डिजिटल हस्ताक्षरमै अड्कियो कांग्रेसको बन्दसूची, अन्तिम घडीमा आयोगमा दर्ता
नेपाली कांग्रेसले समानुपातिकतर्फका उम्मेदवारको बन्दसूची निर्वाचन आयोगमा ढिलोगरी बुझाएको छ । आयोगमा बुझाउनुपर्ने अन्तिम समय नजिकिँदै गर्दा सभापति शेरबहादुर देउवाको डिजिटल हस्ताक्षरलाई आयोगले मान्यता नदिँदा सूची दर्ता हुन नसकेको कांग्रेसले जनाएको छ । कांग्रेस प्रवक्ता डा. प्रकाशशरण महतका अनुसार हस्ताक्षरको विषयमा स्पष्टता र प्राविधिक सहमति नजुट्दा बन्दसूची दर्ता प्रक्रिया केही समय अवरुद्ध भएको थियो । कांग्रेसका नेता मीन विश्वकर्मा रातभर आयोग परिसरमै रहेका थिए । विश्वकर्माका अनुसार समानुपातिक उम्मेदवारको बन्दसूची समयमै तयार भइसकेको थियो । पार्टीको केन्द्रीय समिति तथा संसदीय बोर्डका बैठकमार्फत सूचीलाई अन्तिम रूप दिइसकिएको भए पनि औपचारिक दर्ताका क्रममा प्रयोग गरिएको डिजिटल हस्ताक्षर वैधानिक रूपमा स्वीकार्य नठहरिएपछि समस्या उत्पन्न भएको हो । निर्वाचन आयोगले प्रचलित कानुनी व्यवस्थाअनुसार हस्तलिखित हस्ताक्षर वा आयोगले स्वीकृत गरेको विधिबाट प्रमाणित कागजात आवश्यक पर्ने जनाएकोले केही ढिलो भएको विश्वकर्माले जनाए । डिजिटल हस्ताक्षरलाई लिएर देखिएको यो अन्योलले कांग्रेसभित्र केही समय तनाव पनि सिर्जना ग‍रेको थियो । समयसीमा नजिकिँदै जाँदा सूची दर्ता हुन नसक्ने हो कि भन्ने चिन्ता नेताहरूमा देखिन्थ्यो । त्यसपछि पार्टी नेता विश्वकर्मा तत्काल देउवा निवास पुगेर सभापति देउवाको हस्तलिखित हस्ताक्षरसहित बन्दसूची निर्वाचन आयोगमा बुझाएका थिए । कांग्रेसका एक नेताका अनुसार डिजिटल प्रविधिको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गरिनुपर्ने भए पनि निर्वाचनसम्बन्धी संवेदनशील प्रक्रियामा कानुनी स्पष्टता नहुँदा समस्या आएको हो । ‘डिजिटल हस्ताक्षर भविष्यका लागि आवश्यक अभ्यास हो, तर हालको कानुनी ढाँचाले त्यसलाई पूर्ण रूपमा समेट्न नसक्दा ढिलाइ भयो,’ ती नेताले भने । निर्वाचन आयोगले भने सबै दलका लागि एउटै मापदण्ड लागू हुने स्पष्ट पारेको छ । आयोगका पदाधिकारीहरूका अनुसार निर्वाचन ऐन, नियमावली र आयोगको आन्तरिक कार्यविधिअनुसार प्रमाणीकरण नभएका हस्ताक्षरलाई मान्यता दिन नमिल्ने भएकाले कांग्रेसको सूची तत्काल दर्ता गर्न नसकिएको हो । पछि आवश्यक प्रक्रिया पूरा भएपछि सूची स्वीकार गरिएको आयोगले बताएको छ । यस घटनाले नेपालको निर्वाचन प्रणालीमा डिजिटल प्रविधि प्रयोगबारे पुनः बहस सुरु गराएको छ । राजनीतिक दलहरू र सरोकारवालाहरूले आगामी दिनमा यस्ता प्राविधिक विषयमा स्पष्ट कानुनी व्यवस्था र आयोग–दलबीच समयमै समन्वय हुनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन् ।
शीतलहरबाट जनजीवन प्रभावित हुन थालेपछि राजविराजका विद्यालयमा बिदा
सप्तरी । शीतलहरले जनजीवन प्रभावित हुन थालेपछि सप्तरीका राजविराजसहित तीन पालिकाले विद्यालयमा बिदा दिएका छन् । राजविराज नगरपालिकाका वरिष्ठ शिक्षा अधिकृत भोगेन्द्रप्रसाद यादवद्वारा आज यहाँ जारी सूचनाअनुसार अगामी तीन दिनका लागि राजविराज नगरपालिकाभरिका सम्पूर्ण विद्यालय बिदा दिइएको छ । यही पुस १६ देखि १८ गतेसम्मका लागि विद्यालय बन्द रहने जनाइएको छ । त्यस्तै जिल्लाको महादेवा र अग्नीसाइर कृष्णासवरण गाउँपालिकाले पनि पुस १६ देखि १८ गतेसम्म तीन दिन विद्यालयमा बिदा दिएको जनाइएको छ । महादेवा गाउँपालिकाका अध्यक्ष सुनिलकुमार मण्डलले एक सूचना जारी गर्दै चिसो बढेसँगै बालबालिकाको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्ने हुनाले बिदा दिइएको उल्लेख छ । त्यसैगरी अग्निसाइर कृष्णासवरण गाउँपालिकाका कार्यवाहक अध्यक्ष कल्पनाकुमारी चौधरी र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत धिरेन्द्रकुमार यादवद्वारा हस्ताक्षरित सूचनामा पालिकाअन्तर्गतका सामुदायिक, धार्मिक तथा संस्थागत सबै विद्यालयमा तीन दिनका लागि बिदा दिएको जारी सूचनामा उल्लेख छ । यसअघि जिल्लाको डाक्नेश्वरी नगरपालिकाका र राजगढ गाउँपालिकाले पालिकाअन्तर्गतका सबै निजी तथा सामुदायिक विद्यालयमा पाँच दिनका लागि बिदा दिइसकेको छ । ती दुवै पालिकाले पुस १८ गते शुक्रबारसम्म पाँच दिनको बिदा दिएको छ । साथै बोदेवरसाइन नगरपालिकाले पनि जाडो बिदा दिएर त्यहाँका सबै बिद्यालय बन्द गराइएको थियो । बढ्दो चिसोलाई कारण देखाउँदै पुस ९ देखि १३ गतेसम्म्म विद्यालय बन्द गरेको थियो । सप्तरीमा शीतलहरले जनजीवन प्रभावित बन्दै गएको छ । बिहान बेलुका हुस्सु लाग्ने र दिउँसो चिसो हावा चल्ने गरेका कारण बालबालिका, वृद्ध, पशु चौपायासमेत प्रभावित भएका छन् । अहिले चिसोका कारण विभिन्न अस्पतालमा बिरामीको चाप बढेको छ । राजविराजस्थित गजेन्द्रनारायण सिंह अस्पतालमा दैनिक बिरामी आउने क्रम बढेको जनाइएको छ । खासगरी रुघाखोकी, ज्वरो तथा दमका बिरामी यहाँ उपचारका लागि आउने गरेका अस्पताल प्रशासनले जनाएको छ । जिल्लाको अन्य स्वास्थ्यचौकीमा बिरामीको चाप बढेको छ । रासस
बजारमा कुन तरकारी र फलफूलको मूल्य कति छ ?
काठमाडौं । कालीमाटी तरकारी तथा फलफूल बजारमा मंगलबार विभिन्न कृषि उपजको मूल्य सार्वजनिक गरिएको छ । बजार मूल्यसूचीअनुसार तरकारी, सागसब्जी, फलफूल तथा अन्य कृषि उत्पादनको मूल्यमा मिश्रित अवस्था देखिएको छ । मंगलबारको बजारमा नेपाली ठूलो गोलभेँडा प्रतिकिलो औसत १०५ रुपैयाँ र भारतीय ठूलो गोलभेँडा ११५ रुपैयाँमा कारोबार भएको छ । सानो लोकल गोलभेँडाको औसत मूल्य ६७ रुपैयाँ ५० पैसा कायम हुँदा टनेलमा उत्पादन भएको सानो गोलभेँडा प्रतिकिलो औसत ९५ रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । आलु रातो प्रतिकिलो औसत २८ रुपैयाँ ६० पैसा र भारतीय आलु २५ रुपैयाँ ८० पैसामा उपलब्ध छ । सुकेको भारतीय प्याज प्रतिकिलो औसत ५३ रुपैयाँ ६७ पैसामा कारोबार भइरहेको छ । बन्दा, काउली, गाजर र मूला जस्ता तरकारीको मूल्य प्रतिकिलो २० रुपैयाँदेखि ७५ रुपैयाँसम्म रहेको छ । हरियो तरकारीतर्फ रायो साग प्रतिकिलो औसत २३ रुपैयाँ, तोरीको साग ४५ रुपैयाँ र मेथीको साग ९० रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । च्याउतर्फ कन्य च्याउको औसत मूल्य ९५ रुपैयाँ हुँदा डल्ले च्याउ ३१० रुपैयाँ र सिताके च्याउ ९०० रुपैयाँ प्रतिकिलो पुगेको छ । फलफूलतर्फ स्याउ (फुजी) प्रतिकिलो औसत ३०० रुपैयाँ, केरा दर्जनको १९० रुपैयाँ, सुन्तला र मौसम प्रतिकिलो औसत ९५ रुपैयाँ तथा अनार ३२५ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । महँगो फलफूलमा किवी र आभोकाडो प्रतिकिलो औसत ३०० रुपैयाँ तथा स्ट्रबेरी ४७५ रुपैयाँ पुगेको छ । मसला तथा अन्य सामग्रीतर्फ सुकेको लसुन (चाइनिज) प्रतिकिलो औसत ३७५ रुपैयाँ, खुर्सानी सुकेको ४०० रुपैयाँ र अदुवा ७० रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । सबैभन्दा महँगो तरकारीमध्ये कुरीलो प्रतिकिलो औसत १ हजार ४५० रुपैयाँ पुगेको छ ।
एनसेलको भोल्टे क्षमता विस्तार, एचडी भ्वाइस सेवामा ५० लाख ग्राहक समेटिने
काठमाडौं । सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री जगदीश खरेलले आइतबार पोखराको एनसेल डाटा सेन्टरमा एनसेलको भ्वाइस ओभर लङ टर्म इभोलुसन (भोल्टे) क्षमता अभिवृद्धी परियोजनाको उद्घाटन गरेको छन् । अत्याधुनिक सर्भरहरूमार्फत भोल्टे र भ्वाइस ओभर वाइफाइ (भोवाइफाइ) सेवा प्रदान गर्न विस्तार गरिएको आईपी मल्टिमिडिया सबसिस्टम (आइएमएस) प्रणालीको स्विच अन गरी उनले औपचारिक रूपमा परियोजनाको उद्घाटन गरेका हुन् । यो क्षमता अभिवृद्धीसँगै अब एनसेलले यो डाटा सेन्टरमार्फत ५० लाख सक्रिय ग्राहकहरुलाई भोल्टे सेवा दिन सक्ने भएको छ । दूरसञ्चार सेवाका क्षेत्रमा भोल्टे एक नयाँ प्रविधि भएकाले यसले उच्च गुणस्तरको हाई डेफिनिसन (एचडी) र छिटो कनेक्ट हुने भ्वाइस कल सेवा प्रदान गर्दछ । त्यसैगरी, एनसेलको भोवाइफाइ भनेको यस्तो प्रविधि हो जसले प्रयोगकर्तालाई कुनै पनि वाइफाइको प्रयोग गरेर आफ्नै एनसेल नम्बरबाट फोन कल गर्न र रिसिभ गर्न सक्षम बनाउँछ । यसमार्फत प्रयोगकर्ताले एचडी भ्वाइस कल र एसएमएस पठाउन सक्छन् । विशेष गरी मोबाइल सिग्नल कमजोर हुने बेसमेन्ट, अग्ला भवनहरू वा दुर्गम ठाउँहरू जहाँ स्थिर वाइफाइ उपलब्ध हुन्छ त्यस्ता ठाउँहरुमा भोवाइफाइमार्फत सहजै सम्पर्कमा रहन सकिन्छ । मन्त्री खरेलले पोखराका विभिन्न कार्यलयको निरीक्षण, अवलोकन तथा भेटघाट गर्ने क्रममा पोखरामा रहेको एनसेलको डिजास्टर रिकभरी सेन्टरका रुपमा संचालित डाटा सेन्टरको अवलोकन भ्रमण गरेका हुन् । एनसेलका चीफ कर्पोरेट एन्ड रेगुलेटरी अफिसर डिल्लीराम श्रेष्ठ र कर्पोरेट कम्युनिकेशन एन्ड सस्टेनेबिलिटी डाइरेक्टर विषाखालक्ष्मी खड्काले मन्त्री खरेललाई स्वागत गरेका थिए । अवलोकन भ्रमण पश्चात मन्त्री खरेलले भने, “डिजिटल नेपाल निर्माण गर्ने लक्ष्यलाई एनसेलका यस्ता पूर्वाधारले निरन्तर साथ दिइरहेको छ र डिजिटलाइजेसन ड्राइभका प्रमुख आधारभूत संरचनामध्ये एनसेलको पोखरा डाटा सेन्टर एक रहेको छ ।” साथै उनले डाटा सेन्टरको सञ्चालन र व्यवस्थापनको प्रशंसा गरे । एनसेलका चीफ कर्पोरेट एन्ड रेगुलेटरी अफिसर श्रेष्ठले यो डाटा सेन्टर सन् २०१२ मा स्थापना गरी सञ्चालनमा ल्याइएको बताए र नेपालको दूरसञ्चार र सूचना प्रविधिको क्षेत्रका एक प्रमुख पूर्वाधारको भूमिका निभाउँदै आएको बताए । “भोल्टेको क्षमता अभिवृद्धीपछि अब कम्पनीले यो आधुनिक सेवा अझ धेरै ग्राहकहरुलाई प्रदान गर्न सक्ने भएको छ,” उनले भने । श्रेष्ठ र एनसेलका अन्य जिम्मेवार शाखाका कर्मचारीहरुले पोखरा डाटा सेन्टरको काम, क्षमता, प्राविधिक पक्ष, दूरसञ्चार र सूचना प्रविधिमा उक्त डाटा सेन्टरको भूमिकालगायतका बारेमा मन्त्री खरेललाई जानकारी गराएका थिए ।
हुन्डाईले पूरा गर्यो ५७ वर्ष, स्मार्ट र दिगो मोबिलिटीमा जोड
काठमाडौं । हुन्डाई मोटर कम्पनीले नवीनता, गुणस्तर र ग्राहक–केन्द्रित डिजाइनमार्फत गतिशीलताको भविष्य निर्माण गर्दै आएको ५७ वर्षको यात्रा पूरा गरेको छ । स्थापना कालदेखि नै विश्वसनीय अन्तर्राष्ट्रिय अटोमोबाइल ब्रान्डको रूपमा आफूलाई स्थापित गर्दै आएको हुन्डाईले विश्वभरका ग्राहकहरूको बदलिँदो आवश्यकतालाई ध्यानमा राखी उन्नत, भरपर्दो र दिगो मोबिलिटी समाधानहरू प्रदान गर्दै आएको जनाएको छ । हुन्डाईले स्मार्ट, सुरक्षित तथा जिम्मेवार मोबिलिटी विकासप्रति निरन्तर प्रतिबद्ध रहँदै आएको बताउँदै, यो महत्वपूर्ण उपलब्धिको अवसरमा विश्वभर अझ उत्कृष्ट मोबिलिटी अनुभव प्रदान गर्ने लक्ष्यसहित भविष्यतर्फ अघि बढ्ने दृढ संकल्प दोहोर्‍याएको छ । सन् १९६७ मा स्थापना भएको हुन्डाई मोटर कम्पनी हाल २०० भन्दा बढी देशमा सञ्चालनमा रहेको विश्वव्यापी अटोमोबाइल ब्रान्ड हो । कम्पनीले विभिन्न श्रेणीका सवारीसाधन तथा आधुनिक मोबिलिटी समाधानहरू प्रदान गर्दै आएको छ । नेपालमा हुन्डाईको आधिकारिक वितरकका रूपमा फेब्रुअरी २००९ देखि लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टल प्रा. लि. कार्यरत छ । वितरक बनेदेखि नै कम्पनीले देशभर हुन्डाई सवारीसाधनको आयात, बिक्री तथा सेवामा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ । बलियो आफ्टर–सेल्स नेटवर्क तथा दक्ष र प्रशिक्षित पेशेवर टोलीमार्फत ग्राहक सन्तुष्टिलाई प्राथमिकतामा राखिएको कम्पनीको भनाइ छ । ४५ हजारभन्दा बढी ग्राहकहरूसँगको सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउने उद्देश्यसहित हुन्डाई नेपालले ‘हुन्डाई परिवार’ कार्यक्रम सुरु गरेको छ । विभिन्न क्षेत्रका अग्रणी ब्रान्डहरूसँगको सहकार्यमा यस कार्यक्रममार्फत हुन्डाई ग्राहकहरूलाई विशेष लाभ, थप सेवाहरू तथा प्रिमियम अनुभवहरू प्रदान गरिँदै आएको छ । नेपालप्रति दीर्घकालीन प्रतिबद्धतालाई थप मजबुत बनाउँदै हुन्डाईले मे २०२४ मा सवारीसाधन एसेम्ब्ली प्लान्ट स्थापना गरेको छ । यस कदमले स्थानीय उत्पादन प्रवर्द्धन, रोजगारी सिर्जना तथा नेपालको अटोमोबाइल इकोसिस्टमको विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको बताइएको छ । ‘प्रोग्रेस फर ह्युम्यानिटी’ भन्ने विश्वव्यापी दृष्टिकोणअनुसार हुन्डाई नेपालले स्मार्ट, सुरक्षित र दिगो मोबिलिटी समाधानहरू प्रदान गर्दै ग्राहक अनुभवलाई अझ समृद्ध बनाइरहेको जनाएको छ ।
नेपाल लाइफको १ अर्ब ६० करोडको सामूहिक लगानी कोष निष्कासन हुँदै
काठमाडौं । कोष प्रवर्द्धक नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड र योजना व्यवस्थापक नेपाल लाइफ क्यापिटल लिमिटेड रहेको 'नेपाल लाइफ समृद्धि लगानी योजना' नामक सामूहिक लगानी कोषले आफ्ना इकाइहरू बिक्रीमा ल्याउने भएको छ । नेपाल धितोपत्र बोर्डबाट आइतबार प्रति इकाइ अंकित मूल्य १० रुपैयाँका दरले १६ करोड इकाइ निष्कासन गर्न अनुमति प्राप्त भएको हो । यसअनुसार कुल १ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ बराबरको फन्ड जारी गरिनेछ । नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडको यो पहिलो बन्दमुखी योजना हो । १० वर्ष अवधि रहेको यस योजनालाई ईक्रा नेपाल लिमिटेडबाट कोष प्रवर्द्धकका लागि ‘एए–’ रेटिङ तथा योजना व्यवस्थापकका लागि ‘एमसी क्वालिटी–३’ रेटिङ प्राप्त भएको छ । फन्ड बिक्रीबाट संकलित रकम धितोपत्र बोर्डमा दर्ता भएका धितोपत्र, सार्वजनिक निष्कासन भएका धितोपत्र, धितोपत्र बजारमा सूचीकृत धितोपत्र, बैंक निक्षेप, मुद्रा बजार उपकरण, नेपाल सरकारले जारी गरेका वा नियन्त्रणमा रहेका संस्थाले जारी गरेका ऋणपत्र, ट्रेजरी बिल तथा मुद्रा बजारका अन्य साधनहरूमा लगानी गरिने कम्पनीले जनाएको छ । योजना व्यवस्थापकले सम्पूर्ण प्रक्रिया सम्पन्न गरी चाँडै नै सर्वसाधारणका लागि इकाइहरू बिक्रीमा ल्याइने जानकारी दिएको छ ।
यस्तो छ मंंगलबारका लागि निर्धारित विदेशी मुद्राको विनिमयदर
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले मंंगलबारका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ । मंंगलबारका लागि निर्धारित विनिमयदरअनुसार अमेरिकी डलरको मूल्य बढेको छ । निर्धारण गरिएको विनिमयदरअनुसार, अमेरिकी डलर एकको खरिददर १४३ रुपैयाँ ६७ पैसा र बिक्रीदर १४४ रुपैयाँ २७ पैसा निर्धारण गरिएको छ । यस्तै, युरोपियन युरो एकको खरिददर १६९ रुपैयाँ र बिक्रीदर १६९ रुपैयाँ ७० पैसा, युके पाउण्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर १९३ रुपैयाँ ८८ पैसा र बिक्रीदर १९४ रुपैयाँ ६९ पैसा, स्वीस फ्रयाङ्क एकको खरिददर १८१ रुपैयाँ ७० पैसा र बिक्रीदर १८२ रुपैयाँ ४६ पैसा कायम गरिएको छ । अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर ९६ रुपैयाँ २४ पैसा र बिक्रीदर ९६ रुपैयाँ ६४ पैसा, क्यानेडियन डलर एकको खरिददर १०४ रुपैयाँ ९२ पैसा र बिक्रीदर १०५ रुपैयाँ ३६ पैसा, सिङ्गापुर डलर एकको खरिददर १११ रुपैयाँ ७७ पैसा र बिक्रीदर ११२ रुपैयाँ २३ पैसा तोकिएको छ । जापानी येन १० को खरिददर नौ रुपैयाँ १९ पैसा र बिक्रीदर नौ रुपैयाँ २३ पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर २० रुपैयाँ ५१ पैसा र बिक्रीदर २० रुपैयाँ ५९ पैसा, साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ३८ रुपैयाँ ३० पैसा र बिक्रीदर ३८ रुपैयाँ ४६ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ३९ रुपैयाँ ४१ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ ५८ पैसा कायम भएको छ । केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाई भाट एकको खरिददर चार रुपैयाँ ५७ पैसा र बिक्रीदर चार रुपैयाँ ५९ पैसा, युएई दिराम एकको खरिददर ३९ रुपैयाँ १२ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ २८ पैसा, मलेसियन रिङ्गेट एकको खरिददर ३५ रुपैयाँ ३९ पैसा र बिक्रीदर ३५ रुपैयाँ ५३ पैसा, साउथ कोरियन वन १०० को खरिददर १० रुपैयाँ र बिक्रीदर १० रुपैयाँ ०४ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिददर १५ रुपैयाँ ६५ पैसा र बिक्रीदर १५ रुपैयाँ ७१ पैसा र डेनिस क्रोनर एकको खरिददर २२ रुपैयाँ ६३ पैसा र बिक्रीदर २२ रुपैयाँ ७३ पैसा तोकिएको छ । राष्ट्र बैंकले हङ्कङ डलर एकको खरिददर १८ रुपैयाँ ४८ पैसा र बिक्रीदर १८ रुपैयाँ ५६ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिददर ४६७ रुपैयाँ १० पैसा र बिक्रीदर ४६९ रुपैयाँ ०५ पैसा, बहराइन दिनार एकको खरिददर ३८० रुपैयाँ ९९ पैसा र बिक्रीदर ३८२ रुपैयाँ ५८ पैसा, ओमनी रियाल एकको खरिददर ३७३ रुपैयाँ १७ पैसा र बिक्रीदर ३७४ रुपैयाँ ७३ पैसा रहेको छ । यस्तै, भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकिएको छ । राष्ट्र बैंकले यो विनिमयदरलाई आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि संशोधन गर्न सकिने जनाएको छ । वाणिज्य बैंकले तोक्ने विनिमयदर भने फरक हुनसक्ने र अद्यावधिक विनिमयदर केन्द्रीय बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध हुने जनाइएको छ ।
समानुपातिकतर्फ ६४ दलको भिडन्त, ५८ निर्वाचन चिन्हसहित बन्दसूची दर्ता
काठमाडौं । फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फ ५ दर्जन बढी राजनीतिक दलहरू प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन् । निर्वाचन आयोगमा पेश गरिएको बन्द सूचीअनुसार कुल ६४ वटा दलले ५८ वटा निर्वाचन चिन्हमार्फत समानुपातिक प्रणालीमा भाग लिने गरी उम्मेदवार सूची दर्ता गराएका हुन् । यो संख्या अघिल्ला निर्वाचनको तुलनामा धेरै हो । निर्वाचन आयोगका अनुसार २२ वटा राजनीतिक दलले प्रतिनिधि सभाको समानुपातिकतर्फ उपलब्ध सबै सिटका लागि उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । ती दलहरूले समावेशी प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यसहित महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, थारू, मुस्लिम, पिछडिएका क्षेत्र तथा अन्य समूहलाई समेटेर पूर्ण बन्दसूची पेश गरेका हुन् । आयोगले तोकेको कानुनी मापदण्डअनुसार सूची तयार गरिएको जनाइएको छ । बाँकी दलहरूले भने आफ्नो सांगठनिक क्षमता, प्रभाव क्षेत्र र निर्वाचन रणनीतिअनुसार सीमित संख्यामा बन्दसूची बुझाएका छन् । आयोगका विवरणअनुसार दलहरूले न्यूनतम् १० जनादेखि अधिकतम १०१ जनासम्मका उम्मेदवारको नाम समानुपातिक बन्दसूचीमा समावेश गरेका छन् । केही साना तथा नयाँ दलहरूले सीमित सिट लक्षित गर्दै न्यूनतम् सूची पेश गरेका छन् भने केही मध्यम स्तरका दलहरूले सम्भावित मत प्रतिशतका आधारमा तुलनात्मक रूपमा ठूलो सूची दर्ता गरेका छन् । यसपटकको निर्वाचनमा समानुपातिक प्रणालीलाई दलहरूले संगठन सन्तुलन मिलाउने, आन्तरिक असन्तुष्टि व्यवस्थापन गर्ने र विभिन्न समुदायलाई प्रतिनिधित्व गराउने महत्वपूर्ण माध्यमका रूपमा प्रयोग गरेका छन् । बन्दसूचीमा समावेश नामहरूलाई लिएर दलभित्रै बहस र प्रतिस्पर्धा देखिए पनि अन्ततः आयोगमा तोकिएको समय सीमाभित्र सूची पेश गरिएको हो । निर्वाचन आयोगले बन्दसूची दर्तापछि प्रारम्भिक जाँच प्रक्रिया सुरु गरिसकेको छ । आयोगका अधिकारीहरूका अनुसार सूचीमा रहेका उम्मेदवारहरूको योग्यता, समावेशी कोटा मिलान र कानुनी प्रावधानको पालना भए नभएको विषयमा विस्तृत परीक्षण भइरहेको छ । आवश्यक परेमा सच्याउन दलहरूलाई निर्देशन दिइने आयोगले जनाएको छ । राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार समानुपातिकतर्फ ठूलो संख्यामा दलहरूको सहभागिताले संसदको संरचना थप विविध र बहुरङ्गी बन्न सक्ने संकेत गरेको छ। यद्यपि, मत विभाजन बढ्ने र साना दलहरूबीच प्रतिस्पर्धा चर्किने सम्भावना पनि उत्तिकै रहेको उनीहरूको विश्लेषण छ। निर्वाचन कानुन अनुसार समानुपातिक प्रतिनिधित्व गर्न कुल सदर मतको १.५ प्रतिशत प्राप्त गरि एक स्थानमा प्रत्यक्ष निर्वाचन जितेको दल हुनुपर्छ । फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा प्रत्यक्ष र समानुपातिक दुवै प्रणालीमार्फत सांसद चयन गरिनेछ । समानुपातिकतर्फ दलहरूले प्राप्त गर्ने सिट संख्या अन्ततः उनीहरूले पाएको कुल मतको आधारमा निर्धारण हुनेछ । निर्वाचन नजिकिदै जाँदा बन्दसूचीमा समेटिएका उम्मेदवारहरू र दलहरूको रणनीतिलाई लिएर राजनीतिक गतिविधि थप सक्रिय बन्दै जाने देखिएको छ ।
