गुरुका कारण ‘सुधन बने, अहिले ‘गृहमन्त्री’
काठमाडौं । ‘गुरुलाई ढोग्थें । सम्मान गर्ने बानी पहिलेदेखि नै थियो । गुरुको कारण बनेको सुधन हुँ,’ करिब तीन महिनाअघि सुधन गुरुङले एक टीभी अन्तर्वार्ताका क्रममा भनेका थिए । तिनै गुरुङ आज मुलुकको गृहमन्त्री बनेका छन् । गुरुले समाज र राष्ट्रको महत्त्व बुझाउने तिनै गुरुङले आजदेखि गृह प्रशासनको बागडोर सम्हाल्ने छन् । गुरुङ फागुन २१ गते सम्पन्न भएको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा गोरखा १ बाट २९ हजार ८९६ मत पाएर विजयी भएका थिए । गुरुङ जेनजी आन्दोलनबाट उदाएका नेता हुन् । यहीँ आन्दोलनले उनको जीवनमा राजनीतिक परिवर्तन ल्याएको हो गुरुङको सक्रियता आन्दोलनपछि पनि उत्तिकै थियो । उनले सरकार सुशीला कार्कीको नेतृत्वको अन्तरिम सरकार बनाउन अहम भूमिका खेलेका थिए । कार्की प्रधानमन्त्री बनेपछि उनले राष्ट्रपति कार्यालयमा खुट्टासमेत ढोगेका थिए। कार्की नेतृत्वको सरकारमा उनको हस्तक्षेपकारी भूमिका थियो । गुरुङको जन्म गोरखाको दुर्गम चुमनुम्रीमा २०४४ सालमा सामान्य परिवारमा भएको थियो ।आमासँग सम्बन्धविच्छेदपछि उनको बुवा रोजगारीका लागि भारत गए । तीनजना काकामध्ये कान्छा काकाले सुधनलाई आफ्नै परिवारसँग राखे । उनी हजुरवुवासँग बसेर हुर्किएका हुन् । पढाइमा भने सुधन सफल हुन सकेनन् । कक्षा १० मा असफल भएपछि उनले पढाइ छाडे । सुरुमा कल सेन्टरमा काम गरेर सुधनले गुजारा चलाए । पाँच–छ वर्षपछि उनी ठमेलका क्लब र पार्टीहरूमा डीजे बने । ‘डीजे सुधन’ नामले ठमेलका क्लबबीच उनी परिचित भए । ठमेलमा उनले पैसा मात्र कमाएनन्, ठूलो नेटवर्क पनि बनाए । उनले ‘हामी नेपाल’ नामको गैरसरकारी संस्था स्थापना गरे । यो संस्थाले २०७२ को भूकम्प, कोभिड महामारीमा काम गरेको थियो । विशेषगरी यसले युवा सशक्तिकरणमा काम गर्छ । सुधनको सम्पर्क राजनीतिदेखि व्यवसायीसम्म, विदेशी पाहुनादेखि एनजीओसम्म थियो। २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पमा वीर अस्पताल र ट्रमा सेन्टरमा शव र घाइतेको भीड बढ्दा गुरुङ उद्धारमा सक्रिय थिए । उनले स्वयंसेवक परिचालन गरी अस्पताललाई सहज बनाए । त्यहीँबाट उनले ‘सामाजिक अभियन्ता’को परिचय बनाएका हुन् । गुरुङ आफूलाई सामाजिक सेवामा आफ्नै खर्च गर्ने र पारदर्शितामा जोड दिन चाहन्छन् ।
घुस खुवाउने र लाइन लाग्नु पर्ने बाध्यता अब अन्त्य हुन्छ : अर्थमन्त्री वाग्ले
काठमाडौं । नवनियुक्त अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले भ्रष्टाचारमुक्त र सहज सेवा प्रवाहको प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् । डा. वाग्लेले शुक्रबार पदभार ग्रहण गर्दै घुस खुवाउन नपर्ने र लाइन बस्न नपर्ने गरि सेवा प्रवाह हुने प्रतिवद्धता गरेका हुन् । पदभार सम्हाल्दै उनले सङ्लो नेतृत्व भए कर्मचारीतन्त्र पनि सहज रूपमा सञ्चालन हुने बताए । ‘कानुनको इमानदार कार्यान्वयन नहुँदा विगतदेखि समस्या देखिएका हुन्,’ उनले भने, ‘अब त्यसलाई सुधारेर जनतालाई सहज सेवा दिनुपर्छ ।’ उनले सरकारी सेवामा हुने ढिलासुस्ती र अनियमितता अन्त्य गर्ने बताए । ‘घुस खुवाउन नपर्ने, लाइन लाग्नु नपर्ने गरी सेवा दिनेछौं,’ उनले भने । अर्थमन्त्री वाग्लेले कर्मचारीहरूलाई निहित स्वार्थका काम नगर्न निर्देशन दिँदै लोकसेवा आयोग पास गर्दा देश बनाउने उद्देश्यले लेखिएका निबन्ध सम्झेर काम गर्न आग्रह गरे । ‘जसरी परीक्षा दिँदा देश बनाउने सपना देख्नुभयो, अब त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने बेला आएको छ,’ उनले भने । देशको अर्थतन्त्र सुधारतर्फ उन्मुख भए पनि अझै लयमा ल्याउनुपर्ने आवश्यकता रहेको उनले औंल्याए । सकारात्मक सोच र स्पष्ट नीति भए राज्य गरिब भए पनि देश सबल बन्न सक्ने उनको भनाइ छ । उनले वास्तविक आर्थिक रूपान्तरणका लागि सबै पक्षको सहयोग आवश्यक रहेको बताए । भूपरिवेष्ठित मुलुकहरूका लागि आवश्यक क्षेत्रमा उदारता नदेखिएको उल्लेख गर्दै नीति सुधारको संकेत गरे । मध्यमवर्गको विस्तार बिना देशको दीर्घकालीन हित सम्भव नहुने उनको भनाइ छ । साथै, विदेश पलायन भएका नेपालीलाई स्वदेशमै रोजगारीका अवसर सिर्जना गरिने र नेपाली मूलका लगानीकर्तालाई सहज रूपमा जोड्ने नीति लिइने उनले बताए । अर्थमन्त्रीले नेपाल राष्ट्र बैंक र नेपाल धितोपत्र बोर्ड सम्बन्धी विभिन्न ऐनहरू पारित गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइने जानकारी दिए । पूर्वसचिवहरूले आफ्नो कार्यकालमा पूरा गर्न नसकेका कामहरूलाई समेत अघि बढाइने बताउँदै उनले अनुभवी जनशक्तिको उपयोग गरिने स्पष्ट पारे । ‘राम्रो काम गर्नेलाई माया गर्छु, तर नराम्रो काम गर्नेलाई मेरो कुनै संरक्षण हुने छैन,’ उनले भने ।
प्रधानमन्त्री मोदीले दिए समकक्षी बालेनलाई बधाई
काठमाडौं । भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र दामोदरदास मोदीले नेपालका नवनियुक्त प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन)लाई बधाई दिएका छन् । सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक सन्देशमा प्रधानमन्त्री मोदीले शाहको नियुक्तिलाई नेपाली जनताको विश्वास र आकांक्षाको प्रतिबिम्बका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनले नयाँ नेतृत्वले नेपाललाई स्थायित्व, विकास र समृद्धितर्फ अघि बढाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । प्रधानमन्त्री मोदीले भारत नेपाल सम्बन्धलाई अझ सुदृढ र परिणाममुखी बनाउनेतर्फ आफ्नो प्रतिबद्धता दोहोर्याउँदै आगामी दिनमा दुई देशबीचको सहकार्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन प्रधानमन्त्री शाहसँग नजिकबाट सहकार्य गर्ने अपेक्षासमेत राखेका छन् ।
यी हुन् अर्थमन्त्री वाग्लेले गरेका तीन निर्णय
काठमाडौं । नवनियुक्त अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले पदभार ग्रहण गर्दै महत्वपूर्ण तीन निर्णय गरेका छन् । उनले शुक्रबार सिंहदरबारको अर्थमन्त्रालयमा पदभार ग्रहण गर्दै तीन वटा महत्वपूर्ण निर्णय गरेका हुन् । उनले उच्चस्तरीय आर्थिक सुधार सुझाव आयोग २०८१ को प्रतिवेदनमा सिफारिस भएको राजश्व अनुसन्धान विभाग लगायत १५ वटा ऐन खारेज गर्ने निर्णय गरेका छन् । यस्तै, चैत्र १२, २०८२ सम्मको ‘आर्थिक स्थितिपत्र’ तत्काल तयार गर्दै निर्वाचन वाचा कार्यान्वयनको १०० दिने, अर्धवार्षिक र वार्षिक कार्ययोजना बनाउने निर्णय गरेका छन् । उनले निजी उद्यम–व्यवसाय सुरक्षा एवं प्रवद्र्धन र ठुला विकास आयोजना सहजीकरण लगायत नयाँ विधेयक वा तिनको संशोधनको प्राथमिकीकरण तय गर्दैं वृहत आर्थिक–कानूनी सुधारको मार्गचित्र बनाउने निर्णय पनि गरेका छन् ।
अर्थमन्त्री डा. वाग्लेको पहिलो निर्णय : १५ ऐन खारेज गर्ने
काठमाडौं । नवनियुक्त अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले राजस्व अनुसन्धान विभाग सहित १५ ऐन खारेज गर्ने निर्णय गरेका छन् । अर्थमन्त्रीको कार्यभार सम्हाल्दै वाग्लेले शुक्रबार यस्तो निर्णय गरेका हुन् । ‘रास्वपाले वाचापत्र पेस गरेको छ, त्यसमा राज्यले स्वीकार गरेका धेरै कुरा ग्रहण गर्दै कार्यान्वयन कार्ययोजना बनाउन कार्यदल गठन गर्ने निर्णय गरेका हौं,’ वाग्लेले भने । साथै, १२ चैतसम्मको पछिल्लो आर्थिक स्थितिपत्र (ह्वाइटपेपर) तयार पार्न कार्यदल गठन गर्ने निर्णय गरेका छन् । उनका अनुसार उच्चस्तरीय आर्थिक सुधार सुझाव आयोगले दिएका सुझाव अनुसार राजस्व अनुसन्धान विभाग खारेज सहित कानुन खारेजी अध्ययन गर्न कार्यदलले काम गर्ने छ । उनले प्रणालीमा अधिक नियमन गरिएका कारण अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन उप्रेरणा सहितका समस्या सल्टाएर अगाडि बढ्ने बताए ।
निजामती प्रशासनभित्रका संयन्त्रहरूसँग पार्टीको संलग्नता नरहेको रास्वपाको प्रष्टोक्ति
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले निजामती प्रशासनभित्र सक्रिय विभिन्न समूह, अभियान वा युनियन शैलीका संयन्त्रसँग आफ्नो कुनै सम्बन्ध नरहेको स्पष्ट पारेको छ । पार्टीका महामन्त्री कविन्द्र बुर्लाकोटीले शुक्रबार विज्ञप्ति जारी गर्दै यस्ता कुनै पनि संरचनासँग पार्टीको आबद्धता, समर्थन वा संलग्नता नरहेको बताएका हुन् । विज्ञप्तिमा पार्टीको नाम र नेतृत्व जोडेर केही व्यक्तिहरूले स्वार्थ सिद्ध गर्न खोजेकोप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको उल्लेख गर्दै त्यस्ता भ्रममा नपर्न आम कर्मचारी तथा सरोकारवालाहरूलाई बुर्लाकोटीले आग्रह गरेका छन्। ‘निजामती प्रशासनभित्र गठन भएका कुनै पनि प्रकारका समूह, अभियान वा युनियन शैलीका संयन्त्रहरूसँग राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कुनै पनि प्रकारको आबद्धता, समर्थन वा संलग्नता छैन,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘कसैले हाम्रो पार्टी र नेतृत्वको नाम जोडेर आफ्नो स्वार्थ सिद्ध गर्न खोजेको भए त्यस्ता भ्रममा नपर्न हार्दिक अपिल गर्दछौं।’ रास्वपाले पछिल्लो समय निजामती प्रशासनभित्र पार्टीको नाम जोडेर गतिविधि भइरहेको भन्ने सूचनाप्रति गम्भीर चासो व्यक्त गर्दै आफ्नो आधिकारिक धारणा सार्वजनिक गरेको हो ।
यस्तो बन्यो बालेन क्याबिनेट
बालेन्द्र शाह (बालेन) प्रधानमन्त्री बनेका छन् । उनी लोकतन्त्र पछिकै कान्छो प्रधानमन्त्री हुन् । उनीसँगै १४ जना मन्त्रीले पनि सपथ लिएर पदभार ग्रहणका लागि सिंहदरबार पुगेका छन् । बालेको मन्त्रिमण्डलमा डा. स्वर्णीम वाग्ले अर्थमन्त्री बनेका छन् भने सुदन गुरुङ गृहमन्त्री बनेका छन् । यस्तै, शिशिर खनाल परराष्ट्र मन्त्री बनेका छन् भने सोविता गौतम कानुन मन्त्री बनेकी छन् । यस्तै, शिक्षा मन्त्री सस्मित पोखरेल, भौतिक पुर्वाधार तथा यातायात मन्त्री सुनिल लम्साल, सामान्य प्रशासन÷भूमी, सहकारी तथा गरिबी निवारण प्रतिभा रावल र सिता वादी महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्री बनेकी छन् । यस्तै, विराज भक्त श्रेष्ठ उर्जा जलस्रोत तथा सिंचाई मन्त्री, निशा मेहता स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री, गनेश पौडेल संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यन मन्त्री र डा. विक्रम तिमल्सिना सञ्चार तथा सूचना मन्त्री बनेका छन् । दीपक शाहले श्रम रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएका छन् भने गिता चौधरीले कृषि तथा पशुपंक्षी मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएकी छन् । रक्षा र उद्योग वाणिज्य तथा आपुर्ति मन्त्रालय बालेन आफैले सम्हाल्ने छन् ।
बालेन्द्रको पीएसओमा डीएसपी बस्याल
काठमाडौं । नवनियुक्त प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) को निजी सुरक्षा अधिकृत (पीएसओ) मा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) दिपेश बस्याल खटिने भएका छन् । प्रहरी प्रधान कार्यालयको सुरक्षा सेवा व्यवस्थापन महाशाखाले बस्याललाई यो जिम्मेवारी दिएको हो । उनी प्रहरीभित्रका एक सफल अनुसन्धान अधिकृत मानिन्छन् । नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरणको अनुसन्धान टिममा रहेर समेत उनले काम गरेका थिए । विशिष्ट व्यक्ति सुरक्षा व्यवस्थापन कार्यविधि अनुसार प्रधानमन्त्रीलाई विशिष्टस्तरको सुरक्षा प्रदान गरिन्छ । प्रधानमन्त्रीको सुरक्षामा नेपाली सेनाको २००, सशस्त्र प्रहरीको ३५, नेपाल प्रहरीको ६२ र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागबाट ५ जना सुरक्षाकर्मी खट्ने व्यवस्था छ ।