ट्रम्पद्वारा १७५ अर्ब अमेरिकी डलरको ‘गोल्डेन डोम’ मिसाइल ढाल परियोजनाको अनावरण
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मंगलवार ‘गोल्डेन डोम’ नामक १७५ अर्ब अमेरिकी डलरको मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणालीको घोषणा गरेका छन् । जसलाई ट्रम्पले ‘म्यानहट्टन परियोजना–स्तरीय’ पहलको रूपमा वर्णन गरेका छन् । जसको नेतृत्व गर्न अमेरिकी अन्तरिक्ष बलका जनरल माइकल गुएटलिनलाई नियुक्त गरे । अमेरिकी रक्षा सचिव पिट हेगसेथ र गुएटलिनसँगै ओभल अफिस घोषणाको क्रममा ट्रम्पले यो परियोजना तीन वर्ष भित्र पूरा हुने र क्यानडासहित सम्पूर्ण महाद्वीपीय संयुक्त राज्य अमेरिकालाई हवाई खतराबाट जोगाउने खुलासा गरे । अमेरिकाको लागि यो एक महान दिन भएको ट्रम्पले घोषणा गरे । महत्वाकांक्षी प्रणाली आगमन मिसाइलहरू पत्ता लगाउन, ट्र्याक गर्न र अवरोध गर्न सक्षम उपग्रहहरूको एक व्यापक नेटवर्क सिर्जना गर्न डिजाइन गरिएको हो । ट्रम्पले यो प्रणाली विश्वको अन्य छेउबाट प्रहार गरिए पनि र अन्तरिक्षबाट प्रहार गरिए पनि क्षेप्यास्त्रहरूलाई रोक्न सक्षम हुने दाबी गरे । यो परियोजनाले प्रशासनको पहिलो हप्तामा अमेरिकाको लागि आइरन डोमको रूपमा घोषणा गरिएको भन्दा ठूलो विकासको प्रतिनिधित्व गर्दछ । जुन फेब्रुअरीमा पेन्टागनले गोल्डेन डोम नामकरण गर्नुअघि सम्भवतः इजरायलको अवस्थित आइरन डोम प्रणालीसँग ट्रेडमार्क चिन्ताको कारणले गर्दा भएको हुनसक्छ । गुएटलिनले पहिले अमेरिकी अन्तरिक्ष बलसँग अन्तरिक्ष सञ्चालनका उपप्रमुखको रूपमा सेवा गरिसकेका थिए । मिसाइल रक्षा र अन्तरिक्ष–आधारित क्षमताहरूमा व्यापक अनुभव छ । ट्रम्पले घोषणा गरेको १७५ अर्ब डलरको मूल्य ट्याग काँग्रेसनल बजेट अफिसको पहिलेको अनुमानभन्दा धेरै कम छ । जसले सुझाव दिएको थियो कि प्रणालीको लागत २० वर्षमा १६१ अर्ब देखि ५४२ अर्ब डलरसम्म हुनसक्छ । २०१२ को राष्ट्रिय अनुसन्धान परिषद्को एक अध्ययनले अनुमान गरेको छ कि अन्तरिक्ष–आधारित, बूस्ट–फेज मिसाइल रक्षा प्रणालीको कुल लागत ८३१ अर्ब डलर (२०२५ डलरमा) सम्म हुनसक्छ । रक्षा विश्लेषकहरूले परियोजनाको प्राविधिक सम्भाव्यताको बारेमा पनि प्रश्न उठाएका छन् ।
युद्धविरामका लागि रुस र युक्रेनले तुरुन्त वार्ता सुरु गर्ने ट्रम्पको दावी
काठमाडौं । अमेरिकाका पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुस र युक्रेन युद्धविराम र त्योभन्दा महत्त्वपूर्ण युद्धको अन्त्यका लागि ‘तुरुन्तै’ वार्ता सुरु गर्ने बताएका छन् । ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसल अकाउन्टमा जानकारी दिँदै सोमबार रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग दुई घण्टा कुराकानी भएको बताएका छन् । ट्रम्पका अनुसार पुटिनसँगको संवाद ‘धेरै सकारात्मक’ रह्यो । ट्रम्पले लेखेका छन्, 'रुस र युक्रेन युद्धविराम र त्योभन्दा पनि महत्त्वपूर्ण युद्धको अन्त्यका लागि तुरुन्त वार्ता सुरु गर्नेछन् । यसको सर्तहरू दुबै पक्षको सहमतिबाट तय हुनेछ ।' ट्रम्पले भनेका छन् कि उनले यसबारे जानकारी युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीलाई गराइसकेका छन् । त्यसका साथै उनले युरोपियन आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लायन, फ्रान्सका राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रों, इटलीकी प्रधानमन्त्री जिओर्जिया मेलोनी, जर्मनीका चान्सलर फ्रिडरिख मर्त्स र फिनल्यान्डका राष्ट्रपति एलेक्जेन्डर स्टबलाई समेत जानकारी गराएका छन् । पुटिनले भनेका छन् कि रुस शान्तिका लागि युक्रेनसँग ‘समझौता’ गर्न वार्तामा बस्न तयार छ । तर उनले उक्त समझौतामा के-के विषय समावेश हुनेछन् भन्नेबारे स्पष्ट पारेनन् । ‘संकटका मूल कारणहरूलाई सम्बोधन गर्नुपर्छ’ भन्ने चाहना उनकाे छ । युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले युद्ध अन्त्यका लागि युक्रेन, रूस, अमेरिका, युरोपेली संघका देशहरू र बेलायतबीच ‘उच्च स्तरीय’ बैठकबारे विचार गरिरहेको बताएका छन् । जेलेन्स्कीले अमेरिकालाई पनि यी छलफलहरूबाट टाढा नहुन आग्रह गरेका छन् । उनले भने, 'रुसले पनि सार्थक वार्तामा संलग्न हुन तयार रहेको देखाउन आवश्यक छ ।'
जेमी डेमोनको चेतावनी : ट्यारिफ र घाटाले सेयर बजार धरासायी बनाउने
काठमाडौं । जेपी मोर्गन चेइसका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) जेमी डिमोनले सोमबार अमेरिकी रेकर्ड घाटा, ट्यारिफहरू र अन्तर्राष्ट्रिय तनावले सिर्जना गरेका जोखिमलाई बजार र केन्द्रीय बैंकहरूले वास्ता नगरेको बताएका छन् । अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो बैंक (सम्पत्तिका आधारमा) का अनुभवी सीईओ तथा अध्यक्ष डिमोनले न्यूयोर्कमा आयोजित आफ्नो बैंकको वार्षिक लगानीकर्ता बैठकमा आफ्नो दृष्टिकोण प्रस्तुत गरे । उनले भने, 'उच्च मुद्रास्फीति र सम्भावित स्ट्यागफ्लेसन (मन्दी र मुद्रास्फीति एकैसाथ हुने अवस्था) का जोखिमहरू अहिलेको सेयर बजार मूल्यमा ठीकसँग समेटिएको छैन ।' 'हामीसँग विशाल घाटा छ- मलाई लाग्छ केन्द्रीय बैंकहरू पनि धेरै ढुक्क छन् ।तपाईंहरू सबैलाई लाग्छ उनीहरूले यो सबै सम्हाल्न सक्छन् । तर मलाई लाग्दैन,'डाइमोनले थपे । डिमोनका अनुसार अहिलेसम्म प्रभावकारी ट्यारिफहरू देखिएको छैन । डिमोनको भनाइ मोडीज रेटिङ एजेन्सीले शुक्रबार अमेरिकी क्रेडिट रेटिङ घटाएको केही दिनपछि आएको हो, जसमा सरकारी ऋण बोझ बढ्दै गएको चिन्ता गरिएको थियो । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको व्यापार नीतिले मुद्रास्फीति बढाउने र विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्रलाई सुस्त बनाउने डर बढेको कारण पछिल्ला केही महिनामा बजारहरू उथलपुथलमा परेका छन् । डाइमोनका अनुसार एसएन्डपी ५०० का कम्पनीहरूको वाल स्ट्रिट आम्दानी अनुमान जुन ट्रम्पको व्यापार नीतिका सुरुवाती हप्तामै घट्न थालेका थिए । ती अझै घट्नेछन् किनभने कम्पनीहरूले अनिश्चितताको कारण आम्दानी मार्गदर्शन हटाउने वा घटाउनेछन् । 'मलाई लाग्छ आम्दानी अनुमानहरू घट्नेछ, जसको अर्थ पीई अनुपात पनि घट्नेछ,' डाइमोनले भने । (पीई मूल्य-आम्दानी अनुपात, जुन सेयर बजार विश्लेषकहरूले नजिकबाट हेर्ने सूचक हो।) स्ट्यागफ्लेसन बजारले अनुमान गरेको भन्दा झन्डै दोब्बर रहेको डिमोनको भनाइ छ। अर्कोतर्फ डिमोनका एक शीर्ष सहकर्मीले कर्पोरेट ग्राहकहरू अधिग्रहण तथा अन्य सम्झौतासम्बन्धी मामिलामा अझै ‘पर्ख र हेर’को मनस्थितिमा रहेको बताए । सीईओको पद हस्तान्तरण कहिले गर्ने भन्ने सधैंको प्रश्नमा डाइमोनले भने, 'गत वर्षको आफ्नो भनाइबाट केही परिवर्तन भएको छैन ।' अर्थात् उनी पाँच वर्षभन्दा कम समयसम्म मात्रै रहने सम्भावना छ । 'म अझै चार वर्ष सीईओको रूपमा रहनेछु र सम्भवतः दुई वर्ष कार्यकारी अध्यक्षको रूपमा, त्यो लामो समय हो,'डाइमोनले भने । सोमबार दिइएका कार्यकारी प्रस्तुतिमध्ये उपभोक्ता बैंकिङ प्रमुख मरियन लेकले पूरै एक घण्टा बोलेर सबैभन्दा लामो समय लिइन् । उनी सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा हेरिएकी छन् । सञ्चालन प्रमुख जेनिफर पिएप्स्जाकले सीईओको दौडमा नजाने घोषणा गरेपछि लेक सम्भावित उत्तराधिकारीको रूपमा हेरिन थालेकी हुन् ।
