बजारमा ग्यासको अभाव, निगम भन्छ- माग बढी भएकाले समयमै ढुवानी गर्न सकिएन
काठमाडौं । राजधानीमा खाना पकाउने एलपी ग्यासको अभाव सुरु भएको छ । नेपाल, हिमाल, सगरलगायत विभिन्न ब्राण्डका ग्यासको अभाव देखिएपछि बजारमा ग्यासको समस्या देखिएको हो । ग्यासको अभाव भएपछि उपभोक्ताहरू मर्कामा परेका छन् । पछिल्लो समय बजारमा ग्यास पाउनै मुस्किल भएको सर्वसाधारण नागरिकले गुनासो गरिरहेका छन् । भक्तपुरको सूर्यविनायक नगरपालिका नयाँ ठिमी बस्दै आएका रबिन रुचालले बजारमा खाना पकाउने ग्यासको चरम अभाव भएको बताए । उनले भने, ‘कुनैपनि ग्यास पसलमा पाइरहेका छैनौं । दुई हप्ता भइसक्यो । जुनसुकै पसलमा गएपनि हामीले प्रयोग गर्दै आएको सगर र हिमाल ग्यास कतै छैन । एक सिलिन्डरका लागि कति कुर्नुपर्ने हो थाहा छैन ।’ बजारमा सहजै ग्यास नपाइँदा सर्वसाधारण मारमा परेका छन् । यता सूर्यविनायक ठिमीमा रहेको त्रिरपुरा एण्ड एसएस सप्लार्यसका सञ्चालक सुजन श्रेष्ठले डिपोबाट ग्यासहरू नआएको बताए । उनले भने, ‘डिपोबाटै ग्यास कम आइरहेको छ । धेरै दिन भयो ग्यास आएको छैन । डिपोबाटै बढीमा २० वटा ग्यासमात्रै दिने गरेको छ । आज दुई सातापछि जम्मा २० वटा सिलिन्डर आएको छ ।’ यसअघि निरन्तर खाना पकाउने ग्यासहरू आइरहेको तर पछिल्ला दिनहरूमा खासै नआएको उनको भनाइ छ । समयमै ग्यास आपूर्ति नहुँदा एउटा मात्रै ग्यास सिलिन्डर भएका उपभोक्तालाई धेरै समस्या हुने गरेको श्रेष्ठले बताए । यतिबेला कुनै पनि खुद्रा विक्रेताले सर्वसाधारणलाई ग्याँस जति उपलब्ध गराउनुपर्ने हो त्यति उपलब्ध गराउन नसकेको बताइन्छ । भारतबाट ढुवानीमा समस्या यता नेपाल एलपी ग्यास संघका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) गोकुल भण्डारीका अनुसार गाडीहरू कम भएकाले ढुवानी समस्याका कारण ग्यास आयात हुन नसकेको हो । उनले भने, ‘हामीसँग गाडी कम छन् । ढुवानी गर्न समस्या भइरहेको छ । त्यति धेरै समस्या त छैन । अलि अलि समस्या चाहिं छ । पहिलेको तुलनामा भारतले हाल नियम पनि परिवर्तन गरेको छ । जुन २० वर्ष राख्ने ठाउँमा १० वर्ष नै राखेको छ । त्यसकारण भारतबाट सप्लाइ हुन सकिरहेको छैन ।’ यस्तै, उनले हिउँदको सिजनमा ग्यासको माग प्रत्येक दिन बढ्ने गरेको बताउँदै आयल निगमले सिलिण्डरको कोटा निर्धारण नगरिदिँदा समस्या उत्पन्न भएको बताए । भण्डारीका अनुसार अर्को कारण भारतीय ट्रान्सपोर्टरले पुराना बुलेट हटाएर नयाँ राख्न थालेका छन् । ढुवानीमा ग्यास बुलेटको कम उपलब्धता हुँदा पनि समस्या देखिएको उनको दाबी छ । चिसोमा ग्यासको माग गर्मीको तुलनामा बढ्ने तर हाल लोडिङमै समस्या हुँदा बजारमा मागबमोजिम पर्याप्त ग्यास उपलब्ध हुन नसकेको उनको भनाइ छ । निगमलाई सिलिण्डरको कोटा थप गरिदिन पटकपटक भन्दै आएको तर निगमले यसमा चासो नदिएको जनाइएको छ । के भन्छ निगम ? नेपाल आयम निगमले बजारमा जुन माग छ त्यहीअनुसार ग्यास पुगिरहेको दाबी गरेको छ । जाडोको सिजनमा ग्यास समयमै ढुवानी गर्न नसक्दा उपलब्ध हुन नसकेको निगमका प्रवक्ता मनोज ठाकुरले बताए । उनले भने, ‘हाल भारतमा रिफाइनको काम भइरहेको छ । त्यसकारण लोडिङमा समस्या भएको हो । उसो त जहिले पनि जाडोको सिजनमा ग्यास समयमै उपलब्ध हुँदैन । तर पछिल्लो समयमा धेरै समस्या भएको त होइन । समयमै लोड गर्न सकिएन । नेपालमा जाडोको बेला करिब ३० प्रतिशतले ग्यासको माग बढी हुने गरेको छ ।’ निगमका प्रवक्ता ठाकुरले तैपनि बजारमा मागअनुसार आपूर्ति भइरहेको बताए । उनले केही दिन अलि समस्या आएको बताउँदै यो समस्या विस्तारै समाधान हुँदै गइरहेको जानकारी दिए । हाल यो समस्या काठमाडौं उपत्यकाभित्र मात्रै देखिएको हो । कति भयो ग्यास खपत ? आयल निगमले २०७८ सालमा गरेको ग्यास सिलिण्डर प्रमाणीकरणअनुसार दशभर एक करोड ४४ लाख सिलिण्डर छन् । पछिल्लो समय सिलिण्डर थपिँदै गएका छन् । तर, ती सिलिण्डरको अवस्थाबारे नियामक निकायले त्यति चासो दिएको देखिँदैन । उसो त गर्मी सिजनमाभन्दा जाडो सिजन ग्यासको खपत बढी हुने गरेको छ । जाडो सिजनमा ग्यासको खपत ३० प्रतिशतसम्म बढ्ने गरेको बताइन्छ । हाल देशभर ५९ वटा ग्यास उद्योग छन् । ती उद्योगका लागि निगमले मासिक ४५ हजार मेट्रिक टन ग्यासको पीडीओ जारी गर्दै आएको छ । आयल निगमको तथ्याङ्क हेर्ने हो भने नेपालमा वार्षिक साढे ४ लाखदेखि ५ लाख मेट्रिक टनसम्म ग्याँस खपत भएको पाइन्छ । पछिल्लो समय एलपीजी ग्यासको खपत बढेसँगै आयात पनि बढेको निगमको तथ्याङ्कले देखाएको छ । तथ्याङ्कअनुसार देशभर विगत १० वर्षको अवधिमा ग्यासको खपत र आयात साढे २ लाखले बढेको देखिन्छ। आर्थिक वर्ष २०७१-०७१ मा वार्षिक दुई लाख ५८ हजार २९९ मेट्रिक टन ग्यास आयात भएकोमा गत वर्ष देशभर ५ लाख २४ हजार २७४ मेट्रिक टन ग्यास खपत भएको निगमको तथ्याङ्क छ। त्यस्तै, पछिल्लो ४ वर्षको तथ्याङ्क हेर्दा आर्थिक वर्ष २०७६-०७७ मा ४ लाख ४९ हजार ६३, ०७७-०७८ मा ४ लाख ७७ हजार ७५२, ०७८-०७९ मा ५ लाख ३६ हजार २८, ०७९-०८० मा ५ लाख १४ हजार ७१७ र ०८०-०८१ मा ५ लाख २४ हजार २ सय २४ मेट्रिक टन ग्यास आयात भएको छ । पछिल्लो समय व्यापारीहरूले बजारमा ग्यासको मूल्यवृद्धि गर्ने सक्ने हल्लासमेत चलिरहेको छ ।
बीवाईडीको इन्डोनेसिया प्लान्ट यस वर्षको अन्त्यमा सम्पन्न हुने, बर्सेनि डेढ लाख ईभी उत्पादन हुने
काठमाडौं । चीनको प्रमुख विद्युतीय गाडी निर्माता बीवाईडीले सन् २०२५ को अन्त्यसम्ममा इन्डोनेसियामा आफ्नो १ अर्ब डलरको प्लान्ट निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखेको छ । इन्डोनेसियाको स्थानीय युनिटका प्रमुख ईगल झाओले सोमबार यसबारे जानकारी दिएका हुन् । जापानी अटोमेकरहरूको वर्चस्व रहेको बजारमा आफ्नो प्रभुत्व जमाउने उद्देश्यलाई बीवाईडीले अझ बलियो बनाउँदैछ । इन्डोनेसियाका लागि प्लान्टको दीर्घकालीन योजना निर्यात बजारलाई लक्षित गरेको झाओले बताए । ‘हाम्रो स्थानीय उत्पादन प्रक्रियाको प्रत्येक चरण सुचारु र योजनाअनुसार अघि बढिरहेको छ । हामी हाम्रो प्रतिबद्धतामा कायम छौं र २०२५ को अन्त्यसम्ममा निर्माण कार्य पूरा गर्नेछौं,’ झाओले रोयटर्स र सीएनबीसी इन्डोनेसियासँगको संयुक्त अन्तर्वार्तामा भने । पश्चिम जाभाको सुबाङस्थित औद्योगिक क्षेत्रमा निर्माणाधीन उक्त प्लान्टले वार्षिक रूपमा १ लाख ५० हजार विद्युतीय गाडी उत्पादन क्षमता राख्नेछ । स्थानीय युनिटका प्रमुख ईगल झाओ । यस लगानीसँगै बीवाईडीलाई अस्थायी रूपमा आयात शुल्कबिना इन्डोनेसियामा गाडी पठाउन अनुमति दिइएको छ । यो नीतिले विद्युतीय गाडीहरूको माग बढाउन र अटोमेकरहरूलाई आकर्षित गर्न लक्ष्य राखेको छ । सरकारले २०३० सम्ममा ६ लाख विद्युतीय गाडी घरेलु रूपमा उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेको छ । २०२४ मा इन्डोनेसियामा पहिलो वर्षको बिक्रीमा बीवाईडीले १५ हजार ४२९ गाडी बेचेको थियो । जनवरीदेखि नोभेम्बरसम्मको तथ्यांकअनुसार बीवाईडी विद्युतीय गाडी बजारमा करिब ३६ प्रतिशत बजार हिस्सा लिएर अग्रणी रहेको छ । झाओले प्लान्ट निर्माण सम्पन्न भएपछि चाँडै नै पहिलो गाडी उत्पादन सुरु हुने अपेक्षा गरे । हालसम्म बीवाईडीले इन्डोनेसियामा चार मोडेलहरू प्रस्तुत गरेको छ, जसमध्ये सील सेडान, एटो थ्री एसयूभी, डल्फिन ह्याचब्याक र एम सिक्स रहेका छन् । तीमध्ये एम सिक्स सबैभन्दा धेरै बिक्री भएको मोडेल थियो । झाओले यस वर्ष थप मोडेलहरू प्रस्तुत गर्ने योजना रहेको तर कति मोडेल हुने स्पष्ट नगरेको बताए । २०२५ मा बिक्रीमा ‘तीव्र वृद्धि’ गर्न थप मोडेल ल्याइने उनले बताए । बीवाईडीले यसै साता आफ्नो प्रिमियम ब्रान्ड डेन्जा पनि इन्डोनेसियामा सुरु गर्दैछ । बीवाईडीले गत वर्ष विश्वभर ४० लाखभन्दा धेरै गाडी बिक्री गर्दै आफ्नो लक्ष्य पार गरेको थियो । कम्पनीले दक्षिणपूर्व एशियामा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाउँदै जापानी र कोरियाली अटोमेकरहरूको वर्चस्वलाई चुनौती दिइरहेको छ । गत वर्ष बीवाईडीले थाइल्याण्डमा आफ्नो पहिलो विद्युतीय गाडी प्लान्ट खोलेको थियो । ४९० मिलियनको लागतमा निर्माण गरिएको यो प्लान्टले वार्षिक रूपमा १ लाख ५० हजार गाडी उत्पादन गर्न सक्छ, जसमा प्लग-इन हाइब्रिड पनि समावेश छन् । सिंगापुरमा २०२४ को पहिलो छ महिनामा बीवाईडीले टेस्लालाई बिक्रीमा पछि पारेको थियो । सान्दर्भिक सामग्री : भारतीय कार निर्माताले २०२५ मा ईभी बजार बिस्तार गर्ने, मागको भने कमी अटो उद्योगको निद्रा बिथोल्ने बीवाईडी, जसको रोकिने नामोनिशान छैन चीनमा इभीको वर्चश्व बढ्दै, अरू विदेशी कम्पनी टिक्न सकस गरिब किसानको छोराले बनाएको ‘हुन्डाई’, विश्वको तेस्रो ठूलो कार कम्पनी
६ महिनामा १३ अर्ब बढीको ईभी आयात, ७६ प्रतिशत गाडी चीनबाट भित्रियो
काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा १३ अर्ब बढीको विद्युतीय चार पांग्रे सवारी (ईभी) आयात भएको छ । चालु आवको पौष मसान्तसम्म १३ अर्ब १० करोड ८० लाख रुपैयाँ बढीको ५ हजार ४८० वटा ईभी जिप, भ्यान र कार आयात भएको भन्सार विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार उक्त ईभी आयात हुँदा सरकारलाई ८ अर्ब १६ करोड ३३ लाख राजस्व प्राप्ति भएको छ । ५१ देखि १०० किलोवाट गाडी धेरै आयात विभागका अनुसार ५१ किलोवाटदेखि १०० किलोवाट क्षमता भएका ईभी गाडीहरू नेपाल आयात भएका छन् । ५१ देखि १०० किलोवाट क्षमता भएका ३ हजार १९१ वटा ईभी नेपाल भित्रिएका हुन् । जुन कुल ईभी आयातको ५८.२२ प्रतिशत हो । यसैगरी, ५० किलोवाटभन्दा कम क्षमता भएका गाडीहरुको आयात पनि उल्लेख्य रहेको छ । पछिल्लो ६ महिनामा ५० किलोवाटभन्दा कम क्षमता भएका ईभी १ हजार ७२५ वटा ईभी आयात भएको छ । जुन कुल आयातको ३१.४७ प्रतिशत हो । यसैगरी, १०१ देखि २०० किलोवाटसम्मका ५५३ वटा, २०१ देखि ३०० किलोवाट क्षमता भएका ९ वटा र ३०० किलोवाट भन्दा धेरै क्षमता भएको २ वटा गाडी आयात भएको छ । कुन देशबाट कति आयात ? नेपालमा ५ वटा देशबाट ईभी गाडी आयात भएको देखिन्छ । चीन, भारत, दक्षिण कोरिया, जर्मनी र अमेरिकाबाट ईभीको आयात भएको छ । जसमध्ये सबैभन्दो धेरै चीनबाट आयात भएको छ । पछिल्लो ६ महिनामा मात्रै चीनबाट १० अर्ब ६४ करोड ७८ लाख रुपैयाँ बढीको ४ हजार २०५ वटा ईभी आयात भएको छ । यो कूल ईभी आयातको ७६.७३ प्रतिशत हो । यसैगरी भारतबाट २ अर्ब २९ करोड ८१ लाख रुपैयाँ बढीको १ हजार २५० वटा ईभी आयात भएको छ । जुन कुल आयातको २२.८१ प्रतिशत हो । अमेरिकाबाट १ करोड ६६ लाख रुपैयाँको ४ वटा, कोरियाबाट १ करोड २५ लाख रुपैयाँको २ वटा र जर्मनीबाट १३ करोड २८ लाख रुपैयाँको १९ वाटा ईभी आयात भएको छ ।
