सय मेगावाटभन्दा साना आयोजना सरकारले नबनाउने, साना आयोजना निजी क्षेत्रकै जिम्मामा
काठमाडौं १, पुस । सरकारले विद्युत् उत्पादनको क्षेत्रमा महत्वपूर्ण नीतिगत परिवर्तनको घोषणा गरेको छ। ‘नेपालको पानी जनताको लगानी’ कार्यक्रमलाई सार्थक बनाउन ऊर्जा मन्त्रालयले यस्तो घोषणा गरेको हो। ऊर्जामन्त्री जनार्दन शर्माले बिहीबार गरेको घोषणाअनुसार ऊर्जा उत्पादक कम्पनीहरूले अबदेखि प्रतिमेगावाट ५० लाख रुपैयाँ मूल्य अभिवृद्धि कर ९भ्याट० छुट पाउनेछन्। उत्पादकहरूलाई ऊर्जाका क्षेत्रमा प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले यस्तो व्यवस्था गरिएको मन्त्री शर्माले बताए। मन्त्री शर्माका अनुसार अबदेखि सरकारले सय मेगावाटभन्दा साना जलविद्युत् आयोजना नबनाउने भएको छ। साना आयोजना निजी क्षेत्रकै जिम्मामा छाड्ने योजनासहित सरकारले यस्तो निर्णय गरेको मन्त्री शर्माले जानकारी दिए। यसबाट निजी क्षेत्रका धेरै कम्पनीले लाइसेन्स पाउने र उनीहरू ऊर्जा उत्पादनमा प्रोत्साहित हुने मन्त्री शर्माको विश्वास छ। स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था इप्पानको आयोजनामा राजधानीमा सुरु भएको ‘पावर समिट २०१६’ मा मन्त्री शर्माले ऊर्जा क्षेत्रको विकासका लागि नयाँ नीति ल्याउने घोषणा गर्दै अबदेखि विद्युत् प्राधिकरणले विद्युत् खरिद सम्झौता (पीपीए) गर्दा ‘टेक एन्ड पे’ निजी क्षेत्रका कम्पनीहरूले उत्पादन गरेको विद्युत् आवश्यक परे खरिद गर्ने नभए नगर्ने व्यवस्था हटाइने घोषणा गरे। ‘टेक एन्ड पे’ को सट्टा ‘टेक अर पे’ अर्थात् उत्पादित विद्युत् प्राधिकरणले किन्नैपर्ने व्यवस्था गरिने मन्त्री शर्माले बताए। यसबाट जलविद्युत् उत्पादनको क्षेत्रमा ढुक्क भएर लगानी गर्ने वातावरण सिर्जना हुने उनको भनाइ छ। ऊर्जा मन्त्रालयले अघि सारेको ‘नेपालको पानी जनताको लगानी’ कार्यक्रमअन्तर्गत सरकारी स्वामित्वको जलविद्युत् उत्पादन कम्पनीमा निजी ऊर्जा उत्पादक कम्पनीहरूले पनि संस्थागत सेयर हाल्न पाउने व्यवस्थासमेत गरिने मन्त्री शर्माले घोषणा गरे। उनले ऊर्जा क्षेत्रको विकासका लागि गरेका अन्य घोषणामा जलविद्युत्मा गरिने लगानीको ब्याजदर घटाउन पहल गर्ने, ऊर्जा संकटकाल कार्य योजनालाई नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले अनुमोदन गर्ने र ‘पोस्ट रेट’को विषयमा गरिएको व्यवस्थालाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नेलगायत रहेका छन् । रतसँग गरिएको पीटीए विद्युत् व्यापार सम्झौता कार्यान्वयनमा भारतसँग तत्काल वार्ता गर्ने पनि उनले बताएका छन्। हालसम्म सम्झौता भए पनि दुई पक्षीय वार्ता नहुँदा त्यसको कार्यान्वयन पक्ष प्रभावकारी हुन सकेको छैन। भारत नेपालको ऊर्जा निर्यातका लागि प्रमुख स्थान हो। नेपलका ठूला आयोजनामा भारतीय लगानी बढाउन पनि यस कार्यलाई शीघ्र टुंगोमा पु¥याउन आवश्यक भएकाले मन्त्री शर्माले दुई पक्षीय छलफल अगाडि बढाउने बताएका हुन्। राजधानी दैनिकबाट ।
प्रधानमन्त्रीद्धारा चन्द्रागिरि केवलकारको उद्घाटन, पर्यटन क्षेत्रको लागि नयाँ र आकर्षक गन्तव्य निर्माण
काठमाडौं, ३० मंसिर । चन्द्रागिरि हिल्स लिमिटेडले थानकोटदेखि चन्द्रागिरिको डाँडासम्म निर्माण गरेको चन्द्रागिरि केवलकारको प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले उद्घाटन गरेका छन् । गएको साउन २४ गतेदेखि सञ्चालनमा आएको चन्द्रागिरि केवलकारको प्रधानमन्त्रीले बिहीबार ताम्रपत्र अनावरण गरेर औपचारिक रुपमा उद्घाटन गरेका हुन् । उद्घाटन कार्यक्रममा शुभकामना मन्तब्य व्यक्त गर्दै प्रधानमन्त्री दाहालले प्रकृतिले नेपाललाई धेरै उपहार दिएको भन्दै सोच र इच्छाशक्तिका साथ विज्ञान, प्रविधि र पूँजी प्रयोग गरी नेपालमा छिट्टै चामत्कारिक विकास हुने भन्दै ‘चन्द्रागिरि हिल्स’ त्यसैको उदाहरण भएको बताए । कार्यक्रममा बन तथा भू–संरक्षण मन्त्रीशंकर भण्डारीले विकास प्रति सकरात्मक चिन्तन हुनु पर्ने बताए । कार्यक्रमलाई सामान्य प्रशासन मन्त्री केशवकुमार बुढाथोकी र विज्ञान तथावातावरण मन्त्री जयदेव जोशीले सम्बोधन गरेका थिए । नेपाल उद्योग बाणिज्य महासंघकी कार्यबहाक अध्यक्ष भवानी राणा, नेपाल चेम्बर अफकमर्शका अध्यक्ष राजेशकाजी श्रेष्ठ, नेपाल उद्योग परिसंघका बरिष्ठ सकुमार मोरले पनि कार्यक्रममा शुभकामना मन्तब्य राख्दै पर्यटन क्षेत्रमा नयाँ गन्तव्य निर्माण भएको विचार व्यक्त गरे । चन्द्रागिरि केवलकार निर्माता कम्पनी डोपल मेयरका प्रतिनिधि पिटर भोजलम्यानले चन्द्रागिरिको व्यावस्थापनले व्यवसायिक महत्व बुझेकै कारण समयमा काम सम्पन्न भएको बताए । कार्यक्रमका सभापति तथा चन्द्रागिरि हिल्स लिमिटेडका अध्यक्ष चन्द्रप्रसादढकालले नेपालमा आउने विदेशी पर्यटकहरुको बसाई एक दिन लम्बाउन चन्द्रागिरि हिल्स सफल हुदै गएकोले निजी क्षेत्रबाट संचालित यस्ता परियोजनाहरुमा सरकारको पूर्ण सहयोग प्राप्त भएमा नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई नेपालको क्षमताअनुसार विस्तार गर्न त्यति कठिन नरहेको धारणा व्यक्त गरे । चन्द्रागिरि हिल्स संचालक हेमराज ढकालका अनुसार केबुलकार निर्माणमा विश्व विख्यात मानिने अष्ट्रियन ‘डोब्बलमेयर’ कम्पनीले चन्द्रागिरि केबलकार निर्माण गरेको हो । कूल २,४६० मिटरलम्बाई भएको यस केबलकारको मार्गमा ११ वटा टावर छन् । ५ देखि ३८ मिटरसम्मको उचाईंमा गाडिएका यी टावरहरु एक अर्कामा ३.३६ देखि ९२६.२७ मिटर दुरीको फरकमा छन् । यी लठामा कुद्ने कारलाई प्राविधिक भाषामा ‘गोण्डला’ भनिन्छ । यात्रु बोक्ने ३८ र समान बोक्ने ३ गरी कूल ४१वटा यस्ता गोण्डला छन । एउटा केबुलकारले ८ जनासम्म यात्रु बोक्न सक्छ । प्रतिघण्टा एक हजार यात्रु क्षमता भएका केबुलकार चढेको ९देखि १४ मिनेटको अवधिमा माथिल्लो स्टेशनमा पुग्छन् । संचालक अम्बिकाप्रसाद पौडेलका अनुसार चन्द्रागिरि डाँडाको धार्मिक र ऐतिहासिक महत्व छ । उनका अनुसार दक्ष प्रजापतिको यज्ञमा होमिएकी सतीदेवीको मृत शरीरलाई देवादिदेव महादेवले बोकेर पृथ्वी परिक्रमा गर्दा जहाँ सतीदेवीको भाल अर्थात् निधार पतन भएको र त्यस ठाउँमा ‘भालेश्वर’ महादेव उत्पन्न भएको कुरा हिमवत् खण्डमा उल्लेख गरिएको छ । समुद्री सतहबाट २ हजार ५५१ मिटरको उचाइमा अवस्थित यस भालेश्वर महादेवको दर्शन गर्नाले भक्तजनको मनोकांक्षा पूरा भई अन्त्यमा शिवलोकमा वास हुने जनश्रुति रहेको उनले बताए । चन्द्रागिरि प्राचीनकालदेखिनै ऐतिहासिकरूपले महङ्खवपूर्ण स्थान हो । नेपालएकी करणका अभियन्ता पृथ्वीनारायण शाहले सबैभन्दा पहिले चन्द्रागिरिबाट नै सुन्दर नेपाल उपत्यकाको अवलोकन गरेका थिए । पृथ्वीनारायण शाहआफ्नो ससुरालीमकवानपुरबाट आफ्नो राज्यगोरखाफर्कँदा चन्द्रागिरि हुँदै फर्केका र उपत्यकाको अवलोकनपछि नेपाल उपत्यकाका राज्यलाई जित्ने दृढ निश्चय गरेको उनको उपदेशमा उल्लेख गरिएको छ । संचालक मिनबहादुर गुरुङले सफलताका लागि मेहनत आवश्यक पर्ने बताउदै ठूलो मेहनतले चन्द्रागिरि परियोजना यो अवस्थासम्म आइपुगेको बताए । परियोजन निर्माण गर्दा अहिलेसम्म करिव ४ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको र होटल, मनोरञ्जनस्थल लगायत पूर्वाधार निर्माणको काम अझै जारी रहेको उनले बताए ।
१३ नाकाबाट जोडिँदैछ नेपाल–चीन सडक सञ्जाल, चार नाका उच्च प्राथमिकतामा
काठमाडौं, ३० मंसिर । नेपालले उत्तर छिमेकी चीनसँग जोडिने बिभिन्न १३ वटा नाकामा सडक सञ्जाल विस्तार अभियानलाई तिब्रता दिएको छ । सरकारले सडक विभाग चीनसँग जोडिने १३ वटा नाकासम्म आधुनिक सडक सञ्जाल विस्तार अभियानलाई अघि बढाएको हो । सडक विभागका उप महानिर्देशक गोपाल प्रसाद सिग्देलका अनुसार तातोपानी नाका, रसुवागढी नाका, कोरला नाका, हिल्सा नाका, किमाथांका नाका, ओलाङचोङगोला नाका, लाप्ची नाका, रोलाभञ्ज्याङ नाका, सिर्दिबास नाका, मरिम्ला नाका, न्याक्चे लाग्ना नाका, उराइपास नाका, टिंकर नाकासम्मको सडक विस्तारलाई तिब्रता दिएको छ । यी १३ सडक मध्ये रसुवागढी, हिल्सा, किमाथांका र कोरला नाका जोड्ने सडक पुर्वाधारलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेर निर्माण कार्य अघि बढाइएको छ । ‘निर्माण कार्य भैरहेका १३ सडक मध्ये ४ वटा नाका जोड्ने सडक उच्च प्राथमिकतामा छन्, रसुवागढीलाई पहिलो, किमाथांकालाई दोश्रो, हिल्सालाई तेश्रो र कोरला नाका जोड्ने सडकलाई चौथो प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहेका छौं’, विभागका उप महानिर्देशक सिग्देलले विकासन्युजसँग भने । उनले ती चार सडकमध्ये पनि कोरला नाकालाई व्यवसायीक रुपमा सञ्चालन गर्न सकिने वा नसकिनेबारे चिनियाँ पक्षसँग सम्वाद आवश्यक रहेको बताए ।‘कोरला नाकालाई व्यवसायीक रुपमा सञ्चालन गर्न चिनियाँ पक्षसँग सरकारले आवश्यक छलफल गर्नुपर्छ’, सिग्देलले भने । कुन सडकमा कति भयो काम ? ओलाङचोङगोला नाका ताप्लेजुङ सदरमुकामबाट ओलाङचोङ गोला हुँदै चीन जोडिने सडकको लम्बाई ९५ किलोमिटरको छ । सो खण्डमध्ये ३५ किलोमिटरका ट्रयाक खोलिसकिएको छ भने ६० किलोमिटरमा धमाधम काम भैरहेको छ । किमाथांका नाका संखुवासभाको सदरमुकाम खाँदबारीबाट १६२ किलोमिटरको दुरीमा किमाथांका नाका पर्र्छ । सो सडक खण्डको ८५ किलोमिटर ट्रयाक खोलिसकिएको छ भने ७७ किलोमिटरमा काम जारी छ । लाप्ची नाका दोलखाको लामाबगरबाट २५ किलोमिटरको दुरीमा लाप्ची नाका छ जसको ५ किलोमिटर ट्रयाक खोलिएको छ भने २० किलोमिरटको काम जारी छ । रोइलाभञ्ज्याङ नाका धादिङको बेनीघाटबाट १६२ किलोमिटरको दुरीमा पर्ने यो नाकाको ५८ किलोमिटरमा काम सम्पन्न भैसकेको छ भने १०४ किलोमिटरमा काम भैरहेको छ । सिर्दिबास नाका गोरखाको गुम्दाबाट चुम्चेट हुँदै १३५ किलोमिटर दुरी पार गरेपछि सिर्दिबास नाका पुगिन्छ । सो सडकको पनि २५ किलोमिटर ट्रयाक खोलिसकिएको छ भने ९० किलोमिटरमा काम भैरहेको छ । कोरला नाका जोमसोमबाट कोरला नाकासम्मको दुरी ११० किलोमिटरको छ । सो सडकमा हाल सिंगल लेनमा सवारी साधन गुडिरहेका छन् । सडक विभागले डबल लेनको ग्राभेल सडकका रुपमा विस्तार गर्न ठेक्का समेत लगाइसकेको छ । मरिम्ला नाका डोल्पाको मरिल्ला नाका पुग्न दुनैबाट १३५ किलोमिटर दुरी पार गर्नुपर्छ । सोमध्ये हालसम्म ९५ किलोमिटरको ट्रयाक खुलिसकेको छ भने ४० किलोमिटरको काम भैरहेको छ । न्याक्चे लाग्ना नाका मुगुकको गमगढीबाट ११० किलोमिटरको दुरीमा न्याक्चे लाग्ना नाका पर्छ । हाल सो सडक खण्डको १५ किलोमिटर ट्रयाक खोलिएको छ भने ९५ किलोमिटरको काम खण्ड खण्डमा जारी छ । हिल्सा नाका हुम्लाको हिल्सा नाका पुग्न सिमिकोटबाट ९५ किलोमिटर दुरी छिचोल्नु पर्छ । त्यसमध्ये ८० किलोमिटरमा ट्रयाक खोलिएको छ भने बाँकी १५ किलोमिटरमा काम जारी छ । उराइपास(ताक्लाकोट) चैनपुरबाट ११५ किलोमिटरको दुरीमा उराइपास पर्छ । सो खण्डमध्ये ३५ किलोमिटरमा ट्रयाक खोलिएको छ भने ८० किलोमिटरमा काम भैरहेको छ । टिंकर नाका दार्चुला सदरमुकामबाट टिंकर नाका पुग्ने दुरी ११२ किलोमिटरको छ । सो खण्डमा ४० किलोमिटरको ट्रयाक खोलिएको छ भने ७२ किलोमिटरमा काम भैरहेको छ । तातोपानी नाका तातोपानी नाका जोड्ने सडक नेपाल तर्फ चालु आवस्थामा रहेको छ । सडक विभागले ठाउँ ठाउँमा स्तरोन्नतिका काम पनि गरिरहेको छ भने केहि स्थानमा चीन सरकारले पनि स्तरोन्नतिको काम गरिरहेको छ । तर चीन सरकारले नै तातोपानी नाका पारीकोे आफ्नो बस्तीलाई ३० किलोमिटर पर नल्याम सारिसकेको छ । यो नाकालाई हाल चीन सरकारले खासै महत्व नदिएको सडक विभागका उप महानिर्देशक सिग्देलले बताए ।
