यसवर्ष धान उत्पादनमा ४ प्रतिशतले कमी हुने
काठमाडौं । कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले यसवर्ष धान उत्पादनमा गत वर्षको तुलनामा दुई लाख ५० हजार ३५० मेट्रिकटन कमी हुने जनाएको छ । मन्त्रालयले देशभर धान बालीको क्षेत्रफल र उत्पादकत्वमा कमी आएका कारण यसवर्ष ५७ लाख पाँच हजार १२६ मेट्रिकटन धान उत्पादन हुने प्रक्षेपण गरिएको मन्त्रालयका सूचना अधिकारी महानन्द जोशीले जानकारी दिए । गत वर्ष ५९ लाख ५५ हजार ४७६ मेट्रिकटन उत्पादन भएको थियो । गत वर्षको तुलनामा धान उत्पादनमा ४।२० प्रतिशतले कमी आएको हो । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा धान बाली भित्र्याइएको कूल क्षेत्रफल १४ लाख २० हजार ६३६ हेक्टर क्षेत्रफल रहेकोमा चालु आवमा ३.८ प्रतिशतले घटेर १३ लाख ७६ हजार ८७२ हेक्टर क्षेत्रफल कायम छ । मन्त्रालयले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्कअनुसार उत्पादकत्व गत आवमा ४.१९ मेट्रिकटनप्रति हेक्टर रहेको थियो । युवा पलायन, बसाइसराइ फलफूल तथा नगदेवालीको क्षेत्रफलमा भएको वृद्धि, तराई एवं सहरी क्षेत्रमा वृद्धि भइरहेको आप्रवासन, जमिनको औद्योगिक एवं अन्य भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा प्रयोग जस्ता कारणले धानखेतीको क्षेत्रफलमा केही कमी आएको छ । मधेस प्रदेशमा विशेष गरी धान लगाउने समयमा परेको खडेरीका कारण धान लगाएको क्षेत्रफलमा कमी आई धानको क्षेत्रफल घटेको हुँदा समग्रमा धान बालीको क्षेत्रफलमा कमी आएको हो । चालु आर्थिक वर्षमा उन्नत बीउविजन र मलखादको पर्यास उपलब्धता हुँदाहुँदै प्रतिकूल मौसमका कारण उत्पादकत्वमा केही कमी आएको सूचना अधिकारी जोशीले जानकारी दिए ।
अर्बपतिहरूको ‘अत्यधिक’ राजनीतिक प्रभावले उनीहरू पहिलेभन्दा झन् धनी, गरिबी भने उस्तै
काठमाडौं । विश्वव्यापी परोपकारी संस्था अक्सफामले सोमबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार अर्बपतिहरूको कुल सम्पत्ति तीव्र रूपमा बढ्दै ऐतिहासिक उच्चस्तर १८.३ ट्रिलियन अमेरिकी डलर पुगेको छ । प्रतिवेदनले अति–धनीहरू आफ्नै स्वार्थका लागि शक्ति हासिल गर्न खोजिरहेको उल्लेख गरेको छ । गत वर्ष अर्बपतिहरूको संख्या ३ हजार नाघेको थियो । सोही अवधिमा उनीहरूको नेटवर्थ १६ प्रतिशत अर्थात् २.५ ट्रिलियन डलरले बढेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । यससँगै सन् २०२० यता अर्बपतिहरूको सम्पत्ति ८१ प्रतिशतले वृद्धि भएको अक्सफामले जनाएको छ र यो समयलाई ‘अर्बपतिहरूका लागि राम्रो दशक’को संज्ञा दिएको छ । धनीहरू अझ धनी बन्दै जाँदा गरिबी न्यूनीकरणको गति भने सुस्त भएको छ । अक्सफामको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार गरिबीको अवस्था ‘सामान्यतः सन् २०१९ कै स्तर वरिपरि’ रहेको छ । अक्सफामले अति–धनीहरूले राजनीतिक शक्ति सुनिश्चित गर्न र सञ्चारमाध्यमको स्वामित्व लिन आफ्ना सम्पत्ति प्रयोग गर्ने गरेको पनि जनाएको छ । यसका उदाहरणस्वरूप सन् २०२५ को सुरुवातमा अमेरिकी प्रशासनमा अर्बपति एलन मस्कको संलग्नता, जेफ बेजोसको द वासिङ्टन पोस्ट माथिको स्वामित्व तथा अर्बपति भिन्सेन्ट बोलोरेले फ्रान्सेली समाचारमाध्यम सी–न्युज खरिद गरेको उल्लेख गरिएको छ। अक्सफामका कार्यकारी निर्देशक अमिताभ बेहरले ‘धनीहरूको शासनविरुद्ध प्रतिरोधः अर्बपति शक्तिबाट स्वतन्त्रताको रक्षा’ शीर्षकको प्रतिवेदनमा भनेका छन्, ‘अति–धनीहरूले हाम्रा राजनीतिज्ञ, अर्थतन्त्र र सञ्चारमाध्यममाथि राख्ने अत्यधिक प्रभावले असमानता झन् गहिरो बनाएको छ र गरिबी उन्मूलनको प्रयासलाई गलत दिशातर्फ डोर्याएको छ ।’ अक्सफामले सन् २०१४ यता प्रत्येक वर्ष स्विट्जरल्याण्डको दाभोसमा हुने विश्व आर्थिक मञ्च (डब्ल्यूईएफ) को वार्षिक बैठकसँगै असमानतासम्बन्धी प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै आएको छ । गत वर्ष अक्सफामले आगामी एक दशकभित्र कम्तीमा पाँच जना ‘ट्रिलियनियर’ देखिने भविष्यवाणी गरेको थियो र धनीहरूले आफ्नो न्यायोचित कर तिर्ने सुनिश्चित गर्न विश्वव्यापी कर नीतिको आह्वान गरेको थियो । यस वर्ष सोमबारदेखि सुरु हुने दाभोस सम्मेलनमा करिब ६५ राष्ट्रप्रमुख तथा सरकार प्रमुख र ८५० प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सहभागी हुनेछन् । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बुधबार प्रतिनिधिहरूलाई सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम छ । ‘धनी र बाँकी जनताबीचको बढ्दो खाडलले अत्यन्त खतरनाक र दीर्घकालीन रूपमा अस्थिर राजनीतिक अभाव सिर्जना गरिरहेको छ,’ बेहरले भने । ‘सरकारहरूले अभिजात वर्गलाई खुसी पार्न र सम्पत्तिको रक्षा गर्न गलत निर्णय गरिरहेका छन्, जसले जनताको अधिकार र बढ्दो जीवनयापन खर्च असह्य बन्दै गएकोप्रति रहेको आक्रोशलाई दबाउने काम गरिरहेको छ,’ उनले थपे । सन् २०२५ मा ट्रम्पको ‘बिग ब्युटिफुल बिल’ ले धनी वर्गका लागि विभिन्न कर छुटहरू ल्यायो, जसअन्तर्गत वार्षिक १० लाख डलरभन्दा बढी कमाउनेहरूको आम्दानी करिब ३ प्रतिशतले बढेको छ । यसैबीच, लुडविग इन्स्टिच्युट फर सेयर्ड इकोनोमिक प्रोस्पेरिटीले सन् २०२३ मा सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार अधिकांश अमेरिकीहरू अब ‘न्यूनतम जीवनस्तर’ समेत धान्न नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् । अमेरिकी जनगणना ब्युरोले सेप्टेम्बरमा प्रकाशित गरेको तथ्यांकअनुसार सन् २०२४ मा करिब १० प्रतिशत अमेरिकी गरिबीमा बाँचिरहेका थिए । अक्सफामले सरकारहरूलाई राष्ट्रिय असमानता न्यूनीकरण योजना बनाउन, अति–धनीमाथि कर लगाएर उनीहरूको शक्ति घटाउन, राजनीति र सम्पत्तिबीच कडा ‘फायरवाल’ कायम गर्न तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको बलियो संरक्षण सुनिश्चित गर्न आह्वान गरेको छ । यो प्रतिवेदन गत महिना लामो समयदेखि चलिरहेको आर्थिक संकटविरुद्ध सुरु भएका प्रदर्शनपछि हो । अक्सफामका अनुसार गत वर्ष ६८ देशमा १४० भन्दा बढी ‘महत्त्वपूर्ण’ सरकारविरोधी प्रदर्शन भएका थिए, जसलाई अधिकारीहरूले ‘प्रायः हिंसाका साथ’ सामना गरेका थिए । ‘आर्थिक रूपमा गरिब हुनु भनेको भोक सिर्जना हुनु हो । राजनीतिक रूपमा गरिब हुनु भनेको आक्रोश सिर्जना हुनु हो,’ बेहरले भने । अक्सफामको प्रतिवेदनले धनी राष्ट्रहरूले ‘पहिलेभन्दा अझ छिटो र अझ धेरै’ वैदेशिक सहायता कटौती गरिरहेको उल्लेख गरेको छ । यूएसएआईडी बन्दजस्ता कटौतीहरूले सन् २०३० सम्म थप १ करोड ४० लाख मानिसको मृत्यु हुन सक्ने चेतावनी अक्सफामले दिएको छ ।
‘अयोग्य’ अफिलाल ओखेडा
काठमाडाैं । विभिन्न राष्ट्रिय तथा स्थानीय सञ्चारमाध्यमा एउटा समाचार आयो । फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभाको चुनावका लागि नकेपा एमालेबाट बझाङमा अफिलाल ओखडाले टिकट पाए । वर्षौंदेखि पार्टीमा सक्रिय अफिलालसम्म त्यो सन्देश पुग्दा उनमा खुसीको सीमा थिएन । घर परिवार, साथीभाई र कार्यकर्ताहरु उनले टिकट पाएर पनि चुनाव नै जिते जसरी खुसी बने । बधाई र शुभकामना साटासट गरे । किनकी बझाङमा एमालेको दबदबा छ । टिकट पाउनु भएको ५० प्रतिशत जित्नु हो भन्ने आभास उनले गरे । र, टिकट लिन पार्टी कार्यालय पुगे । टिकट लिन जानुअघि उनले धनगढीको हवाई टिकट काटे । उनको योजना थियो– टिकट लिएर भनगढी हुँदै बझाङ जाने र ६ गते बझाङमा मनोनयन दर्ता गर्ने । तर, उनले टिकट पाएको २४ घण्टा नबित्दै अर्को अपुष्ट समाचार उनको कानमा पुग्यो । उनको टिकट खोसियो । बझाङका लागि एमालेका नेता ऐन महरलाई टिकट दिइयो । उनी छाँगाबाट खसेजस्तो भए । तर, पनि उनलाई पार्टीप्रति विश्वास लाग्यो । नेतृत्वमाथि भरोसा लाग्यो । र, फेसबुकमा लेखे, ‘नेकपा (एमाले)को सचिवालय बैठेकले टिकट टुंगो लगाएको हो । मेरो कुनै सहमति बिना बदलिएको खबर आएको छ । यस्तो खालको गम्भीर गल्ती नेकपा एमाले जस्तो पार्टीले गर्न सक्दैन भन्नेमा विश्वस्त छु । तल तल अफिलाल ओखेडाको टिकट खोसियो भनेर छरिएको भ्रममा नपर्न म आग्रह गर्दछु । यदि त्यसो भएको हो भने यस्तो खालको निर्णय असान्दर्भिक, अप्रासंगिक रहेको ठहर गर्दै व्यक्तिगत मात्र हैन सामाजिक राजनीतिक हिसाबले भएको निर्णयले ठुलो क्षति हुने अवस्था जानकारी गर्दछु ।’ नभन्दै एमालेले अफिलाल ओखेडाबाट टिकट खोसेर ऐन महरलाई आफ्नो उम्मेद्वार बनाएको छ । आफू पाइसकेको टिकट खोसिएपछि अफिलालले गम्भीर आक्रोश पोखेका छन् । उनले आफ्नो टिकट खोस्नुलाई जातीय, वर्गीय र लंगिक अपमानको संज्ञा दिएका छन् । उनले भनेका छन्, ‘मैले के अपराध गरेँ र मेरो टिकट खोसियो, जातीय वर्गीय, लैंगिक हित विपरित समावेशी, समानुपातिक मुल्य मान्यता विपरित बल मिच्याईपुर्वक जवरजस्ती टिकट खोसिएको अनुभूति भएको छ ।’ उनले दुःखी हुँदै प्रश्न गरेका छन्, ‘म कसरी अयोग्य ठहरिएँ ? मलाई टिकट दिने निर्णय गर्दा गम्भीर छलफल र बहस भएरै बझाङको जिम्मेवारी दिइएको हैन र ? कुनै राजनैतिक चेत भएको संघर्शिल मानवलाई यो लेबलको अपमान गर्नु सामान्य बिषय हो त ? यो सहन सक्ने र सामान्य बिषय हो ? यो अपमान मात्र हैन, मानवीय सम्बेदनामाथिको अपराध पनि हो । चुनावमा जीत हार कसको भएको छैन ? ममाथि त अन्याय भयो भयो, साथै मेरा तमाम सुभचिन्तक साथिहरु, भुइँ तहमा जनताको सेवामा तल्लिन कार्यकर्ताहरुमाथिको पनि घोर अपमान भएको महसुुस गरेको छु ।’ लामो समय बझाङ जिल्लामा रहेर नेकपा एमालेबाट राजनीति गर्दै आएका ओखेडा समानुपातिक सूचीबाट संविधानसभा सदस्य भएका हुन् । उनले विगत साढे दुई दशकदेखि जिल्लामा राजीतिमा सक्रिय छन् । उनले टिकट पाएको सन्देशले कार्यकर्तामा एक किसिमको सकारात्मक सन्देश प्रवाह भएको थियो । बिच बाटोमै उनको टिकट खोसिएर त्यो आशाको सञ्चार निभेको छ । यस्तो छ उनको भनाइ ममाथि अन्याय किन भयो ? सम्पूर्ण बझाङ बासी दाजुभाइ तथा दिदीबहिनी हार्दिक अभिबादन नमन । आज जुन परिघटना मेरो जीवनमा घट्यो, सम्भवतः यस्तो राजनैतिक परिघटना कसैको जिवनमा घटेन होला । पार्टी अध्यक्षको अध्यक्षतामा बसेको केन्द्रीय सचिवालयले मलाई टिकट दिने निर्णय गर्यो । राष्ट्रिय अन्तराष्ट्रिय मिडियाहरुले बझाङको प्रतिनिधि सभा उम्मेद्वार अफिलाल ओखेडा भनेर संसारभर मैले टिकट पाएको बिषय प्रचार प्रसार भयो । मैले सारा जीवन नेकपा एमालेको राजनीतिमा बिताएर दुर्गम र पिछडिएको क्षेत्रको विकास र अधिकारको लागि लडेको पार्टिले मूल्यांकन गरेको महसुस भयो । म सम्बद्ध पार्टी मात्र हैन अरु प्रतिष्पर्धी राजनैतिक पार्टीहरुका नेता, कार्यकर्तादेखि सबै तह र तप्काका मानिसहरुबाट बधाई र शुभकामनाले निथ्रुक्क भिजियो । म, मेरो परिवार, मेरा साथीभाई, शुभचिन्तक लगायत नेकपा (एमाले) बझाङका अत्यधिक कार्यकर्ता सबै खुसीले गदगद भए । जीवनमा एउटा ठूलो जिम्मेवारी र अवसर आएको महसुुस भयो । पार्टीले दिएको यो जिम्मेवारी मेरो बलबुताले भ्याएसम्म पूरा गर्छु भन्ने दृढ अठोटका साथ मानसिक, भौतिक र हरतरहले तयार भएको थिएँ । बिहान ११ बजे टिकट लिएर मनोनयनको लागि जिल्ला जाने भनी ३ बजे धनगढी को फ्लाइटमा टिकट बनाएर पार्टी कार्यालय पुगें । पार्टी कार्यालयमा टिकट कतिबेला वितरण हुन्छ भन्दा तीन बजे हुन्छ भन्ने केही नेताले भने । सामाजिक सञ्जालमा केही बदलिने संकेत पाएपछि त्यहाँ भएका पदाधिकारीलाई सोद्धा हुँदैन कसले भन्यो भनेर उत्तर पाउँदा म पनि ढुक्क भएँ । पार्टीले यस्ता कमजोरी गर्दैन भन्ने लाग्यो । फेरि पनि ऐन महरको भयो भन्ने अपुष्ट समाचार सुनें । विह्वास लागेन । गुण्डु पुगेँ । त्यहाँ बदलिएको आभास पाएँ । तर, कोही पनि बोल्दैनन्। सचिवालयले निर्णय गरेर जनजनमा फैलिएको निर्णय कसरी परिवर्तन भयो ? यदि बाहिर हल्ला आएजस्तै मेरो हातमा आएको टिकट खोसिएकै हो भने मैले के अपराध गरेको रैछु ? मैले पार्टी, जनता र देशबिरुद्ध के घात गरेको रहेछु र मलाई यसरी अपमानपुर्बक गलहत्याइयो ? राजनैतिक जीवनमा मैले भ्रष्टाचार गरें कि ? अकुत सम्पति कमाए कि ? सांस्कृतिक बिचलनमा फसें कि ? पार्टी विधि बिधान बिपरित अनुशासनहिन र अनैतिक काम गरेकि? मैले के अपराध गरेर मैले पाएको टिकट खोसियो ? म फेरि प्रश्न गर्न चाहन्छु , म कसरी अयोग्य ठहरिएँ ? मलाई टिकट दिने निर्णय गर्दा गम्भीर छलफल र बहस भएरै बझाङको जिम्मेवारी दिइएको हैन र ? कुनै राजनैतिक चेत भएको संघर्शिल मानवलाई यो लेबलको अपमान गर्नु सामान्य बिषय हो त ? यो सहन सक्ने र सामान्य बिषय हो ? यो अपमान मात्र हैन, मानवीय सम्बेदनामाथिको अपराध पनि हो । चुनावमा जीत हार कसको भएको छैन ? ममाथि त अन्याय भयो भयो, साथै मेरा तमाम सुभचिन्तक साथिहरु, भुइँ तहमा जनताको सेवामा तल्लिन कार्यकर्ताहरुमाथिको पनि घोर अपमान भएको महसुुस गरेको छु । साथीहरु राजनीतिमा लागेर मैले कमाएको जनताको माया बाहेक केही छैन । न त मसँग मुलुकको कुनै शहरमा घर छ, न घडेरी छ, न गाडि छ,न कुनै बैंक ब्यालेन्स छ । म टेम्पो/सार्बजनिक बसमै यात्रा गरिरहेको हुन्छु । आम जनताको जिवनस्तर जस्तो छ मैले पनि त्यस्तै बिताएको छु । अहिलेको प्रतिनिधि सभा चुनावको लागि मेरा हितैसी साथीभाई ,आफन्त साथै कार्यकर्ताले महानुभावहरुले तन, मन, धन, कर्म, बचन र व्यवहारले सहयोग गर्ने आश्वासन दिएका थिए । विगतको अनुभवले म ढुक्क थिएँ । खैर ठिकै छ । तर ममाथि र मेरा साथिहरु माथि भएको अपमान असह्य छ । जातीय वर्गीय, लैंगिक हित विपरित समावेशी, समानुपातिक मुल्य मान्यता विपरित बल मिच्याईपुर्वक जवरजस्ती टिकट खोसिएको अनुभूति भएको छ ।
रुकुम–पूर्व जाँदै दाहाल
काठमाडौं । लुम्बिनी प्रदेशअन्तर्गत रुकुम–पूर्वबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा उम्मेदवारी दिन लागेका नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल सोमबार (आज) रुकुम–पूर्व आउने भएका छन् । पार्टीका कार्यलय सचिव गणेशमान पुनका अनुसार दाहाल उम्मेदवारी दर्ता, स्थानीय नेता–कार्यकर्तासँग भेटघाट तथा चुनावी तयारीसम्बन्धी छलफलका लागि आजै रुकुमपूर्व पुग्ने कार्यक्रम तय भएको छ । उनको आगमनलाई लक्षित गर्दै पार्टीले स्वागत तथा भेटघाट कार्यक्रमसमेत तयारी गरेको जनाइएको छ । पहिलो संविधान सभा २०६४ बाट निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्न थालेका दाहालले काठमाडौं १० मा दोहोरिएर निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिएका थिए । २०७० मा सम्पन्न दोस्रो संविधान सभाको उक्त प्रतिस्पर्धामा दाहाल तेस्रो भएका थिए । त्यसपछि उनी दोहारिएर निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गरेका छैनन् ।
नेशनल लाइफको एमडिआरटी सम्मान तथा तालिम कार्यक्रम सम्पन्न
काठमाडौं । नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडले धुलिखेलस्थित दुषित थानी हिमालयन रिसोर्टमा एमडिआरटी सम्मान तथा तालिम कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । कार्यक्रम कम्पनीका अध्यक्ष प्रेमा राज्यलक्ष्मी सिंहको प्रमुख आतिथ्य तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको सभापतित्वमा आयोजना गरिएको हो । अभिकर्ताहरूको अन्तर्राष्ट्रिय फोरम एमडिआरटीले एमडिआरटी–२०२६ का लागि तोकेको बीमाशुल्क संकलनका आधारमा नेपालभरबाट टिओटीमा २ जना, सिओटीमा ४ जना र एमडिआरटीमा ७७ जना गरी कुल ८३ जना अभिकर्ता छनोट भई सम्मानित भएका छन् । कार्यक्रमको शुभारम्भ अध्यक्ष सिंहले पानसमा दीप प्रज्वलन गरी गरेकी थिइन् । सो अवसरमा सहभागी अभिकर्ताहरूलाई चर्चित अन्तर्राष्ट्रिय प्रशिक्षक काजिम राजाले जीवन बीमा व्यवसायमा अभिकर्ताहरूको व्यावसायिक दक्षता अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यसहित विभिन्न उदाहरण प्रस्तुत गर्दै उत्प्रेरणामूलक तालिम प्रदान गरेका थिए । समारोहमा प्रमुख कार्यकारी अधिकृतले कम्पनीलाई अग्रस्थानमा पुर्याउन अभिकर्ता समूहको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै अभिकर्तालाई केन्द्रमा राखी केही नयाँ अभ्यासहरू सुरु गरिएको बताए । उनले एमडिआरटी–२०२६ का लागि तोकिएको बीमाशुल्क संकलन गरी एमडिआरटी, सिओटी तथा टिओटीको गरिमामय लक्ष्य हासिल गर्न सफल सबै अभिकर्तालाई विशेष सम्मान प्रदान गरेका थिए । त्यसैगरी कम्पनीले एमडिआरटी अभिकर्ता उत्पादनलाई थप प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले ल्याएको ‘चेज योर एमडिआरटी’ मासिक योजना अन्तर्गत सफल अभिकर्तालाई तोकिएको प्रोत्साहन प्रदान गरिएको थियो । सबैभन्दा बढी एमडिआरटी अभिकर्ता उत्पादन गर्न सफल तिनकुने शाखालाई पनि सम्मान गरिएको छ । कार्यक्रममा कम्पनीकी उप–प्रमुख कार्यकारी अधिकृत स्मृति राज कँडेलले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए भने नायब महाप्रबन्धक प्रज्वल सायमीले धन्यवाद ज्ञापन गरेका थिए। विभिन्न मनोरञ्जनात्मक प्रस्तुति, उपलब्धिमूलक उत्प्रेरणात्मक तालिम तथा उच्चस्तरीय सम्मान कार्यक्रम समावेश गरिएको समारोहमा सम्मानित व्यवसायिक लिडरहरूले आफूहरूको मेहनतको कदर भएको र अत्यन्तै गर्व महसुस भएको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
उम्मेदवार छनोटले ओलीमाथि प्रश्न
काठमाडौं । नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले फागुन २१ गते हुने निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोटको प्रक्रियामा अपेक्षित उदारता देखाउन नसकेको निष्कर्ष पार्टीभित्रैबाट उठ्न थालेको छ । विशेषतः मङ्सिरमा सम्पन्न ११ औं महाधिवेशनमा आफूविरुद्ध प्रतिस्पर्धा गरेका नेताहरूप्रति ओलीको व्यवहार र निर्णयले महाधिवेशनको तुष अझै बाँकी रहेकोे विश्लेषण हुन थालेको छ । एमालेको ११ औं महाधिवेशनमा अध्यक्ष ओलीविरुद्ध प्रतिस्पर्धा गरेका ईश्वर पोखरेल समूहसँग नजिक मानिएका केही नेताहरूलाई टिकटबाट वञ्चित गरिएपछि अध्यक्ष ओलीमा महाधिवेशनको तुष बाँकी रहेको अनुमान गरिएको हो । पोखरेलसहितका नेताहरूले नेतृत्वको शैली, आन्तरिक लोकतन्त्र र पार्टी सञ्चालनको विषय उठाउँदै प्रतिस्पर्धा गरेका थिए । यद्यपि ओली भारी मतान्तरका साथ पुनः अध्यक्षमा निर्वाचित भए पनि महाधिवेशनपछि पार्टीभित्र सहकार्य, समावेशीपन र फरक मतलाई स्थान दिने अभ्यास कमजोर देखिएको नेताहरूको गुनासो छ । फागुन २१ मा हुने निर्वाचनलाई एमालेले संगठनात्मक पुनर्संरचना र आन्तरिक शक्ति सन्तुलनको महत्त्वपूर्ण कडीका रूपमा लिएको थियो । तर उम्मेदवार छनोटको सूची सार्वजनिक भएसँगै असन्तुष्टि सतहमा आएको छ । महाधिवेशनमा ओलीविरुद्ध उभिएका वा तटस्थ भूमिका खेलेका धेरै नेताहरू उम्मेदवार सूचीबाट बाहिर परेका छन् भने ओली निकट मानिने नेताहरूले प्राथमिकता पाएका छन् । एक केन्द्रीय सदस्य भन्छन्, ‘महाधिवेशन सकिएपछि प्रतिस्पर्धा समाप्त भएको सन्देश दिनुपर्ने थियो । तर, उम्मेदवार छनोटले त्यो होइन, प्रतिस्पर्धाको हिसाब–किताब अझै भइरहेको छ भन्ने संकेत दियो ।’ अध्यक्ष ओली पक्षका नेताहरू भने उम्मेदवार छनोटलाई बदला वा तुषसँग जोडेर हेर्नु गलत भएको तर्क गर्छन् । ‘पार्टीको नीति र नेतृत्वमाथि प्रश्न उठाउनेहरूलाई निर्णायक जिम्मेवारी दिन सकिँदैन,’ ओली निकट एक नेता भन्छन् । तर आलोचकहरू यो तर्कलाई आन्तरिक लोकतन्त्रको मर्मविपरीत ठान्छन् । उनीहरूका अनुसार फरक मत राख्नु पार्टी विरोध होइन, बरु पार्टीलाई सशक्त बनाउने प्रक्रिया हो । महाधिवेशनमा उठाइएका प्रश्नहरूलाई व्यक्तिगत रूपमा लिइनु र त्यसकै आधारमा उम्मेदवार छनोट गर्नु दीर्घकालीन रूपमा पार्टीका लागि घातक हुन सक्ने चेतावनी उनीहरूले दिएका छन् । ११ औं महाधिवेशनमा ओलीविरुद्ध खुलेर उभिएको समूह अहिले पार्टी संरचनामा क्रमशः कमजोर हुँदै गएको देखिन्छ । फागुन २१ को निर्वाचनका लागि उनीहरूसँग नजिक मानिएका ईश्वर पोखरेल, योगेश भट्टराई, गोकुल बास्कोटा, डा. बिन्दा पाण्डेलगायतका नेताहरूको उम्मेदवारी कटौतीले उक्त समूहको प्रभाव अझै खुम्चिएको संकेत गर्छ । राजनीतिक विश्लेषक पर्शुराम घिमिरेका अनुसार ओलीले महाधिवेशनपछि नै पार्टीभित्रको सम्भावित चुनौतीलाई व्यवस्थापन गर्ने रणनीति अपनाएका थिए । ‘उम्मेदवार छनोट त्यो रणनीतिको निरन्तरता हो,’ उनी भन्छन्, ‘ओली पार्टीभित्र कुनै पनि वैकल्पिक शक्ति केन्द्र उभिन नदिन सचेत देखिन्छन् ।’ अध्यक्ष ओलीको नेतृत्व शैली पहिलेदेखि नै केन्द्रीकृत, कठोर र निर्णायक मानिँदै आएको छ । समर्थकहरू यसलाई दृढ नेतृत्वको उदाहरण मान्छन् भने आलोचकहरू यसलाई असहिष्णु र अलोकतान्त्रिक प्रवृत्तिको रूपमा व्याख्या गर्छन् । फागुन २१ को निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोटले यो बहसलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ । घिमिरेका अनुसार दीर्घकालीन रूपमा पार्टी एकताबद्ध राख्न नेतृत्वले जित–हारभन्दा माथि उठेर सोच्नुपर्ने हुन्छन् । ‘महाधिवेशनमा प्रतिस्पर्धा हुनु स्वाभाविक हो, तर त्यसलाई दीर्घकालीन विभाजनको कारण बनाउन हुँदैन ।’ फागुन २१ को निर्वाचनपछि एमालेभित्र शक्ति सन्तुलन अझै ओली पक्षमा केन्द्रित हुने लगभग निश्चित देखिन्छ । तर यसले दबिएको असन्तुष्टि भविष्यमा कुन रूपमा प्रकट हुन्छ भन्ने प्रश्न खुला नै छ । आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर हुँदै गएमा पार्टीभित्र पुनः विभाजन, निष्क्रियता वा वैकल्पिक राजनीति खोज्ने प्रवृत्ति बढ्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ । अध्यक्ष ओलीका लागि यो समय जितको उत्सवभन्दा पनि पार्टीलाई दीर्घकालीन रूपमा कसरी एकताबद्ध राख्ने भन्ने चुनौतीको समय हो ।
सुनचाँदीको मूल्यले बनायो नयाँ रेकर्ड, सुन तोलामा २ लाख ८२ हजार
काठमाडौं । सोमबार सुनचाँदीको मूल्यले नयाँ रेकर्ड बनाएको छ । सुनको मूल्य प्रतितोला ४ हजार २०० रुपैयाँले बढेको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार सोमबार सुन प्रतितोला २ लाख ८२ हजार रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । आइतबार सुन प्रतितोला २ लाख ७७ हजार ८ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो । यसअघि गत बुधबार सुनको मूल्यले प्रतितोला २ लाख ७८ हजार रुपैयाँको अधिकतम रेकर्ड बनाएको थियो । सोमबार उक्त रेकर्ड तोडिएको हो । चाँदीको मूल्यले पनि नयाँ रेकर्ड कायम गरेको छ । आइतबार प्रतितोला ५ हजार ६२५ रुपैयाँमा कारोबार भएको चाँदी सोमबार १८५ रुपैयाँले बढेर ५ हजार ८१० रुपैयाँ पुगेको छ । यसअघि चाँदीको मूल्यले गत बुधबार प्रतितोला ६ हजार ६५५ रुपैयाँको उच्चतम रेकर्ड बनाएको थियो ।
सभापति थापाले बोलाए संसदीय बोर्डको बैठक
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार टुंगो लगाउने उद्देश्यले सभापति गगन थापाले संसदीय बोर्डको बैठक बोलाएका छन् । आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै उम्मेदवार चयन प्रक्रिया तीव्र बनाइएको भन्दै पार्टी नेतृत्वले बैठक आह्वान गरेको हो । आज बस्ने उक्त बैठकमा प्रदेशबाट आएका सिफारिस, उम्मेदवारको जित्ने सम्भावनाबारे विस्तृत छलफल हुने बताइएको छ । साथै पार्टीभित्र देखिएका असन्तुष्टि व्यवस्थापन र विवादरहित रूपमा उम्मेदवार टुंग्याउने विषय पनि बैठकको प्रमुख एजेन्डा रहनेछ । पार्टी स्रोतका अनुसार संसदीय बोर्डको सिफारिसलाई केन्द्रीय कार्यसमितिमा पेश गरी औपचारिक निर्णय गरिनेछ। नर्वाचनको कार्यतालिका नजिकिँदै जाँदा कांग्रेसले उम्मेदवार चयन प्रक्रिया छिटो टुंग्याएर चुनावी अभियानलाई तीव्र बनाउने तयारी गरेको छ ।
