सेवा : सूचना-प्रविधि

काठमाडाैं । ‘खल्ती’ डिजिटल वालेटले भाइबर कम्युनिटीमा “खल्तीमा आइफोन १२” नामक अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ । खल्तीले अहिलेको समयमा क्याम्पेन प्रयोगकर्तालाई प्रविधिसँग अझै नजिक्याउन “खल्तीमा आइफोन १२” अभियान ल्याएकाे हाे जस अन्तर्गत १ भाग्यशाली विजेताले आइफोन १२ जित्न सक्नेछन् । याे अभियानमा एक भाग्यशाली बिजेता लक्की ड्र मार्फत छानिनेछन् र उनले आइफोन १२ जित्नेछन् । सहभागीले खल्ती भाइबर कम्युनिटीमा जोइन गरी खल्ती स्टिकर डाउनलोड गर्न पर्नेछ । र, खल्ती एप भित्र गई “खल्तीमा आइफोन १२” सेक्सनबाट २० रूपैयाँको रिचार्ज गर्नु पर्नेछ । यति मात्र हैन, खल्तीले आफ्नो भाइबर कम्युनिटीमा अझै थुप्रै रमाइलो हुने खेल जस्तै क्विज र गिबअवेहरु पनि गरिरहेको हुन्छ जस अन्तर्गत जो कोहिले थुप्रै कुपन तथा उपहारहरु पनि जित्न सक्छन् । यो अफर २८ मार्च अर्थात चैत १५ गतेसम्म लागू हुनेछ । खल्ती डिजिटल वालेट नेपालको पेमेन्ट गेटवे हो । जसको उद्देश्य प्रयोगकर्ताको समय बचत गरी भुक्तानी र बैंकिंग कारोबार सहज साथै सरल गर्नु हो । ‘खल्ती’ वालेटको प्रयोग गरी ६० भन्दा बढी बैंकमा पैसा पठाउन सकिने साथै मोबाइल रिचार्ज, बिजुली, पानी, इन्टरनेट तथा डीटीएचको बिल भुक्तानी, फिल्म, प्लेन, इभेन्ट्स को टिकट खरिद, होटेल रुम बुकिङ गर्ने, ई-कमर्समार्फत किनिएको सामानको भुक्तानी गर्ने, दैनिक पत्रिकाहरुको ग्राहक-शुल्क तिर्ने, सरकारी कर तथा सेवा शुल्क तिर्ने जस्ता धेरै सेवाहरु लिन सकिन्छ । साथमा भुक्तानीमा पाइने क्यासब्याकको फाइदा उठाई रकम बचत गर्न पनि सकिन्छ। ‘खल्ती’का प्रयोगकर्ताहरुको संख्या १४ लाखभन्दा बढी छन् ।

काठमाडौं । यस वर्षको कम्प्युटर एशोसियन नेपाल (क्यान) इन्फोटेकआउने बैशाख २८ गतेबाट शुरु हुँदैछ । क्यान इन्फोटेक मेला सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको क्षेत्रमा भएका विकास तथा प्रयोगका बारेमा जानकारी दिने थलो हो । सूचना तथा प्रविधिमा चासो राख्नेलाई यो मेलाले नयाँ विषयको जानकारी दिन्छ । यस वर्ष क्यानले केही नयाँ सुरुवात गरेको छ । यसै सेमेस्टरबाट सूचना तथा प्रविधी विषयमा स्नातक तहमा विशेष छात्रवृत्ति स्किम शुरु हुँदैछ । क्यानले सिफारिस गरेका तीन जनाले राजधानीको सफ्टवेरिका कलेजमा पूर्णछात्रबृत्ति पाउँनेछन् । यस्तै हरेक प्रदेशबाट १० जना गरेर जम्मा ७० जनाले आंशिकछात्रबृत्ति पाउँनेछन् । छात्रबृत्ति छनौटका लागि आफ्नै प्रावधान छन् । ‘स्थानियबासी, वडाका प्रतिनिधी, बुद्धिजिबी, समाजमा बुझेर छनौट गर्छौं’क्यानका उपाध्यक्ष खुसल रेग्मीले भने । क्यान मेलामा सफ्टवेरिका कलेजले इन्नोभेसन हाउस राख्दैछ । त्यसका लागि चाहिने सर–सामानहरू किन्न मानिस भारत पठाइसकेको सफ्टवेरिका कलेजका क्याम्पस प्रमुख प्रमोद पौडेले बताए । इन्नोभेसन हाउसमा ड्रोन, रोबोटिक्स जस्ता सामानहरु राखिनेछ। विद्यार्थीहरूले विभिन्न इन्नोभेसनका काम गरेर देखाउनेछन् । क्यान इन्फोटेक २०२१ ले सूचना तथा सञ्चार प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरूलाई आफ्नो बजार विस्तार गर्ने, ग्राहकका आवश्यकता बुझ्ने, बजार सर्बेक्षण गर्ने, नयाँ उत्पादनहरू सार्वजनिक गर्ने र ग्राहकसँग आपसी सम्बन्ध स्थापना गर्ने मौका प्रदान गर्छ । यस पटकको क्यान इन्फोटेक २०२१ मा विभिन्न खण्ड रहनेछन् । ब्राण्डिङ, आइसिटी, एक्सेसरिज, गेम पार्लर, प्रोडक्ट लञ्चिङ, रोबोटिक्स, इमर्जिङ, टेक्नोलोजि, इ-वेष्ट म्यानेजमेन्ट, वाइफाइ तथा इन्टरनेट, लर्निङ सेन्टर, सूचना तथा सञ्चार प्रविधि सम्बन्धि रोजगार केन्द्र रहनेछन् । प्रर्दशनीकर्ताले सफ्टवेयरहरु, नेटवर्किङ र क्लाउड सोल्युसन, मोबाइल फोन तथा सोल्युसन, इलेक्ट्रिकल तथा इलोक्ट्रोनिक्स, सेक्युरिटी सोल्युसन, सोलार पावर सिस्टम, इन्भर्टर, युपीएस, ल्यापटपतथा डेस्कटप कम्प्युटर, प्रिन्टर, पावर सिस्टम, कम्प्युटर एक्सेसरिज, एन्टिभाइरस सफ्टवेयर, वैकिङ सोल्युसन, सीसीटीभि र हार्ड डिस्क जस्ता उत्पादनहरू प्रदर्शनि र विक्रीमा राखिनेछन् । यस्तै आर्टिफिसियल ईन्टिजेन्स सम्बन्धि जानकारी, आईटी कलेज, बैंक, बीमा तथा लेखा सम्बन्धी सफ्टवेयर, सरकारी क्षेत्रमा प्रयोगमा आएका तथा आउने सफ्टवेयर र सोलुसन्स, सेल्फ लर्निङ सफ्टवेयर तथा ट्युटोरियल पनि प्रर्दशनिमा रहनेछन् । यस पटकको क्यान इन्फोटेकमा प्रवेश टिकटलाई पेपरलेस बनाउने लक्ष्य राखिएको छ । सर्वसाधारणका लागि प्रवेश शुल्क १ सय रुपैयाँ र विद्यार्थीका लागि ५० रूपैयाँ तोकिएको छ । सरकारी तथा सामुदायिक शिक्षण संस्थाहरूलाई पत्रका आधारमा निःशुल्क प्रवेश दिइनेछ । क्यान इन्फोटेक २०२१ मा सहभागि हुने चाहनेहरूले २०७७ चैत ८ गतेदेखि प्रर्दशनिकर्ताका निम्ति अनलाइन बुकिङ समेत खुला हुनेछ । गएको वर्ष झण्डै साढे ३ लाखले मेला अवलोकन गरेका थिए । यस वर्ष पनि त्यति नै संख्याले मेला अवलोकन गर्ने अपेक्षा लिएको क्यानका महासचिव नारायण थापा बताउँछन् । यो वर्ष कोरोना महामारीको कारणले गर्दा क्यान मेला पछि सरेको छ । कोरोना महामारीपछि सूचना तथा सञ्चार प्रविधि (आईसीटी) क्षेत्रको विकास र विस्तारमा प्रगति भएको बताउँछन् क्यान महासंघका अध्यक्ष नवराज कुँवर । कुवँरका अनुसार मेला व्यवस्थापन गर्नको लागि ५ करोड रुपैयाँ लगानी लाग्ने भएको छ । ६ दिनसम्म भृकुटी मण्डपमा हुने प्रदर्शनी कार्यक्रमको भाडा भने ३० लाख रुपैयाँ तिर्नु पर्ने उनको भनाई छ । कोभिड १९ पछि ब्रोडब्याण्ड इन्टरनेट कनेक्सन बढेको छ । डिजिटल पेमेण्टहरुको ग्राहक आधार २० देखि ४० प्रतिशसम्मले बढेको कुवँर बताउँछन् । ‘यसले सुशासनमा मद्दत पुगेको छ,’ कवँर भन्छन्, ‘विद्युतीय सुसाशनका लागि प्रविधिको पहुँच त्यसको पहिलो शर्त हो भने प्रयोगमा सहजता दोस्रो खुड्किलो हो ।’

काठमाडौं । दुरसञ्चार क्षेत्रका ५ सेवाप्रदायक कम्पनी पब्लिकमा गएका छैनन् । २०७४ सालमा संशोधन भएको कम्पनी ऐन अनुसार ५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी चुक्ता पुँजी भएका दूरसञ्चार सेवाप्रदायक कम्पनी पब्लिक कम्पनीमा जानुपर्ने भए तापनि ५ कम्पनीले अटेरी गरेका छन् । नेपाल दुरसञ्चार प्राधिकरणको तथ्यांक अनुसार सुबिसु केबल नेट, नेपाल स्याटेलाइट टेलिकम, ब्रोडलिंक, स्काई केबल र सिम्पल मिडिया प्रालि पब्लिक कम्पनीमा गएका छैनन् । ऐन अनुसार ५ करोडबढी चुक्ता पुँजी भएका कम्पनीहरु २०७६ बैशाखभित्र नै पब्लिक कम्पनीमा जानुपर्ने थियाे । प्राधिकरणको तथ्यांक अनुसार पब्लिक कम्पनीमा नगएका सेवाप्रदायक कम्पनीमध्ये सबैभन्दा धेरै चुक्ता पुँजी सिम्पल मिडिया प्रालि र सुबिसु केबल नेट प्रालिको रहेको छ । हाल सिम्पलको ३३ करोड र सुबिसुको २२ करोड रुपैयाँभन्दा बढी चुक्ता पुँजी छ । यस्तै, १० करोड रुपैयाँ चुक्ता पुँजी रहेको नेपाल स्याटेलाइट टेलिकम र ब्रोडलिंक तथा १२ करोड चुक्ता पुँजी रहेको स्काई केबल पब्लिक कम्पनीमा गएका छैनन् । दूरसञ्चार सेवाप्रदायक मध्ये एनसेल, नेपाल टेलिकम, युनाइटेड टेलिकम लिमिटेड (युटिएल), वल्र्डलिंक कम्युनिकेसन, डिश मिडिया नेटवर्क, प्रभु डिजिटल पब्लिक कम्पनीका रुपमा सूचीकृत भइसकेका छन् । दूरसञ्चार कम्पनी मध्ये सर्वसाधारणलाई सेयर दिनेमा भने नेपाल टेलिकम मात्रै छ । १५ अर्ब चुक्ता पुँजी रहेको नेपाल टेलिककमा सरकारको ९१ दशमलव ४९, सर्वसाधारणको ४ दशमलव ४४, कर्मचारीको ४ दशमलव ०४ र नागरिक लगानी कोषको शून्य दशमलव ०३ प्रतिशत सेयर छ । पब्लिकका लागि सुबिसुको निवेदन पब्लिक कम्पनीका लागि सुबिसु कम्पनीले कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयमा बन्दाबन्दी अघि नै निवेदन दिइसकेको कम्पनीका अध्यक्ष सुधिर पराजुली बताउँछन् । ‘हामीले सबै प्रक्रिया पूरा गरेर कम्पनी रजिष्टारको कार्यालयमा निवेदन दिइसकेका छौं, उताबाट थप जानकारी आएको छैन’, उनले भने । उनका अनुसार कोरोना महामारी सुरु हुनुभन्दा अगाडीनै सबै प्रक्रिया पूरा गरेर निवेदन दिए तापनि हालसम्म निर्णय भएको छैन । आफूहरुले गर्नुपर्ने काम सबै सकेको भएपनि सरकारले गर्नुपर्ने काम मात्र बाँकी रहेको उनी बताउँछन् । कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालयका रजिष्ट्रार प्रदिपराज अधिकारी पब्लिकमा नगएका कम्पनीहरुलाई आबद्ध हुन ताकेका भइरहेको बताउँछन् । ‘हामीले सम्बन्धित नियामक निकायसँग समन्वय गरिरहेका छौं, नियामक निकायले कम्पनी नवीकरण गर्दा नै अनिवार्य रुपमा पब्लिकमा जानुपर्ने बाध्यता नराख्दा धेरै कम्पनी आबद्ध भएनन्, कम्पनी ऐनमा पब्लिकमा जानुपर्ने बताए पनि नगएमा के गर्ने भन्ने कुरा स्पष्ट नहुँदा ताकेका गर्न सकिएन’, उनले भने । यता दुरसञ्चार सेवा प्रदायकको नियामक निकाय नेपाल दुरसञ्चार प्राधिकरणका अधिकारीहरु भने सेवा प्रदायक कम्पनीलाई अनिवार्य रुपमा पब्लिक कम्पनीमा आबद्ध हुन जानकारी गरिसकेको बताउँछन् । सबै कम्पनीलाई जानकारी गराएको भन्दै आबद्ध भए नभएको जिम्मा कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालयको रहेको उनीहरुको भनाई रहेको छ ।