नष्ट भएका संरचना बनाउन सिमेन्टको माग बढ्ने, बढ्ला त मूल्य ?
काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनका क्रममा देशभरका सरकारी तथा निजी कार्यालयदेखि विभिन्न पूर्वाधारसम्म जलेर नष्ट भए । ती भवनहरू र संरचनाहरू भग्नावशेषमा परिणत भएका छन् जसका कारण खर्बौंको क्षति भएको अनुमान छ । जानकारहरूका अनुसार ठूलो स्तरमा भएको क्षतिपछि पुनःनिर्माणका लागि सिमेन्टको माग उल्लेख्य रूपमा बढ्ने देखिएको छ । कुनै समय विदेशी सिमेन्ट आयातमा निर्भर रहनुपर्ने अवस्था भए पनि हाल स्वदेशी सिमेन्ट उत्पादन पर्याप्त मात्रामा भइरहेको छ र घर, भवन, पुल, विमानस्थल तथा जलविद्युत आयोजनासम्मका विकास परियोजनामा स्वदेशी सिमेन्टकै प्रयोग व्यापक छ । विमानस्थल, जलविद्युत आयोजना, पुल वा बहुमञ्जिला भवनलगायत सबै प्रकारका परियोजनाहरू नेपाली सिमेन्टकै भरमा अगाडि बढिरहेको पाइन्छ । यति मात्रै होइन, भारतजस्ता छिमेकी देशहरूमा समेत नेपाली सिमेन्टको निर्यात र खपत भइरहेको छ। जेनजीहरूको आन्दोलनले क्षति भएका संरचनाको पुननिर्माणमा सिमेन्टको माग बढ्ने तर मूल्य नबढ्ने व्यवसायीहरू बताउँछन् । नेपालको सिमेन्ट बजारमा आपूर्ति बढी भएकाले मूल्यमा ठूलो उतारचढाव नआउने अनुमान व्यवसायीहरूको छ। माग बढ्ने भएपनि सिमेन्टको मूल्यमा भने खासै ठूलो परिवर्तन नआउने नेपाल सिमेन्ट उत्पादक संघका अध्यक्ष तथा शिवम् सिमेन्टका प्रबन्ध निर्देशक रघुनन्दन मारुले बताए । पुनः निर्माणका लागि आवश्यक फण्डको अभाव र मागभन्दा बढी आपूर्ति भएका कारणले मूल्यमा ठूलो घटबढ नगराउने उनको भनाइ छ । अध्यक्ष मारुले भने, ‘पुनःनिर्माणको आवश्यकता एकदमै जरुरी छ । देशका यति धेरै सरकारी र निजी संरचनाहरू ध्वस्त भएका छन् । पुनः निर्माणमा सिमेन्टको प्रयोग अपरिहार्य छ । तर मूल्यमा त्यति धेरै फरक नपर्ला ।’ व्यवसायीहरूले सिमेन्टसँगै ग्रिल, स्टिल, सिसा, फर्निचर लगायतको खपत बढ्ने आँकलन गरेका छन् । हाल सिमेन्टको माग स्थिर अवस्थामा रहेको छ । सिमेन्ट व्यवसायीहरूका अनुसार ओपीसी सिमेन्टको मूल्य ६ सय ३० देखि ८ सय रुपैयाँसम्म रहेको छ भने पीपीसी सिमेन्टको मूल्य ५ सय ९० देखि ६ सय ५० सम्म छ । दशैं-तिहार नजिकिदै गर्दा संरचनाको निर्माण कार्य चाडपर्व पछाडि सुरु हुने अध्यक्ष मारुले अनुमान गरे । नेपालको माग स्वदेशी सिमेन्ट उद्योगले मजाले पूरा गर्न सक्ने उनले ले दावी गरे। ‘नेपाली सिमेन्ट उद्योगको क्षमता २० मिलियन टन रहेको छ । माग सजिलै धान्न सक्छ,’ उनले भने । जेनजी आन्दोलनले निजी सम्पत्तिहरू जस्तै भाटभटेनीमा भएको क्षतिले उद्योगीहरूको मनोबल धेरै खस्किएको र लगानी गर्ने सोच्न सक्ने अवस्थामा नरहेको अध्यक्ष मारुको भनाइ छ । ‘भाटभटेनीजस्ता सुपर स्टोरहरू हाम्रो देशको गौरव थिए । आज जसरी जलाइयो, यसबाट उद्योगीहरूको मनोबल धस्किएको छ,’ उनले भने । उनले लगानीको सुरक्षा हुन नसकेमा भएको लगानी पनि बाहिरिनेमा चिन्ता व्यक्त गरे । यसैगरी, होङ्सी सिमेन्टका कृष्ण अधिकारी पनि सिमेन्टको मूल्य सामान्य रूपले बढ्न सक्ने बताउँछन् । उनले भने, ‘ठूला-ठूला संरचनाहरू भत्किएका छन् । तिनीहरूलाई पुनः निर्माण गर्न केही हदसम्म सिमन्टको माग त बढ्छ नै । तर मूल्यमा भने त्यति धेरै असर पर्दैन ।’ सिमेन्ट उत्पादक संघका पूर्वमहासचिव तथा सिमेन्ट उद्योगी केशव उप्रेती पनि माग बढेपनि मूल्यमा त्यतिधेरै फरक नपर्ने बताउँछन् । ‘माग त स्वतः नै बढ्छ तर, मूल्य बढ्ने अथवा घट्ने कुरा भने हुँदैन,’ उनले भने । आगामी केही महिनासम्म सिमेन्टको कारोबार राम्रो हुने उनको आंकलन छ ।
जेनजी आन्दोलनको क्रममा भएका क्षतिको आँकडा चाँडै सार्वजनिक हुन्छ : मन्त्री घिसिङ
काठमाडौं । ऊर्जा, जलश्रोत तथा सिंचाई एवं भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात र शहरी विकासमन्त्री कुलमान घिसिङले जेनजी आन्दोलनको क्रममा भएको क्षतिको आँकडा चाँडै सार्वजनिक गर्ने बताएका छन् । बुधबार अपरान्ह सो आन्दोलनको क्रममा आगजनीले क्षतिग्रस्त संघीय संसद भवनको अवलोकन गर्ने क्रममा उनले सञ्चारकर्मीमाझ सो कुरा बताएका हुन् । काठमाडौंमा मात्रै नभएर सो आन्दोलनको क्रममा देशभर ठूलो क्षति भएको मन्त्री घिसिङको भनाई थियो । उनले क्षतिग्रस्त भवनहरुको पुनर्निर्माणका लागि राष्ट्रिय जागरण अभियाननै संचालन गर्ने कार्ययोजना रहेको पनि बताए । मन्त्री घिसिङले भने, ‘पुनर्निर्माणका लागि राष्ट्रिय जागरण अभियान सञ्चालन गरिनेछ । देशविदेशमा रहेका सबै नेपाली जनताहरुले देशलाई समृद्धितर्फ ल्याउनलाई हामीले पनि योगदान गर्नुपर्छ भन्ने यो अभियान हुनेछ । त्यसबाट नपुगे सरकारले अरु पनि व्यवस्था गर्छ । यहाँ काठमाडौंमा मात्र होइन, देशभरी क्षति भएको छ । त्यो क्षतिको जुन एसिस्मेन्ट छ । त्यो चाँडै आउँछ ।’ मन्त्री घिसिङले सरकारले क्षतिग्रस्त संरचना पुनर्निर्माणका लागि आवश्यक बजेटको व्यवस्था गर्ने कामलाई पनि अघि बढाएको बताए ।
सिद्धबाबा सुरुङमार्गको काम ६१ प्रतिशत सम्पन्न, ५ महिनामै सवारीसाधन गुडाउन सकिने
तानसेन । राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका रूपमा रहेको निर्माणधीन सिद्धबाबा सुरुङमार्गको काम ६१ प्रतिशत सकिएको छ । सुरुङ‘ब्रेक थ्रु’ भएपछि कामले गति लिएको हो । हालसम्म लाइनिङ र ढलानको काम सकिएको सद्धबाबा सुरुङमार्ग आयोजना कार्यालयका प्रमुख दूध अधिकारीले जानकारी दिए । उनका अनुसार एक हजार १२६ मिटर टनेलमध्ये सुरुङ एक हजार ८९ मिटर रहेको छ । सुरुङको भित्री पर्खालमा गरिने संरचनात्मक लाइनिङको काम सबै सकिएको उनले जानकारी दिए । सिद्धार्थ राजमार्गअन्तर्गत पाल्पाको तिनाउ गाउँपालिका–३ दोभान सिद्धबाबा क्षेत्रमा निर्माणाधीन सुरुङमार्गको हालसम्म ६१ दशमलव छ प्रतिशत भौतिक प्रगति भएको छ भने वित्तीय प्रगति ५१ दशमलव एक प्रतिशत रहेको आयोजना कार्यालयले जनाएको छ । 'सुरुङभित्रको पर्खाललाई कङ्क्रिट, सटक्रिट, ब्लक वा अन्य सामग्रीले छोप्ने काम भएको छ । इन्भर्टको काम पनि एक हजार ८९ मिटर सकिएको छ । यससँगै उत्तर र दक्षिण पोर्टलको कामसमेत अघि बढाइएको छ । उत्तरतर्फ १९ मिटर र दक्षिणतर्फ १८ मिटर पोर्टलको काम गर्नुपर्ने छ', आयोजना प्रमुख अधिकारीले भने । उत्तर र दक्षिणतर्फ हेलिप्याड निर्माण भइरहेको जनाउँदै उनले पाँच–सात महिनामा मुख्य टनेलबाट सवारीसाधन गुडाउन सकिने बताए । सिद्धार्थ राजमार्गअन्तर्गत बुटवल–तानसेन खण्डको माथिल्लो सिद्धबाबा मन्दिरबाट एक हजार १२६ मिटर सुरुङमार्गको विसं २०७९ देखि निर्माण सुरु भएको हो । यो आयोजनअन्तर्गत मुख्य सुरुङको ‘ब्रेक थ्रु’ भइसकेको छ । सुरूङमार्ग पाँच वर्षमा सक्नेगरी चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन इञ्जिनियरिङ कर्पोरेसनले सात अर्ब ३४ करोड २१ लाख ४० हजार रुपैयाँको लागतमा सुरु गरेको थियो । सिद्धार्थ राजमार्गको तल्लो सिद्धबाबा मन्दिरबाट पाल्पाको दोभानसम्मको क्षेत्रमा अत्यधिक पहिरो झर्ने गर्दछ । सुक्खायाममा पनि धुले पहिरो खस्ने गरेकाले राजमार्गको यस खण्डलाई सुरक्षित बनाउन सुरुङमार्ग निर्माण गरिएको हो । रासस
