१११ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्यसँगै रसुवागढी जलविद्युतको काम द्रुतगतिमा
रसुवा । उत्तरी रसुवामा निर्माणाधीन रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाको निर्माणकार्य द्रुत रूपमा अगाडि बढेको छ । सन् २०२० को फेब्रुअरीभित्र १११ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्यका साथ आयोजनाका कार्यरत ३० भन्दा बढी प्राविधिक अह्रोरात्र काममा खटिरहेका छन् । आयोजनाका आयोजना प्रमुख छवि गैरेका अनुसार हालसम्म निर्माणको समग्र प्रगति ७१ प्रतिशत पूरा भएको छ । रसुवागढीमुनि बाँध बाँध्ने, पोखरीमा बालुवा थिग्ग्रयाउने (डिसेन्ड्री) र विद्युत्गृह निर्माणको काम धमाधम अगाडि बढेकोे हो । चार हजार १८५ मिटरको हेडरेस सुरूङ भने गत वर्ष निर्माण सम्पन्न भइसकेको थियो । चार वर्षको अवधिमा निर्माणकार्य सम्पन्न गरी राष्ट्रिय प्रसारणमा विद्युत् पठाउने लक्ष्यका साथ सन् २०१४ बाट निर्माण कार्य अगाडि बढेको सो आयोजनाका लागि चाहिने सामान ढुवानी गर्न राजमार्गहरूमा हुने पहिरा र भूकम्पको असरजस्ता कारणले निर्माणमा ढिलाइ हुँदै आएको थियो । निर्माण लागत रू १३ अर्ब ६१ करोड ४० लाख रहेको आयोजनाको सुरूङभित्र पानी पठाउन बाहिरी सतहको भोटेकोशीमा एउटा बाँध रहने र विद्युुत्गृह, बालुवा थिग्ग्रयाउने पोखरीसमेतका भूमिगत संरचना रहनेछ । सो आयोजनाबाट वार्षिक रू ६१ करोड ४० लाख युनिट विद्युत् उत्पादन हुने प्राविधिकहरूले बताएका छन् । टिमुरेको तातोपानी नजिक थुमन क्षेत्रको आधार इलाकामा रहने सो गृहमा तीन फ्रान्सिस नामको टरवाइन जडान गर्ने कामसमेत तीव्ररूपमा अगाडि बढेको छ । बाँध बाँधिएको स्थल भोटेकोशीदेखि प्रतिसेकेण्ड ८० घनमिटर विद्युत्गृहमा पुग्ने बताइएको छ । आयोजनाको निर्णाणस्थल कडाखाले पहाडभित्र रहेका कारण भोटेकोशीमा आउन सक्ने बाढी, भूक्षय, भूकम्प तथा चट्याङजस्तो कुनै पनि प्राकृतिक प्रकोपले असर नपार्ने प्राविधिकहरूले बताएका छन् । साञ्जेन जलविद्युत् आयोजनाअन्तर्गत दुई चरणमा निर्माण भइरहेको विद्युत् संरचनामध्ये १४ दशमलव ८ मेगावाटको माथिल्लो जलविद्युत् आयोजनाको समग्र निर्माणकार्य ८५ पूरा भई विद्युत्गृहको निर्माणकार्य भइरहेको छ । एक हजार ३०० मिटर सुरूङमार्गको सहायताले सिम्बुगाउँमा पानी ल्याई चालू आर्थिक वर्षभित्र विद्युत् उत्पादन गरिसक्ने साञ्जेन जलविद्युत् आयोजनाका प्रमुख सुदनसिंह महतले जानकारी दिएका छन् । कूल ४२ दशमलव ५ मेगावाट क्षमताको तल्लो साञ्जेन जलविद्युत् आयोजनाको निर्माणकार्य पनि धमाधम अघि बढेको छ । तीन हजार ६७१ मिटर हेड्रेरेस सुरूङमध्ये तीन हजार ३९२ मिटर निर्माण सम्पन्न भई ७३ प्रतिशत काम पूरा भएको साञ्जेन आयोजनाका आयोजना प्रमुख अर्पणबहादुर सिंहले बताए । निर्माणाधीन ४२.५ मेगावाट तल्लो साञ्जेन आयोजनाले अबको डेड वर्षभित्र उत्पादन दिइसक्ने अपेक्षा गरिएको छ । एउटै खोलाको पानीबाट सञ्चालन हुने यी दुवै आयोजनाका संरचना अर्धभूमिगत रूपको हुने बताइएको छ । निर्माणको किसिम भने पानी ल्याउने हेडरेस भूमिगत सुरूङ एवं विद्युत्गृह बाहिरी सतहमा हुने आयोजनाका सहप्रबन्धक गुरूदास अमात्यले बताए । गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–५ मा निर्माण हुने २० मेगावाट लाङटाङखोला एवं थुमन तथा बृद्विम क्षेत्रको आधार इलाकामा निर्माण हुने १२० मेगावाट भोटेकोशी जलविद्युत् आयोजना निर्माणका लागि प्रवेशमार्ग निर्माण भइरहेको छ । आमाछोदिङ्मो र उत्तरगया गाउँपालिकामा निर्माण हुने माथिल्लो त्रिशुली वान नामक २१६ मेगावाट क्षमताको जलविद्युत् आयोजनाको भने सबै प्रक्रिया पूरा भई अब स्थलगत रुपले निर्माणको चरणमा अगाडि बढेको आयोजनाका निर्देशक गिरीराज अधिकारीले जानकारी दिए । रसुवा र नुवाकोट दुई जिल्लाको आधार इलाकामा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणद्वारा निर्माण भएको ६० मेगावाट क्षमताको माथिल्लोे त्रिशूली थ्री–ए आयोजनाको निर्माणकार्य सम्पन्न भई उत्पादन र खपत शुरु भइसकेको छ । विसं २०६० भदौ ८ गतेबाट उत्पादत शुरु भएको २२ मेगावाट क्षमताको चिलिमे र २०७१ मा निर्माण भएको पाँच मेगावाट क्षमताको मैलुङ जलविद्युत् केन्द्रले लक्ष्यअनुसार उत्पादन दिइरहेको जनाइएको छ । रासस
हालसम्म ३९ वडाध्यक्षको अन्तिम मतपरिणाम सार्वजनिक, कसले, कहाँ–कहाँ जिते
काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा, प्रदेशसभा र स्थानीय तहको शनिबार सम्पन्न उपनिर्वाचनअन्तर्गत हालसम्म ३९ वडाध्यक्षको अन्तिम मतपरिणाम सार्वजनिक भएको छ । हालसम्म प्राप्त पछिल्लो परिणामअनुसार, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) २२, नेपाली काङ्ग्रेस ११, राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल तीन र समाजवादी पार्टीका वडाध्यक्षका तीन उम्मेदवार विजयी भएका छन् । पाँचथरको फिदिम नपा–१ मा गजाधर राई, सङ्खुवासभा खाँदवारी नपा–३ भरतकुमार घिमिरे, भोजपुर पौवादुङ गापा–१ मा जितेन्द्र राई, खोटाङ साकेला गापा–३ मा शिवकला राई, सिरहा कल्याणपुर नपा–१२ मा दिलीपकुमार यादव, रामेछाप उमाकुण्ड गापा–५ मा कुलबहादुर बस्नेत, सिन्धुपाल्चोक इन्द्रावती गापा–८ मा केदारनाथ आचार्य, काभ्रे धुलिखेल नपा–२ मा देवप्रसाद कोइराला र काठमाडौँ दक्षिणकाली नपा–३ मा नेकपाका उम्मेदवार शिवभक्ति बलामी विजयी भएका छन् । लम्जुङ सुन्दरबजार नपा–२ मा नवीनकुमार श्रेष्ठ, बागलुङ बडिगाड गापा–२ मा ढालप्रसाद शेरचन, नवलपरासी बर्दघाट सुस्तापूर्व बौदीकाली गापा–५ मा खिमबहादुर थापा, रोल्पा थवाङ गापा–१ मा जनकबहादुर बुढामगर, कञ्चनपुर पुनर्वास नपा–३ मा कृष्णबहादुर तामाङ, सल्यान कुमाख गापा–५मा धर्मे बुढाथोकी, बैतडी पुर्चौडी गापा–४ मा शैलेन्द्र धानुक, गुल्मी रुरु क्षेत्र गापा–६ मा शोभाखर खनाल, प्यूठान नपा–२ मा मुक्ति पोखरेल, डोटी आदर्श गापा–२ मा रामबहादुर बोहरा, अछाम मल्लेख गापा–५ रमेशबहादुर खड्का र बाजुरा त्रिवेणी नपा–१ को वडाध्यक्षमा पनि नेकपाकै उम्मेदवार मनराजे बुढा विजयी भएका हुन् । पाँचथर हिलिहाङ गापा–७ मा तिलविक्रम इधिङ्गो, महोत्तरी बलवा नपा–२ मा विपिन पजियार सुडी, रौतहट गढीमाई नपा–२ मा दीपेन्द्र श्रेष्ठ, चितवन भरतपुर मनपा–१६ मा अमृतराज हमाल, खैरहनी नपा–४ मा देवबहादुर बस्नेत, सोही नपा–५ मा प्रतिमा कार्की, बैतडी दोगडाकेदार गापा–४ मा सुरेन्द्रप्रसाद भट्ट, अर्घाखाँची मालारानी गापा–३ मा शोभाखर खनाल, दाङ घोराही उपनपा–१६ मा ताराबहादुृर डिसी र मोरङ धनपालथान गापा–२ मा नेपाली काङ्ग्रेसका वडाध्यक्षका उम्मेदवार नारायणप्रसाद साह निर्वाचित भएका छन् । राजपाका वडाध्यक्षका उम्मेदवार महोत्तरी मटिहानी नपा–६ मा रामबाबु नायक, कपिलवस्तु शिवराज नपा–१० मा मञ्जु मिश्र र सप्तरी छिन्नमस्ता गापा–७ मा प्रमिलादेवी यादव विजयी भएका छन् । सर्लाही हरिपुर्वा नपा–१ मा श्यामबाबु राय, बारा बारागढी गापामा सुरेशप्रसाद चौधरी र पर्सा प्रसौनी गापा–५ मा समाजवादी पार्टीका वडाध्यक्षका उम्मेदवार रुपलालकुमार यादव निर्वाचित हुनुभएको निर्वाचन आयोगबाट थाहा भएको छ । एक प्रतिनिधिसभा सदस्य, तीन प्रदेशसभा सदस्य, उपमहानगरपालिका प्रमुख एक, गाउँपालिका अध्यक्ष तीन, उपाध्यक्ष एक र चार वडाध्यक्ष पदको निर्वाचनको मतगणना भने जारी रहेको छ । रासस
चितवनमा काँग्रेस, प्यूठान र अछाममा नेकपा विजयी
चितवन । चितवनको तीन वडामा भएको वडाध्यक्षको निर्वाचनमा नेपाली काङ्ग्रेसले विजयी हासिल गरेको छ । भरतपुर महानगरपालिका–१६ मा काँग्रेसका अमृतराज हमाल ३०८ मतान्तरले विजयी भएका छन् । उनले निकटतम प्रतिस्पर्धी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का भक्तराज हमाललाई पराजित गरेका हुन् । अमृतराजले तीन हजार १८३ मत प्राप्त गरे भने भक्तराजले दुई हजार ८७५ मत प्राप्त गरेका थिए। यस्तै, पूर्वी खैरहनी नगरपालिका–४ मा काँग्रेसका उम्मेदवार देवबहादुर बस्नेतले नेकपाका उम्मेदवार वेदबहादुर अधिकारीलाई १५२ मत अन्तरले पराजित गरेका हुन् । बस्नेतले एक हजार १३८ मत प्राप्त गर्दा नेकपाका वेदबहादुर अधिकारीले ९८६ मत ल्याएका थिए । खैरहनीकै वडा नं ५ मा नेपाली काँग्रेसकी उम्मेदवार प्रतिमा कार्कीले नेकपाका उम्मेदवार पुननारायण प्रधानलाई ८६ मत अन्तरले पराजित गरेकी छन् । कार्कीले ८४२ मत प्राप्त गर्दा र प्रधानको ७५६ मत आएको थियो । प्यूठानः प्यूठान नगरपालिका–२ को वडाध्यक्षमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का उम्मेदवार मुक्ति पोख्रेल विजयी भएका छन् । नेपाली काँग्रेसका उम्मेदवार मोहनसिं बिष्टलाई २८४ को मतान्तरले हराउँदै पोख्रेल विजयी भएका हुन् । विजयी उम्मेदवार पोख्रेलले एक हजार १२७ र प्रतिद्वन्द्वी बिष्टले ८४३ मत प्राप्त गरेका थिए । अछामः मेल्लेख गाउँपालिका–५ मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का रमेश खड्का विजयी भएका छन् । नेपाली काँग्रसबाट उम्मेदवार रहेका वीरबहादुर बोहरालाई २१५ मत अन्तरले पराजित गर्दै खड्का विजयी भएका हुन् । कूल खसेको एक हजार ३५७ मतमध्ये खड्काले ७७८ मत प्राप्त गरेका थिए भने उनका प्रतिद्वन्द्वी बोहराले ५६३ मत प्राप्त गरेका हुन् । नेपाली काँग्रेसबाट निर्वाचित रामबहादुर बोहराको निधन भएपछि उक्त वडामा उपनिर्वाचन भएको हो । यसैबीच निर्वाचन सम्पन्न भइसकेपश्चात् शनिबार साँझ नेकपा र काँग्रेसका कार्यकर्ताबीच शनिबार साँझ झडपसमेत भएको थियो । झडपमा नेकपा निकट अनेरास्ववियुका केन्द्रीय सदस्य गम्भीर साउद र काँग्रेसका डम्बर स्वार घाइते भएका प्रहरीले जनाएको छ । रासस
नाकाबन्दी हुने त्रास देखाएर ग्यास डिपाेहरू उपभाेक्ता ठक्दै, सरकार भन्छ-‘अभाव होइन, हल्ला मात्रै हो’
काठमाडाैं । जाडोमा ग्यासको माग बढ्ने पुरानै ट्रेन हो । हरेक वर्ष जाडोमा अन्य समयको भन्दा ग्यासको माग २० प्रतिशतले बढ्ने गर्छ । बजारमा माग बढी रहँदा ग्यास आपूर्ति घटेको छ । निरन्तर आउनु पर्ने जति ग्यास आउन नसक्दा केही अभाव खट्किएको हुन सक्ने नेपाल एपी ग्यास उद्योग संघका अध्यक्ष गोकुल भण्डारी बताउँछन् । ‘ग्यास आयात गर्न कुनै वाधा व्यवधान छैन,’ उनले भने ‘नेपालमा ग्यास आयात हुने चार वटा रिफाइनरीमध्ये दुई वटा मर्मत भइरहेका छन् ।’ सो कारण केही मात्रामा केही दिनका लागि ग्यास आयात घट्न गएको उनले बताए । सामान्य समयमा नेपालमा प्रतिमहिना ४० हजार टन ग्यास खपत हुने गरेको छ । दुई वटा रिफाइनरी मर्मत भइरहेका कारणले यो महिनामा ३२ हजार टन ग्यास आएकाे उनकाे भनाइ छ । ‘माग बढ्दै गर्दा आयात घटेकोले केही अभाव देखिनु स्वभाविक हो, ग्यास आयातमा कुनै वाधा व्यवसाधन छैन’ उनले भने-‘मर्मत सक्ने वित्तिकै आवश्यक मात्रामा ग्यास आयात हुन्छ ।’ नोभेम्बर महिनामा ८ हजार टन ग्यास आपूर्तिमा कमी आएको छ । यसमा अन्य कारणले नभइ रिफाइनरी मर्मतका कारण मात्र भएकाे उनी बताउँछन् । उपभोक्ताले ग्यास नपाइएला भनेर डराउनु नपर्ने उनले बताए । सरकारले पनि ग्यास तथा पेट्रोलियम पदार्थमा आपूर्तिमा कुनै समस्या नभएको बताएको छ । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका सचिव वैकुण्ठ अर्यालले यस्ता समस्या आउन नदिन भारतसँग विभिन्न विषयमा पारवहन सम्झौता भएको बताए । ‘ग्यासको अभाव होइन, यो हल्ला मात्रै हो,’ उनले भने । सरकारले आयात प्रतिस्थापन गर्न विद्युत खपत बढाउन आमजनतालाई आव्हान गरिरहेको उनले बताए । यस आर्थिक वर्षमा पेट्रोलिय पदार्थको आयात कम हुँदा गत वर्ष ३ महिनामा आएको जति पेट्रोलियम पदार्थ अहिले चार महिनामा आएको छ । ग्यास वितरकले ग्यास दिइरहेका पनि छन् । डिपोहरूले भने उपभोक्तालाई मिस गाइड गरेर ग्यास छैन भनि हल्ला चलाएर हप्ता/ दश दिनमा आयो भने मिलाइ दिन्छु भनेर हवला गरिरहेका छन् । आमजनता अहिलेको ग्यासको अप्रर्याप्त आपूर्तिलाई २०७२ को नाकाबन्दीसँग जोडेर आशंका गर्न थालेका छन् । एक पटक अगुल्टोले हानेको कुकुर विजुली चम्कदा तर्सन्छ भनेझैं आमजनता ग्यास भण्डार गर्नेतर्फ लागेकाे अनुमान गरिएकाे छ । नेपालको संविधान सार्वजनिक हुँदा त असन्तुष्टि जनाएर भूकम्पको पिडामा छटपटाएका आमजनतालाई अघोषित नाकाबन्दी गरेर अप्ठ्याराेमा पारेको भारतले लिपुलेक विवादका कारण फेरि सोही प्रक्रिया दोहोराउने शंका आम-जनमानसमा छाएको छ । सोही आशंका कारण आम उपभोक्ताले आवश्यकताभन्दा बढी भण्डार गर्न थालेका छन् ।
गायक तुलसी सिवाकोटीको नयाँ गीत ‘हे माया’ सार्वजनिक
काठमाडौ । गायक तुलसी सिवाकोटीको नयाँ गीत ‘हे माया’ को म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भएको छ । सुनिल गिरीको शब्द तथा संगीत रहेको गीतको म्युजिक भिडियोलाई छायांकन तथा निर्देशन संजित के. घिसिङले गरेका छन् । सागर मगरले कोरियोग्राफी गरेको भिडियोमा सागर, अभिलाषा तथा द युनिभर्स क्रिउको अभिनय तथा नृत्य रहेको छ । डिन्सन शाहको सम्पादन रहेको भिडियोलाइ उल्सन श्रेष्ठले निर्माण गरेका हुन् । विगत लामो समय देखि गीत संगीतमा निरन्तर रुपमा प्रबासमा बसेर अगाडि बढिरहेका युरोप निवासी युरोपका स्थापित गायक हुन् तुलसी सिवाकोटी । प्रायः युरोपको हरेक देशमा आफ्नो प्रस्तुति दिइसकेका उनले युरोप मात्र नभएर युरोप बाहिर रहेको विभिन्न देशहरुमा आफ्नो प्रस्तुति दिइसकेका छन । प्रवासको बसाइ आफ्नो काम परिवार र संगीत एकै साथ अगाडि बढाउनु धेरै चुनौतीको कुरा हो । तर पनि प्रवासमा बसेर आफ्नो कला संस्कृतिको जगेर्ना र गीत संगीत छेत्रमा उनले योगदान दिइरहेका छन् । दुइ दर्जन भन्दा बढी गीतमा आफ्नो स्वर दिइसकेका गायकले ‘तिम्रो मेरो प्रेम कहानीु ‘ ‘म त मान्छे सिधा साधाु ‘ ‘ प्यारी छोरी न बचाउन सके’ जस्ता गीत लोकप्रिय छन् । पार्श्व गायनमा समेत आफ्नो स्वर दिइसकेका गायकले प्रायः देश तथा विदेशमा गरिने कार्यक्रमकाे प्रस्तुति निकै दमदार रहने गरेको छ ।
१७ औँ हस्तकला व्यापार मेला: दर्शकको घुँईचो
काठमाडौं । नेपाल हस्तकला महासङ्घको आयोजनामा राजधानीमा सुरु भएको १७ औँ हस्तकला व्यापार मेलामा दर्शकको घुँईचो लागेको छ ।महासङ्घको आयोजनामा मङ्सिर १२ देखि सुरु भएको १७ औँ हस्तकला व्यापार मेला तथा १५ औँ हस्तकला प्रतियोगितामा दर्शकको घुँईचो लागेको हो । आज नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका नेता एवं पूर्वमन्त्री जनार्दन शर्माले मेलाको अवलोकन गरे । यस्तै, उपत्यकाभित्रका विभिन्न महानगर तथा नगरपालिकाका प्रमुख, उपप्रमुख तथा वडा अध्यक्षले पनि मेलाको अवलोकन गरेको महासङ्घका महानिर्देशक श्रीकृष्ण पौडेलले जानकारी दिए । मेलाका अवसरमा अमूर्त सांस्कृतिक कला प्रदर्शन गरिएको थियो । यस्तै, कुमारी नृत्य प्रस्तुत गरिएका थिए । मेलामा सात प्याभिलियनसहित करीब २०० कक्ष छन् । मेलामा विदेशी प्रदर्शनीकर्तामा भारत, श्रीलङ्का, बङ्गलादेश, पाकिस्तानका व्यापारीको पनि बिक्रीकक्ष राखिएको छ । हस्तकला प्रदर्शनी उद्यमी, कलाकार, कालीगढबाट उत्पादित नेपाली हस्तकलाका वस्तुको स्थानीय र अन्तरराष्ट्रिय बजारमा प्रवद्र्धन गर्ने, नयाँ–नयाँ निर्यात योग्य वस्तु उत्पादन गर्ने, उद्यमीलाई प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्यले महासङ्घले विगत तीन दशकदेखि हस्तकला मेला आयोजना गर्दै आएको छ । मेला मंसीर १६ गतेसम्म चल्नेछ ।
भ्रमण वर्ष २०२० मा सरकारको खर्च ६२ करोड, कुन शीर्षकमा कति हुँदैछ खर्च
काठमाडौं । नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० शुरु हुन अब १ महिनामात्रै वाँकी छ । सरकारले विशेष तामझामका साथ आयोजना गर्न लागेको यो कार्यक्रमका लागि ६१ करोड ७४ लाख रुपैयाँ खर्चिने कार्यक्रम तय भएको छ । भ्रमण वर्षको संघारमै पुग्दा सरकारबाट नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० को सचिवालयलाई २५ करोड रुपैयाँमात्रै उपलब्ध गराएको छ । नेपाल सरकार र पर्यटन बोर्डबाट प्राप्त भएको १०/१० करोड गत आवको वाँकी भएको ५ करोड गरी अहिले सचिवालयले २५ करोड रुपैयाँमा भ्रमण वर्षको तयारी शुरुवाती गरेको हो । सचिवालयले वाँकी अपुग ३६ करोड ७४ लाख रुपैयाँ अर्थ मन्त्रालयमा माग गरी पठाएको छ । स्वदेश तथा विदेशमा भ्रमण वर्ष २०२० लागि प्रचार प्रसार तथा पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न २६ करोड २५ लाख खर्च गर्ने तयारी सचिवालयले गरेको छ । नेपाल पर्यटन बोर्डसमेतको सहकार्यमा विभिन्न देशमा पर्यटकीय गतिविधि सम्बन्धि कार्यक्रम गर्ने तयारी सचिवालयले गरेको छ । भारत, चीन, युरोप, मध्यपूर्व, दक्षिण पूर्व, अस्ट्रेलिया, तथा अमेरिकामा हुने विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रम तथा पर्यटन मेलामा सहभागी भएर नेपालको पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न चार करोड रुपैयाँ खर्च गर्न लागेको छ । विभिन्न नेपाली नियोग, दुताबास तथा गैरआवासीय नेपाली संघसँगको संयुक्त सहकार्यमा हुने कार्यक्रमलाई साढे दुई करोड रुपैयाँ छुट्टयाइएको छ । त्यस्तै सरकारी, गैर सरकारी, निजी क्षेत्र तथा वायुसेवाको माध्यमबाट भ्रमण वर्षलाई प्रमोशन र ब्रान्डिङ गर्न साढे तीन करोड रुपैयाँ छुट्याएको छ । भ्रमण वर्षको प्रचार प्रसार गर्न विभिन्न २८ देशमा नेपाली दुतावास तथा नियोगमार्फत पत्र पठाइसकेको छ । भारत, बेलायत, इटली, थाइल्याण्डलगायतका देशमा यस सम्बन्धि कार्यक्रम समेत गरिसकेको छ । यस्ता कार्यक्रममा खेल पर्यटन प्रवद्र्धन, डिजिटल मार्केट, अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा नेपालको प्रवद्र्धनात्मक गतिविधि, नेपालमा हुने विभिन्न सभा समारोहसहितका गतिविधि गर्ने तयारी सचिवालयले गरेको छ । वर्षभरी गरी विभिन्न पर्यटन प्रडक्ट स्तरोन्नति तथा विकासका लागि सचिवालयले १० करोड ९० लाख रुपैयाँ खर्च गर्ने गरी बजेटका कार्यक्रम तय गरेको छ । यस्तो कार्यक्रममा नयाँ कार्यक्रमका रूपमा विभिन्न २५ वटा नयाँ पर्यटकीय उपजको विकास गर्न १ करोड ५० लाख रुपैयाँको बजेट स्वीकृत भएको छ । हिन्दु तथा बुद्ध धर्मसम्बन्धि मन्दिर गुम्बासहितको कार्यक्रम प्रवद्र्धन गर्न ‘टेम्पल स्टे प्याकेज’ बनाइने भएको छ । शिवशक्ति सर्किटको अध्ययन तथा अनुसन्धान भइरहेको छ भने कालिगण्डकी गर्जमा माउन्टेन बाइक ट्रेलसहितको कार्यक्रम तय गरिएको कार्यक्रम संयोजक रोहिनी खनालले जानकारी दिए । नेपालमा भएका र चलेका सीमित गन्तव्यको विकल्पमा धार्मिक, साहसिक, नयाँ गन्तव्यका विकाससहितका प्रडक्ट विकास गर्दै योजना सचिवालयले बनाएको छ । भ्रमण वर्ष २०२० का राष्ट्रिय कार्यक्रम संयोजक सुरज बैद्यकाअनुसार सन् २०२० को हरेक महिना फरक–फरक कार्यक्रम गर्ने तयारीका साथ सचिवालयले बजेट तय गरेको छ । नौ वटा शीर्षकअन्तर्गत विभिन्न उपशीर्षक बनाएर उक्त खर्च गर्ने कार्यक्रम तालिका बनेको छ । आगामी पुस १ गते दशरथ रंगशालाबाट राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले उक्त कार्यक्रमको उद्घाटन गर्ने कार्यक्रम रहेको छ ।
आठ वर्षको अवधिमा ५८ प्रतिशतले नयाँ सङ्क्रमण घट्याे
काठमाडौं । नेपालमा करिब ३० हजार जना एचआइभी सङ्क्रमित रहेपनि यसको सङ्ख्या घट्दो दरमा छ । राष्ट्रिय एड्स तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्रका अनुसार सन् २०१०को तुलनामा सन् २०१८ सम्ममा ५८ प्रतिशतले नयाँ सङ्क्रमण घटेको छ । पछिल्लो समय नेपालमा कूल २९ हजार ९४४ जनामा एचआइभी सङ्क्रमण भएको अनुमान छ । केन्द्रका निर्देशक डा.अनुज भट्टचनले तीमध्ये पुरुष १७ हजार ७३२ र महिला १२ हजार २१२ जना रहेको बताउँदै विश्वभर तीन करोड ७९ लाख जना एचआइभी सङ्क्रमण भएको जानकारी दिए । भट्टचनका अनुसार नेपालका वयस्क (१५ देखि ४९ वर्ष) उमेर समूहको जनसङ्ख्यामध्ये ०.१४ प्रतिशत एचआइभीबाट सङ्क्रमित भएक छन् भने ७१ प्रतिशतले बालबालिकमा हुने नयाँ सङ्क्रमणमा कमी आएको छ । केन्द्रका निर्देशक भट्टचनले एड्सको कारणले मृत्यु हुने सङ्ख्यामा पनि ३८ प्रतिशतले घटेको छ । ७६ प्रतिशत एचआइभी सङ्क्रमण असुरक्षित यौनसम्पर्कको माध्यमबाट सरेको पाइएको छ । नेपालमा एचआइभी सङ्क्रमणको उच्च जोखिममा रहेका समूहमा सुईद्वारा लागू पदार्थ प्रयोग गर्ने, यौनकर्मी, पुरुष समलिङ्गी तथा तेस्रोलिङ्गी, रोजगारीका लागि विदेशिने र जैलका कैदी रहेका छन् । यीमध्ये सुईद्वारा लागुपदार्थ प्रयोग गर्ने र पुरुष समलिङ्गी यौनकर्मीमा एचआइभी सङ्क्रमणको दर अरु जोखिममा रहेका समूहभन्दा उच्च रहेको छ । हेरचाह र सहयोगलगायत एआरभी औषधि उपचार समेतमा पहुँच बढ्दै गएको हुनाले एड्सको कारणबाट मृत्यु हुनेको सङ्ख्यामा कमि आएको उनले जानकारी दिए । केन्द्रले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार २०१९ जुलाईसम्म नेपालको कुल एचआइभी सङ्क्रमितमध्ये ६० प्रतिशत (१७ हजार ९८७ जना)ले एआरभी उपचारमा रहेका देखिएको छ । सरकारले सन् २०३० सम्ममा एड्सको महामारीलाई अन्त्य गर्ने लक्ष्यका साथ एचआइभी तथा एड्ससम्बन्धि कार्यक्रम सञ्चालनसमेत गरेको छ । निर्देशक भट्टचनले सोही कार्यक्रम सञ्चालन भएकोले एचआइभी सङ्क्रमण र एड्सबाट मृत्यु हुनेको सङ्ख्यामा कमी आएको बताए । विश्वमा भने सन् २०१० देखि २०१८ सम्ममा विश्वव्यापीरुपमा १६ प्रतिशतले एचआइभी सङ्क्रमण घटेको छ । भने ४१ प्रतिशत बालबालिकामा हुने सङ्क्रमण घटेको पाइएको छ । सन् २००४ मा सबभन्दा बढी मानिस एड्सबाट ज्यान गएको थियो । अहिले २०१८ सम्म आइपुग्दा एड्सबाट ज्यान जानेको सङ्ख्यामा पनि ५६ प्रतिशतले घटेको छ । विश्वमा सन् २०१८ सम्ममा कुल एचआइभी सङ्क्रमितमध्ये ६२ प्रतिशत ९दुई करोड ३३ लाख०ले मात्र एआरभी उपचार गराइरहेका छन् । एचआइभी र एड्ससम्बन्धि प्रभावकारी रोकथाम, हेरचार, सहयोग तथा उपचार सेवाका लागि विश्वको ध्यानाकर्षण गराउन सन् १९८८ देखि हरेक वर्ष डिसेम्बर १ तारिखमा एड्स दिवस मनाइन्छ । यसपटक एचआइभी सङ्क्रमलाई अझै घटाउदै लैजाने र एड्सको महामारीलाई अन्त्य गर्ने लक्ष्यका साथ समुदायको भूमिकालाई पहिचान गरी उनीहरुको भूमिका अझ प्रभावकारी बनाई एचआइभी रोकथाम, हेरचाह, सहयोग तथा उपचारसम्बन्धि कार्यक्रमलाई तीव्रता दिनका लागि यस वर्ष ‘एचआइभीको नियन्त्रणमा समुदायको प्रभावकारी भूमिका’ भन्ने मूल नाराका साथ दिवस मनाइँदै छ । केन्द्रका वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक मदनकुमार श्रेष्ठले ६० जिल्लामा एचआइभी रोग नियन्त्रण गर्न उपचार केन्द्र स्थापना गरिएको जानकारी दिँदै प्रदेश र स्थानीय तहको समन्वयमा एचआइभीको उपचारलाई प्रभावकारी बनाइने बताए । यौनरोग विशेषज्ञ डा अनुप वास्तोलाले एचआइभी सङ्क्रमणलाई अझ घटाउन सुरक्षित कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने जनाउँदै मधुमेह र उच्च रक्तचाप जस्तै एचआइभी सङ्क्रमणलाई नियन्त्रण गर्न सकिने जानकारी दिए । रासस
