्टिकोणबाट यी धेरै जटिल चीजहरू छन्। एमी स्टेन भन्छिन्, ‘मेरो फिटबिटले मलाई बताउँछ कि म आज १०,००० पाइला हिँडें। उसले मलाई नाचिरहेको चराको तस्बिर पठाउँछ। यो राम्रो देखिन्छ, तर जब मेरो मालिकले तपाईंले हिजो गरेको काम भन्छ, यसले मेरो भ्रम कम गर्छ, त्यसैले यो मेरो लागि धेरै अर्थ छ। कम्प्युटरले गरेको प्रशंसा साँचो हो, तर, यो मान्छेले गरेको प्रशंसा जस्तो हुँदैन ।’ एमी भन्छिन् कि तपाईं एआईसँग डराउनु पर्दैन। यदि यसको डेटाको बुझाइ हाम्रो भन्दा राम्रो छ भने हामी डराउनु पर्दैन। सबै निर्णय डाटामा आधारित हुँदैनन्। केही निर्णय भावनाका आधारमा लिनुपर्छ । एमी स्टेन भन्छिन्, ‘चालीस वर्षदेखि कम्पनीमा काम गर्दै आएका व्यक्तिलाई बर्खास्त गर्ने वा नगर्ने भन्ने निर्णय लिनु परेमा भावनाका आधारमा निर्णय हुनेछ । तपाईं भन्नुहुन्छ कि हामी हाम्रा कर्मचारीहरूप्रति वफादार छौं। अब धेरै कामको नभए पनि हामी व्यक्तिलाई काममा राख्नेछौं। किनभने हामीले आफ्नै लागि केही मूल्यहरू सेट गरेका छौं।’ एमी भन्छिन् कि मानिसहरुको काम भन्दा बाहिर जीवन छ। मानिस मेसिनका अङ्ग होइनन् । मेसिनहरूलाई केही कुराहरू व्यवस्थापन गर्न दिनुहोस्, यो राम्रो छ तर यो धेरै मोर्चाहरूमा जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। रणनीति बनाउन को अगाडि ? अक्सफोर्ड युनिभर्सिटीको अक्सफोर्ड मार्टिन स्कुल फ्युचर अफ वर्कका डाइरेक्टर कार्ल बेनेडिक्ट फ्रे रोजगारीको भविष्य कस्तो हुनेछ भन्ने बारे एक प्रमुख विशेषज्ञ हुन्। कम्प्युटरले प्रबन्धकको रूपमा कहिले काम गर्न थाल्छ भन्ने प्रश्नको जवाफ उनले दिएका छन् । कार्ल भन्छन्, ‘वास्तवमा ती स्थिति धेरै टाढा छ । यसको कारण जहाँ सामाजिक स्तरमा जटिल विषयको चर्चा हुन्छ, त्यहाँ कम्प्युटर हिसाबले सही जानकारी उपलब्ध हुँदैन । अर्थतन्त्र र कार्यशैलीको सन्दर्भमा तिनीहरूले प्रवृत्ति पहिचान गर्न र तदनुसार तत्काल कदम चाल्न सक्षम हुँदैनन् । कार्ल पहिलो व्यक्ति थिए जसले चेतावनी दिएका थिए कि मानवले अहिले गर्ने धेरै कामहरू छिट्टै टेक्नोलोजीको सहयोगमा पूरा हुनेछन्। कार्लले एउटा प्रतियोगिताको बारेमा कुरा गरे जहाँ मानिसहरूले च्याटबटहरू मार्फत मानिस र एआईसँग अन्तरक्रिया गरे। उनीहरु मध्ये को मान्छे हो र को कम्प्युटर हो भनेर बताउनुपर्ने थियो । कार्लले भने, ‘यस क्षेत्रसँग सम्बन्धित केही व्यक्तिहरूले दाबी गर्छन् कि केही वर्ष पहिले यस मामिलामा ठूलो उपलब्धि हासिल भएको थियो, जब एक च्याटबटले परीक्षण गर्ने तीस प्रतिशत मानिसहरूलाई यो मानव हो भनेर विश्वस्त पारेको थियो। उनले आफूलाई १३ वर्षको अनाथ रूसी केटाको रूपमा परिचय दिए जसको लागि अंग्रेजी दोस्रो भाषा हो। उनलाई बेलायती संस्कृतिको कुनै ज्ञान छैन ।’ कार्ल भन्छन् कि व्यवस्थापन भनेको मानिसहरूलाई के गर्ने भनेर बताउनु मात्र होइन। उनी भन्छन् कि प्रबन्धकहरुलाई टोलीहरू निर्माण गर्ने, मानिसहरूलाई कठिन कामहरु गर्न उत्प्रेरित गर्ने, आपूर्तिकर्ता र ग्राहकहरूसँग सम्झौता गर्ने, लगायतका काम गर्दा भुक्तानी पाउँछन्। आजको मितिमा कम्प्यूटरमा मात्रै छोड्न नसकिने कुराहरु यी हुन् । अबका केही वर्षसम्म पनि कम्प्युटरमा यस्ता विषयहरु हस्तान्तरण गर्न सम्भव छैन ।’ तर, प्रबन्धकहरूले केही साधारण चीजहरू पनि गर्छन्। के, कहिले र कसरी गर्ने भनेर पनि जनतालाई बताउँछन् । कार्ल भन्छन्, ‘यो सत्य हो, प्रबन्धकहरूले मेसिनलाई हस्तान्तरण गर्न सक्ने धेरै कामहरू गर्छन्। यदि हामीले कम्प्युटर क्रान्तिलाई फर्केर हेर्यौं भने पछिल्ला केही वर्षहरू मध्ये व्यवस्थापनको दायरा सीमित भएको पाउँछौं। प्रविधिले धेरै कुराको ख्याल राखेको छ । आजको डिजिटल युगमा कम्प्यूटरको मद्दतले धेरै कामहरू गरिन्छ।’ यस्ता धेरै काम छन् जुन पहिले मानिसले गर्थे र अहिले कम्प्युटरले गर्न थालेका छन् । उदाहरणका लागि हरेक दिन लाखौं शेयरहरू किनबेच हुन्छन्। यो व्यवसायको ठूलो हिस्सा कम्प्युटरको सहयोगमा गरिन्छ। यसमा मानवीय हस्तक्षेप छैन । कार्लका अनुसार बजार मा गणना धेरै महत्त्वपूर्ण छ। यहाँ कम्प्युटरको प्रयोग बढ्दै जानेछ तर यसको पनि सीमा छ। कार्ल भन्छन्, ‘यदि तपाईले त्यसभन्दा माथिको व्यवस्थापनको कामलाई हेर्नुभयो भने लगानीकर्ताहरूलाई विशेष कोषमा पैसा राख्न तयार पार्नु र सही व्यक्तिहरूलाई काममा लगाउनु कम्प्युटरहरू उपयोगी हुन सक्छ, तर यहाँ मानिसको आवश्यकता पर्नेछ ।’ कार्ल भन्छन्। जब कम्प्युटरले यो सबै गर्छ, तपाईलाई कम्पनीको आवश्यकता पनि पर्दैन। एउटै प्रश्नमा दोहोरिरहेको छ, के कम्प्युटरले प्रबन्धकहरूको जागिर खोस्नेछ ? विज्ञहरुको भनाइ छ कि अहिले त्यो समय धेरै टाढा छ । तर, आजको कुरा गर्दा पनि कम्प्युटरले व्यवस्थापकको काम गरिरहेको छ । मानवीय संवेदनशिलता अनुसार काम गर्न सक्ने यस्ता कम्प्यूटर पनि विकास भइरहेका छन् । अहिले कम्पनीको रणनीति बनाउने प्रबन्धकलाई कुनैपनि प्रकारको खतरा छैन । तर, जसले बिचौलिया व्यवस्थापन सम्हाल्ने गर्छन् अर्थात् कहिले र के गर्ने भनेर जनतालाई बताउनेहरूले वैकल्पिक पेशाको तयारीमा लाग्नुपर्छ । बीबीसीबाट ।
बाजुरामा गोली चल्दा एकको मृत्यु, तीन घाइते
बाजुरा । बाजुराको त्रिवेणी नगरपालिका ७ स्थित दम्था मदतानस्थलमा सुरक्षाकर्मीले चलाएको गोली लागेर एक जनाको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा अन्दाजी २५ वर्षीय सञ्जिव अएडी रहेको बताइएको छ । मृतकको शव अहिले मतदान स्थलमा रहेको विद्यालयमा राखिएको छ । यस क्रममा प्रहरी हवल्दार कृष्ण कुँवरसहित तीन जना घाइते भएका छन् । घाइते तीनै जनालाई अहिले नेपाली सेनाको हेलिकप्टरबाट काठमाडौं लगिएको छ । एक जना स्थानीयले मतपेटिका खोस्न खोज्दा उत्पन्न विवादपछि झडप हुँदा प्रहरीले हवाइ फायर गरेको बुझिएको छ ।
बैंकर्सको मतदान : राष्ट्रिय पर्वको रुपमा लिएको प्रतिक्रिया, कसले कुन ठाउँबाट खसाले भोट ?
काठमाडौं । आज (आइतबार) भएका प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको चुनावमा बैंकर्सले सक्रिय रुपमा सहभागिता जनाएका छन् । विभिन्न बैंक तथा वित्तिीय क्षेत्रमा काम गर्ने बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) तथा पूर्व सीईओहरुले चुनावमा सक्रिय रुपमा सहभागिता जनाएर मतदान गरेका छन् । आगामी ५ वर्षका लागि प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा सदस्य छनोटमा आफ्नो अमूल्य मतदान गरेको बैंकरहरुले बताएका छन् । देशको शुसासन र विकासका लागि मतदान गरेको बैंकरहरुको धारणा दिएका छन् । यसपटकको निर्वाचनमा अघिल्लो पटकको निर्वाचनमा भन्दा मत खसाल्न सहज भएको उनीहरुको धारणा छ । बैंकर तथा नबिल बैंकका पूर्व सीईओ अनिल केशरी शाहले काठमाडौंबाट मतदान गरेका छन् । शाहले काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं १ मा रहेको हिटी दरबार क्षेत्रबाट मतदान गरेका हुन् । उनले मतदान गर्दै भनेका छन्, ‘मैले भोट गरेँ, के तपाईंले गर्नुभयो ? तपाइँको भोट तपाइँको अधिकार मात्र होइन यो तपाइँको जिम्मेवारी पनि हो ।’ यस्तै, सिटिजन्स बैंकका सीईओ गणेशराज पोखरेलले पनि आफूले मतदान गरेको बताएका छन् । उनले ललितपुरको भैँसेपाटीमा रहेको जनोदय विद्यालयबाट मतदान गरेका हुन् । उनको क्षेत्रबाट गठबन्धनबाट माओवादी केन्द्रकी नेतृ पम्फा भुसाल, एमालेबाट अमृत खड्का र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट डा. तोसिमा कार्की लगायतले उम्मेदवारी दिएकी छन् । विकासन्युसँग प्रतिक्रिया दिदै सीईओ पोखरेललेआफुले मतदानलाई एक किसिमको राष्ट्रिय पर्वका रुपमा लिएको बताउँलै सक्रिय सहभागी भएको बताए । ‘मतदान एक राष्ट्रिय पर्व हो, सबैले मतदान गर्नु पर्छ, उनले भने,‘ हामीले दिएका एक मत र सक्षम युवाले यो मुलुकको भविश्य कोर्ने हो ।’ यस्तै, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकका सीईओ पृथ्वीबहादुर पाण्डेले पनि काठमाडौंबाट मतदान गरेका छन् । यस्तै, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकका सीईओ किरण कुमार श्रेष्ठले पनि मतदान गरेका छन् । उनले ललितपुरको धोबीघाटबाट आफूले निर्वाचनमा मतदान गरेका बताए । उनले देश विकास गर्ने ब्यक्तिलाई मतदान गरेको प्रतिक्रिया दिए । निर्वाचित भइसकेपछि आफ्नो जिम्मेवारी पूर्ण रुपमा निर्वाह गर्न सक्ने क्षमता भएको ब्यक्तिलाई आफूले भोट दिएको उनको धारणा छ । यस्तै, नेपाल वित्तीय संस्था संघका अध्यक्ष सरोजकाजी तुलाधरले पनि मतदान गरेको बताएका छन् । उनले काठमाडौंको ८ नम्बर निर्वाचन क्षेत्रको अरुणदोय माबीबाट मतदान गरेको बताए । उनले आफुले मतदान गरेको जानकारी सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत् गराउँदै लेखेका छन्, ‘निर्वाचन आयोग भन्छ कुनैपनि परिचय खुल्ने कागज लिएर भोट हाल्न जानु तर निर्वाचन अधिकृतले भने प्यान कार्ड लाई मान्यता नदिएर झण्डै भोट हाल्न पाइएन, धन्न भोट त हालियो, त्यो पनि १२ किलो मीटर हिँडेर, आशा गरौं जनता को अभिमत को इज्जत राखिने छ, हाम्रो भोटको अपमान गरिने छैन, निर्वाचनमा खटिएका सबै कर्मचारीहरुलाई चुस्त व्यवस्थापनका लागी धन्यवाद ।’
नवलपरासी पूर्वको देवचुलीमा मतपेटिकामा आगजनी
नवलपरासी । नवलपरासी पूर्वको देवचुली नगरपालिका(४ झाँक्रेको एक मतदान केन्द्रमा मतपेटिका आगजनी भएको छ । स्थानीय शान्ति सिर्जना आधारभूत विद्यालय मतदान केन्द्रमा प्रदेशसभातर्फको समानुपातिक पद्धतिको मतपेटिकामा आगजनी भएको हो । आगजनी गर्ने देवचुली-४ का नारायण भण्डारीलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ। भण्डारीले तीन वटा मतपत्र खसालीसकेपछि चौथौं अर्थात अन्तिम मतपत्र हाल्ने बेलामा पेटिकामा एसिड हालेका थिए।
मतदानमा उद्योगी व्यवसायीको सक्रिय सहभागिता, आर्थिक सम्वृद्धिको एजेण्डा भएकालाई भोट
काठमाडौं । आज देशभर मतदान हुँदैछ । विगतका जस्तो यस पटकको मतदानमा खासै मतदाताहरुको सक्रियता देखिएन । तर, मतदानमा उद्योगी व्यवसायीहरु भने सक्रियताका साथ मतदानमा भाग लिएका छन् । सधैँ व्यापार व्यवसायमा व्यस्त रहने उद्योगी व्यवसायीहरू आइतबार बिहानैदेखि आगामी पाँच वर्षका लागि जनप्रतिनिधि चयन गर्न निर्वाचन प्रक्रियामा सक्रिय सहभागी भएका छन्। आर्थिक विकास र समृद्धिका एजेन्डाहरू अगाडि सारेर देशको सुन्दर भविष्य कोर्न सक्ने उम्मेदवारलाई मतदान गरेर जिताउन उनीहरूको आग्रह छ । अधिकांश उद्योगी व्यवसायीहरुले मत खसाल्दै आर्थिक एजेण्डा बोकेका उम्मेदवारलाई मतदान गर्न आग्रह गरेका छन् । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष शेखर गोल्छाले पनि काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ८ को सीतापाइला माद्यामि विद्यालयको मतदान केन्द्रबाट मतदान गरेका छन् । मतदानपछि सञ्चारकर्मीहरुसँग कुरा गर्दै उनले देशको समृद्धि र सुशासनको पक्षमा काम गर्ने उम्मेदवारहरुलाई मतदान गर्न आग्रह गरे । उनले देशमा समृद्धि ल्याउनसक्ने विश्वास बोकेकाहरुलाई जिताउन आवश्यक रहेको बताए । अध्यक्ष गोल्छाले मतदानको अधिकार संविधानले दिएको नैतिक र कानूनी जिम्मेवारी भएकाले सबैले आफ्नो अधिकारको प्रयोग गर्न अनुरोध गरे । उनले भने, ‘जसले यो देशलाई अघि बढाउन सक्छ, जसले देशमा समृद्धि ल्याउनसक्छ र जोसँग विश्वास छ, जसले यो देशलाई राम्रो दिशा दिनसक्छ, त्यसैलाई भोट दिऔँ, यो हाम्रो नैतिक जिम्मेवारी पनि हो, कानूनी जिम्मेवारी पनि हो, संविधानले दिएको अधिकारबाट कोही पनि वञ्चित हुनु हुँदैन । यस्तै, महासंघकै वरिष्ठ उपाध्यक्ष चन्द्र प्रसाद ढकालले पनि काठमाडौंको विशालनगरमा रहेको मतदान केन्द्रमा पुगेर मतदान गरेका छन् । उनले पनि मतदानपछि सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै देशको आर्थिक विकासको एजेन्डालाई अघि सार्ने किसिमको नेतृत्व चुन्नुपर्ने बताए । ‘निर्वाचन देशको भविष्य निर्माणको पहिलो स्टेप हो, आफ्नो मताधिकारको प्रयोग गरेर देशको भविष्य निर्माण गर्नको लागि सही व्यक्ति निर्वाचित गरेर पठाउनुस्,’ उनले भने । महासंघका निवर्तमान अध्यक्ष पशुपति मुरारकाले मतदान गरेको तस्वीर सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरेका छन् । उनले भनेका छन्, ‘भोट हालियो, आशा गरौँ कि यसपालिको भोटले देशमा आर्थिक क्रान्ति ल्याउला ।’ महासंघका कार्यकारिणी सदस्य प्रबलजंग पाण्डेले पनि मतदान गरेका छन् । उनले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा लेखेका छन्, ‘मैले त आफ्नो मताधिकार प्रयोग गरेँ, यहाँले गर्नुभयो ?’ उनले भनेका छन्, ‘असल नेतृत्व छानौँ, हाम्रो देशको भविष्य हामी नेपालीकै हातमा छ, आजैबाट देशको भविष्य ५ वर्षसम्म हामीले छानेको व्यक्तिको हातमा जाँदै छ ।’ यस्तै, नेपाल उद्योग परिसंघका अध्यक्ष विष्णु अग्रवालले पनि काठमाडौंको कुलेश्वस्थित जनमैत्री स्कुलबाट मतदान गरेका छन् । उनले देशको भविष्य निर्माणका लागि निर्वाचनमार्फत् सक्षम नेतृत्व चयन गरेर असल मतदाताको भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह गरेका छन् । यस्तै, नाडा अटोमोबाइल एसोसिएसनका पूर्वअध्यक्ष कृष्णप्रसाद दुलालले पनि काठमाडौं क्षेत्र नम्बर ८ ‘ख’बाट मतदान गरेका छन् । गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए)का पूर्वअध्यक्ष जिवा लामिछानेले पनि मतदान गरेको फोटो फेसबुकमार्फत् पोस्ट गरेका छन् । यस्तै, डलर अर्बपति विनोद चौधरीले समेत मतदान गरेका छन् । नवलपरासी पश्चिम क्षेत्र नम्बर १ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यका उम्मेदवारसमेत रहेका उनले निर्वाचनमा विवेकपूर्ण तरिकाले मतदान गर्न आग्रह गरेका छन् । उनी नवलपरासी पश्चिमबाट उम्मेदवार बने पनि नवलपुर (बर्दघाट–सुस्ता) पूर्वका मतदाता हुन् । नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवारसमेत रहेका व्यवसायी उमेश श्रेष्ठले पनि चितवन क्षेत्र नम्बर २ को मतदान केन्द्रमा मतदान गरेका छन् ।
मतदान स्थल पुगेर निर्वाचन अनुगमन गर्दै निजी क्षेत्र
काठमाडौं । आइतबार भइरहेको प्रतिनिधी सभा र प्रदेश सभा निर्वाचनको निजी क्षेत्रहरुले अनुगमन गरेका छन् । निजी क्षेत्रका विभिन्न व्यवसायिक संस्था देशभरको विभिन्न मतदान स्थल पुगेर निर्वाचनको अनुगमन गरेका हुन् । यसक्रममा आइतबार नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष शेखर गोल्छा, वरिष्ठ उपाध्यक्ष लगायतका टिमले काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न मतदान केन्द्र पुगेर अनुगमन गरेका थिए । यस्तै, राष्ट्रिय व्यवसायिक पहल ९एनबिआई० ले पनि विभिन्न मतदान केन्द्र पुगेर अनुगमन गरेको थियो ।
कोरोना बीमाको बाँकी रहेको रकम भुक्तानी गर्न सुरु, सरकारविरुद्ध कानूनी उपचार खोज्ने
काठमाडौं । नेपाल बीमक संघले बीमा कम्पनीहरुलाई कोरोना बीमा वापतको दाबी रकम भुक्तानी गर्ने निर्णय गरेको छ । नेपाल बीमक संघको बैठकले कोरोना बीमा वापत परेको दावी भूक्तानी गर्ने निर्णय गरेको हो । दावी भूक्तानी गर्दा व्यक्ति तथा परिवारको दावी भूक्तानी गर्ने, कम्पनीहरुको स्वीकृत दावी संख्यालाई आधारमानि समानूपातिक रुपमा बाँडफाँट गर्ने, समानूपातिक रुपमा बाँडफाँट गर्दा व्यक्ति तथा परिवारलाई तिर्नु पर्ने दावी संख्या भन्दा बढि रकम नदिने, बाँडफाँट भइ बाँकी रहने रकमलाई जुन कम्पनीहरुको व्यक्ति तथा परिवारका संख्या बढि छन् तिनै कम्पनीहरुमा पूनःस्वीकृत दावी संख्याको अनुपातमा बाँडफाँट गर्ने र दावी भूक्तानी गर्ने व्यक्ति तथा परिवारको नाम कम्पनीहरुले बीमक संघबाट सहि छाप गराई आ–आफ्नो वेव साइटमा प्रकाशित गर्ने निर्णय बीमक संघको बैठकले निर्णय गरेको छ । कोरोना बीमा दावी भूक्तानी, जोखिम समूहको पूनर्बीमा सम्झौता लगायत बीमक संघले गरेको निर्णयलाई कार्यान्वयन गर्न बीमा कम्पनीहरुलाई संघले आग्रह गरेको हो । भूक्तानी गरिएको दाबीकर्ताहरुको सूचीकको एक प्रति बीमक संघ र पुललाई उपलब्ध गराएको रकमको चेक बीमक संघबाट लिइ दाबी प्रकृयालाई सहज गर्न संघको भनाइ छ । गत कात्तिक १५ गते अर्थ मन्त्रालयले ५५ प्रतिशत रकम मात्र तिर्ने बताएको थियो । सोहि पत्रलाई आधार मानेर बीमा प्राधिकरणले कात्तिक १७ गते बीमा कम्पनीहरुलाई रकम भुक्तानी गर्न निर्देशन दिएको थियो । माहामारीको बीमा तथा पुनर्बीमा नहुने भनेर बीमा कम्पनीहरुले आग्रह गर्दा पनि सरकार र बीमा समितिले ३.५ अर्ब रुपैयाँ माथिको दायित्व सरकारले स्वीकार गर्ने भनेको थियो । सरकारले बीमा कम्पनीहरुलाई बीमालेख जारी गर्न बाध्यकारी प्रावधान बनाएर बीमा मापदण्ड २०७७ लागु गरेको थियो । अहिले सरकारले आफैँले बनाएको कोरोना बीमा निर्देशिकाको उलंघन गर्दै दायित्व स्वीकार नगरी बीमा कम्पनीहरुलाई थप दायित्व श्रृजना गर्दै पत्र पठाएकोमा बीमक संघले गुनासो गरेको छ । ‘सरकारले कोरोना बीमा मापदण्ड २०७७ बमोजिम बीमा दाबी गर्नु पर्नेमा गर्नुपर्नेमा उक्त निर्देशिका बमोजिम हालसम्म उक्त रकम नआएको तर अर्थ मन्त्रालयको पत्र गत कात्तिक १५ गतेको पत्र अनुसार ५५ प्रतिशत रकम मात्र तिर्ने गरी पठाएको पत्रलाई आधार मानेर बीमा प्राधिकरणले कात्तिक १७ गते बीमा कम्पनीहरुलाई निर्देशन आएको छ,’ बीमक संघले भन्यो, ‘माहामारीको बीमा तथा पुनर्बीमा नहुने भनि बीमकहरुले बीमा नगर्ने अनुरोध तथा लिखित निवेदन गर्दा पनि सरकार र बीमा समितिले ३.५ अर्ब रुपैयाँ माथिको दायित्व सरकारले स्वीकार गर्ने भनेको थियो, सरकारले बीमा कम्पनीहरुलाई बीमालेख जारी गर्न वाध्यकारी प्रावधान बनाएर बीमा मापदण्ड २०७७ लागु गरेको थियो ।’ नियामकले जारी गरेका प्रावधान र निर्देशिका बीमकहरुको लागि कानून सरह हुने भएकोले कानूनको पालनाको लागि बीमा कम्पनीहरु बीमालेख जारी गर्न बाध्य भएको बीमक संघले भनेको छ । तर, अहिले सरकारले आफैँले बनाएको कोरोना बीमा निर्देशिकाको उल्लंघन गर्दै दायित्व स्वीकार नगरी बीमा कम्पनीहरुलाई थप दायित्व श्रृजना गरेको आरोप बीमक संघले बताएको छ । ‘सरकार विरुद्धको उक्त गैरकानूनी कार्यलाई पछि कानूनी रुपमा छलफल गर्ने तर दावीकर्ताहरुको पिडालाई मध्यनजर गरी हाललाई जे जति रकम प्राप्त भएको छ सोही रकमलाई भुक्तानी गरिनेछ, बीमकहरुले संचालक समितिबाट स्विकृती लिनुपर्ने भए स्वीकृत लिन पनि भुक्तानी गर्न आग्रह छ,’ बीमक संघको धारणा छ ।
