विश्व

काठमाडौं । अर्बौं डलर बजार पुँजीकरण (मार्केट क्याप) भएका संसारका ठूला ३० कम्पनीमा एउटा समान विशेषता छ । त्यो विशेषता के होला ? ती सबै कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) को जिम्मेवारी सम्हाल्नेमा सम्भवतः सबै भारतीय नागरिक छन् । माइक्रोसफ्टदेखि मर्निङस्टार जस्ता ती सबै ठूला कम्पनीको व्यवस्थापकीय जिम्मेवारी भारतीयले हाँकिरहेका छन् । भारतीयले संसारका ठूला कम्पनीमा व्यवस्थापकीय अधिपत्य जमाइरहेका छन् । त्यस्ता कम्पनीमा सूचना प्रविधिदेखि औषधी, घरजग्गा, विद्युतीय सामग्री हुँदै ऊर्जा र फास्टफुडसम्म छन् । पछिल्लो तथ्यांक अनुसार मार्केट क्यापमा पहिलो स्थानमा रहेको माइक्रोसफ्टको सीईओमा भारतका सत्य नाडेला छन् । माइक्रोसफ्टको मार्केट क्याप १९ खर्ब २० अर्ब अमेरिकी डलर बराबर छ । दोस्रो स्थानमा रहेको अल्फाबेट (गुगल) को मार्केट क्याप १२ खर्ब ९ अर्ब डलर छ । यसका सीईओ भारतकै सुन्दर पिचाइ हुन् । तेस्रो स्थानमा रहेको नोभार्टिसको सीईओ बसन्त नरसिंहा छन् । नोभार्टिसको मार्केट क्याप १ खर्ब ८२ अर्ब डलर बराबर छ । चाैथाे स्थानमा एडाेभ कम्पनी रहेकाे छ । एडाेभकाे माकेर्ट क्याप १ खर्ब ६३ अर्ब रहेकाे छ । यस कम्पनीका सीसीईओ सान्तनु नारायण छन्र । यस्तै पाँचाैं स्थानमा रहेको आइबीएमको सीईओमा भारतका अरविन्द कृष्णा छन् । आइबीएमको मार्केट क्याप १ खर्ब २२ अर्ब डलर बराबर छ । छैठौं स्थानमा रहेको स्टारबक्स (कफी हाउस) कम्पनीको मार्केट क्याप १ खर्ब १८ अर्ब डलर रहेको छ । कम्पनीको सीईओमा पनि भारतका लक्ष्मण नरसिंहा छन् । यसैगरी सातौं स्थानमा भर्टेक्स फार्मास्यूटिकल्स रहेको छ । यो कम्पनीका सीईओ रेशमा केवलरमानी हुन् । भर्टेक्स फार्मास्यूटिकल्सको मार्केट क्याप ७५ अर्ब डलर रहेको छ । आठौं स्थानमा रहेको माइक्रोन टेक्नोलोजी डायनामिक र्यान्डम९एक्सेस मेमोरी फ्ल्यास ड्राइभहरू र यूएबी फ्ल्यास ड्राइभसहित कम्प्युटर मेमोरी र कम्प्युटर डाटा भण्डारणको अमेरिकी निर्माता कम्पनी हो। यस कम्पनीको मार्केट क्याप ६४ अर्ब डलर रहेको छ भने यस कम्पनीको सीईओका रूपमा सञ्जय मल्होत्राले काम गरिरहेका छन् । यस्तै नवौं स्थानमा रहेको क्याडेन्स डिजाइन सिस्टम्सको मार्केट क्याप ५३ अर्ब डलर रहेको छ । यो कम्पनीका सीईओ अनिरुध देवगन हुन् । यो एक अमेरिकी बहुराष्ट्रिय प्रविधि र कम्प्युटेसनल सफ्टवेयर कम्पनी हो ।यो कम्पनीको मुख्यालय सान होस क्यालिफोर्नियामा छ । १०औं नम्बरमा पालो अल्टो नेटवर्क्स इन्कर्पोरेटेड रहेको छ । सान्ता क्लारा क्यालिफोर्नियामा मुख्यालय रहेको यो अमेरिकी बहुराष्ट्रिय साइबरसुरक्षा कम्पनी हो। यस कम्पनीको मार्केट क्याप ५१ अर्ब डलर रहेको छ । यस कम्पनीका सीईओ भारतका निकेश अरोरा रहेका छन् । ११औं नम्बरमा बीएमवेयर रहेको छ । यस कम्पनीको मार्केट क्याप ४९ अर्ब डलर रहेको छ । यो कम्पनीका सीईओका रूपमा रंगाराजन रघुराम रहेका छन् । बीएमवेयर एक अमेरिकी क्लाउड कम्प्यूटिङ र भर्चुअलाइजेशन टेक्नोलोजी कम्पनी हो । अमेरिकी बहुराष्ट्रिय निगम इमर्सन इलेक्ट्रिक कम्पनी १२औं स्थानमा रहेको छ । यसका सीईओ सुरेन्द्रलाल करसनभा हुन् । इमर्सन इलेक्ट्रिक कम्पनीको मार्केट क्याप ४८ अर्ब डलर रहेको छ । १३औं स्थानमा रहेको माइक्रोचिप टेक्नोलोजीको मार्केट क्याप ४५ अर्ब डलर रहेको छ । यो कम्पनीको सीईओको रूपमा मूर्थी रहेका छन् । यसैगरी १४ नम्बरमा एरिस्टा नेटवर्क रहेको छ । यो अमेरिकी कम्प्युटर नेटवर्किङ कम्पनी हो । यो कम्पनीले ठूला डाटासेन्टर, क्लाउड कम्प्युटिङ, उच्च पक्षमतायुक्त कम्प्युटिङ र उच्च फ्रिक्वेन्सी ट्रेडिङ वातावरणका लागि सफ्टवेयर९परिभाषित नेटवर्किङ प्रदान गर्न मल्टिलेयर नेटवर्क स्विचहरू डिजाइन र बिक्री गर्छ । यो कम्पनीको मार्केट क्याप ४२ अर्ब डलर रहेको छ भने यो कम्पनीका सीईओका रूपमा भारतका जयश्री उल्लाल छन् । १५औं नम्बरमा रियल्टी इनकम कर्पोरेशन रहेको छ । यो एक घर जग्गा लगानी ट्रस्ट हो जसले अमेरिका, स्पेन र बेलायतमा एनएनएन लीजहरूको अधीनमा रहेका फ्री-स्ट्यान्डिङ, एकल-भाडामा बस्ने व्यावसायिक सम्पत्तिहरूमा लगानी गर्छ । यसको मार्केट क्याप ४१ अर्ब डलर रहेको छ । यसका सीइओ पनि भारतीय सुमित रोय रहेका छन् । यस्तै १६औं नम्बरमा रहेको कम्पनी वेलटावर हो । यो कम्पनीका सीईओ शंख मित्राल हुन् । वेलटावरको मार्केट क्याप ३६ अर्ब डलर रहेको छ । यो पनि एक रियल इस्टेट लगानी ट्रस्ट कम्पनी हो । यसैगरी १७औें नम्बरमा इलुमिना रहेको छ । यो सान डिएगो क्यालिफोर्नियामा मुख्यालय रहेको अमेरिकी बायोटेक्नोलोजी कम्पनी हो र यसले १ सय ५५ भन्दा बढी देशमा आफ्नो सेवा प्रदान गरेको छ । यो कम्पनीको मार्केट क्याप ३३ अर्ब डलर बराबर छ । इलुमिनाको सीईओका रूपमा भारतका फ्रान्सिस डी सुजा रहेका छन् । १८ नम्बरमा रहेको ल्योनडेलबेसेल इन्डस्ट्रिज एक अमेरिकी बहुराष्ट्रिय रासायनिक कम्पनी हो । नेदरल्यान्डमा मुख्यालय रहेको यो कम्पनीको मार्केट क्याप ३१ अर्ब डलर बराबर छ । यो कम्पनीको सीईओ भारतका भावेस भी पटेल हुन् । १९औं कम्पनी एनफेज इनर्जीको मार्केट क्याप २७ अर्ब डलर रहेको छ । यो कम्पनीको सीईओमा बद्रीनारायण कोठन्दरमण रहेका छन् । यो कम्पनीले सौर्य माइक्रो-इन्भर्टर, ब्याट्री ऊर्जा भण्डारण र ईभी चार्जिङ स्टेशनहरू निर्माण गर्छ । २० नम्बरमा रहेको एनएसवाईएस एक अमेरिकी बहुराष्ट्रिय कम्पनी हो । यसले आफ्नो उत्पादन डिजाइन र परीक्षणका लागि सीएई-मल्टिफिजिक्स इन्जिनियर सिमुलेसन सफ्टवेयर विकास र बजारीकरण गर्ने काम गर्छ । यो कम्पनीको मार्केट क्याप २३ अर्ब डलर बराबर छ । यो कम्पनीको सीईओका रूपमा भारतकै अजेय गोपाल छन् । २१औं नम्बरमा हबस्पट कम्पनी रहेको छ । यो कम्पनीको मार्केट क्याप १९ अर्ब डलर बराबर छ । यो कम्पनीका सीईओ यामिनी रञ्जन हुन् । यो एक अमेरिकी विकासकर्ता र इनबाउन्ड मार्केटिङ, बिक्री र ग्राहक सेवाका लागि सफ्टवेयर उत्पादनहरूको मार्केटर हो । हबस्पट ब्रायन ह्यालिगन र धर्मेश शाहले सन् २००६ मा स्थापना गरेका थिए । सार्वजनिक रूपमा व्यापार गर्ने विश्लेषणात्मक प्रयोगशाला उपकरण र सफ्टवेयर कम्पनी वाटर्स कर्पोरेसन २२औं नम्बरमा छ । यो कम्पनीको मार्केट क्याप १९ अर्ब डलर बराबर छ भने यो कम्पनीका सीईओ भारतका उदित बत्रा हुन् । २३ नम्बरमा जस्केलर कम्पनी रहेको छ । यो कम्पनीको मार्केट क्याप १९ अर्ब डलर बराबर छ । यो कम्पनीका सीईओ जय चौधरी हुन् । यो एक क्लाउड सुरक्षा कम्पनी हो । यो कम्पनीले इन्टरप्राइज क्लाउड सुरक्षा सेवा प्रदान गर्छ । २४औं नम्बरमा पर्किनएल्मर कम्पनी छ । यो अमेरिकी वैश्विक निगम हो । यो कम्पनीको मार्केट क्याप १६ अर्ब डलर बराबर छ । यो कम्पनीका सीईओ प्रह्लाद सिंह हुन् । १४ अर्ब डलर मार्केट क्यापसहित नेटएप कम्पनी २५औं नम्बरमा छ । यस कम्पनीको सीईओ भारतीय जर्ज कुरियन हुन् । यो एक इन्टेलिजेन्ट डेटा पूर्वाधार कम्पनी हो जसले उद्यम ग्राहकहरूलाई एकीकृत डेटा भण्डारण, एकीकृत डेटा सेवा र क्लाउड सञ्चालन समाधान प्रदान गर्छ । २६औं नम्बरमा नर्डसन कर्पोरेसन रहेको छ । यो एक अमेरिकी बहुराष्ट्रिय निगम हो जसले उद्योग तथा उपभोक्तालाई टाँसिने, सिलेन्ट र कोटिङका लागि वितरण उपकरणहरू डिजाइन र निर्माण गर्छ । यो कम्पनीको मार्केट क्याप १४ अर्ब डलर रहेको छ भने यस कम्पनीका सीईओ सुन्दरम नागाराजन हुन् । अमेरिकी इन्टरनेट र टेक्नोलोजी कम्पनी म्याच ग्रुप २७औं नम्बरमा रहेको छ । यो कम्पनीको मार्केट क्याप १२ अर्ब डलर बराबर छ । यो कम्पनीका सीईओका रूपमा शर्मिष्ठा दुबे छिन् । २८औं नम्बरमा रहेको गोड्याड्डी एक अमेरिकी इन्टरनेट डोमेन रजिस्ट्री, डोमेन रजिस्ट्रार र वेब होस्टिङ कम्पनी हो । यो कम्पनीको मार्केट क्याप ११ अर्ब डलरबराबर छ । यस कम्पनीका सीईओका रूपमा अमनपाल भुटानी काम गर्छन् । यसैगरी २९औं नम्बरमा अल्बर्ट्सन्स कम्पनी रहेको छ । यो एक अमेरिकी किराना कम्पनी हो । यो अमेरिकाको दोस्रो ठूलो सुपरमार्केट चेन हो । यस कम्पनीको मार्केट क्याप ११ अर्ब डलर बराबर रहेको छ । यो कम्पनीका सीईओ भारतका विवेक शंकरन हुन् । ३० नम्बरमा रहेको कम्पनी हो मर्निङस्टार । यो कम्पनीको मार्केट क्याप १० अर्ब डलर रहेको छ भने यस कम्पनीका सीईओ कुनाल कपुर हुन् । यस कम्पनीले लगानी र लगानी व्यवस्थापन सेवा प्रदान गर्छ ।

कोलम्बो । श्रीलंकाली सरकारले सन् २०२४ मा चार अर्बदेखि साढे चार अर्ब अमेरिकी डलरको विदेशी लगानी आकर्षित गर्ने अपेक्षा गरेको छ । त्यहाँका लगानी प्रवर्द्धन राज्यमन्त्री दिलुम अमुनुगामाले सन् २०२३ मा श्रीलङ्काले १.५अर्ब डलरको लक्ष्य राखेकोमा १.८अर्ब डलरको विदेशी लगानी आकर्षित भएको बताए । उनले देशले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषसँग सम्झौता गरेपछि विदेशी लगानी उल्लेखनीय रूपमा बढेको बताए । श्रीलंकामा राजनीतिक र आर्थिक अस्थिरताका कारण सन् २०२२ र २०२३ को पहिलो अर्धवार्षिकमा विदेशी लगानी घटेको उनले बताए । रासस

लस एन्जलस । अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था (नासा)ले मंगल ग्रहबाट पृथ्वीमा मूल्यवान नमुनाहरू (सेम्पल) फिर्ता गर्न नवीन डिजाइनहरू खोजिरहेको छ । मंगल ग्रहबाट नमुना फिर्ता विगत दुई दशकदेखि अन्तर्राष्ट्रिय ग्रह अन्वेषणको दीर्घकालीन लक्ष्य हो । सन् २०२१ मा मंगल ग्रहमा अवतरण गरेदेखि नै नासाको ‘पर्सेभेरेन्स रोभर’ (नासाको चलिरहेको मंगल सन् २०२२ मिशनको एक भाग को रूपमा मंगल ग्रह मा अवतरण गर्नका लागि नवीनतम रोबोटिक अन्वेषक)ले पछिको सङ्कलन र पृथ्वीमा फर्किनका लागि नमुना सङ्कलन गरिरहेको छ । हालको ‘मिसन डिजाइन’ले सन् २०४० सम्ममा सबै नमुनाहरू फिर्ता गर्ने नासाले जनाएको छ । नासाले कम लागतमा मुख्य नमूनाहरू पृथ्वीमा फर्काउने महत्वाकांक्षी लक्ष्य हासिल गर्न र प्रविधिको लाभ उठाउने योजनाको विकासमा काम गर्न आग्रह गरिरहेको छ । नासाले चाँडै नै उद्योगबाट वास्तुकला प्रस्तावहरू माग गर्ने बताएको छ, जसले सन् २०३० सम्ममा नमुनाहरू फिर्ता गर्न सक्नेछ । यसले लागत, जोखिम र मिसनको जटिलता कम गर्छ । नासाका प्रशासक बिल नेल्सनले सुरक्षित अवतरण र नमूनाहरू सङ्कलन र अर्को ग्रहबाट नमुनाहरू लिएर रकेट प्रक्षेपण गर्ने सानो काम नभएको बताउँदै आफूरुले अगाडिको बाटो खोज्न नयाँ विकल्प सोच्नुपर्छ भने । रासस