विश्व

काठमाडौं । थाइल्याण्डका राजा महा वजिरालोङकोर्नलाई राजा राम दशौं भनेर चिनिन्छ । उनी संसारकै सबैभन्दा धनी राजा हुन् । ६६ वर्षीय वजिरालोङकोर्नले आफ्ना पिता भूमिबोल अदुल्यादेजको मृत्युपछि अक्टोबर २०१६ मा राजगद्दी सम्हालेका थिए । उनका बुबाले ७० वर्ष शासन गरेका थिए । भूमिबोल संसारमा सबैभन्दा लामो समय शासन गर्ने राजा थिए । मे २०१९ मा वजिरालोङकोर्नले राज्याभिषेक गरेका थिए । अचम्मको कुरा के छ भने बेलायतका राजा चार्ल्स तृतीय संसारभरका एक प्रभावशाली राजा हुन् । तर, उनी विश्वका शीर्ष १० धनी राजाको सूचीमा भने परेका छैनन् । उनको कुल सम्पत्ति लगभग ४४७ मिलियन अमेरिकी डलर अनुमान गरिएको छ। यता महा वजिरालोङकर्नको कुल सम्पत्ति भने ४३ अर्ब डलर छ । राजा भूमिबोल अदुल्यादेज जसले ७० वर्षसम्म थाइल्यान्डको राजाकाे रूपमा शासन गरेका थिए । थाई शाही परिवारले शताब्दीयौंदेखि जम्मा गरेको विशाल सम्पत्ति र स्रोतसाधनलाई वजिरालोङकोर्नको सम्पत्तिको श्रेय मान्न सकिन्छ । रिपोर्टका अनुसार उनको ठूलो सम्पत्ति मुख्यतया रियल स्टेटमा उनकाे लगानीका साथै  थाइल्यान्डकाे सबैभन्दा ठूलो सिमेन्ट कम्पनी र बैंकको स्वामित्वबाट आएको हो । थाइल्याण्डले आफूलाई संवैधानिक राजतन्त्रको रूपमा मान्यता दिँदै आएकाे छ । फक्स बिजनेसका अनुसार राजा महा वजिरालोङकर्नको अनुमानित कुल सम्पत्ति ३० अर्ब डलरदेखि ४५ अर्ब डलरको बीचमा छ । रोयटर्सका अनुसार उनका पिता भूमिबोल अदुल्यादेजलाई २०११ मा विश्व प्रसिद्ध पत्रिका फोर्ब्सले विश्वको सबैभन्दा धनी शासकको सूचीमा राखेको थियो । शासकको अधिकांश सम्पत्ति क्राउन प्रोपर्टी ब्यूरोबाट आउँछ । स्रोतका अनुसार क्राउन प्रोपर्टी ब्यूरोसँग थाइल्याण्डमा ६ हजार ५६० हेक्टर (१६ हजार २१० एकड) जमिन छ । यसअन्तर्गत देशभर ४० हजार भाडा सम्झौता छन् । जसमध्ये १७ हजार राजधानीमा छन् । राजा वजिरालोङकोर्नले यो सम्पत्तिको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा विरासतमा पाएका थिए । यसमा विशाल रियल स्टेट होल्डिङ, व्यापक व्यावसायिक हित र लगानीको ठूलो पोर्टफोलियो समावेश छ । चार सन्तानमध्ये एक छोरा सन् १९५२ मा जन्मेका वजिरालोङकोर्न राजा भूमिबोल र रानी सिरिकिटका चार बच्चामध्ये दोस्रो र एकमात्र छोरा हुन् । थाइल्याण्डमा आफ्नो प्राथमिक शिक्षा पूरा गरेपछि वजिरालाेङकोर्नले बेलायत र अष्ट्रेलियाका निजी विद्यालयमा पढेका थिए । उनले क्यानबेरा, अष्ट्रेलियाको रोयल मिलिटरी कलेज डन्ट्रोनमा पनि अध्ययन गरेका थिए र अस्ट्रेलियाको न्यू साउथ वेल्स विश्वविद्यालयबाट सैन्य अध्ययनमा स्नातक डिग्री हासिल गरेका थिए । राजाको आधिकारिक जीवनीका अनुसार वजिरालोङकोर्न एक योग्य हेलिकप्टर र लडाकु पाइलट पनि हुन् । उनले रोयल थाई आर्मीमा क्यारियर अफिसरको रूपमा सेवा गरेका थिए । वजिरालोङकोर्न एक योग्य हेलिकप्टर र लडाकु पाइलट पनि रहेको जनाइएकाे छ । चार विवाहको कथा के हो ? राजा महा वजिरालोङकर्नले आफ्नो वयस्क जीवनको अधिकांश समय विदेशमा बिताएका छन् । उनको जर्मनीमा घर समेत छ । उनले चार पटक विवाह गरिसकेका छन्, जसबाट उनका सात सन्तान छन् । बीबीसीका अनुसार सन् १९७७ मा राजा वजिरालोङकर्नले आफ्नी भतिजी राजकुमारी सोम्सावलीसँग विवाह गरेका थिए । डिसेम्बर १९७८ मा उनीहरूको पहिलो बच्चाकाे रूपमा राजकुमारी बज्रकितियाभाको जन्म भएको थियो । तर, त्यतिबेलासम्म उनको युवधिधा नामकी अभिनेत्रीसँग सम्बन्ध गाँसिएको थियो । १९७९ देखि १९८७ सम्म वजिरालोङकोर्नका पाँच सन्तान थिए । राजाले अभिनेत्रीसँग सन् १९९४ मा विवाह गरे । तर, १९९६ मा उनले सार्वजनिक रूपमा अभिनेत्री श्रीमतीको निन्दा गरे र आफ्ना चार छोराहरूलाई अस्वीकारसमेत गरे । उनीहरू त्यतिबेला बेलायतमा अध्ययनरत थिए । राजा महा वजिरालोङकोर्न र रानी सुथिदा । रिपोर्टमा वजिरालोङकोर्नले २००१ मा तेस्रो श्रीमती श्रीरास्मीसँग विवाह गरेको उल्लेख छ । २००५ मा तिनीहरूको अर्को छोरा राजकुमार दिपाङकोर्नको जन्म भयाे । महा वजिरालोङकोर्न आफ्नो राज्याभिषेक हुनुभन्दा केही दिनअघि मे २०१९ मा रानी सुथिदा बज्रसुधाबिम्बलक्षासँग विवाह गरेका थिए । दरबारले उनी रानी सुथिदा बन्ने र शाही परिवारको हिस्साकाे रूपमा शाही उपाधि र पदहरू धारण गर्ने घाेषणा गरेकाे थियाे । (एजेन्सीहरूकाे सहयाेगमा)

काठमाडौं । विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्ति एलन मस्कलाई अमेरिकी अदालतले ठूलो झट्का दिएको छ । क्यालिफोर्निया अदालतले ट्वीटर (अहिले एक्स)का पूर्वसीईओ पराग अग्रवाल र अन्य अधिकारीहरूलाई मस्कविरुद्ध मुद्दा दायर गर्न अनुमति दिएको हाे । ब्लुमबर्गको रिपोर्टअनुसार अदालतलाई भनिएको छ कि मस्कले २०२२ मा ट्वीटर किन्दा कुनै सूचनाबिना नै यी कार्यकारीहरूलाई बर्खास्त गरेको थियो । अधिकारीहरूले मस्कले आफूहरूलाई राजीनामा दिने मौका पनि नदिएकाे र उनले धोखापूर्वक बर्खास्त गरेको आरोप लगाएका छन् । पूर्वकार्यकारीहरूले मस्कविरुद्ध मुद्दा हालेका छन् । पराग अग्रवालबाहेक, पूर्व सीएफओ नेड सेगल, कानुनी र नीति प्रमुख विजया गड्डे र पूर्वट्वीटर जनरल काउन्सिल सीन एजेटले मस्क विरुद्ध मुद्दा दायर गरेका हुन् । के हाे पूरा विषय ? मस्कले २०२२ मा ट्वीटर किनेका थिए र यसको नाम परिवर्तन गरेर ‘एक्स’ राखेका थिए । उनले कर्मचारीहरूलाई जागिरबाट बर्खास्त गरी पैसा र अन्य सुविधा (विच्छेदन तलब) नदिएको आरोप छ । पूर्वकार्यकारीहरूले मार्च २०२४ मा मस्कविरुद्ध उजुरी दिएका थिए । मस्कले आफूलाई एक वर्षको तलब र अन्य सुविधा दिने वाचा गरेको तर आफूले नपाएको उनीहरू बताउँछन् । मस्कविरुद्ध धेरै मुद्दा मस्कविरुद्ध अन्य धेरै मुद्दा पनि विचाराधीन छन् । ट्वीटर खरिद गरेपछि उनले धेरै कर्मचारीलाई बर्खास्त गरेका थिए । यीमध्ये धेरै कर्मचारीहरूले मस्कलाई अनुचित रूपमा बर्खास्त गरेको आरोप लगाएका छन् । ट्वीटरका पूर्व कोर टेक महाप्रबन्धक निकोलस काल्डवेलले पनि मस्कविरुद्ध मुद्दा हालेका छन् । काल्डवेलले २० मिलियन डलरको क्षतिपूर्ति माग गरेका छन् । जुलाईमा मस्क र ‘एक्स’ले करिब ६ हजार कर्मचारीको तर्फबाट दायर गरेको ५० करोड डलरको मुद्दा जितेका थिए ।

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपतीय चुनाव बुझ्न गाह्रो भइरहेको छ ? यहाँ कमला ह्यारिस र डोनाल्ड ट्रम्पबीचको लडाइँका बारेमा मार्गदर्शन गर्न एउटा ए-जेड शब्दकोश छ । ए-गर्भपतन (एबोर्सन): एक संवेदनशील मुद्दा जसलाई डेमोक्रेटहरूले राष्ट्रपतिका रूपमा ट्रम्पले सङ्घीय अधिकार समाप्त गरेका कारण उहाँको कमजोरीका रूपमा प्रयोग गर्ने आशा गरेका छन् । बी-सीमा (बोर्डर): राष्ट्रपति जो बाइडेन र उपराष्ट्रपति ह्यारिसको कार्यकालमा मेक्सिकोको सीमाबाट लाखौँ कागजात बिनाका आप्रवासीहरूले पार गरेको आरोप लागेसँगै बाइडेनसँगको सहयोगका कारण उपराष्ट्रपति ह्यारिसका लागि कमजोरी । सी- क्यालिफोर्नियाः ह्यारिसको उदारवादी गृह राज्य । यस परिस्थितिले उनलाई स्वतन्त्र र रिपब्लिकन मतदाताहरूलाई लोभ्याउन अझ बढी मध्यमार्गी देखिने प्रयास गर्न प्रेरित गरेको छ । डी-बहस (डिबेट): जुनमा बाइडेनको विनाशकारी प्रदर्शनले उहाँलाई चुनावी प्रतिस्पर्धा छाड्न बाध्य पार्यो । ट्रम्पलाई ह्यारिसले बहसमा पराजित गर्नुभयो र ट्रम्पले चुनाव दिनअघि पुनः बहस गर्न अस्वीकार गरे । ई-एलन मस्कको रूपमा: प्रविधि उद्योगपति मस्कले आफ्नो मुख, पैसा र मिडिया प्लेटफर्म ट्रम्पको सेवामा लगाएका छन् । एफ- कोष सङ्कलन (फन्डरेजिङ): बाइडेनको स्थान लिएपछि, ह्यारिसले अचानक खुसी समर्थकहरूबाट ठूलो मात्रामा चन्दा आकर्षित गरेर अमेरिकालाई चकित पारे । कुकुर र बिरालो खाने ? जी-जननेन्द्रिय  (जेनिटेलिया) : दिवङ्गत गल्फ महान् अर्नोल्ड पामरको शारीरिक विशेषतालाई ट्रम्पले चुनावी र्यालीमा सम्बोधन गर्न उचित ठाने । एच-हैटियन: ओहायोमा बस्ने केही आप्रवासीको राष्ट्रियताका बारेमा ट्रम्प, उनका उपराष्ट्रपति उम्मेदवार जेडी भान्स र अन्य रिपब्लिकनहरूले गलत रूपमा मानिसहरूका कुकुर र बिरालो खाइरहेको आरोप लगाए । आई-जानकारी (इनफर्मेसन, गलत र भ्रामक) : पाल्तु जनावर खाने हैटियन र रिपब्लिकन विधायक मार्जोरी टेलर ग्रिनको रत्नजस्तो फर्जी दाबीको कुहिरोले बाइडेन प्रशासनको मौसमलाई नियन्त्रण गरिरहेको छ । जे-जनवरी ६: सन् २०२० को चुनावमा बाइडेनसँग हारेपछि ट्रम्पलाई सत्तामा राख्न चाहने हिंसक ट्रम्प समर्थकहरूद्वारा सन् २०२१ को क्यापिटल विद्रोहको मिति । ट्रम्पले हालै विद्रोहलाई ‘प्रेमको दिन’ भनेका छन् । के-कमला : नाममा के छ रु यदि निर्वाचित भएमा । उहाँ अमेरिकाको पहिलो महिला राष्ट्रपति र दक्षिण एसियाली वंशको पहिलो राष्ट्रपति हुनुहुनेछ । दुवै ऐतिहासिक उपलब्धिहरू उहाँको नाममा प्रतिबिम्बित छन् । एल-महिलाहरू (लेडिज) :बिरालो भएका तर बच्चा नभएका । भान्सले वर्षौंअघि परिभाषित गरेको जनसाङ्ख्यिकी समूह । यसले उनलाई उनलाई सताउन फर्केर आयो । एम-मिडिया स् ह्यारिसलाई एक-एक अन्तर्वार्ताहरू टार्ने आरोप लागेको थियो । यसले अमेरिकीहरूले उहाँका बारेमा धेरै नजानेको छाप बलियो बनायो । तथापि उनी हालै यस कार्यमा विकसित भएका छन् । फक्स न्युजसँगको शत्रुतापूर्ण अन्तर्वार्ता समेत सामना गरेका छन् । सबैभन्दा सुन्दर शब्द एन-राष्ट्रिय सुरक्षा (नेसनल सिक्योरिटी): ट्रम्पले यसलाई बलियो बनाउने बताएका छन् भने ह्यारिसले ट्रम्प यसका लागि खतरा भएको ठाने । ओ-पुरानो (ओल्ड): ८१ वर्षीय बाइडेन अर्को कार्यकालका लागि धेरै थकित भएको छाप परेकोले पछि हटे । ७८ वर्षीय ट्रम्प अहिलेसम्मकै सबैभन्दा पाको अमेरिकी उम्मेदवार हुन् । तुलनात्मक रूपमा ६० वर्षीय ह्यारिस जवान देखिन्छिन् । पी-प्रोजेक्ट २०२५ : ट्रम्पअन्तर्गत अति-दक्षिणपन्थी शासनका लागि एक प्रमुख थिङ्क ट्याङ्कको खाका । क्यू-राजीनामा (क्विट): बाइडेन दौडबाट बाहिरिनु । यस जुलाईमा पदस्थ राष्ट्रपतिले किनारा लागेर ह्यारिसलाई स्थान दिएको राजनीतिक भूकम्पले अर्को ट्रम्प कार्यकालका लागि बढ्दो रूपमा आत्मसमर्पण गरेका डेमोक्रेटहरूलाई पुनर्जीवित गर्यो । आर-अस्वीकार (रिफ्युजल) : अर्को जनवरी ६ जस्तो विद्रोहको छायाँ उठाउँदै ट्रम्पले नोभेम्बरमा हार स्वीकार गर्ने वाचा गर्न अस्वीकार गरेका छन् । एस-स्विङ राज्यहरू स् सात राज्य जुन जुनसुकै तर्फ जान सक्छन् र चुनाव निर्धारण गर्ने मानिन्छन् । टी-भन्सार शुल्क (ट्यारिफ): ट्रम्पले अमेरिकामा हुने सबै आयातमा लगाउने भनिएकाे कर । ‘यो शब्दकोषको सबैभन्दा सुन्दर शब्द हो’ उनले भनेका छन् । यू-‘अयोग्य’ र ‘अस्थिर’ (अनफिट र अनस्टेबल): ह्यारिसले ट्रम्पलाई वर्णन गर्ने तरिका । भी-अस्पष्ट (भेग): ह्यारिसले सम्भावित मतदाताहरूलाई अलग नपार्न जानाजान आफ्नो नीतिगत स्थितिहरू अस्पष्ट छोडेको आरोप सामना गरेकी छिन् । ट्रम्पले पनि तिनीहरूलाई कसरी सत्य बनाउने भन्ने विवरण नदिई ठूला वाचाहरू गरेका छन् । डब्ल्यू-विचित्र (वेर्ड): ह्यारिसकी उपराष्ट्रपति उम्मेदवार टिम वाल्जले ट्रम्प, भान्स र उनीहरूको परिधिमा रहेका अन्यहरूलाई वर्णन गर्न यो शब्द गरेका छन् । यसले डेमोक्रेटहरूलाई धेरै खुसी तुल्यायो । एक्स-थकित (एक्जस्टेड):ट्रम्पका एक सहयोगीले कठिन अन्तिम चरणमा रिपब्लिकनलाई वर्णन गर्न प्रयोग गरेको भनिएको शब्द । वाई-यस म्यान स् ट्रम्पले दोस्रो कार्यकालमा आफूलाई घेर्ने मानिसहरू । यसको अर्थ हठी वा खतरनाक व्यवहारको विरुद्ध कुनै सुरक्षा बार नहुने डर । जेड-जेलेन्स्की, भोलोदिमिर: निश्चय नै २०२२ को आक्रमणको आदेश दिने पुटिनप्रति ट्रम्पको झुकावका बारेमा चिन्तित युक्रेनी राष्ट्रपति ।