सेवा : पर्यटन

काठमाडौं । सरकारले माग ३ गतेदेखि सार्वजनिक स्थलमा कोरोना विरुद्ध खोप लगाएको कार्ड देखाएपछि मात्रै प्रवेश गर्न दिने निर्णय गरेको छ । आईतबार बसेको कोभिड–१९ संकट व्यवस्थापन समन्वय केन्द्र (सीसीएमसी) व्यवस्थापनको बैठकले गरेको सिफारिसका आधारमा सोमबार गृह मन्त्रालयले खोप कार्डलाई अनिवार्य गर्ने निर्णय गरेको हो । सरकारले निर्णय अनुसार अब माघ ३ गतेदेखि कार्यालय, होटल, रेष्टुरेन्ट, सिनेमा हल, रंगशाला, हवाईयात्रा, पार्क लगायतका सार्वजनिक स्थलमा खोप कार्ड अनिवार्य रुपमा देखाउनुपर्नेछ । हवाई यात्रामा समेत सरकारले अनिवार्य रुपमा खोप कार्डको व्यवस्था गरे तापनि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल कार्यालयले न्यूनतम स्वास्थ्य मापदण्डको समेत पालना गरेको छैन । यसअघि देखिएका कोभिड भेरियन्टको समयमा आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय टर्मिनल भवनको गेटमा स्यानिटाइजर, थर्मल गनदेखि दुई मिटरको भौतिक दुरी कायम गर्ने व्यवस्था विमानस्थलले गरेको थियो । तर, अहिले कुनै पनि मापदण्डको पालना नभएको वायुसेवा कम्पनीहरुले बताएका छन् । आन्तरिक उडान गर्दै आएका वायुसेवा कम्पनीले आफ्ना यात्रुलाई स्याटिनाइजरको व्यवस्था गरेपनि विमानस्थलको गेटमा कुनै व्यवस्था नभएको उनीहरुको भनाई छ । ‘विमानस्थल कार्यालयले आन्तरिक उडानका यात्रुबाट सेवासुविधा भनेर प्रतिउडान २ सय रुपैयाँ शुल्क उठाउँदै आएको छ तर, कोरोनाको यस्तोे महामारीमा कार्यालयले न्यूनतम मापदण्डको समेत पालना गरेको छैन्, विमानस्थल कार्यालयले गर्नुपर्ने काम निजी वायुसेवा कम्पनीहरुले गर्नुपरेको छ,’ एक निजी वायुसेवा संचालकले विकासन्युजसँग भने । सागुरो आन्तरिक टर्मिनल भवनमा यात्रुको चाप बढ्दा त्यहीबाट संक्रमण फैलने सम्भावना उच्च भएको वायुसेवा कम्पनीका कर्मचारीहरुको गुनासो छ । ‘पहिला दैनिक सफाईदेखि गर्ने, स्यानिटाइज गर्ने, न्युनतम तापक्रम नाप्ने लगायत स्वास्थ्य मन्त्रालयले तोकेको मापदण्ड अनुसार यात्रुको व्यवस्थापन हुने गरेको थियो, अहिले त्यस्तो केही हुँदैन, संक्रमण फैलने जोखिम बढेको छ, बिहानको समयमा मौसम खराब हुँदा समयमा नै उडान तथा अवतरण हुन सकेका छैनन्, समयमा नै उडान नहुँदा यात्रुको भिड विमानस्थलमा बढेको छ,’ निजी वायुसेवा कम्पनीका एक कर्मचारीले भने । विमानस्थल कार्यालयका महाप्रबन्धक भोलाप्रसाद गुरागाई पहिलाको तुलनामा पछिल्लो समय स्वास्थ्य मापदण्डकोे कडाईमा केही कमी आएको स्वीकार गर्छन् । ‘यसअघिका भेरियन्ट देखिएको समयमा हामीले न्यूनतम स्वास्थ्य मापदण्डको पालनामा कडाई गरेका थियौं, पछिल्लो समय संक्रमितको संख्यामा कमी आएसँगै स्वास्थ्य मापदण्ड पालनामा केही कमी भएको थियो तर, अहिले देखिएको ओमिक्रोनपछि हामीले पहिलाकै तुलनामा कडाई थालेका छौं, आवश्यक स्थानमा स्यानिटाइर राख्ने, सफाईदेखि दैनिक रुपमा विमानस्थल परिसर स्यानिटाइज गर्नेसम्मका स्वास्थ्य मापदण्ड पालनमा बढी कडाई गरिरहेका छौं,’ महाप्रबन्धक गुरागाईंले भने । कस्तो छ वायुसेवा कम्पनीको तयारी ? पछिल्लो समय कोरोना संक्रमितकोे संख्यामा बृद्धि भएसँगै आन्तरिक उडान गर्दै आएका वायुसेवा कम्पनीले सुरक्षा मापदण्डको पूर्ण रुपमा पालना गरिएको बताएका छन् । प्रत्यक उडानमा विमानलाई पूर्ण रुपमा स्यानिटाइज गर्ने, अनिवार्य रुपमा मास्क तथा स्यानिटाइजरको व्यवस्था गरिएको बुद्ध एयरले जनाएको छ । बुद्ध एयरले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, नागरिक उडड्यन प्राधिकरण र अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा तोकेको स्वास्थ्य मापदण्डको पूर्ण रुपमा पालना गरेको सूचना अधिकारी दिपेन्द्र कर्ण बताउँछन् । ‘हामीले हाम्रा सबै कर्मचारीहरुलाई कोरोना विरुद्धको खोप समेत लगाइसकेका छौं, हाम्रा कर्मचारी पूर्णरुपमा सुरक्षित भएपछि मात्र यात्रु सुरक्षित हुन्छन्, हामीले सुरक्षा मापदण्डको पालनामा कुनै कमि गरेका छैनौं,’ कर्णले भने । उनले उडान तथा आवातजावतले संक्रमण फैलाउने कुनै पनि आधार अहिलेसम्म नभेटिएको र त्यसमा पनि हवाई यातायात सबैभन्दा सुरक्षित मानिएको बताए । बुद्धले प्रत्यक उडानपछि जहाजको डिसइन्फेक्सन गर्ने, यात्रुलाई माक्स अनिवार्य र उडानका क्रममा अनावश्यक हिडडुलमा रोक लगाउँदै आएको छ । यति एयरलाइन्सले सरकारले तोकेको मापदण्डको पूर्ण रुपमा पालना गर्दै उडान गरिरहेको बताएको छ । यति एयरका प्रवक्ता सुदर्शन बर्तौला सुरुवाती चरणदेखि नै सरकारले तोकेको स्वास्थ्य मापदण्डको पालना गर्दै उडान तथा अवतरण गरिएको बताउँछन् । ‘हामीले कोरोनाको पहिलो र दोस्रो भेरियन्टको समयदेखि नै सरकारले तोकिएको स्वास्थ्य मापदण्डको पालना गर्दै आएका छौं, हामीले सुरक्षित तथा संक्रमणरहित उडानमा पालना गर्नुपर्ने मापदण्डमा कमि आउन दिएका छैनौं,’ बर्तौलाले भने । श्री एयरलाइन्सका प्रवक्ता अनिल मानन्धर सरकारले अनिवार्य गरेको खोप कार्डका कारण हवाई यात्रुमा कमी आउने अनुमान गरिएको बाताउँछन् । ‘हामीले सुरुवाती चरणदेखि नै स्वास्थ्य मापदण्डको पालना गर्ने गरेका छौं, सरकारले माघ ३ गतेबाट अनिवार्य रुपमा खोप कार्ड भनेको छ, खोप लगाएकाले मात्र उडान गर्छन् भन्ने छैन, खोप कार्ड अनिवार्य गर्दा यात्रा गर्नुपर्ने यात्रुलाई समस्या आउने हो कि भन्ने हाम्रो अनुमान, सरकारले भिड गरेर खोप अभियान सञ्चालन गर्नुभन्दा यात्रुको बढी भिडभाड हुने विमानमा नै खोपको व्यवस्था गर्दा प्रभावकारी होला,’ मानन्धरले भने । काठमाडौंमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, पोखरा, भैरहवा, विराटनगर, सुर्खेत लगायतका बढी भिडभाड हुने विमानस्थलमा खोपको व्यवस्था भए हवाई यात्रुलाई सहज हुने उनको भनाई छ ।

काठमाडौं । मुलुकको हवाई उड्डयन क्षेत्रको नियामक निकाय नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (क्यान) को महानिर्देशक पदका लागि दाबेदार पदाधिकारीले दौडधुप गरिरहेका छन् । हालका महानिर्देशक राजकुमार क्षेत्रीको उमेरहदका कारण अनिवार्य अवकाश भएपछि प्राधिकरण नेतृत्वविहीन छ । तीन महिनाअघि प्राधिकरणको महानिर्देशक बनेका उनले सेवाबाट अवकाश लिएपनि महानिर्देशक पद लम्याउन लागिपरेका छन् । आफूलाई चार वर्षका लागि सरकारले नियुक्त गरेकाले पूरै कार्यकाल पाउनुपर्ने दाबीसहित सर्वोच्च अदालतमा रिट निवेदन दायर गरेका छन् । अदालतले अल्पकालीन आदेश दिएर आगामी पुस ३० गते छलफलका लागि दुबै पक्षलाई बोलाएको छ । क्षेत्रीले रासससँग कुरागर्दै प्राधिकरण ऐन बमोजिम महानिर्देशक पद चार वष हुने प्रावधान रहेकाले पूरा कार्यकालको लागि आफूले दाबी गरेको बताए । उनले प्राधिकरणका ३२ वर्ष सेवा गरेर गत पुस २४ गते शनिबार मात्रै उमेरहदका कारण अवकाश भएका थिए । सेवाबाट अवकाश लिएपछि पनि महानिर्देशक पद जोगाउन क्षेत्रीले सर्वोच्चदेखि शक्ति केन्द्रसम्म दौडधुप गरेको विभिन्न सञ्चार माध्यममा आइरहेको छ । तालुकदार संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले अहिले प्राधिकरणकै १२औँ तहका कर्मचारी प्रेमनाथ ठाकुरलाई निमित्त महानिर्देशकको जिम्मेवारी दिएको छ । प्राधिकरणमा अन्य सिनियर अधिकृत हुँदा जुनियरलाई जिम्मेवारी दिएको पनि बजारमा चर्चा छ । महानिर्देशकका अर्का दाबेदार प्राधिकरणकै १२औँ तहका उपमहानिर्देशक प्रतावबाबु तिवारी महानिर्देशक पद प्राप्त गर्न हरसम्भव प्रयास गरिरहेकाे जनाइएको छ । यसका लागि उनले अभियाननै चलाएका छन् । स्वभावलै निवर्तमान महानिर्देशक क्षेत्रीपछि तिवारीको दाबेदारी देखिन्छ । तिवारी महानिर्देशक बनेमा पूरै कार्यकाल नेतृत्वमा रहने जनाइएको छ । एयर ट्राफिक अफिसरका रुपमा सेवा प्रवेश गरेका उनले प्राधिकरणमा २५ वर्ष सेवा गरिसकेका छन् । उनी यसअधि त्रिअविको महाप्रबन्धक तथा प्राधिकरणको प्रवक्ताको जिम्मेवारीमा रहेर पनि काम गरेका छन् । उनले हवाई सुरक्षा सुदृढ गर्ने र प्राधिकरण सुधार्ने योजना पनि अघि सारेका छन् । महानिर्देशकका लागि प्राधिकरणकै अर्का प्रत्यासी हाल त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धक भोलाप्रसाद गुरागाईंकाे पनि आगामी फागुन १६ गते उमेर हदका कारण अनिवार्य अवकाश हुँदैछ । उनले पनि आफू प्राधिकरणको सिनियर कर्मचारी भएकाले स्वभावैले महानिर्देशक पद दाबी गरिएको बताए । ‘प्राधिकरणको १२औँ तहको सिनियर कर्मचारी हुँ अवको डेढमहिनापछि अवकास पाउने भएकाले उक्त अवधिसम्म भए पनि स्वभाविक रुपमा नेतृत्वको पाउनुपर्छ भन्ने हो दाबी हैन,’ उनले भने । त्यस्तै महानिर्देशक पदका लागि अघिल्लो पटकदेखि नै लबिङ गरिरहनुभएका प्राधिकरणका आयोजना प्रमुखको जिम्मेवारीमा रहेका प्रदीप अधिकारी पनि पदका लागि आफू उपयुक्त रहेको बताएका छन् । उनी पनि ‘लबिङ’ गर्दै शक्ति केन्द्रदेखि विभिन्न तहसम्म माहोल आफ्नो पक्षमा बनाउन लागिरहेका बताइएको छ । महानिर्देशक पदमा तपाई किन भनि सोधिएको जिज्ञासामा अधिकारीले भने,’प्राधिकरणमा स्थिर नेतृत्वका लागि मेले नेतृत्व खोजेको हुँ खाली तीन महिना र दुई महिना महानिर्देशक हुने पदाधिकारीले कसरी प्राधिकरणको हितमा काम गर्नसक्छन् ।’ सिभिल इञ्जिनीयरको रुपमा सातौँ तहबाट सेवा प्रवेश गरेका अधिकारीले आठौँ र खुला प्रतिस्पर्धाबाट ११औँ तहमा एकैपटक नाम निकालेका थिए । उनको पालामा निर्माणाधीन, भैरहवास्थित गौतमबुद्ध अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थल र पोखरा क्षेत्रीय अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलको प्रगति भएको थियो । दुबै राष्ट्रिय गौरबका आयोजना हुन । भैरहवा र पोखरासँगै निजगढ अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थल बन्नुपर्छ भनेर आधार तयार गर्न पनि आफ्नो भूमिका रहेको अधिकारीको दाबी छ । पर्यटन मन्त्रालयले प्राधिकरणको महानिर्देशक कसलाईवः बनाउने भन्नेबारे अहिलेसम्म मुख खोलेको छैन । पर्यटन मन्त्रालयका प्रवक्ता टोपराज पाण्डेले प्राधिकरणको महानिर्देशकका विषयमा कुनै टुङ्गो लागिनसकेको प्रतिक्रिया दिए । नेतृत्वलाई चुनौतीको चाङ प्राधिकरणमा आउने महानिर्देशकलाई चुनौतीको चाङ छ । संसद्मा विचाराधीन रहेको प्राधिकरण विभाजन गर्ने प्रयोजनका निम्ति बनेको दुई विधेयकलाई निष्कर्षमा पु¥याउनु निकै ठूलो चुनौती छ । उक्त विषयमा प्राधिकरणका कर्मचारीले असन्तुष्टि जनाउँदै आन्दोलन समेत पनि गरेका थिए । हालै प्राधिकरणको २३औँ वार्षिकोत्सवमा पर्यटनमन्त्री प्रेमबहादुर आले र पर्यटन सचिव महेश्वर न्यौपानेका सामु कर्मचारी ट्रेड युनियनका प्रतिनिधिले प्राधिकरण विभाजनसम्बन्धी विधेयक फिर्ता हुनुपर्ने जिकिर गरेका थिए । त्यस विषयमा छलफल गर्ने मन्त्रालयले बचन दिएको थियो । संसद्को राष्ट्रिय सभाबाट विधेयक पारित भई हाल प्रतिनिधिसभामा विचाराधीन अवस्थामा छ । रासस

कञ्चनपुर । दुई दशकदेखि बन्द कञ्चनपुरको मझगाँउ विमानस्थल निर्माण कार्य अगाडि बढने भएको छ । विमानस्थल निर्माणका लागि नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले केएस कान्छाराम कन्ट्रक्सनसँग ठेक्का सम्झौता गरेको छ । विमानस्थलका भौतिक संरचना र धावनमार्ग बनाउन प्राधिकरणले दुई करोड ५१ लाख बजेट विनियोजन गरेको मझगाउँ विमानस्थल पुनः सञ्चालन समितिका संयोजक रमेशचन्द ठकुरीले बताए । विमानस्थल निर्माणमा पर्यटन मन्त्रालयको ५०, प्रदेश सरकारको २५, भीमदत्त नगरपालिकाको १५ र दोधाराचाँदनी नगरपालिकाको १० प्रतिशत गरी ४५ करोड ६६ लाख ७१५ रकम व्यहोर्ने सहमति यस अघिनै भएको छ । ‘विमानस्थल पुनः निर्माणको शिलान्यास कार्यक्रमको सबै प्रक्रिया पूरा भइसकेको छ’, समितिका सदस्य ज्ञानेन्द्रबहादुर महताले भने, ‘विमानस्थल पुनःनिर्माणको शिलान्यास कार्यक्रम सुरु भएसँगै निर्माण कार्यले गति लिन्छ ।’ विमानस्थलको लम्वाइ एक हजार ६६२ मिटरको रहने छ भने ६६ बिघा जमिनमा विमानस्थल रहने छ ।