एक महिनामै क्रिप्टोकरन्सीको छलाङ, १७३ प्रतिशतसम्म रिटर्न
काठमाडौं । अमेरिकाको नवनिर्वाचित राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चुनाव जितेको एक महिना पूरा भएको छ । धेरै क्रिप्टोकरेन्सीले यो एक महिनामा लगानीकर्ताहरूलाई प्रतिफल दिएका छन् । क्रिप्टोकरेन्सीमध्येको एकले एक महिनामै १७० प्रतिशतभन्दा बढी रिटर्न दिएको छ । योसँगै विश्वकै महँगो क्रिप्टोकरेन्सी बिटकोइनको मूल्य पनि आकाशिएको छ । क्रिप्टोकरेन्सी बढ्नुको सबैभन्दा ठूलो कारण ट्रम्प स्वयं हुन् । उनले चुनावी अभियानका क्रममा क्रिप्टोकरेन्सीलाई समर्थन गरेका थिए । विश्वका धनी व्यक्ति एलन मस्कले पनि क्रिप्टोकरेन्सीको समर्थनमा वकालत गर्दै आएका छन् । अमेरिकामा भएको चुनावमा मस्कले ट्रम्पलाई खुलेर समर्थन गरेका थिए । ट्रम्पले मस्कलाई सरकारी दक्षता विभागको प्रमुख बनाएका छन् । ट्रम्पले अमेरिकाको धितोपत्र तथा विनिमय आयोग सेक्युरिटीज एण्ड एक्सचेन्ज कमिसनको नेतृत्वका लागि पल एट्किन्सलाई मनोनयन गरेको घोषणा गरेका छन् । एट्किन्ससँग टोकन एलायन्सको सह-अध्यक्षको रूपमा क्रिप्टोकरेन्सी नीतिमा अनुभव छ । डगकोइन डगकोइन क्रिप्टोकरेन्सी पछिल्लो एक महिनामा द्रुत रूपमा बढेको छ । यो मुद्रा मस्कको मनपर्ने मुद्रा पनि हो । साथै, यसको मूल्य पनि एकदम कम छ । नोभेम्बर ५ मा यसको मूल्य २१.७७ रुपैयाँ थियो । शुक्रबार दिउँसो २ बजे यसको मूल्य ५९.३७ पुगेको छ । यसले एकै महिनामा लगानीकर्तालाई १७३ प्रतिशत रिटर्न दिएको छ । शिबा इनु शिबा इनु एक महिनामा सबैभन्दा बढी प्रतिफल दिने प्रमुख क्रिप्टोकरेन्सीहरूमध्ये दोस्रो स्थानमा छ । यस मुद्राको सबैभन्दा विशेष कुरा यो हो कि यसको मूल्य एक रुपैयाँभन्दा धेरै कम छ । अक्टोबर २०२१ मा यो मुद्रा एकैपटक एक हजार एक सय प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको थियो । नोभेम्बर ५ मा यसको मूल्य ०.००१४ रुपैयाँ अर्थात एक पैसाभन्दा कम थियो । आज दिउँसो २ बजे यसको मूल्य ०.०० २६ रुपैयाँ थियो । यो एक महिनामा यो मुद्राले लगानीकर्तालाई करिब ८६ प्रतिशत प्रतिफल दिएको छ । बिटकोइन यो सबैभन्दा महँगो मात्र होइन, सबैभन्दा चर्चित क्रिप्टोकरेन्सी पनि हो । एउटा क्रिप्टोकरेन्सीको मूल्य लाखौं रुपैयाँ हुन्छ । हालै यसको मूल्य एक लाख डलर नाघेको छ । यसलाई टुक्रामा पनि किन्न सकिन्छ । नोभेम्बर ५ मा, एक बिटक्वाइनको मूल्य लगभग ९१.९५ लाख रुपैयाँ थियो। अहिले त्यो बढेर १३३.२८ लाख पुगेको छ । अर्थात् एक महिनामा लगानीकर्तालाई करिब ४५ प्रतिशत रिटर्न दिएको छ ।
भारतको केन्द्रीय बैंकद्वारा ब्याजदर यथावत राख्ने
काठमाडौं । विश्वको पाँचौं ठूलो अर्थतन्त्र भारतको केन्द्रीय बैंकले मुद्रास्फीति जोखिमलाई आधार मानेर शुक्रबार ब्याजदरमा कुनै परिवर्तन गरेको छैन । रिजर्भ बैंक अफ इन्डियाले भनेको छ, ‘बैंकले सन् २०२३ फेब्रुअरीदेखि कायम रहेको महत्त्वपूर्ण ब्याजदर ६.५० प्रतिशतमा यथावत रहनेछ ।’ अमेरिकी फेडरल रिजर्भसहित विश्वका प्रमुख केन्द्रीय बैंकहरूले कम मुद्रास्फीतिलाई मध्यनजर गर्दै ब्याजदरलाई समायोजन गर्दै घटाउने सहज चक्र सुरु गरेका छन् । फेडले सेप्टेम्बरमा चार वर्षमा पहिलो पटक ब्याजदर कटौती गरेको थियो। भारतमा खुद्रा सामानको मुद्रास्फीति मौद्रिक नीति निर्माताहरूको चार प्रतिशतको लक्ष्यभन्दा माथि रहेको छ र अक्टोबरमा १४ महिनाको उच्च ६.२१ प्रतिशतमा पुगेको छ । आरबीआईका गभर्नर शतीकान्त दासले बैंकको मौद्रिक नीति समितिले ‘आर्थिक वृद्धिको गति सुस्त भएको’ कुरालाई ध्यानमा राखेको तर भारतको दृष्टिकोण ‘लचिलो’ रहेको बताए । दासले भने, ‘प्रतिकूल मौसमी घटनाहरूको बढ्दो घटना, बढ्दो भूराजनीतिक अनिश्चितता र वित्तीय बजारको उतारचढावले मुद्रास्फीतिमा उल्टो जोखिम निम्त्याएको छ ।’ भारतीय रिजर्व बैंक (आरबीआई) ले केन्द्रीय बैंकमा निक्षेप गर्न ऋणदाताहरूको न्यूनतम नगद मौज्दात अनुपात ४.५ प्रतिशतबाट घटाएर ४ प्रतिशतमा झारेको छ । कम नगद मौज्दात अनुपात तरलता बढाउने उपाय हो किनकि यसले बैंकरहरूलाई ऋण दिनको लागी अधिक पैसा दिन्छ । आर्थिक वृद्धिमा मन्दीको सङ्केत देखिए पनि केन्द्रीय बैंकले ब्याजदरलाई स्थिर राख्ने निर्णय गरेको हो । भारतको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को वृद्धिदर सेप्टेम्बर त्रैमासिकमा ५.४ प्रतिशत रहेको छ, जुन सुस्त उत्पादन क्षेत्र र सुस्त सहरी उपभोगका कारण प्रभावित भएको छ । तथ्याङ्कले भारतलाई विश्वको सबैभन्दा तीव्र गतिमा वृद्धि भइरहेको प्रमुख अर्थतन्त्रको सूचीमा राखेको छ, तर यो सात त्रैमासिकमा विश्लेषकहरूको ६.५ प्रतिशतको अपेक्षाभन्दा कम अर्थात् सुस्त वृद्धि दर थियो । केन्द्रीय बैंकले चालू आर्थिक वर्षको मार्च ३१ सम्ममा आर्थिक वृद्धिदर ६.६ प्रतिशतमा खुम्चिने प्रक्षेपण गरेको छ । आरबीआईले मे २०२२ देखि फेब्रुअरी २०२३ को बीचमा ब्याजदरमा २.५ प्रतिशत बिन्दुले वृद्धि गरेको थियो ।
बेलायतमा ईभीको वर्चश्व बढ्दै, आगामी दशकसम्म पेट्रोलबाट चल्ने कारको संख्या आधा घट्ने
काठमाडौं । सन् २०२४ मा बेलायतमा पेट्रोलियम पदार्थको प्रयोग उत्कर्षमा पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । रिपोर्टअनुसार विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) ले राम्रो बजार लिइरहेको छ र अझै बढ्दो रूपमा रहेको छ । बुधबार प्रकाशित एक विश्लेषणमा अटो ट्रेडरले आगामी दशकमा पेट्रोलबाट चल्ने कारहरूको संख्या लगभग आधा घट्ने जनाएको छ, किनभने चालकहरू विद्युतीय सवारीसाधनतर्फ आकर्षित हुँदै गइरहेका छन् । सन् २०२४ मा ब्रिटेनका सडकमा १ करोड ८७ लाख पेट्रोलबाट चल्ने कारहरू छन्, तर यो संख्या स्थिर रूपमा घट्दै २०३४ सम्ममा केवल १ करोड ११ लाखमा सीमित हुने अपेक्षा गरिएको छ । यही समयावधिमा इभीहरूको संख्या १ करोड २५ लाखबाट बढेर १ करोड ३७ लाख पुग्नेछ, किनभने यी सवारीसाधनहरू क्रमशः थप किफायती सावित हुँदै गएका छन् । अटो ट्रेडरका अनुसार नयाँ कार बजारमा ईभीहरूको हिस्सा यस वर्षको करिब १८ प्रतिशतबाट बढेर सन् २०२५ सम्ममा २३ प्रतिशत पुग्नेछ । यद्यपि यो दर अझै पनि यूके सरकारको शून्य उत्सर्जन सवारीसाधन म्यान्डेटअन्तर्गतको बिक्री लक्ष्य २८ प्रतिशतभन्दा कम छ। अटो ट्रेडरका इयान प्लमरले यो रिपोर्टमा भनेका छन्, ‘पीक पेट्रोल ब्रिटेनका लागि एक ऐतिहासिक क्षण हो ।’ ‘आगामी दशकमा ब्रिटिश मोटरिङमा ठूलो परिवर्तन हुने अपेक्षा गरेका छौं, किनभने पेट्रोल कारहरूको संख्या लगभग आधाले घट्नेछ र विद्युतीय सवारीसाधनले निकै ठूलो हिस्सा लिनेछ,’ उनले थपे । ‘यो सबै उद्योगले विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका अवस्थामा भइरहेको छ । तीमध्ये शून्य उत्सर्जन सवारीसाधन लक्ष्यको कार्यान्वयन, आपूर्तिमा कमी, बदलिँदो वित्त नियम र बजेट पनि प्रमुख छन् । यद्यपि, प्रयोग भएका कारहरूको माग असाधारण रूपमा बलियो छ,’ प्लमरले भने । उद्योगमा अत्यधिक दबाब हालको नियमअनुसार कार कम्पनीहरूले कम्तीमा २२ प्रतिशत शून्य उत्सर्जन सवारीसाधन बनाउनुपर्छ । यो लक्ष्य सन् २०२५ मा २८ प्रतिशतमा वृद्धि हुनेछ, सन् २०३० सम्ममा ८० प्रतिशत र सन् २०३५ सम्ममा १०० प्रतिशत पुर्याइनेछ । यद्यपि यसले उद्योगमा अत्यधिक दबाब दिइरहेको छ । मोटर निर्माताहरू र व्यापारीहरूको समाज (एसएमएमटी) ले गत महिनाको अन्त्यमा चेतावनी सरकारी लक्ष्यले उद्योगमा अत्यधिक दबाब पारिरहेको र जसले व्यापार र रोजगारीमा ‘विनाशकारी प्रभाव’ पार्न सक्ने चेतावनी दिएको थियाे । गत हप्ता स्टेलान्टिसले दक्षिणी इंग्ल्याण्डको लुटनमा रहेको आफ्नो भक्सहल भ्यान कारखाना बन्द गर्ने योजना घोषणा गरेको थियो, जसले एक हजारभन्दा बढी रोजगारी जोखिममा परेको छ । तर १४ वटा गैरसरकारी संगठन, थिंक ट्यांक र अभियान समूहले नोभेम्बर मध्यतिर ब्रिटेन सरकारलाई खुला पत्र लेख्दै शून्य उत्सर्जन सवारीसाधन नीति कायम राख्न माग गरेका थिए । ती समूहहरूले यो नीति देशको सबैभन्दा ठूलो कार्बन बचत उपायहरूमध्ये एक भएको र कार उद्योगलाई प्रदान गरिएका लचकता पर्याप्त भएको तर्क गरेका थिए । एक सरकारी प्रवक्ताले नयाँ पेट्रोलियम पदार्थमा आधारित कारहरूको बिक्री सन् २०३० सम्म बन्द गर्ने प्रतिबद्धतामा उद्योगलाई समर्थन कसरी गर्न सकिन्छ भनेर विचार गर्न चाँडै परामर्श अघि बढाइने बताए । ‘हामी उद्योगले सामना गरिरहेको विश्वव्यापी चुनौतीहरूलाई ध्यानमा राखिरहेका छौं,’ प्रवक्ताले भने । घरेलु उत्पादनको परिवर्तनलाई समर्थन गर्नका लागि २.५४ बिलियन अमेरिकी डलरको लगानी र ईभीहरूको प्रयोग प्रवर्द्धन गर्न ३०० मिलियन पाउन्डभन्दा बढीको बजेट घोषणा गरिएको छ । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
