हालसम्म ११ जीवन बीमा कम्पनीले घोषण गरे लाभांश, कुनले कति दिँदैछन् बोनस र नगद ?
काठमाडौं । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को लागि हालसम्म ११ वटा जीवन बीमा कम्पनीले लाभांश घोषणा गरेका छन् । सञ्चालनमा रहेका १४ जीवन बीमा कम्पनीमध्ये ३ वटा जीवन बीमा कम्पनीले लाभांश घोषणा गरेका छैनन् । लाभांश घोषणा गरेका जीवन बीमा कम्पनीहरूमध्ये अधिकांशले नगद लाभांश दिने भएका छन् । लाभांश घोषणा गरेका ११ मध्ये तीनवटाले मात्रै बोनस सेयर घोषणा गरेका छन् । नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स र लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेसनले सबैभन्दा धेरै २१ प्रतिशत लाभांश घोषणा गरेका छन् । कम्पनीहरूले घोषणा गरेको लाभांश नेपाल बीमा प्राधिकरणबाट स्वीकृत भई कम्पनीको आगामी वार्षिक साधारण सभाले पारित गरेपछि सेयरधनीमा वितरण गरिने छ । लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशन लाइफ इन्स्यारेन्स कर्पोरेशन (एलआईसी) ले आव २०८१/८२ को वितरणयोग्य मुनाफाबाट हाल कायम चुक्तापुँजीको २१.०५ प्रतिशत नगद लाभांश (करसहित) वितरण गर्ने प्रस्ताव गरेको छ । प्रस्तावित लाभांश कम्पनीले साधारणसभाबाट पारित भएपछि लगानीकर्तालाई वितरण गर्ने जनाएको छ । कम्पनीले यही आउँदो पुस ३० गते साधारणसभा बोलाएको छ । सिटिजन्स लाइफ सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले हाल कायम चुक्ता पूँजीको २० प्रतिशत (करसहित) नगद लाभांश वितरण गर्ने घोषणा गरेको छ । यसअघि कम्पनीले २६.९८ प्रतिशत बोनससहित २८.४० प्रतिशत लाभांश दिएको थियो । कम्पनीको साधारणसभा यही पुस १८ गते हुँदैछ । नेपाल लाइफ नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्सले आव २०८१/८२ को वितरणयोग्य मुनाफाबाट सेयरधनीहरुलाई हाल कायम चुक्तापुँजी ९ अर्ब २ करोड ८७ लाख ६३ हजार २०९ रुपैयाँको कुल २१.०५ प्रतिशतले हुन आउने १ अर्ब ९० करोड ७ लाख ९२ हजार २५५ रुपैयाँ लाभांश वितरण गर्ने निर्णय गरेको छ । जसअनुसार कम्पनीले सेयरधनीहरूलाई ५ प्रतिशत बोनस शेयर र १६.०५ प्रतिशत नगद लाभांश (करसहित) वितरण गर्ने निर्णय गरेको छ । नेपाल लाइफको पुस १९ गते साधारणसभा हुँदैछ । सन नेपाल लाइफ सन नेपाल लाइफले गत आर्थिक वर्षसम्मको सञ्चित नाफाबाट चुक्ता पूँजीको २०.२६३२ प्रतिशत लाभांश दिने घोषणा गरेको छ । जसमा जसमा १५.२६३२ प्रतिशत नगद लाभांश र ५ प्रतिशत सेयर बोनस रहेको छ । नियामक बीमा प्राधिकरण र आगामी साधारणसभामा सो प्रस्ताव लगिने र प्रस्ताव स्वीकृत भएपछि वितरण हुने कम्पनीले जनाएको छ । सन नेपालको यही पुस २५ गते साधारणसभा हुँदैछ । सूर्यज्योति लाइफ सूर्यज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले गत आवको मुनाफाबाट सेयरधनीलाई १३ प्रतिशत नगद लाभांश दिने घोषणा गरेको छ । सूर्यज्योति लाइफको पुस ३० गते साधारण सभा हुँदैछ । त्यस्तै, रिलायबल नेपालले गत आर्थिक वर्षको मुनाफाबाट हाल कायम चुक्तापुँजीको १२ प्रतिशत लाभांश दिने घोषणा गरेको छ । प्रभु महालक्ष्मीले प्रभु महालक्ष्मी लाइफ इन्स्योरेन्सले लाभांश गत आवको मुनाफाबाट सेयरधनीहरूलाई हाल कायम चुक्ता पूँजीको ८.४२१ प्रतिशतका दरले लाभांश वितरण गर्ने घोषणा गरेको हो। जसमध्ये ४ प्रतिशत बोनस सेयर रहेको छ भने ४.४२१ प्रतिशत नगद लाभांश (करसहित) रहेका छन् । यसैगरी, आईएमई लाइफले १०.५२६३, सानिमा रिलायन्सले १०.१७८, नेशनल लाइफले ८.५ प्रतिशत र हिमालयन एभरेष्टले ८ प्रतिशत नगद लाभांश दिने घोषणा गरेका छन् ।
आईएमईको आम्दानी पौने १ अर्ब रुपैयाँ, लाभांश १४० प्रतिशत
काठमाडौं । आईएमई ग्रुप अन्तर्गतको आइएमई लिमिटेडले एक वर्षमा पौने १ अर्ब रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको छ । कम्पनीले सन् २०२५ मा ७९ करोड ६० लाख रुपैयाँ बराबर आम्दानी गरेको जनाएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ०.६३ प्रतिशत अर्थात् ५० लाख रुपैयाँ बढी हो । सन् २०२४ मा कम्पनीले ७९ करोड १० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । आईएमईको कुल आम्दानीमा वैदेशिक मुद्रा कारोबारबाट प्राप्त नाफाको ठूलो योगदान रहेको छ । आर्थिक वर्ष २०२५ मा कम्पनीको करिब ६५ प्रतिशत आम्दानी विदेशी मुद्रालाई वाणिज्य बैंक तथा नेपाल राष्ट्र बैंकलाई बिक्री गर्दा प्राप्त भएको फरेक्स गेनबाट आएको जनाएको छ । यद्यपि विदेशी विनिमय दरमा हुने उतारचढाव, इनवार्ड रेमिटेन्स कारोबारको परिमाण तथा बढ्दो प्रतिस्पर्धाका कारण फरेक्स आम्दानी अस्थिर हुन सक्ने जोखिम कायमै रहेको कम्पनीले जनाएको छ । यसअघि कम्पनीले सन् २०२३ मा ८१ करोड २० लाख रुपैयाँ, सन् २०२२ मा ९६ करोड ८० लाख रुपैयाँ, सन् २०२१ मा ७९ करोड ४० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो । विदेशी विनिमय कारोबार, अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन नीति, वैदेशिक रोजगार अनुमति (विशेषगरी खाडी मुलुकहरूमा) तथा रकम स्थानान्तरण सीमासम्बन्धी नीतिगत परिवर्तनले व्यवसायमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्ने कम्पनीको भनाइ छ । आईएमईको कुल इनवार्ड रेमिटेन्सको ९० प्रतिशतभन्दा बढी कतार, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), भारत, अमेरिका लगायत देशहरूबाट आउने भएकाले ती मुलुकमा हुने कुनै पनि प्रतिकूल नियामकीय परिवर्तनले कम्पनीको सञ्चालन आम्दानीमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्ने कम्पनीको भनाइ छ । साथै नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा जारी हुने रेमिटेन्ससम्बन्धी निर्देशिकामा हुने परिवर्तनले पनि आईएमईको अल्पकालीन सञ्चालनमा चुनौती थपिन सक्ने जोखिम रहेको छ । आईएमई लिमिटेड नेपालको अग्रणी रेमिटेन्स कम्पनीमा पर्छ । सन् २००१ मा निजी कम्पनीका रूपमा स्थापना भएको आईएमई सन् २०१४ मा पब्लिक लिमिटेड कम्पनीमा रूपान्तरण भएको हो । हाल कम्पनीले विश्वभरका २० भन्दा बढी विदेशी मनी ट्रान्सफर कम्पनीसँग साझेदारी गर्दै नेपालमा इनवार्ड रेमिटेन्स सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । आईएमईले देशभर व्यापक सञ्जाल विस्तार गरेको छ । कम्पनीका अनुसार जुलाई २०२५ सम्म करिब १७ हजार दर्ता भएका आन्तरिक एजेन्ट रहेका छन्, जसमा बैंक शाखा, व्यक्तिगत एजेन्ट तथा सहकारीहरू समेत समावेश छन् । कम्पनीले जीएमई. रेमिट प्रालिलाई गाभेर सन् २०२४ अगस्ट १४ देखि आईएमई लिमिटेडको नामबाट संयुक्त कारोबार गरेको थियो । आईएमईको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको पानीपोखरीमा रहेको छ । आईएमईमा दुई दाजुभाइ चन्द्रप्रसाद ढकाल र हेमराज ढकालको ३३.३ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । बढ्दो प्रतिस्पर्धाका बाबजुद आईएमईको सञ्चालन नाफा मार्जिन मजबुत रहनु सकारात्मक पक्ष भएको कम्पनीले जनाएको छ । आर्थिक वर्ष २०२५ मा कम्पनीको सञ्चालन नाफा मार्जिन करिब ३६.४ प्रतिशत पुगेको छ, जुन आर्थिक वर्ष २०२३ को करिब ३४.६ प्रतिशतको तुलनामा सुधारिएको हो । सन् २०२४ मा सञ्चालन नाफा मार्जिन ४४.७ प्रतिशत थियो । डिजिटल माध्यमबाट रेमिटेन्स भुक्तानी बढेसँगै एजेन्ट कमिसन दर घट्न पुगेको र यसले नाफा कायम राख्न सहयोग पुर्याएको कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीका अनुसार पछिल्ला पाँच वर्षमा नेपालको रेमिटेन्स आगमन वार्षिक औसत १४.५ प्रतिशतको दरले वृद्धि भएको छ । आर्थिक वर्ष २०२५ मा रेमिटेन्स नेपालको कुल ग्रार्हस्थ्य उत्पादनको करिब २८ प्रतिशत बराबर रहेको छ, जसले यस क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रको प्रमुख आधार बनाएको कम्पनीले जनाएको छ । त्यसैगरी, निर्यात तथा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी जस्ता वैकल्पिक स्रोत कमजोर रहेकाले इनवार्ड रेमिटेन्स नेपालका विदेशी मुद्रा सञ्चितिको मुख्य आधारका रूपमा रहँदै आएको छ । यही कारण सरकारले पनि रेमिटेन्स क्षेत्रलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै औपचारिक माध्यमबाट रेमिटेन्स भित्र्याउने नीति तथा कार्यक्रम अघि बढाउँदै आएको कम्पनीको बुझाइ छ । कम्पनीले सन् २०२४ मा नाफाको १४० प्रतिशत र आर्थिक वर्ष २०२५ मा ६९ प्रतिशत बराबरको लाभांश वितरण गरेको जनाएको छ । रेमिटेन्स व्यवसाय स्थानीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका विभिन्न नीतिगत परिवर्तनप्रति संवेदनशील रहने क्षेत्र हो । सर्वसाधारण लगानीकर्ताहरुलाई आईपीओ निष्कासनको अनुमति माग्दै आइएमई लिमिटेड नेपाल धितोपत्र बोर्डमा आवेदन दिएको छ । कम्पनीले जारी पूँजी १ अर्ब रूपैयाँको १० प्रतिशतले हुन आउने १० करोड रुपैयाँ बराबरको १० लाख कित्ता सेयर बिक्री गर्न बोडसँग अनुमति मागेको हो । कम्पनीको आईपीओ निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धक प्रभु क्यापिटल रहेको छ ।
अधिक तरलता नियन्त्रण गर्न २० अर्ब निक्षेप खिच्दै राष्ट्र बैंक
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आइतबार २० अर्ब निक्षेप खिच्दैछ । अधिक तरलता कायमै रहेपछि १२ दिनका लागि राष्ट्र बैंकले आइतबार फेरि निक्षेप संकलन उपकरण बोलकबोलमार्फत निक्षेप खिच्न लागेको हो । अहिले कुल निक्षेप ७५ खर्ब भन्दा बढी पुगेको छ । केन्द्रिय बैंकले वित्तीय प्रणालीको अधिक तरलता र ब्याजदर व्यस्थापनका लागि निक्षेप संकलन उपकरण र स्थायी निक्षेप सुविधामार्फत तरलता खिच्दै आएको छ । बोलकबोलमा राष्ट्र बैंकबाट इजाजतप्राप्त ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थामात्र सहभागी हुन पाउनेछन् । दीर्घकालीन निक्षेप संकलन रकम बाँडफाँट गर्दा काउण्टर पार्टीहरूले बोल गरेका ब्याजदरअनुसार सबैभन्दा कम दर बोल गर्ने रकम प्राथमिकता क्रममा राखी आह्वान गरेको रकमसम्म क्रमशः बाँडफाँट गरिनेछ । निक्षेप चुलिँदा आइतबार अनलाइन खरिद प्रणालीमार्फत बोलकबोल गर्न लागिको छ र ब्याजदर बोलकबोलको माध्यमबाट निर्धारण हुनेछ भने आज बोलकबोल हुने निक्षेप संकलन उपकरणको सावाँ तथा ब्याज २०८२ पुष २५ गते भुक्तानी हुने राष्ट्र बैंकले जानकारी दिएको छ । बोल गर्न सकिने रकम न्युनतम १० करोड रुपैयाँ र अधिकतम ५ करोड रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने गरी कुल आह्वान रकमसम्म हुनेछ । खासगरी केन्द्रिय बैंकको खुला बजार कारोबार सम्बन्धी कार्यविधिअनुसार वित्तीय बजारमा दीर्घकालीन प्रकृतिको अधिक तरलता स्थिति देखिए त्यसको व्यवस्थापन गरी बजार ब्याजदर व्यवस्थित गर्न कारोबार सञ्चालन समितिले आवश्यकताअनुसार कुनैपनि दिन संरचनात्मक खुला बजार कारोबार अन्तर्गत बढीमा ६ महिना अवधिको दीर्घकालीन निक्षेप संकलन उपकरण प्रयोग गर्न सक्ने व्यवस्था छ । यही व्यवस्था टेकेर केन्द्रिय बैंकले पटकपटक निक्षेप संकलन उकरण प्रयोग गर्दै आएको छ ।
