अमेरिकी निजी यान ५० वर्षभन्दा बढी समयपछि पहिलोपटक चन्द्रमामा अवतरण
अमेरिका । एक निजी यानले बिहीबार ५० वर्षभन्दा अधिक वर्षमा चन्द्रमामा पहिलो अमेरिकी ‘टचडाउन’ गरेको छ । यद्यपि उडान नियन्त्रकहरूले राम्रो सम्पर्क प्राप्त गर्नका लागि सङ्घर्ष नगरेसम्म कमजोर सङ्केत मात्र प्राप्त गर्न सकेका थिए । खराब सञ्चार भए पनि यानको निर्माण तथा व्यवस्थापन गर्ने कम्पनी इन्ट्युटिभ मसिन्सले यानले सिधै अवतरण गरेको पुष्टि गरेको छ । यद्यपि यान चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुव नजिक आफ्नो इच्छित गन्तव्यमा पुगेको थियो वा थिएन भन्नेबारे कम्पनीले कुनै थप विवरण दिएको छैन । यानबाट कमजोर सङ्केत प्राप्त हुने बित्तिकै कम्पनीले आफ्नो लाइभ वेबकास्ट बन्द गरेको थियो । मिसन निर्देशक टिम क्रेनले कम्पनीको ह्युस्टन नियन्त्रण केन्द्रमा तनावको स्थितिको बारेमा भने, ‘निस्सन्देह हाम्रो उपकरणहरू चन्द्रमाको सतहमा भएको हामी पुष्टि गर्न सक्छौँ ।’ इन्ट्युटिभ मसिन्सका कार्यकारी प्रमुख स्टिभ अल्टेमसले भने, ‘मलाई थाहा थियो यो ठूलो चिन्तापूर्ण र तनावपूर्ण थियो तर हामी सतहमा छौँ र प्रसारण गर्दैछौँ, चन्द्रमामा तपाईंलाई स्वागत छ ।’ टचडाउनको दुई घन्टापछि कम्पनीको घोषणाअनुसार अन्ततः डाटा प्रवाह सुरु भएको छ । नासाको प्रसिद्ध अपोलो मुनवाकर्सपछि पहिलो पटक अवतरणले अमेरिकालाई सतहमा फर्काएको छ । इन्ट्युटिभ मसिन्स चन्द्रमामा अवतरण गर्ने पहिलो निजी व्यवसाय पनि बनेको छ । यो उपलब्धि केवल पाँच मुलुकले मात्र हासिल गरेका छन् । अर्को अमेरिकी कम्पनी एस्ट्रोबोटिक टेक्नोलोजीले गत महिना यसलाई सट दिएको थियो तर चन्द्रमामा पुग्न सकेन र यान पृथ्वीमा फर्कँदा दुर्घटनाग्रस्त भयो । दुवै कम्पनी चन्द्र अर्थतन्त्रलाई गति दिनका लागि नासा समर्थित कार्यक्रमका हिस्सा हुन् । एस्ट्रोबोटिक सबैभन्दा पहिला बधाई दिने मध्येको एक थियो । ‘एउटा अविश्वसनीय उपलब्धि, हामी निकट भविष्यमा चन्द्रमाको सतहमा तपाईंसँग सामेल हुनका लागि प्रतीक्षा गर्न सक्तैनौँ’, कम्पनीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा भनेको छ । नासाका प्रशासक बिल नेल्सनले ट्विट गर्नुभयो, ‘इन्ट्युटिभ मसिन्सले जीवनभरको अवतरणलाई गति दियो ।’ यानको नेभिगेसन प्रणाली विफल हुँदा अवतरणअघिको अन्तिम केही घन्टा थप तनावपूर्ण बनेको थियो । कम्पनीको उडान नियन्त्रण टोलीले प्रगोगात्मक नासा लेजर प्रणालीलाई कार्यान्वयनमा ल्याउनुपर्यो । यानले अन्तिम मिनेटको स्विचका लागि समयको अनुमति दिनका लागि चन्द्रमाको चारैतिर थप एउटा चक्कर लगाउनुपर्यो । अन्ततः उक्त परिवर्तनसँगै ओडिसियस चन्द्रमा–स्किमिङ कक्षबाट उत्रियो र दक्षिणी ध्रुवनजिकै सबै चट्टान र क्रेटरहरूको बीचको तुलनात्मकरूपमा समतल स्थानलाई लक्ष्य बनाउँदै सतहतर्फ निर्देशित भयो । निर्दिष्ट टचडाउनको समय आयो र गयो, कम्पनीको कमान्ड सेन्टरका नियन्त्रकहरू उत्सुकतापूर्वक करिब चार लाख किलोमिटर टाढा अन्तरिक्ष यानबाट सङ्केतको प्रतीक्षा गरिरहेका थिए । करिब १५ मिनेटपछि कम्पनीले यानबाट कमजोर सङ्केत प्राप्त भएको घोषणा गर्यो । गत सात प्रक्षेपण गरिएको छ फुटको कार्बन फाइबर र टाइटेनियम यान (१४ फिट अग्लो) नासका लागि छ वटा प्रयोग थिए । केही वर्षमा अन्तरिक्ष याात्रीहरूको योजनाबद्ध फिर्ता हुनुअघि पहिलो चन्द्रमा डेलिभरीको व्यावसायिकरण गर्ने प्रयासको हिस्सास्वरूप अन्तरिक्ष एजेन्सीले कम्पनीलाई यान बनाउन र उडानका लागि ११ करोड ८० लाख डलर दिएको थियो । रासस
किसानको आन्दोलन सम्बन्धी ट्वीटमाथि भारतमा प्रतिबन्ध
एजेन्सी । उत्पादनको न्यूनतम समर्थन मूल्य र अन्य मागहरूका लागि जारी किसानहरूको आन्दोलनलाई ध्यानमा राख्दै पञ्जाब र हरियाणाका धेरै क्षेत्रमा इन्टरनेट बन्द भएको लगभग दश दिन भइसकेको छ। फेब्रुअरी १३ देखि हरियाणा र पञ्जाबको शम्भु सीमामा हजारौं किसानहरू भेला भएका छन् र दिल्ली तर्फ मार्च गर्ने तयारी गरिरहेका छन्। खनौरी सीमामा गत फागुन २१ गते भएको गोली हानाहानमा एक किसानको मृत्यु भएपछि किसान नेताहरूले दिल्ली मार्च दुई दिनका लागि स्थगित गरेका छन् । यसैलाई ध्यानमा राख्दै हरियाणाका सात जिल्लामा इन्टरनेटमाथिको प्रतिबन्ध २३ फेब्रुअरीसम्म लम्ब्याइएको छ । यो प्रतिबन्ध राज्य सरकारले लगाएको हो। यसमा अम्बाला, कुरुक्षेत्र, कैथल, जिन्द, हिसार, फतेहाबाद र सिरसा क्षेत्र रहेका छन् । सरकारले इन्टरनेटमा प्रतिबन्ध लगाउने आफ्नो आदेशमा तनावपूर्ण अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै शान्ति कायम राख्न इन्टरनेटमा प्रतिबन्ध लगाएको जनाएको छ । यसअघि हरियाणामा १३, १५, १७ र १९ फेब्रुअरीमा इन्टरनेट प्रतिबन्ध लम्बिएको थियो। यसबाहेक, केन्द्र सरकारले १६ फेब्रुअरीमा सात जिल्लाका २० प्रहरी थाना क्षेत्रमा इन्टरनेट प्रतिबन्ध लगाउने आदेश जारी गरेको थियो। पञ्जाब सरकारले भने यो प्रतिबन्ध लगाएको छैन। सरकारले अफवाह फैलिन नदिन र शान्ति सुरक्षा कायम गर्न यो कदम चालेको जनाएको छ । यो आदेश भारतीय टेलिग्राफ अधिनियम, १८८५ को धारा ५ र दूरसञ्चार सेवा (सार्वजनिक आपतकालीन वा सार्वजनिक सुरक्षा) नियम २०१७ को अस्थायी निलम्बन को नियम २ अन्तर्गत केन्द्र र राज्य सरकार द्वारा जारी गरिएको छ। समाचार एजेन्सी पीटीआईको रिपोर्ट अनुसार, यसले गृह मन्त्रालयको आदेशमा १७७ वटा सोशल मिडिया खाताहरू र वेब लिङ्कहरूलाइ अस्थायी रूपमा प्रतिबन्ध लगाएको छ । किसान आन्दोलन सकिएपछि यी खाताहरू पुनः खोलिने समाचारमा जनाइएको छ । किसान आन्दोलनका क्रममा धेरै पत्रकार र सामाजिक कार्यकर्ताको सामाजिक सञ्जाल प्रोफाइलमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ । पीटीआईको रिपोर्ट अनुसार कम्तिमा १७७ खाता र वेब लिङ्कहरूलाई अस्थायी रूपमा प्रतिबन्धित गरिएको छ। सामाजिक अभियन्ता हंसराज मीनाको एकाउन्ट पनि बन्द गरिएको छ । बीबीसीसँग कुरा गर्दै हंसराज मीनाले यसलाई अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको हनन भनेका छन् । हंसराज मीनाका अनुसार, ‘उनको व्यक्तिगत र संगठन आदिवासी सेनाको एक्स प्रोफाइल भारतमा सरकारले प्रतिबन्ध लगाएको छ।’ हंसराज मीनालाई सोसल मिडिया प्लेटफर्म एक्सले भारत सरकारको आदेशमा यस्तो गरिएको बताएको छ । मीना भन्छिन्, ‘उद्धृत गरिएका मेरा पोस्टहरूले कुनै पनि हिसाबले कानूनको उल्लंघन गर्दैनन्। मैले भर्खरै मेरो विचार व्यक्त गरेको छु। सरकार पनि विचारसँग डराइरहेको छ । सरकारले हाम्रो आवाज जनतासम्म पुर्याओस् भन्ने चाहँदैन, त्यसैले कुनै ठोस कारणबिना नै हाम्रा खाताहरू बन्द गरिएका छन् ।’ हंसराज मीनाको सङ्गठन आदिवासी सेनाले भारतका आदिवासी, दलित र पिछडिएका समुदायका मुद्दा उठाउँछ। मीना भन्छिन्, ‘हाम्रो आवाज पहिले नै कमजोर छ, हाम्रा मुद्दाहरू मूलधारका सञ्चारमाध्यममा छलफल हुँदैनन्। हामीले सामाजिक सञ्जालबाट आवाज उठाएका थियौं, अब त्यहाँबाट पनि रोकिएको छ ।’ के भन्छ एक्स ? सामाजिक मिडिया प्लेटफर्म एक्सको विश्वव्यापी मामिलाहरू हेर्ने एकाउन्टले भारत सरकारको यस आदेशको बारेमा एक विज्ञप्ति जारी गरेको छ। उसले आफ्नो विज्ञप्तिमा भनेको छ, ‘भारत सरकारले आदेश जारी गरेको छ, जसमा एक्सका केही एकाउन्ट र पोस्ट विरुद्ध कारबाही गर्न भनिएको छ। भारतको कानून अनुसार दण्डनीय हुने भएकाले ती अकाउन्ट र पोस्ट ब्लक गर्नुपर्ने भनिएको छ । ‘आदेश अनुसार, हामी यी खाताहरू र पोस्टहरू भारतमा मात्र ब्लक गर्नेछौं, यद्यपि, हामी यसमा असहमत छौं र अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता दिनु पर्छ भन्ने विश्वास गर्दछौं।’ ‘भारत सरकारको आदेश विरुद्ध हाम्रो अडान सहितको रिट अपील अझै विचाराधीन छ। हाम्रो नीति अनुसार हामीले यी खाताहरूको प्रयोगकर्ताहरूलाई सूचित गरेका छौं। कानुनी कारणले गर्दा हामी भारत सरकारको आदेश सार्वजनिक गर्न सक्दैनौं, तर पारदर्शिताका लागि यो आदेश सार्वजनिक गर्नु उचित छ भन्ने हाम्रो विश्वास छ।’ बीबीसीबाट ।
तापक्रम घटेपछि चीनमा उच्च मौसमी चेतावनी जारी
काठमाडौं । चीनको दक्षिणी भागमा तापक्रम घटेपछि र बेइजिङमा हिउँ परेपछि बुधबार गम्भीर मौसमी चेतावनी दिइएको छ । अधिकारीहरूले मुलुकको त्रिस्तरीय प्रणालीमा सबैभन्दा उच्च रहेको अरेन्ज चेतावनी जारी गरेका छन् । यसले दक्षिणमा औसत तापक्रम शुक्रबार छदेखि १२ डिग्री सेल्सियससम्म घट्न सक्ने चेतावनी दिएको छ । राष्ट्रिय मौसम विज्ञान केन्द्र (एनएमसी) ले केही क्षेत्रमा तापक्रम २० डिग्री सेल्सियसभन्दा धेरैले घट्नसक्ने बताएको छ । केन्द्रले स्थानीय सरकारहरूसँग चिसो मौसमप्रति सावधानी अपनाउन आह्वान गरेको, नागरिकलाई न्यानोमा बस्न सल्लाह दिएको र बाली तथा जलीय उत्पादनका सुरक्षाका लागि आवश्यक उपाय अपनाउन आग्रह गरेको चिनियाँ सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाले जनाएको छ । तापक्रम शून्यको नजिक रहेको बेइजिङमा रातभर हिमपात भएको छ । सहरका राजमार्गहरूमा यातायात सुस्त भएको छ भने यात्री र साइकल चालकका लागि हिउँले भरिएका फुटपाथ जोखिमपूर्ण भएका छन् । एजेन्सी
