श्रीलङ्कामा ५० हजारभन्दा बढी डेङ्गुका बिरामी
काठमाडौं । श्रीलङ्कामा यो वर्ष ५० हजारभन्दा बढी भेटिएका छन् । देशको स्वास्थ्य मन्त्रालयले बुधबार बिहानसम्मको तथ्याङ्क प्रस्तुत गर्दै ५० हजार दुई सय ६४ जना डेङ्गुका बिरामी दर्ता भएका बताएको हो । गम्पाहा जिल्लामा सबैभन्दा धेरै बिरामी भेटिएका छन् । यो जिल्ला देशको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको दोस्रो जिल्ला हो । स्वास्थ्य मन्त्रालयले डेङ्गुको उच्च जोखिममा रहेका ४३ वटा क्षेत्र पहिचान गरी लामखुट्टे उन्मूलन अभियान पनि सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ । यसैबीच जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आगामी दिनमा भारी वर्षा हुने भएकाले लामखुट्टेको प्रजननलाई प्रोत्साहन गर्ने जनाउँदै सबैलाई सचेत रहन आग्रह गरेको छ । श्रीलङ्कामा गत वर्ष ७६ हजारभन्दा बढी डेङ्गुबाट पीडित भएका थिए । रासस
एशियाकै नमूना क्यान्सर अस्पतालमा कार्यकारी निर्देशक नहुँदा अस्तव्यस्त बन्दै
काठमाडौं । नेपालमा क्यान्सर उपचारको क्षेत्रमा अग्रणी मानिएको विपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पतालमा तीन महिनादेखि कार्यकारी निर्देशक पद रिक्त हुँदा अस्पताल अस्तव्यस्त बन्दै गएको छ । बिरामीले पाउने नियमित सेवा र सुविधा घट्दै गएको छ । आर्थिक वर्षको मसान्तमा भुक्तानी र खरिदका काम रोकिएका छन् । तीन महिनादेखि कर्मचारीले तलब पाउन सकेका छैनन् । एशियाकै नमूना अस्पतालका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य लिइएको यस अस्पतालमा दैनिक काम प्रभावित भएका छन् । अस्पतालमा बिरामीलाई अत्यावश्यक अक्सिजनदेखि अन्य औषधिजन्य सामग्री खरिद प्रभावित बनेको छ । डा.देजकुमार गौतमको कार्यकाल गत चैत २५ गते समाप्त भएपछि कार्यकारी निर्देशकको पद रिक्त भएको हो । चैत ३० गते अध्यक्ष पदमा डा.विजय न्यौपाने नियुक्त भए पनि सञ्चालक समिति नहुँदा हालसम्म बैठक बस्न सकेको छैन । सञ्चालक समिति सदस्य नियुक्ति गरेर काम फुकाइदिन काठमाडौँमा हारगुहार गरिरहनुभएका डा.न्यौपाने अब अस्पताल तहसनहस बन्ने अवस्थामा पुगेको गुनासो गर्छन् । सञ्चालक समिति गठनका लागि उनले प्रधानमन्त्री, सङ्घीय स्वास्थ्यमन्त्री, बागमती प्रदेशका स्वास्थ्यमन्त्री र पार्टीका नेतालाई हारगुहार गर्दासमेत सुनुवाइ नभएको गुनासो गरे । ‘लौन अब बर्बाद भयो । मन्त्रीलाई पाँचचोटि भनेँ । प्रदेशका मन्त्रीलाई तीनचोटि भनेँ, नेपाली कांग्रेस र नेकपा (माओवादी केन्द्र) लाई भनेँ तर कसैले मेरो कुरा सुनेनन्,’ उनले भने । अस्पताल राम्रोतर्फ जाँदै गरेको अवस्थामा कार्यकारी निर्देशक पाउन नसक्दा समस्या भएको उनले बताए । सञ्चालक समितिले पूर्णता पाएसँगै सोही समितिले कार्यकारी निर्देशकको नियुक्ति गर्छ । सञ्चालक समिति मन्त्रिपरिषद्को निर्णयबाट नियुक्त हुने व्यवस्था छ । अस्पतालका सूचना अधिकारी गृहनारायण महतोका अनुसार अक्सिजन ग्याससमेत खरिद गर्न कठिन भइसकेको छ । कतिपय औषधि अभाव हुन थालेको छ । यसको प्रभाव दीर्घकालीनरूपमा हुने भन्दै उनले कार्यकारी निर्देशक नहुँदा दैनिक कामकाज प्रभावित भएको बताए । यस वर्ष खरिद गरिएका सामग्रीको भुक्तानी असार महिनामा सक्नुपर्ने हुन्छ । त्यसका लागि आवश्यक पर्ने गृहकार्यसमेतका लागि अब समय छैन । अस्पताल कार्यसञ्चालन तथा व्यवस्थापन नियमावली, २०६६ अनुसार कार्यकारी निर्देशकको काम अध्यक्षको निर्देशनमा अस्पतालको दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने रहेको छ । अस्पतालको १४ सदस्यीय रहने सञ्चालक समितिमा छ जना स्वास्थ्यमन्त्रीको सिफारिसमा मन्त्रिपरिषद्ले नियुक्ति गर्ने व्यवस्था रहेको छ । उक्त छ जनाको पद अहिले रिक्त रहेको छ । भरतपुर महानगरपालिकाको प्रमुख, स्वास्थ्य मन्त्रालयको सचिव वा सचिवले तोकेको व्यक्ति, अर्थ सचिव वा अर्थसचिवले तोकेको व्यक्ति, राष्ट्रिय स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्को प्रतिनिधि पदेन सदस्य रहने ऐनमा व्यवस्था छ । यस्तै समितिले दुई जना नियुक्त गर्ने व्यवस्था रहेको छ । सरकारले नियुक्त गर्ने ६ जना र समितिले नियुक्त गर्ने दुई जना सदस्य पद रिक्त रहेको छ । ६ जनामध्ये २ जना सामाजिक क्षेत्रका व्यक्ति हुन्छन् भने ४ जना क्यान्सर विशेषज्ञ हुनुपर्दछ । सञ्चालक समितिले सिफारिस समिति गठन गरी उक्त समितिले सिफारिस गरेका व्यक्तिमध्येबाट स्वास्थ्यमन्त्रीले कार्यकारी निर्देशक नियुक्त हुने व्यवस्था छ । समितिले नै पूर्णता पाउन नसकेपछि कार्यकारी निर्देशक पदसमेत रिक्त रहेको हो । अस्पतालको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी रहने कार्यकारी पद रिक्त हुँदा त्यसको असर कर्मचारी र बिरामीसम्म परेको छ । देशैभरि र भारतबाट समेत बिरामी यहाँ उपचारका लागि आउने गर्दछन् ।
३० वर्ष उमेरपछि कपाल किन सेतो हुन्छ ?
काठमाडौं । उमेर बढेसँगै कपाल सेतो बन्ने विषय हामी सबैका लागि सामान्य विषय हो । हरेक १० वर्षमा ३० वर्ष उमेर पुगेपछि कपाल सेतो हुने प्रकृया १० देखि २० प्रतिशतले बढ्दै गएको छ । बर्मिघम विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक मेलिसा ह्यारिसले ६० वर्ष नाघेका ९१ प्रतिशत मानिसको कपाल सेतो हुने गरेको बताएकी छन् । मान्छेको उमेर बढ्दै गएपछि कपाल सेतो हुने विषय सामान्य मानिएपनि कपाल किन सेतो हुन्छ भन्ने जिज्ञासा पनि धेरै मानिसहरुको रहेको पाइन्छ । नेशनल लाइब्रेरी अफ मेडिसिनका अनुसार हाम्रो कपाल, आँखा र छालामा मेलानिन नामक पिग्मेन्ट हुन्छ । जसले कपालको रङ निर्धारण गर्नमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । मेलानिन दुई प्रकारका हुन्छन् । पहिलो – कालो, खैरो र सुनौलो कपालमा पाइने युमेलेनिन र दोस्रो – रातो कपालमा पाइने फेओमेलानिन । कोशिकाहरुमा मेलानिनको कमिले कपाल सेतो हुन्छ सोधकर्ताहरुका अनुसार जुन कोशिकाहरद्वारा मेलानिन बन्ने काम गर्छ, त्यो कपालको कपालको जरासँग टाँसिएको हुन्छ । मेलानिन पिग्मेन्ट कपालको फोलिकलको आधारमा हुन्छ । कपालको फोलिकल छालाको दुई माथिल्लो भागमा रहेको हुन्छ । जसले कपाललाई वृद्धि गर्न मद्दत पुर्याउँछ । मेलानिन पिग्मेन्ट मेलानोसाइट्स भनिने कोशिकाहरुले बनाउने काम गर्छ । जसले कपालमा पिग्मेन्ट पुर्याउने काम गर्छ । मेलानोसाइट्स कोशीकाहरु उमेरको वृद्धिसँगै घट्न थाल्छन् । जसले गर्दा मेलानिन पिग्मेन्ट कम हुन्छ र कपाल सेतो हुन थाल्छ । किनकी पिग्मेन्टको अभावकै कारणले कपाल सेतो हुन्छ । कपाल सेतो हुनुको कारण सिडिके प्रोटिन मानिसमा हुने तनावको असर छाला तथा कपालमा पनि पर्ने गर्छ । न्युयोर्कको कोलम्बिया युनिभर्सिटी इरविंग मेडिकल सेन्टरले पहिलो पटक यो विषयलाई पुष्टि गरेको छ । अनुसन्धानका अनुसार साइक्लिन डिपेन्डेन्ट किनेसेस (सिडिके) नामक विशेष प्रोटिनले कोशिकालाई नोक्सान गर्न थाल्छ । मानिस तनावमा भएको बेला यो प्रोटिन तिव्र गतिमा बन्ने काम गर्छ । त्यसैले, तनाव धेरै लिने मान्छेको कपाल सेतो हुन्छ । तनावका कारण मानिसको कोशिकाको पावर हाउस भनेर चिनिने माइटोकन्ड्रियामा परिवर्तन हुने गर्छ । जसका कारण कपालमा पाइने धेरै प्रोटिन परिवर्तन हुन्छ र कालो कपालको रंग सेतो हुन्छ । सोधकर्ताहरुका अनुसार कपालको रंग परिवर्तन हुँदा करिब तीनसय प्रकारका प्रोटिनमा पनि परिवर्तन हुन्छ । बेलायतको म्यानचेस्टरमा गरिएको एक अनुसन्धानमा पुरुषहरुको तुलनामा महिलाहरुको कपाल तिव्र गतिमा सेतो हुने पाइएको छ । जसका कारणले महिलाहरु पुरुषहरुको तुलनामा ६ वर्ष बढी वृद्ध देखिने गर्छन् । अनुसन्धानका अनुसार महिलाहरुमा ३४ वर्षपछि कपाल सेतो हुने प्रकृया शुरु हुने गर्दछ भने पुरुषहरुमा ३३ वर्षपछि कपाल सेतो हुन शुरु गर्छ ।
