वैज्ञानिक चमत्कार : एउटा बच्चाको तीनजना आमाबाबु
सांकेतिक तस्बिर काठमाडौं । हामी सबैलाई थाहा छ, कुनै पनि मानिसको बाबु आमा दुई जना मात्रै हुन्छन । दुई जना बुवा वा दुई जना आमा अहिलेसम्मको मानव समाजको इतिहासमा भएको पाईंदैन । तर, पछिल्लो समयमा वैज्ञानिकहरुको प्रयासद्वारा एउटै बच्चाको आमाबाबु तीनजना भएका छन् । सुपर बेबी भनेर भनिएको भर्खरै जन्मिएको सो बच्चामा आमा बाबुको अलावा तेस्रो व्यक्तिको डिएनए पनि मिसिएको छ । जसले गर्दा सो बच्चा तीन अभिभावकको सन्तान हुन सफल भएको छ । जुन मानवीय समाजका लागि एउटा वैज्ञानिक चमत्कार भएको छ । मेडिकल विज्ञानमा वैज्ञानिकहरुको लामो खोज तथा अनुसन्धान पश्चात पैदा भएको सो बच्चामा बंशानुगत विमारीहरु नदेखिने वैज्ञानिकहरुले बताएका छन् । इङल्यान्डमा जन्म भएको सो बच्चा पैदा गर्नको लागि आइभिएफ प्रविधिको प्रयोग गरिएको थियो । सो बच्चालाई माइट्रोकेन्ड्रियल डोनेशन ट्रिटमेन्ट प्रविधिको प्रयोग गरेर बनाइएको वैज्ञानिकहरुले बताएका छन् । पहिला बैज्ञानिकहरुले एकजना स्वस्थ महिलाको अण्डकोषबाट डिम्ब लिएर आइभिएफ भ्रुण तयार गरेका थिए । त्यसपछि सो भ्रुणमा जैविक आमाबाबुको शुक्रकिट र अण्डाको माइटोकेन्ड्रिया एकैसाथ मिसाइएको थियो । आमाबाबुको डिएनए बाहेक तेस्रो महिला दाताको डिएनए मार्फत बच्चाको शरीरमा ३७ वटा जीनहरु मिसाउने काम गरिएको थियो । त्यसैले सो बच्चाको वास्तविक आमाबाबु तीनजना भएका हुन् । तर आफ्नै आमाबाबुको डिएनए प्रतिशत भने ९९.८ प्रतिशत रहेको वैज्ञानिकहरुले बताएका छन् । एमडिटी एमआरटी अर्थात माइटोकेन्ड्रिया रिप्लेसमेन्ट ट्रिटमेन्ट समेत भनेर भनिन्छ । यो प्रविधिको विकास इङल्यान्डका वैज्ञानिकहरुले गरेका हुन् । सो प्रविधिको प्रयोग गरिएको बच्चा इङल्यान्डको न्युकेसल फर्टिलिटी सेन्टरमा जन्मिएको हो । संसारमा करिब छ हजारमा एकजना बच्चा माइटोकेन्ड्रियल रोग अथवा वंशानुगत रोगबाट पिडित भएको पाइन्छ । वैज्ञानिकहरुले आफ्ना बाबुआमामा भएको बंशानुगत रोग बच्चामा नसरोस भन्नका लागि बच्चा पैदा गर्ने विषयमा यो प्रविधिको प्रयोग गरेका हुन् । माइटोकेन्ड्रियल डोनेसन प्रविधिमा सबैभन्दा पहिला आमाको अण्डामा बाबुको सुक्रकिट मिलाएर गर्भाधान गराइन्छ । त्यसपछि अर्को स्वस्थ महिलाको अण्डाबाट परमाणु जेनेटिक तत्व निकालेर गर्भाधान गराइएको अण्डामा मिसाउने काम गरिन्छ । यसपछि स्वस्थ महिलाको माइटोकेन्ड्रियाले गर्भाधान भएको अण्डामा प्रभाव पार्ने काम गर्छ । मेडिकल साइन्सको दृष्टिकोणबाट हेर्दा पनि यो प्रकृयामा निकै चुनौती र जोखिम रहेको हुन्छ । एजेन्सीकाे सहयाेगमा ।
ट्वीटरले पनि अडियो भिडियो कल गर्ने सुविधा ल्याउँदै
काठमाडौं । एलन मस्कको स्वामित्वमा रहेको प्रशिद्ध सामाजिक सञ्जाल ट्वीटरले पनि अडियो भिडियो कल गर्न सकिने सुविधा ल्याउने भएको छ । ट्वीटरले छिट्टै नै अडियो भिडियो कल गर्न सुविधा लन्च गर्न लागेको मस्कले बताएका छन् । आजदेखि नै ट्वीटरले एप्लिकेसनमार्फत उन्क्रिप्टेड मेसेजिङ सेवा समेत शुरुवात गर्नेभएको छ । जसलाई कुराकानी गर्ने दुई जना बाहेक तेस्रो पक्षले देख्न सक्ने छैनन् । मस्कले ट्वीटरमा लेखेका छन् की ट्वीटरको नयाँ अपग्रेड गरिएको भर्सनमा सिधा म्यासेज मार्फत जवाफ दिन सकिने छ र सो प्रकृयामा इमोजी रियाक्सन पनि दिन सकिने छ ।
एनसेलको सीइओमा जाब्बोर कायुमोभ, दूरसञ्चार क्षेत्रमा २० वर्षको अनुभव
काठमाडौं । एनसेल आजियाटाको नयाँ प्रमुख कार्यकारी अधिकृत(सीइओ) तथा प्रबन्ध सञ्चालक पदमा जाब्बोर कायुमोभ नियुक्त भएका छन् । एनसेलको सञ्चालक समितिको मंगलबार (वैशाख २६) बसेको बैठकले जाब्बोरलाई प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा प्रबन्ध सञ्चालक पदमा नियुक्त गरेको हो । उनले आज (वैशाख २७)बाट आफ्नो कार्यभार सम्हालेका छन् । यससँगै एनसेलका पूर्वप्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा प्रबन्ध सञ्चालक एन्डी चोङ्ले आजियाटा गु्रपको प्रधान कार्यालयमा १ जुन २०२३ देखि ‘आजियाटा गु्रप चिफ कर्पोरेट अफिसर’का रुपमा कार्यभार सम्हाल्नेछन् । जाब्बोर यसअघि टेलिया (पहिले टेलियासोनेरा) र भिम्पेलकम (अहिले भीओन) जस्ता शीर्ष दूरसञ्चार संस्थाअन्तर्गत थुप्रै कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत भएर काम गरिसकेका छन् । उनीसँग करिब २० वर्ष दूरसञ्चार उद्योगको उच्च व्यवस्थापनमा रही काम गरेको अनुभव छ । दूरसञ्चार क्षेत्रका धेरै कम्पनीमा आफ्नो उत्कृष्ट ट्रय्याक रेकर्ड राख्न सफल जाब्बोर कुशल व्यावसायिक नेतृत्वका रूपमा चिनिन्छन् । एनसेलमा आवद्ध हुनु अघि, उनले डिजिसेल ट्रिनिडाड एन्ड टोबागोको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको रूपमा काम गरेका थिए र डिजिसेल जमैकामा अप्रिल २०२३ सम्म प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको रुपमा कार्यरत थिए । क्यारेबियन देशहरूमा कार्यरत रहँदा उनले डिजिटल सेवाप्रदायक बन्नका लागि व्यावसाय सञ्चालन परिर्वतनको नेतृत्व गरेका थिए । ‘एनसेल टिममा सामेल हुन पाएकोमा म हर्षित छु, प्रभावशाली फुटप्रिन्ट र बलियो ब्रान्ड पोर्टफोलियो भएको एनसेलको प्रतिभावान् टिमसँग काम गर्न उत्सुक छु, टिमसँग काम गर्दै व्यावसायिक कार्यसम्पादनमा वृद्धि गर्नु र आजियाटा ग्रुपको बृहत्तर भिजन एड्भान्सिङ एसियामा आधारित हुँदै नेपालको डिजिटल विकास र नेपालीको जीवनस्तर सुधारमा योगदान पु¥याउन ध्यान केन्द्रित गर्नेछु,’ जाब्बोरले भने, ‘१ करोड ६० लाखभन्दा बढी ग्राहक र नेपालीको सेवा गर्न पाउँदा म गौरवान्वित छु ।’ दूरसञ्चार उद्योगको व्यापक ज्ञानका साथ जाब्बोरले प्रमुख कार्यकारीको रूपमा रही सफल ट्रय्याक रेकर्ड कायम गरेका छन् । पिपल लिडरसिप, बिजनेस इम्प्रुभमेन्ट, डिजिटल स्ट्राटेजी, अर्गनाइजेसनल डिजाइन र प्रोसेसेस् लगायत क्षेत्रमा गरेका उदाहरणीय कामका लागि उनी चिनिन्छन् । उनले ताजिकिस्थानको खुजन्ड स्टेट युनिभर्सिटीबाट अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेका छन् । नयाँ प्रविधि र ग्राहककेन्द्रित नवीन सेवा–सुविधामा जाब्बोरको चासो छ । डिजिटल इनोभेसन, उच्च ग्राहक सन्तुष्टि र व्यावसायिक सफलता हासिल गर्नका लागि सहयोगी वातावरण अत्यावश्यक रहने उनको विश्वास छ ।
