विश्व

दुबई । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतले औद्योगिक राष्ट्रहरुका कारण विश्वव्यापी तापक्रम तीव्ररुपमा वृद्धि भइरहेको उल्लेख यसबाट उत्पन्न जलवायु परिवर्तनले नेपालले ठूलो क्षति व्यहोहोर्नु परेको बताएका छन् । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को दुबईमा भइरहेको जलवायुसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनका अवसरमा साथसाथै संस्थाले आज नेपालको पेभिलियनमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा उनले औद्योगिक राष्ट्रहरुले उत्सर्जन गरेको कार्बनका कारण नेपालजस्ता कार्बन उत्सर्जनमा न्यून योगदान भएका मुलुकहरुले बढी क्षति व्यहोर्नु परेको उल्लेख गरे । ‘जलवायु परिवर्तन र हिमाल, महिला तथा जोखिममा रहेका समुदायमा पारेको असर’ शीर्षकमा आयोजित कार्यक्रममा मन्त्री बस्नेतले नेपालले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि गरेको आफ्नो प्रतिबद्धतालाई पूरा गर्नेतर्फ अग्रसर रहेको स्पष्ट पारे । विकसित मुलुकहरुले आफूले गरेका प्रतिबद्धता पूरा गर्नुपर्नेमा उनको जोड थियो । मन्त्री बस्नेतले भने, ‘जलवायु परिवर्तनको जोखिममा नेपालजस्ता भौगोलिक जटिलता रहेका मुलुक छन् भने त्यसमा पनि महिला, बालबालिका, अशक्त र सीमान्तकृत समुदाय बढी जोखिममा परेका छन् । हामीले आफ्ना प्रतिबद्धताहरु पूरा गरिरहेका छौँ । तर, औद्योगिक राष्ट्रहरुले कार्बन उत्सर्जन घटाउने प्रतिबद्धता पूरा गर्नुपर्दछ ।’ नेपालले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि कार्बन उत्सर्जन कम गर्न स्वच्छ ऊर्जाका क्षेत्रका विभिन्न काम गरिरहेको जानकारी गराउँदै मन्त्री बस्नेतले भने, ‘बढी जोखिममा रहेका महिला, बालबालिकाका साथै सीमान्तकृत समुदायलाई केन्द्रमा राखेर समावेशी समाज निर्माणमा नेपाल सरकारले काम गरिरहेको छ ।’ प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ विकास व्यवस्थापन तथा जलवायु सल्लाहकार डा पपुलर जेन्टलले जलवायु परिवर्तनका कारण महिला बढी जोखिममा रहेको उल्लेख गर्दै सामाजिक जिम्मेवारीका कारण महिलाले थप जोखिम भोग्नुपरेको बताए । साथै, उनले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि प्राप्त हुने अनुदान र सहयोग त्यस्ता जोखिममा रहेका समुदायको उत्थान र सीपमा प्राथमिकता दिनेगरी नीति निर्माणमा लाग्न जोड दिए । कार्यक्रममा साथसाथैका अध्यक्ष प्रजिता कार्कीले जलवायु न्यायका लागि हिमाल र महिलाको विषयलाई केन्द्रमा राख्नुपर्ने उल्लेख गर्दै भने, ‘महिला तथा जोखिममा रहेका समुदायलाई केन्द्रमा राखेर मात्रै जलवायु न्याय प्राप्त गर्न सकिन्छ । जलवायु परिवर्तनले नेपालका हिमालहरुको हिउँ पग्लिने क्रम तीव्र बढेको छ । यसले जलवायुजन्य विपद् सृजना गरेको छ । जसको प्रत्यक्ष मारमा महिला, बालबालिका, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा सीमान्तकृत समुदाय परेका छन् । उनीहरुको न्यायका लागि सरोकारवाला सबैले जिम्मेवारीपूर्वक काम गर्नुपर्दछ ।’ महिला तथा जलवायु अनुकूलन विज्ञ डा राधा वाग्लेले ग्रामीण र सीमान्तकृत समुदायका महिला उच्च जोखिममा रहेको बताए । जलवायु परिवर्तनका कारण महिला जोखिममा रहेको भनेर मात्र नहुने उल्लेख गर्दै उनले महिलालाई अवसर प्रदान गर्नुका साथै जलवायु अनुकूलनका कार्यक्रमलाई अघि बढाउनुपर्ने बताए । उनले भने, ‘महिलालाई जोखिममा रहेको भनेर मात्र हुँदैन । अब उनीहरुलाई रोजगारी र सीप तथा व्यापार, व्यवसायमा अघि बढाउनुपर्दछ । जलवायु अनुकूलनका कार्यक्रमलाई तीव्रता दिनुपर्छ ।’ ग्रिन क्लाइमेट फन्डरएडेप्टेसन फन्डका समिति अध्यक्ष क्लाउडिया गोडफ्रे रुइजले प्रत्यक्ष पहुँच स्थापित हुने गरी काम गर्नुपर्ने बताए । उनले भने, ‘हरित जलवायु वित्त र अन्य वित्तहरुलाई स्थानीय र बढी जोखिममा रहेको समुदायमा पुर्याउनुपर्छ । यसरी प्रत्यक्ष पहुँच स्थापित गर्न सक्यौँ भने मात्रै हामीले जलवायु न्याय स्थापित गर्न सक्छौं ।’ रासस

एजेन्सी । हुरुन इन्डिया टप २०० सूचीमा भारतका २ सय ‘सेल्फ मेड’ व्ययवसायीको नाम उल्लेख छ, जसले आफ्नै बलमा कम्पनी र व्यवसाय स्थापना गरेका छन् । अहिलेका लागि हामी तपाईंलाई यो सूचीमा समावेश शीर्ष १० सेल्फ–मेड व्यावसायी पुरुषहरूको नाम बताउन गइरहेका छौं जसले आफ्नै बलमा अर्बौंको कम्पनी बनाएका छन् । यो सूची आईडीएफसी फर्स्ट बैंक र हुरुन इन्डियाले संयुक्तरूपमा जारी गरेका हुन् । राधाकृष्ण दमानी राधाकृष्ण दमानी पहिलो स्थानमा छन् । जो रिटेल कम्पनी एभिन्यू सुपरमार्टका संस्थापक हुन् । एभिन्यू सुपरमार्ट कम्पनीको कुल मार्केट क्याप २३ खर्ब ८१ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँबराबर छ । सचिन बन्सल र बिन्नी बन्सल फ्लिपकार्टका संस्थापक सचिन बन्सल र बिन्नी बन्सल सूचीमा दोस्रो स्थानमा छन् । दिग्गज कम्पनी वालमार्टले सन् २०१८ मा फ्लिपकार्टलाई १६ अर्ब अमेरिकी डलरमा अधिग्रहण गरेको थियो । दीपेन्द्र गोयल दीपेन्द्र गोयल यो सूचीको तेस्रो स्थानमा छन् । गोयल अनलाइन फूड डेलिभरी कम्पनी जोमाटोका संस्थापक हुन् । वर्तमानमा जोमाटो कम्पनीको कुल मार्केट क्याप ८ खर्ब ६८ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ छ। हर्ष जैन र भावित सेठ ड्रीम ११ का संस्थापक हर्ष जैन र भावित सेठ चौथो स्थानमा छन् । यी दुवैलाई हुरुन इन्डियाको लिस्टमा चौथो स्थान दिइएको छ। ड्रीम ११ को कुल सम्पत्ति मूल्य ६ खर्ब ६५ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ छ। श्रीहर्ष माजेती र नन्दन रेड्डी भारतको हुरुन सूचीमा श्रीहर्ष माजेती र नन्दन रेड्डी चौथो स्थानमा परेका छन् । दुवैले स्विगी फूड डेलिभरी अप कम्पनी स्थापना गरेका छन् । यस कम्पनीको कुल सम्पत्ति मूल्य ६ खर्ब ६५ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ छ । हरशील माथुर र शशांक हरशील माथुर र शशांकले रेजरपे फिन्टेक कम्पनी स्थापना गरेका छन् । यस कम्पनीको सम्पत्ति मूल्य लगभग ६ खर्ब २३ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ छ। हुरुन भारतको सूचीमा उनीहरू पाँचौं स्थानमा परेका छन् । अभय सोई अभय सोई म्याक्स हेल्थ केयर इन्स्टिच्युटका प्रमुख हुन् । उनी हुरुन भारतको सूचीमा सातौं स्थानमा परेका छन् । म्याक्स हेल्थकेयर इन्स्टिच्युटको मार्केट क्याप ५ खर्ब ५० अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ छ । विजयशेखर शर्मा पेटीएमका संस्थापक विजयशेखर शर्मा यो सूचीको आठौं स्थानमा छन् । पेटीएम कम्पनीको कुल मार्केट क्याप ५ खर्ब ४३ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ छ । कुणाल शाह सीआरईडीका संस्थापक कुणाल शाह हुरुन इन्डियाको सूचीमा नवौं स्थानमा परेका छन् । हामी तपाईंलाई जानकारी दिन चाहन्छौं कि क्रेडिट कार्ड भुक्तानी प्लेटफर्म सीआरईडीको कुल सम्पत्ति मूल्य ५ खर्ब ४३ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ छ । नितिन कामत र निखिल कामत अनलाइन डिस्काउन्ट ब्रोकरेज फर्म जेरोधाका संस्थापक नितिन कामत र निखिल कामतलाई यो सूचीमा दसौं स्थान दिइएको छ । जेरोधा कम्पनीको कुल सम्पत्ति मूल्यको कुरा गर्दा यो करिब ५ खर्ब ६ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ रहेको छ ।

भारत । भारतको गुरुग्राममा विश्वकै पहिलो पोर्टेबल अस्पताल निर्माण गरिएको छ । ‘आरोग्य मैत्री घन’, नाम दिइएको यो अस्पताल शनिबार गुरुग्राममा शुरू गरिएको हो । स्वदेशी डिजाइनमा निर्माण गरिएको यो अस्पतालबाट घाइतेको उपचारको लागि घटनास्थलमा पुर्याएर एक घण्टाभित्र जडान गरी तुरुन्त उपचार सेवा शुरु गर्न सकिन्छ। प्याकर्स प्रोडक्ट्सका प्रबन्ध निर्देशक अमित चौधरीले दिएको जानकारी अनुसार ‘आकस्मिक स्थलमा पुगेको एक घण्टाभित्रै जोडजाड (एसेम्बल) गरी स्थापना गर्न सकिने यो अस्पताल हामीले आफ्नै मौलिकतामा आधारित भएर डिजाइन गरेका हौं ।’ ‘यो कुनै पनि आपतकालीन क्षेत्रमा वा प्रकोप प्रभावित क्षेत्रमा घाइतेलाई तत्काल उपचार पुर्याउँन प्रयोग गर्न सकिन्छ । चाहे त्यो भूकम्प, बाढी, डढेलो, आगलागी वा युद्ध प्रभावित क्षेत्र किन नहोस् यो अस्पताल उत्तिकै सहज र प्रभावकारी छ ।’ उनले भने । युद्धग्रस्त क्षेत्रमा तत्काल पुर्याएर गोली लागेको घाउको समेत चिरफार उपचार गर्न सकिन्छ । अत्यावश्यक स्थानमा पुर्याएर कुनै पनि समयमा दुई सय जनासम्म बिरामीको उपचार गर्न सकिने यो अस्पताल दुर्गम स्थनानका निम्ति बरदान नै साबित हुन सक्छ । भीष्म (सहयोग हित र मैत्रीका लागि भारत स्वास्थ्य पहल) फोर्सका प्रमुख एयर वाइस मार्शल तन्मोय रोयले यस्तो सेवा विस्तारबाट कुनै पनि विपत्तिका बेला १५ मिनेटभित्र सर्जिकल स्टेशन स्थापना सहित सेवा प्रवाह गर्न सकिने दाबी गरेका छन्। ‘जब यो क्युब अस्पताल विपत्ति भएको स्थानमा पुग्छ त्यहाँ घाइते हरूको उपचारका निम्ति आवश्यक सबै सुविधाहरू एकै साथ उपलब्ध हुन्छन् । हामीसँग सबै सेवा सुविधाहरू उपलब्ध छन् । घटनास्थलमा आइपुगेको १५ मिनेट भित्रमा प्रारम्भिक काम गर्न सकिन्छ जुन मेरो जानकारीमा भएसम्म अरू कुनै एजेन्सीले पनि शुरु गर्न सकेका छैनन् ।’ प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीद्वारा शुरु गरिएको र स्वास्थ्य मन्त्रालय, रक्षा मन्त्रालय र राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदद्वारा संयुक्त रूपमा विकसित गरिएको ‘आरोग्य मैत्री परियोजना’को यो नवीनतम उपलब्धी हो। यसले भारतको मानवीय उद्धार प्रयास र आपतकालीन प्रतिक्रिया क्षमतामा आमूल परिवर्तनको प्रतिनिधित्व गर्दछ। यस परियोजना अन्तर्गत भारतले प्राकृतिक प्रकोप वा मानवीय सङ्कटबाट प्रभावित कुनै पनि विकासोन्मुख देशलाई अत्यावश्यक चिकित्सा सामग्री उपलब्ध गराउने नयाँ दिशामा ढोका पनि खोलेको छ । ‘आरोग्य मैत्री’ परियोजना विश्वव्यापी स्वास्थ्य सेवा विस्तारमा अग्रणी संस्थाको रूपमा विकसित भएको छ । साथै यस परियोजनाको प्रमुख अवयव ‘अभिनव आरोग्य मैत्री एड क्युब’, एक मोड्युलर ट्रमा व्यवस्थापन र सहायता प्रणाली हो जुन शान्ति वा युद्धको समयमा, सामूहिक हताहतीका घटनामा द्रुतरूपमा तैनाथ गराउँनका लागि डिजाइन गरिएको हो। निर्माताका अनुसार यो विशेष परियोजना ‘प्रोजेक्ट भीष्मू नामको बृहत् पहलको एक भाग हो ।’ सहयोग, हित र मैत्रीका लागि भारत स्वास्थ्य पहल ( द्रुत प्रतिक्रिया र व्यापक हेरचाहु को नारालाई जोड दिँदै २०० घाइतेहरूको उपचार गर्न तयार पारिएको यो अस्पताल भारतको महत्त्वपूर्ण उपलब्धी हो । सामूहिक हताहतीका घटनाहरूको सामना गर्न र घटनास्थलमा अत्यावश्यक आधारभूत सहायतादेखि उन्नत चिकित्सा र सर्जिकल हेरचाहसम्मका सुविधा यस मोबाइल अस्पतालमा उपलब्ध हुनेछन् । रासस