सर्वसाधारणलाई सेयर बेच्ने निर्णयमा पुग्यो स्काईवाक टावर
काठमाडौं । कमलादीमा स्काईवार्क टावर सञ्चालन गर्दै आएको वोन्डर्स नेपाल प्रालिले सर्वसाधारणलाई सेयर बिक्री गर्ने भएको छ । सर्वसाधारणलाई सेयर बेच्न कम्पनीको प्रालि संरचना परिवर्तन गरी लिमिटेड संरचनामा लैजाने निर्णय पनि कम्पनीले गरेको छ । शुक्रबार सम्पन्न सातौं वार्षिक साधारण सभाबाट कम्पनीलाई पब्लिक लिमिटेड बनाउने र सर्वसाधारणलाई सेयर बिक्री गर्ने निर्णय भएको कम्पनीद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ । यद्यपि कम्पनीका संस्थापक सञ्चालक समितिका सदस्य लोकनाथ अधिकारीले कम्पनीले सर्वसाधारणका लागि सेयर निष्कासन गर्ने सोचेर प्रस्ताव मात्र गरिएको बताए । ‘सेयर निष्कासनका लागि धेरै कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ । नेपाल धितोपत्र बोर्डबाट स्वीकृत पाउनुपर्छ । त्यसको लागि लामो समय लाग्छ,’ उनले भने । पछिल्लो समय घाटामा गएका कम्पनीहरूले सेयर सर्वासाधारणमा जारी गर्ने र संस्थापकहरूले सेयर बेचेर कम्पनी छोड्ने प्रवृति बढ्दै गएको छ । तर स्काईवाक कम्पनी नाफामा रहेको संस्थापक अधिकारीले दावी गरे । ‘शुक्रबार सम्पन्न साधारण सभाले सेयरधनीलाई लाभांश दिने निर्णय गरेको छ । हामी नोक्सानमा छैनौं,’ उनले भने । साधारण सभाले कम्पनीको आयव्यव पास गरेको जनाएको छ तर वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन । ‘वोन्डर्स नेपाल प्रालि हो । हाम्रो आयव्यव सार्वजनिक गर्नु पर्दैन । कर कार्यालय, कम्पनी, कार्यालय लगायत सरकारी अफिसमा आयव्यव बुझाएका छौं । कम्पनीले राम्रो व्यापार गरिरहेको छ,’ उनले भने । धरहरा सञ्चालनपछि स्काईवाक टावरमा मानिसहरू चढ्न छोडेको र व्यापार हुन नसकेपछि सेयर बेच्ने निर्णयमा कम्पनी पुगेको विश्लेषण व्यवसायिक जगतमा हुन थालेको छ । प्रतिव्यक्ति एक हजार शुल्क तिर्नु पर्ने स्काईवाक टावरमा हाल मानिसहरू चड्न छाडेका छन् । ‘टिकट मूल्य बढी भयो भन्ने गुनासो उपभोक्ताबाट आएको छ । अहिलेको मूल्य नै एसियाको सबैभन्दा सस्तो हो । तर ग्राहकको भावना बुझेर मूल्य घटाउने विषयमा सोचिरहेका छौं,’ उनले भने । शुक्रबारको साधारणसभाबाट कम्पनीको सञ्चालक समितिको पनि पुनर्गठन गरिएको छ । कम्पनीको अध्यक्ष तेजबहादुर सिंह र प्रबन्ध निर्देशक विष्णुहरि पाण्डे बनेका छन् । सिंह उक्त टावर क्षेत्रको जग्गाधनी हुन् । पाण्डे कलेज र एजुकेशन कन्सलटेन्सी क्षेत्रमा सफल व्यवसायी हुन् । पछिल्लो समय उनले बैकिङ र पूर्वाधारका क्षेत्रमा पनि लगानी विस्तार गरेका छन् । प्रबन्ध सञ्चालक पाण्डेले स्काईवाक टावरमा ३६० डिग्री भ्यू देखिने गरि रेस्टुरेन्ट र क्लब निर्माण भइसकेकोले त्यसलाई शीघ्र सञ्चालनमा ल्याउने, सोही क्षेत्रमा सिटी बन्जी जम्प, डोम प्रोजेक्ट जस्ता लगायत थप साहसिक गतिविधि विस्तार गरि सेवाको दायरा फराकिलो बनाउँदै लैजाने योजना रहेका बताए । संस्थापक सञ्चालक समितिका सदस्य लोकनाथ अधिकारीका भनाइ थप गरी पुस २७ गते ९ः५० मा अपडेट गरिएकाे छ । सम्पादक सम्बन्धित समाचार व्यावसायिक क्षमताको १५ प्रतिशतमा सीमित स्काई टावर, घाटामा गएपछि ६० करोड ऋणका लागि रेटिङ
कृषि बीमामा सफ्टवेयरको प्रभावकारिता बढ्दो, ४० दिनमै करिब ४ हजार बीमालेख जारी
काठमाडौं । सरकारले कृषि बीमालेख अनलाइनबाट नै जारी गर्नेगरी विकास गरेको सफ्टवेयरको प्रभावकारिता बढ्दो क्रममा रहेको देखिएको छ । कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्रालयले गत कार्तिक ५ गते कृषि बीमालेख जारी गर्ने रियल टाइम सफ्टवेरको उद्घाटन गरेको थियो । सफ्टवेयरको उद्घाटन कार्तिकमा भएपनि मंसिर १६ गतेदेखि सफ्टवेयरमार्फत आधिकारिकरूपमा बीमालेख जारी गर्न थालिएको थियो । यसरी सफ्टवेयरमार्फत अनलाइनबाट नै बीमालेख जारी गर्न सुरु भएको ४० दिनमा नै अनलाइनबाट ५ हजार बढी बीमितले आवेदन दिएका छन् । यस समाचार निर्माण गर्दै गरेको समय पौष २६ गते दिउँसो ५ बजेसम्म सफ्टवेरमार्फत बीमा गर्नका लागि अनलाइन आवेदन दिने बीमितको संख्या ५ हजार २१ जना पुगेको छ । जसमध्ये ३ हजार ८०४ जनाको बीमालेख जारी भइसकेको छ भने बाँकी बीमितको बीमालेख जारी हुने क्रममा रहेको छ । आमजनताले पनि हेर्न मिल्नेगरी सफ्टवेयरको विकास गरिएको छ । एएलआईएस डट एनआइए डट जीओभी डट एनपी टाइप गरेर जो कसैले उक्त सफ्टवेरमार्फत भएको बीमाको विवरण हेर्न सकिने छ । जहाँ बीमा गर्न आवेदन दिनेको संख्या, जारी बीमालेख संख्या, कुन बीमालेखअन्तर्गत कति संख्याको बीमालेख आवेदन पर्यो, कति बीमालेख जारी भयो, कति बीमाङ्क रकमको बीमालेख जारी भयो भनेर हेर्न सकिन्छ । यस्तै, सरकारले भुक्तान गर्नुपर्ने बीमाशुल्क अनुदान कति भयो, बीमित स्वयमले भुक्तानी कति गर्यो भनेर पनि हेर्न सकिन्छ । त्यस्तै, कुन प्रदेशबाट कति बीमालेख जारी भयो र कुन कम्पनीबाट कति बीमालेख जारी भयो भनेर पनि हेर्न सकिने छ । यसैगरी, दाबी भुक्तानीका लागि कतिले आवेदन दिए, कति रुपैयाँको दाबी पेश भयो, कति रकम भुक्तानी भयो, भुक्तानी हुन कति रकम बाँकी छ भन्ने विषय पनि अनलाइनबाट सबैले हेर्न सकिन्छ । यसरी हेर्दा हालसम्म दुई प्रकारको बीमालेखको मात्र बीमा भएको देखिन्छ । पशुतर्फ पशुधन र कृषितर्फ तरकारी बालीको मात्र बीमालेख जारी भएको देखिन्छ । नेपाल बीमा प्राधिकरणका सूचना अधिकारी निर्मल अधिकारीले हाललाई २ प्रकारको बीमालेख मात्र सफ्टवेयरमार्फत गर्ने गरेको जानकारी दिए । पशुधनतर्फ हालसम्म ३ हजार ७५३ वटा बीमालेख जारी भएको छ भने तरकारी बालीतर्फ ३३ वटा बीमालेख जारी भएको देख्न सकिन्छ । हालसम्म सबैभन्दा धेरै बीमालेख बागमती प्रदेशबाट जारी भएको छ । बागमतीबाट १ हजार ७१६ वटा बीमालेख जारी हुँदा गण्डकी प्रदेशबाट ७४९ वटा, कोशी प्रदेशबाट ३९६ वटा, लुम्बिनी प्रदेशबाट ३९५ वटा, मधेश प्रदेशबाट ३६९ वटा, कर्णाली प्रदेशबाट १०२ वटा र सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट ७७ वटा बीमालेख अनलाइनमार्फत नै जारी भइसकेको छ । अनलाइनमार्फत बीमा गर्न कति सहज ? उक्त सफ्टवेयरको लगइन पहुँच बीमित, अभिकर्ता, बीमा कम्पनी, बीमा प्राधिकरण, कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्रालय लगायतलाई हुन्छ । अर्थात बीमितले यूजर नेम र पासवर्ड विकास गरेर सफ्टवेयरमार्फत अनलाइनबाट नै बीमा गर्नका लागि आवेदन पेश गर्न सक्छन् । जसका लागि बीमितले बीमा गर्ने पशुधन तथा बालीको पुरा विवरण, फोटो लगायत अपलोड गर्नुपर्ने हुन्छ । माग गरिएको सम्पूर्ण कागजातसहितको फर्म अनलाइनबाट भरेपछि समिट गरेर बीमाको आवेदन पेश गर्न सकिन्छ । त्यहाँ कुन कम्पनीबाट बीमा गर्ने भनेर पनि अप्सन दिइएकाे हुन्छ । यसरी समिट गरेपछि सम्बन्धित बीमा कम्पनीले त्यस पशुधन तथा बालीको बीमा गर्न ठीक छ कि छैन भनेर जाँच गर्छ । ठीक भएको खण्डमा बीमालेख जारी गरिदिन्छ । सुरुमा बीमितले अनलाइनको प्रयोग गर्न नजान्लान् भन्ने प्रश्नहरू पनि आउने गर्थ्याे । तर, पछिल्लो ४५ दिनमा अनलाइनबाट भएको बीमालेख संख्या हेर्दा यो भाष्य गलत सावित पुष्टि भएको सूचना अधिकारी निर्मल अधिकारी बताउँछन् । प्राधिकरणका उपनिर्देशकसमेत रहेका अधिकारीले भने, ‘हालसम्म २ वटा बीमालेखमात्र अनलाइनमार्फत गर्न सकिन्छ । जबकि कृषि तथा पशुपंक्षी बीमामा २१ भन्दा धेरै प्रकारका बीमालेख छन् । यसरी २ वटा बीमालेखतर्फ नै ४५ दिनमा ५ हजार बढी बीमाको लागि आवेदन आउनु भनेको धेरै राम्रो कुरा हो । बीमितले अनलाइन प्रयोग गर्न जानेनन् भन्न अब मिल्दैन ।’ यस्तै, नेपालमा पहिलो पटक यसरी अनलाइनमार्फत बीमा गर्न सुरु भएकाले केही बीमित, अभिकर्ता वा बीमा कम्पनीका कर्मचारीलाई पनि असहज लाग्नु स्वाभाविक भएको उनको भनाइ छ । तर, बिस्तारै अनलाइनतर्फ सबैजना फेमिलियर हुने उनको आशा छ । यस्तै, अनलाइनबाट बीमालेख जारी गर्नका लागि प्राधिकरणले तालिम पनि दिने उनले बताए । माघ महिनाको पहिलो साताबाट देशव्यापीरूपमा तालिम सञ्चालन गर्ने प्राधिकरणको तयारी रहेको उनले बताए । तालिम विशेषगरी बीमा कम्पनीका कर्मचारीलाई, पालिकाको बीमाका फोकल पर्सनलाई, प्राधिकरणका प्रादेशिक कार्यलयका कर्मचारीलाई दिइने उनले जानकारी दिए । सम्भव भएसम्म बीमितलाई पनि तालिम दिने उनले बताए । यस्तै, बीमा कम्पनीलाई पनि तालिम सञ्चालनका लागि निर्देशन दिने उनले जानकारी गराए । सफ्टवेयरले पारदर्शीता बढ्ने कुन बीमितले कहाँको कति रकमको कुन बीमा कम्पनीसँग बीमा गर्यो भनेर सबै डिटेल्स हेर्न मिल्ने भएपछि यसले पारदर्शीता बढाउने सूचना अधिकारी निर्मलको दाबी छ । यसका साथै प्राधिकरण र मन्त्रालयलाई अनुगमन तथा निगरानी गर्न पनि सहज हुनुका साथै सबै डिटेल अनलाइनबाट नै हेर्न मिल्ने भएपछि बीमित र बीमा कम्पनीले जालसाजी गर्ने सम्भावना पनि न्यून रहने उनको भनाइ छ । कृषि र पशुपंक्षीतर्फका सबै बीमालेखमा सफ्टवेयर प्रणाली लागू गर्ने तयारी सफ्टवेयरमार्फत हालसम्म विषयहरूको गहन अध्ययन र विश्लेषणपछि कृषि तथा पशुपंक्षी तर्फका सबै बीमालेख रियल टाइम सफ्टवेयरमार्फत हुने सूचना अधिकारी निर्मल अधिकारीले जानकारी दिए । सफ्टवेयरमार्फत गर्न आइपर्ने समस्याहरू के के छन्, तिनको पहिचान गर्ने, सवल पक्षको पनि पहिचान गर्ने, समस्याको समाधानको उपाय खोज्ने र विस्तारै सबै बीमालेखमा सफ्टवेयरमार्फत बीमा गर्ने गरी विश्लेषण गरिने उनले जानकारी दिए । अहिलेको २ वटा बीमालेख ट्रायलको लागि गरिएको भन्दै उनले गहन अध्ययन र छलफलपछि अन्य बीमालेखलाई पनि क्रमश: सफ्टवेयर मार्फत नै गर्ने बताए ।
नोएल टाटाका छोरीहरू रतन टाटा इन्स्टिच्युटको बोर्डमा सामेल, बाहिरियो मतभेद
काठमाडौं । ‘टाटा ट्रस्ट’का अध्यक्ष नोएल टाटाका छोरीहरू ‘माया र लिया’ ‘सर रतन टाटा औद्योगिक संस्थान’ (एसआरटीआईटी) को बोर्ड अफ ट्रस्टीमा समावेश भएका भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् । एसआरटीआईटी सर रतन टाटा ट्रस्टको एक उपसमूह हो, जुन समूहको होल्डिङ कम्पनी टाटा सन्सका दुई प्रमुख सेयरधारकहरूमध्ये एक हो । माया र लिया टाटाले अर्नाज कोतवाल र फ्रेडी तलाटीको स्थान लिएको जनाइएको छ । दुवै जनाले एसआरटीआईटीको बोर्ड अफ ट्रस्टीजबाट राजीनामा दिएका छन् । यससँगै नोएल टाटाका छोराछोरीहरू सबै साना टाटा ट्रस्टहरूको बोर्डमा सामेल भएका छन् । तिनीहरूलाई दुई मुख्य ट्रस्टहरू, सर रतन टाटा ट्रस्ट एण्ड एलाइड ट्रस्ट र सर दोराबजी टाटा ट्रस्ट एण्ड एलाइड ट्रस्टमा समावेश गर्न बाँकी छ । नोएल टाटाका तीन सन्तान छन्: लिया (३९), माया (३६) र नेभिल (३२) । नोएल टाटा स्वर्गीय रतन टाटाका सौतेनी भाइ हुन् । उनलाई अक्टोबर २०२४ मा टाटा ट्रस्टको अध्यक्ष नियुक्त गरिएको थियो । ट्रस्टीहरूको परिवर्तनले आन्तरिक मतभेदहरू निम्त्याएको देखिएको छ । निवर्तमान ट्रस्टी अर्नाज कोतवालले यसप्रति आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै ट्रस्टीहरूलाई पत्र लेखेका छन् । उनले नयाँ ट्रस्टीहरू ल्याउन जुन तरिकाले राजीनामा दिन भनियो त्यो सही नभएको बताए । अर्नाजको असन्तुष्टि ‘म अहिले दुबईमा भएकोले र धेरै विचार-विमर्शपछि मैले बुर्जिसको अनुरोध स्वीकार गरेको छु,’ अर्नाजले साथी ट्रस्टिजहरूलाई लेखेको पत्रमा उल्लेख छ । ‘तर म अत्यन्तै दुःखी छु कि तपाईंहरूमध्ये कसैले पनि यस विषयमा प्रत्यक्ष कुरा गर्न मलाई सम्पर्क गर्नुभएको छैन । सीईओ सिद्धार्थ शर्माको निर्देशनमा एक अपरिचित व्यक्तिले मलाई सम्पर्क गरेको देख्दा म छक्क परें । ती दुवैको एसआरटीआईआईसँग कुनै सम्बन्ध छैन,’ उनले लेखेका छन् । बुर्जिस तारापोरवाला टाटा ट्रस्टका कार्यकारी हुन् र सिद्धार्थ शर्मा सीईओ हुन् । तारापोरवालालाई पठाइएको छुट्टै इमेलमा उनले नोएल टाटाको तर्फबाट तारापोरवालाले उनलाई राजीनामा दिन आग्रह गरेको र सोहीअनुसार उनले राजीनामा दिएका छन् । उनले यस विषयमा मेहली मिस्त्रीबाट पनि फोन आएको बताए । टाटा ट्रस्टले यसबारे कुनै टिप्पणी गरेको छैन । सर रतन टाटा औद्योगिक संस्थानको सञ्चालनसँग नजिकबाट संलग्न माया र लिया टाटालाई हालै सर रतन टाटा ट्रस्ट (एसआरटीटी) को बोर्ड अफ ट्रस्टीमा मनोनित गरिएको यस मामिलामा संलग्न एक अधिकारीले बताए । एसआरटीटीलाई यसको ट्रस्ट डीडअनुसार एसआरटीआईआईका छ जना बोर्ड सदस्यहरूमध्ये तीन जनालाई मनोनित गर्ने अधिकार छ । ट्रस्टले के गर्छ ? नोयल टाटाका छोरीहरूलाई फ्रेडी तलाटी र अर्नाज कोतवालको स्थानमा समावेश गरिएको छ । फ्रेडी तलाटी हाल एनसीपीएमा छन् र उनले आफ्नो राजीनामा बुझाएका छन् । अर्नाज कोतवाल दुबईबाट भीएफएस ग्लोबलमा काम गर्दैछन् । एसआरटीआईआईको व्यापक स्तरोन्नति भइरहेको छ । यसलाई ध्यानमा राख्दै एसआरटीटी ट्रस्टीहरूले एसआरटीआईआईमा काम गर्ने अनुभव भएका र नियमित रूपमा मुम्बईमा बस्ने व्यक्तिहरू मनोनीत गर्न चाहन्थे । गरिब महिलाहरूलाई रोजगारी प्रदान गर्नका लागि लेडी नवजबाई टाटा र स्त्री जोरोस्ट्रियन मण्डलद्वारा सन् १९२८ मा एसआरटीआईआईको स्थापना गरिएको थियो । संस्थानले महिलाहरूका लागि खाना पकाउने, सिलाइ र मन्टेसरी शिक्षक तालिमजस्ता एकाइहरूमा संस्थानहरू स्थापना गरेको छ । लिया र मायालाई नियुक्त गर्ने निर्णय एसआरटीटी बोर्डले सर्वसम्मतिले गरेको अधिकारीले बताए । यसमा नोएल टाटा, विजय सिंह, वेणु श्रीनिवासन, दारियस खम्बट्टा, जहाँगीर एच. जहाँगीर र मेहली मिस्त्री समावेश थिए । एसआरटीआईआईको बोर्डमा रहेका अन्य ट्रस्टीहरूमा फरीदा टाटा, आलु टाटा, मेहनोश कपाडिया र धन खुसरोखान समावेश छन् । साना ट्रस्टहरूमा नयाँ पुस्ताको सहभागिताले उनीहरूलाई समूह स्तरमा ठूला भूमिकाहरूको लागि तयार पार्ने अपेक्षा गरिएको छ । माया र लिया माया र लिया टाटाले टाटा समूहका कम्पनीहरूमा व्यवस्थापकीय भूमिका पनि सम्हाल्छन् । माया टाटा डिजिटलमा छिन् र लिया इन्डियन होटल्समा छिन् । लिया टाटाले आईई बिजनेस स्कूलबाट मार्केटिङमा स्नातकोत्तर गरेकी छिन् र हाल इन्डियन होटल्समा उपाध्यक्ष छिन् । उनकी बहिनीले टाटा क्यापिटलबाट आफ्नो करिअर सुरु गरेकी थिइन् र उनी टाटा न्यु एप व्यवस्थापन गर्ने टोलीको हिस्सा हुन् । कोतवाल भीएफएस ग्लोबलमा जनरल काउन्सिल हुन् र यसअघि इन्डियन होटल्समा उपाध्यक्ष-कानुनी पदमा थिए । तलाटी अहिले एनसीपीएको सीओओ हुन् । यसअघि उनी एसोसिएटेड बिल्डिङ कम्पनीका सीईओ थिए । टाटा समूहको यो कम्पनी बम्बे हाउसको स्वामित्वमा छ ।
