नेपाली उद्योगलाई प्रतिष्पर्धी बनाउन उत्पादन लागतलाई कम गर्नुपर्छ : शंकरदास बैरागी
काठमाडौं । नेपाल सरकारका मुख्यसचिव शंकरदास बैरागीले नेपाली उद्योगलाई प्रतिष्पर्धी बनाउनको लागि उत्पादन लागतलाई कम गर्नुपर्ने बताएका छन् । शुक्रवार आठौं उद्योग दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै मुख्यसचिव बैरागीले उद्योगलाई प्रतिष्पर्धी बनाउनको लागि उत्पादन लागत कम गर्नुपर्ने विश्वभरको मान्यता रहेकाले नेपालमा पनि आवश्यक रहेको बताएका हुन् । उनले उद्योग प्रतिष्पर्धी नभएसम्म फस्टाउन नसक्ने जानकारी दिए । उनले उद्योगमा उत्पादन वृद्धि भएर निर्यात नबढाएसम्म मुलुकमा व्यापार घाटा चुलिँदै जाने बताए । मुख्य सचिव बैरागीले पछिल्लो समय मुलुकको अर्थतन्त्रमा वाह्य दबाब रहेकाले अवस्था असहज रहेको भनेका छन् । उनले वाह्य क्षेत्रको असरले अर्थतन्त्रमा देखिको असहज अवस्था लामो समय नरहने विश्वास व्यक्त गरे । उनले अर्थतन्त्र तथा उद्योग क्षेत्रमा रहेका समस्याको सबैले पहिचान गरिसकेकाले निजी क्षेत्र र सरकार मिलेर समाधान गर्नुपर्ने बताए । उनले भने, ‘नेपालको मात्रै नभएर विश्वकै अवस्था त्यस्तै रहेको छ । त्यसैले समस्या समाधानको लागि निजी क्षेत्र र सरकार मिलेर समाधान गर्नुपर्छ । नेपालमा अहिले भएको क्षमताले नभ्याएको हुनाले लगानी मैत्री वातावरण बनाउन आवश्यक छ । नेपालको उद्योग क्षेत्रका समस्या र विकासमा ठूलो चुनौती भनेको नीति बनाएर कार्यान्वयन नहुने हो । नेपाली उद्योग प्रतिष्पर्धी हुनको लागि उत्पादन लागत कम हुनैपर्छ । उद्योग नफस्टाएसम्म उत्पादन बढ्दैन । उत्पादन गर्न नसक्दा निर्यात बढ्दैन र निर्यात गर्न नसक्दा व्यापार घाटा बढ्दै जान्छ ।’ उनले नेपालमा भएका उद्योगको क्षमताले नभ्याएको हुनाले लगानी मैत्री वातावरण बनाएर वैदेशीक लगानी ल्याउन सक्नुपर्ने बताए । उनले नेपालको उद्योग क्षेत्रका समस्या र विकासमा ठूलो चुनौती नीति कार्यान्वयन भएको स्वीकार गरे ।
आयातसँगै घट्यो निर्यात
काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको चार महिनाको अबधिमा विदेशी वस्तुको आयातसँगै स्वदेशी वस्तुको निर्यात घटेको छ । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०७९/०८० को चार महिना (गत साउनदेखि कात्तिक मसान्तसम्म) को तथ्यांक अनुसार आयातसँगै निर्यातमा कमी आएको छ । तथ्यांक अनुसार अघिल्लो आर्थिक वर्षको चार महिनाको तुलनामा चालु आवमा आयात १८ दशमलव ०८ र निर्यात ३३ दशमलव ३० प्रतिशतले कमी आएको हो । गत आवमा ६ खर्ब ५० अर्ब २९ करोड ४३ लाख रुपैयाँ बराबरको आयात भएकोमा चालु आवमा ५ खर्ब ३२ अर्ब ६९ करोड १३ लाख रुपैयाँ बराबरको बराबरको विदेशी वस्तुको आयात भएको हो । यस्तैगरी, उक्त अबधिमा ५४ अर्ब ७७ करोड ४३ लाख रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको छ । गत आवमा ८२ अर्ब १२ करोड ४२ लाख रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको थियो । तथ्यांक अनुसार कूल वैदेशिक व्यापारमा आयातको हिस्सा ९० दशमलव ६८ र निर्यातको हिस्सा नौ दशमलव ३२ प्रतिशत बराबर रहेको छ । ५ खर्बको व्यापार घाटा चालु आर्थिक वर्ष २०७९/८० को पहिलो चौमासिक अवधिमा नेपालको करिब ५ खर्ब बराबरको वैदेशिक व्यापार घाटा व्यहोरेको छ । विभागले सार्वजनिक गरेको चार महिनाको तथ्यांक अनुसार वैदेशिक व्यापार घाटा ४ खर्ब ७७ अर्ब ९१ करोड ७० लाख रुपैयाँ पुगेको हो । उक्त अबधिमा नेपालले ५ खर्ब ८७ अर्ब ४६ करोड ५६ लाख रुपैयाँ बराबरको वैदेशिक व्यापार गरेको छ । गत आवमा ५ खर्ब ६८ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ बराबरको व्यापार घाटा हुँदा ७ अर्ब ३२ अर्ब ४१ करोड ८६ लाख रुपैयाँ बराबरको वैदेशिक व्यापार भएको थियो । विभागको तथ्याङ्कअनुसार गत आर्थिक वर्षको पहिलो चौमासिक अवधिको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा कूल वैदेशिक व्यापार १९ दशमलव ७९ प्रतिशतले घटेको छ । प्रथम चौमासिकमा नेपालले छिमेकी मुलुक भारतसँग मात्र दुई खर्ब ८३ अर्ब ५८ करोड ९१ लाख रुपैयाँ बराबर व्यापार घाटा व्यहोरेको छ । यो अवधिमा नेपालले भारतबाट तीन खर्ब २२ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ बराबरको आयात गरेको छ भने ३८ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ बराबरको मात्रै निर्यात गरेको छ ।
उत्कृष्ट करदाता बन्यो सूर्य नेपाल, बैंकिङमा नबिल
काठमाडौं । आन्तरिक राजस्व विभागले उत्कृष्ट करदाता घोषणा गरेको छ । विभागले बुधबार कर दिवस मनाउँदै उत्कृष्ट करदातालाई सम्मान गरेको हो । विभागले आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा सूर्य नेपालले सबैभन्दा धेरै कर तिरेको भन्दै सम्मान गरेको छ । विभागले आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा व्यक्तिगत आयतर्फ भने विजयकुमार शाहलाई सम्मानित गरेको छ । विभागले जावलाखेल डिस्टिलरीका अध्यक्ष समेत रहेका शाहलाई बुधबार सम्मान पनि गरेको छ । जावलाखेल डिस्टिलरीसँगै शाहले हिमालयन डिष्टिलरी, राज ब्रुअरी, एसियन र विजय डिष्टिलरी सञ्चालन गरिरहेका छन् । उनी २०७७ सालमा पनि व्यक्तिगततर्फ धेरै कर तिरेर सम्मानित भएका थिए । यस्तै, नेपाल टेलिकम सबैभन्दा धेरै आयकर बुझाउने कम्पनी बनेको छ भने शिवशक्ति घ्युबाट निर्यात कारोबारबाट धेरै कर तिर्ने कम्पनी बनेको छ । राजेश मेटल प्रालि विशेष उद्योग शीर्षकको आयकरदाताका रुपमा सम्मानित भएको छ । ओसीबी फुड्स प्रालि कृषि एवम् पशुपन्छी आयकरदाता बनेको छ भने नबिल बैंक वित्तीय संस्थातर्फको ठूलो आयकर दाता बनेको छ भने छिमेक लघुवित्त सहकारी तथा लघुवित्त आयकरदाता बनेको छ । बीमा व्यवसायबाट धेरै आयकर दाखिला गर्नेमा नेपाल पुनर्बीमा कम्पनी छ भने स्वास्थ्य तथा शिक्षातर्फ धेरै आयकर तिर्नेमा नोबेल मेडिकल कलेज सम्मानित भएको छ । पर्यटन व्यवसायमा मनकामना दर्शन, वस्तु व्यापारमा हंसराज हुलाशचन्द प्रालि र चिलिमे हाइड्रोपावरले उर्जामूलक उद्योगको ठूलो आयकरदाता बनेको छ । मद्यमस्तरीय करदातामा सबैभन्दा धेरै आयकर दाखिला गर्नेमा नेपाल धितोपत्र विनिमय बजार लिमिटेड र रेमिटेन्स कम्पनीमा आईएमई लिमिटेड बनेको छ । आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा सबैभन्दा धेरै कर तिर्ने व्यक्ति तथा संस्थालाई सरकारले बिभिन्न १५ वटा बिधामा सम्मान गरेको हो ।
