प्रधानमन्त्रीसहित १५ मन्त्रीले लिए सपथ
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहसहित १५ जना मन्त्रीले पद तथा गोपनियताको सपथ लिएका छन् । प्रधानमन्त्री शाहले रक्षा र उद्योगमन्त्री पनि आफ्नै मातहत राखेका छन् । यी हुन् सपथ लिने मन्त्री डा. स्वर्णीम वाग्ले, अर्थमन्त्री सुदन गुरुङ, गृहमन्त्री शिशिर खनाल, परराष्ट्र मन्त्री सोविता गौतम, कानुन मन्त्री सस्मित पोखरेल, शिक्षा मन्त्री सुनिल लम्साल, भौतिक पुर्वाधार तथा यातायात प्रतिभा रावल, सामान्य प्रशासन÷भूमी, सहकारी तथा गरिबी निवारण सिता वादी, महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक विराज भक्त श्रेष्ठ, उर्जा जलस्रोत तथा सिंचाई निशा मेहता, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या गनेश पौडेल, संस्कृति/पर्यटन डा. विक्रम तिमल्सिना, सञ्चार तथा सूचना दीपक शाह, श्रम रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा गिता चौधरी, कृषि तथा पशुपंक्षी
र्यापर, मेयरदेखि ३५ वर्षमै प्रधामन्त्रीसम्म, को हुन् बालेन शाह ?
काठमाडौं । बालेन्द्र शाह (बालेन) प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भएका छन् । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले उनलाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गरेका हुन् । संविधानको धारा ७६ को १ अनुसार प्रतिनिधि सभामा बहुमत प्राप्त दलको नेताको रुपमा उनलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका हुन् । को हुन् बालेन ? बालेनले एक इन्जिनियर, र्यापर, स्वतन्त्र युवा अभियन्ता र काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर लगायतका परिचयहरूलाई समेट्दै उनले नेपाली राजनीतिमा एउटा नयाँ अध्याय सुरु गरेका छन् । नेपालको समकालीन राजनीतिक इतिहासमा केही यस्ता पात्रहरू उदाएका छन् जसले परम्परागत बाटोको यात्रालाई मोडेर नयाँ सम्भावनाको ढोका खोलेका छन् । तिनैमध्ये एक हुन् बालेन्द्र शाह, जसलाई आम रूपमा बालेन भनेर चिनिन्छ । शाहको जन्म २०४७ सालमा भएको हो । उनका बुबा सरकारी सेवामा थिए भने आमा गृहिणी हुन् । उनी हाल गैरिगाउँ, तिनकुनेका बासिन्दा हुन् । आयुर्वेदिक चिकित्सक डा. रामनारायण शाह र धुव्रादेवी साह उनका मातापिता हुन् । उनको पुख्र्यौली थलो मधेस प्रदेशको महोत्तरी जिल्ला हो । उनले पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसबाट सिभिल इन्जिनियरिङ अध्ययन गरेका छन् । इन्जिनियरिङ अध्ययनको क्रममा उनी समाजका संरचनागत समस्याहरूसहित सहरी योजना, अव्यवस्थित विकास, प्रदूषण र प्रशासनिक कमजोरीप्रति झन् संवेदनशील बनेको उनको सचिवालयले जनाएको छ । इन्जिनियरिङ अध्ययनसँगै बालेनले संगीत क्षेत्रमा पनि आफ्नो पहिचान बनाएका छन् । उनी नेपाली ¥याप संगीतमा सामाजिक मुद्दाहरू उठाउने कलाकारका रूपमा चिनिएका थिए । उनका गीतहरूमा भ्रष्टाचार, राजनीतिक विकृति, सामाजिक असमानता, युवाको निराशा जस्ता विषयहरू प्रमुख रूपमा उठेका छन् । संगीतसँगै शाह सामाजिक अभियन्ताको रूपमा पनि सक्रिय थिए । उनले विशेषगरी काठमाडौंको अव्यवस्थित सहरीकरण, फोहोर व्यवस्थापन, ट्राफिक समस्या र भ्रष्टाचारविरुद्ध आवाज उठाए । यसले उनलाई युवा विद्रोही आवाजको रूपमा स्थापित गर्यो । उनी नेपाली ¥याप ब्याटल दोस्रो लिगका विजेता पनि हुन् । २०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा बालेनले स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर पदमा उम्मेदवारी दिए । त्यतिबेला धेरैले उनको उम्मेदवारीलाई प्रतीकात्मक मानेका थिए । किनकि उनका प्रतिस्पर्धीहरू ठूला राजनीतिक दलका शक्तिशाली उम्मेदवार केशव स्थापित, सृजना सिंह थिए । तर बालेनले परम्परागत राजनीतिक समीकरणलाई उल्ट्याउँदै जित हासिल गरे । बालेनले विशेषगरी युवाहरूको ठूलो समर्थन पाए । युवाहरूको नजरमा उनी आफ्नो मान्छेको रूपमा प्रस्तुत भए । जनतामा स्थापित दलप्रति निराशा थियो । बालेन त्यसको विकल्प बने । उनले सामाजिक सञ्जाललाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गरे । उनको एजेन्डा स्पष्ट थियो सफा सहर, पारदर्शी प्रशासन र कानुनको कडाइ । यिनै एजेण्डामा उनले निर्वाचन जिते । मेयर बनेपछि बालेनले केही साहसिक र विवादास्पद निर्णयहरू पनि लिए । काठमाडौंका सडक छेउका अवैध संरचना हटाउने अभियान सुरु गरियो । यसले ट्राफिक व्यवस्थापनमा सुधार ल्यायो । सिसडोल समस्या समाधानका लागि पनि बालेनले पहल गरेका थिए यद्यपि यो पूर्ण रूपमा समाधान हुन सकेको छैन । उनको मेयरको कार्यकालमा सामुदायिक विद्यालय सुधारका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू लागू गरिए । सेवाहरूलाई डिजिटल बनाउने प्रयास गरियो । बालेनको लोकप्रियता काठमाडौंमा मात्र सीमित थिएन, देशैभरि नै लोकप्रियता चुलिएको थियो । धेरैले उनलाई भविष्यका सम्भावित प्रधानमन्त्रीका रूपमा हेर्न थालिसकेका थिए । जुन उनले देशको चालीसौं प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएसँगै पूरा भएको छ । नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपछि यो धाराको प्रयोग गरी प्रधानमन्त्री नियुक्त भएको पहिलोपटक हो । काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वमेयर शाह फागुन २१ गते भएको प्रतिनीधिसभा सदस्य निर्वाचनमा झापा–५ बाट भारी मतले विजयी भएका हुन् । प्रत्यक्ष निर्वाचनमा उम्मेदवारी दर्ता गर्नुभन्दा केही दिनअघि मेयरबाट राजीनामा दिएका उनी रास्वपामा वरिष्ठ नेताको पदसहित प्रवेश गरेका हुन् । रास्वपाले शाहलाई प्रधानमन्त्रीका रुपमा अघि सारेर निर्वाचनमा गएको थियो । रास्वपाले पूर्वघोषणाअनुरुप शाहलाई बिहीबार प्रधानमन्त्री बनाउन संसदीय दलको नेता चयन गरेको थियो । काठमाडौं नरदेवीस्थित जल्जला स्कुलबाट प्रारम्भिक शिक्षा लिएका उनले उच्च माध्यमिक तहको शिक्षा भिएस निकेतनबाट पास गरेका हुन् । उनले स्नातक तहको अध्ययन काठमाडौंमै रहेको हिमालयन ह्वाइट हाउस कलेजबाट पूरा गरेका हुन् । त्यहाँ उनले सिभिल इन्जिनियरिङ अध्ययन गरेका थिए । उनले स्नातकोत्तर तहको अध्ययन भारतमा गरेका हुन् । भारतको कर्नाटकबाट स्ट्रकचरल इन्जिनिरिरिङ अध्ययन पूरा गरेका शाहलाई निर्माणसम्बन्धी कार्यको अनुभव पनि छ ।
बालेन्द्र शाह प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त
काठमाडौं । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले प्रधानमन्त्रीमा रास्वपा संसदीय दलका नेता बालेन्द्र शाह (बालेन) लाई नियुक्त गरेका छन् । संविधानको धारा ७६ को १ अनुसार प्रतिनिधि सभामा बहुमत प्राप्त दलको नेताको रुपमा उनलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका हुन् । नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपछि यो धाराको प्रयोग गरी प्रधानमन्त्री नियुक्त भएको पहिलोपटक हो ।
