विश्व

काठमाडौं । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आइतबार मेक्सिको, क्यानडा र चीनमाथि लगाएको व्यापक भन्सार महसुलले अमेरिकीहरूलाई ’छोटो अवधि’ को लागि पीडा दिन सक्ने बताएका छन् । किनकि विश्व बजारहरूले यी शुल्कहरूले वृद्धिलाई कमजोर पार्न र मुद्रास्फीतिलाई पुनर्जीवित गर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । ट्रम्पले सोमबार क्यानडा र मेक्सिकोका नेताहरूसँग कुरा गर्ने जनाएका छन् । दुबै देशले आफ्नै प्रतिशोधात्मक भन्सार महसुल घोषणा गरेका छन् । ‘म कुनै नाटकीय कुराको अपेक्षा गर्दिनँ,’ ट्रम्पले फ्लोरिडाको मार-ए-लागो रिसोर्टबाट वासिङ्टन फर्किँदै पत्रकारहरूलाई भने, ‘उनीहरूले हामीलाई धेरै पैसा तिर्न बाँकी छ र म पक्का छु उनीहरूले तिर्नेछन् ।’ उनले युरोपेली संघ (ईयू) सँग पनि भन्सार महसुल ’निश्चित रूपमा हुनेछ’ भनेका छन्, तर कहिले भन्नेबारे केही जानकारी दिएनन् । आलोचकहरू रिपब्लिकन राष्ट्रपतिको क्यानडा र मेक्सिकोमा २५ प्रतिशत र चीनमा १० प्रतिशत भन्सार महसुल लगाउने योजनाले विश्व वृद्धिलाई सुस्त बनाउने र अमेरिकीहरूका लागि मूल्य बढाउने बताउँछन् । ट्रम्प आप्रवासन र लागूपदार्थ तस्करी नियन्त्रण गर्न र घरेलु उद्योगहरूलाई प्रोत्साहन गर्न आवश्यक रहेको बताउँछन् । ‘हामीलाई छोटो अवधिका लागि केही पीडा हुन सक्छ र मान्छेहरूले यो बुझ्छन् । तर लामो समयसम्म संयुक्त राज्य अमेरिका विश्वका लगभग हरेक देशद्वारा लुटिएको छ,’ उनले भने । वित्तीय बजारको प्रतिक्रिया सुरु वित्तीय बजारको प्रतिक्रिया सकारात्मक थिएन । एसियाली कारोबारको सुरुवातमै अमेरिकी स्टक फ्युचर्स घट्यो, नास्डाक फ्युचर्स २.३५ प्रतिशत र एस एन्ड पी ५०० फ्युचर्स १.८ प्रतिशत घट्यो । अमेरिकी तेलको मूल्य २ डलरभन्दा बढीले बढ्यो, जबकि पेट्रोल फ्युचर्स ३ प्रतिशतभन्दा बढीले बढ्यो । उत्तर अमेरिकी कम्पनीहरू नयाँ शुल्कहरूको लागि तयार भए जसले अटोदेखि उपभोक्ता सामानहरू र ऊर्जासम्मका उद्योगहरूलाई उल्टापुल्टा पार्न सक्छ । आईएनजी विश्लेषकहरूले ट्रम्पको भन्सार महसुलले सबै अमेरिकी आयातको लगभग आधा भाग समेट्ने र संयुक्त राज्य अमेरिकालाई यो अन्तर पूरा गर्न आफ्नो उत्पादन दोब्बरभन्दा बढी बढाउन आवश्यक पर्ने बताएका छन् । उनीहरूका अनुसार जुन नजिकको भविष्यमा असम्भव काम हो । ‘आर्थिक रूपमा भन्दा व्यापार तनाव बढ्नु सबै सम्बन्धित देशहरूका लागि हारको स्थिति हो,’ विश्लेषकहरूले आइतबार एक टिप्पणीमा लेखेका छन् । अन्य विश्लेषकहरूले भने भन्सार महसुलले क्यानडा र मेक्सिकोलाई मन्दीमा धकेल्न सक्ने र घरमा ’स्ट्यागफ्लेसन’ (उच्च मुद्रास्फीति, स्थिर आर्थिक वृद्धि र उच्च बेरोजगारी) ल्याउन सक्ने उल्लेख गरेका छन् । मंगलबारदेखि भन्सार महसुल सुरु तीन कार्यकारी आदेशमा राखिएका ट्रम्पका भन्सार महसुलहरू मंगलबार बिहानबाट सुरु हुनेछ । केही विश्लेषकहरूले विशेषगरी क्यानडा र चीनसँग वार्ताको सम्भावना रहेको बताएका छन् । गोल्डम्यान स्याक्सका अर्थशास्त्रीहरूले शुल्कहरू अस्थायी हुनसक्ने सम्भावना रहेको बताएका छन् तर ह्वाइट हाउसले शुल्कहरू हटाउनका लागि धेरै सामान्य शर्तहरू तोकेको कारण दृष्टिकोण अस्पष्ट छ । ह्वाइट हाउसको तथ्य पत्रले तीन देशहरूले राहत पाउन के गर्नुपर्छ भन्ने बारे कुनै विवरण दिएको छैन । ट्रम्पले एक घातक लागूपदार्थ फेन्टानाइल र संयुक्त राज्य अमेरिकामा अवैध आप्रवासनसम्बन्धी राष्ट्रिय आपतकाल नसकिएसम्म तिनीहरूलाई कायम राख्ने प्रतिज्ञा गरे । चीनले विश्व व्यापार संगठनमा भन्सार महसुललाई चुनौती दिने र अन्य प्रतिउपायहरू लिने बताएको छ, तर संयुक्त राज्य अमेरिकासँग वार्ताको ढोका पनि खुला राखेको छ । यसको सबैभन्दा तीखो प्रतिक्रिया फेन्टानाइलको बारेमा थियो । ‘फेन्टानाइल अमेरिकाको समस्या हो,’ चीनको विदेश मन्त्रालयले भनेको छ । चीनले यो समस्या समाधान गर्न व्यापक उपायहरू अपनाएको पनि बताएको छ । मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शेइनबमले राजधानी बाहिर एक भाषणमा मुट्ठी हावामा उठाउँदै लचकता देखाउने प्रतिज्ञा गरिन् । उनले अमेरिकालाई आफ्नो फेन्टानाइल समस्या समाधान गर्न असफल भएको आरोप लगाइन् र भनिन् कि यो भन्सार महसुलद्वारा समाधान हुने छैन । शेइनबमले यस सप्ताहन्तमा आफूले आदेश दिएको प्रतिशोधात्मक भन्सार महसुलको थप विवरण सोमबार दिने बताएकी थिइन् । क्यानडाले आइतबार भन्सार महसुललाई चुनौती दिन सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरू अन्तर्गत कानुनी कारबाही गर्ने बताएको छ । प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले पनि आइतबार क्यानडेलीहरूलाई बदामको मक्खन, बियर र वाइनदेखि काठ र उपकरणहरूसम्म १५५ बिलियन अमेरिकी सामानहरूमाथि प्रतिशोधात्मक भन्सार महसुल आदेश दिएपछि आफ्नो लामो समयको मित्रराष्ट्रको बहिष्कार गर्न प्रोत्साहित गरे । क्यानडेली अधिकारीहरूले व्यापार युद्धबाट प्रभावित हुन सक्ने व्यवसायहरूलाई सहयोग गर्न उपायहरू तयार गरिरहेको बताएका छन् । ट्रम्पले विशेषगरी क्यानडालाई ५१औं अमेरिकी राज्य बन्न आह्वान गर्दै हेप्दै आइरहेका छन् । आइतबार उनले क्यानडा आफ्नो ‘विशाल अनुदान’ बिना ’देशको रूपमा अस्तित्वमा रहन नसक्ने टिप्पणी गरेका थिए । चुनावी अभियानको धम्की पूरा भन्सार महसुलको घोषणाले ट्रम्पको २०२४ को चुनावी अभियानको बारम्बारको धम्कीलाई पूरा गरेको छ । यद्यपि अर्थशास्त्रीहरूले व्यापार युद्धले वृद्धिलाई कमजोर बनाउने र उपभोक्ता तथा कम्पनीहरूका लागि मूल्य बढाउने चेतावनी दिएका थिए । ट्रम्पले दुई कानुनअन्तर्गत राष्ट्रिय आपतकाल घोषणा गरे, अन्तर्राष्ट्रिय आपतकालीन आर्थिक शक्ति ऐन र राष्ट्रिय आपतकाल ऐन, जसले राष्ट्रपतिलाई संकट समाधान गर्न प्रतिबन्धहरू लगाउने व्यापक अधिकार दिन्छ । व्यापार वकिलहरूले अमेरिकी कानुनको सीमा परीक्षण गरेकोमा ट्रम्पले कानूनी चुनौतीहरूको सामना गर्न सक्ने बताएका छन् । गत हप्ता जारी भएको रोयटर्स/इप्सोस सर्वेक्षणले अमेरिकीहरू भन्सार महसुलको विषयमा विभाजित भएको देखाएको थियो । ५४ प्रतिशत आयातित वस्तुहरूमा नयाँ शुल्कको विरोधमा र ४३ प्रतिशत समर्थनमा थिए । डेमोक्र्याटहरू बढी विरोधमा र रिपब्लिकनहरू बढी समर्थनमा थिए । मेक्सिको, क्यानडा र चीनविरुद्ध अमेरिकाको ‘ट्रेड वार’ ग्लोबल कार उद्योग ट्रम्पको मेक्सिको र क्यानडाविरुद्धको ट्यारिफ धम्कीको शिकार अमेरिकी ट्यारिफले विश्वभर तनाव, आर्थिक परिवर्तनदेखि कूटनीति र सुरक्षासम्म असर

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार मेक्सिको, क्यानडा र चीनबाट आयात हुने सामानमा व्यापक शुल्क लगाउने आदेश दिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । उनले फेन्टानिल र क्यानडा तथा मेक्सिकोको सन्दर्भमा अवैध आप्रवासीहरूको प्रवाह रोक्न माग गर्दै ‘ट्रेड वार’ (व्यापार युद्ध)को सुरुवात गरेका हुन्, जसले विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिलाई असर पार्न सक्छ र मुद्रास्फीति पुनः बढाउन सक्छ । अमेरिकाका शीर्ष दुई व्यापारिक साझेदार मेक्सिको र क्यानडाले तत्कालै जवाफी भन्सार महसुलको प्रतिज्ञा गरेका छन् । यता चीनले विश्व व्यापार संगठनमा ट्रम्पको कदमलाई चुनौती दिने र अन्य ‘प्रतिउपायहरू’ अवलम्बन गर्ने बताएको छ । तीन कार्यकारी आदेशहरूमा ट्रम्पले मेक्सिकन र अधिकांश क्यानडेली आयातमा २५ प्रतिशत र चीनबाट आउने वस्तुहरूमा १० प्रतिशत भन्सार महसुल मंगलबारदेखि लागू गर्न लागेका छन् । उनले फेन्टानाइल एक घातक लागूपदार्थ र अमेरिकामा अवैध आप्रवासनसम्बन्धी राष्ट्रिय आपतकाल समाप्त नभएसम्म शुल्क कायम राख्ने प्रतीज्ञा गरे । तेल रिफाइनरहरू र मध्य-पश्चिमी देशहरूले उठाएका चिन्ताहरूको जवाफमा ट्रम्पले क्यानडाबाट आउने ऊर्जा उत्पादनहरूमा १० प्रतिशत शुल्क मात्र लगाए, जबकि मेक्सिकन ऊर्जा आयातले पूर्ण २५ प्रतिशत शुल्क सामना गर्नुपर्ने भयो । ट्रुडोको जवाफी प्रतिक्रिया  जवाफमा क्यानडाका प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले १५५ बिलियन अमेरिकी सामानहरूमा, जसमा बियर, वाइन, काठ र उपकरणहरू समावेश छन्, २५ प्रतिशत भन्सार महसुल लगाउने बताए । ट्रुडोले अमेरिकी नागरिकहरूलाई ट्रम्पको भन्सार महसुलले उनीहरूको किराना र पेट्रोल खर्च बढाउने, सम्भवतः अटो असेम्बली प्लान्टहरू बन्द गर्ने र निकल, पोटास, युरेनियम, स्टील र एल्युमिनियम जस्ता वस्तुहरूको आपूर्ति सीमित गर्ने चेतावनी दिए। उनले आफ्ना नागरिकहरूलाई अमेरिका यात्रा नगर्न र अमेरिकी उत्पादनहरू बहिष्कार गर्न आग्रह गरे । मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शेइनबमले सामाजिक सञ्जाल एक्स (पूरानाे ट्वीटर) मा गरेको पोस्टमा आफ्नो अर्थमन्त्रीलाई जवाफी भन्सार महसुल कार्यान्वयन गर्न निर्देशन दिएको बताएकी छन् तर कुनै विवरण भने दिएकी छैनिन् । क्यानडा र मेक्सिको एक ठाउँ क्यानडा र मेक्सिकोले ट्रम्पको भन्सार महसुलको सामना गर्न एकसाथ काम गरिरहेको उल्लेख गरेका छन् । चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले आफ्नो योजनाबद्ध प्रतिउपायहरू स्पष्ट गरेको छैन । यसको वक्तव्यले वासिङ्टन र बेइजिङबीच वार्ताको ढोका खुला राखेको जनाइएको छ । ह्वाइट हाउसको तथ्यपत्रले भन्सार महसुल ‘संकट कम नभएसम्म’ जारी रहने बताएको छ तर तीन देशहरूले राहत पाउन के गर्नुपर्छ भन्नेबारे कुनै विवरण दिएकाे छैन । सन् २०२३ मा अमेरिकी जनगणना ब्यूरोको तथ्यांकअनुसार क्यानडाबाट हुने सबै अमेरिकी आयातको लगभग एक चौथाइ हिस्सा ओगटेको थियो । ट्यारिफले अटो निर्माताहरू नराम्रोसँग प्रभावित हुनेछन् । क्यानडा र मेक्सिकोमा निर्मित सवारी साधनहरूमा नयाँ उच्च भन्सार महसुलले एक विशाल क्षेत्रीय आपूर्ति श्रृंखलालाई बोझ दिनेछ । भन्सार महसुलको घोषणाले २०२४ को राष्ट्रपतीय अभियान र पद सम्हालेपछि ट्रम्पको बारम्बार गरेको धम्कीलाई पूरा गर्छ । शीर्ष अर्थशास्त्रीहरूको चेतावनीलाई अवज्ञा गर्दै शीर्ष अमेरिकी व्यापार साझेदारहरूसँगको नयाँ व्यापार युद्धले अमेरिकी र विश्वव्यापी वृद्धिलाई कमजोर बनाउने र उपभोक्ता र कम्पनीहरूका लागि मूल्य बढाउने विज्ञहरूले जनाएका छन् । अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोलाई छिटो समाधान खोज्न आग्रह रिपब्लिकनहरूले यो समाचारलाई स्वागत गरे, जबकि उद्योग समूहहरू र डेमोक्र्याटहरूले मूल्यमा पर्ने प्रभावको बारेमा कडा चेतावनी जारी गरे । राष्ट्रिय विदेश व्यापार परिषदका अध्यक्ष जेक कोल्विनले ट्रम्पको कदमले ‘एभोकाडोदेखि अटोमोबाइलसम्म’ को लागत बढाउने खतरा रहेको र तीव्रता रोक्न अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोलाई छिटो समाधान खोज्न आग्रह गरे । ‘तीन देशहरूले ‘प्रतिस्पर्धात्मक लाभ प्राप्त गर्न र अमेरिकी कम्पनीहरूलाई विश्व बजारमा निर्यात गर्ने क्षमता सहज बनाउन’ एकसाथ काम गर्नुपर्छ,’ कोल्विनले एक वक्तव्यमा भनेका छन् । क्यानडाका प्रान्तीय अधिकारीहरू र व्यावसायिक कार्यकारीहरूले पनि आक्रोशका साथ अमेरिकाबाट आयातमा कडा भन्सार महसुलको माग गर्दै प्रतिक्रिया दिएका छन् । ट्रम्पको घोषणा भएको लगभग ९० मिनेटपछि क्यानडाको राजधानी ओटावामा ओटावा सिनेटर्स र मिनेसोटा वाइल्ड नेशनल हकी लीग खेलको सुरुवाती फेस-अफअघि अमेरिकी राष्ट्रिय गानको विरोध गरिएको थियो । ट्रम्पको लिखित आदेशअनुसार अमेरिकी भन्सार महसुल संकलन मंगलबार बिहान १२:०१ बजेदेखि सुरु हुनेछ । तर शनिबार बिहान १२:०१ बजे अघि नै अमेरिका प्रवेश गर्न जहाजमा वा अन्तिम यातायात माध्यममा लोड गरिएका आयातहरू शुल्कबाट मुक्त हुनेछन् । ह्वाइट हाउसका अधिकारीहरूले भन्सार महसुलबाट कुनै छुट नहुने र यदि क्यानडा, मेक्सिको वा चीनले अमेरिकी निर्यातको विरुद्ध प्रतिशोध लिए भने ट्रम्पले सम्भवतः अमेरिकी शुल्क बढाउने जनाएका छन् । नोभा स्कोटियाका प्रिमियर टिम ह्युस्टनले अमेरिकाबाट आयात गरिएका सबै मदिरा प्रान्तको पसल तहबाट हटाउन निर्देशन दिएको बताए । लामो समयदेखि प्रतिज्ञा गरिएका भन्सार महसुल ट्रम्पले शुक्रबार भन्सार महसुलको बारेमा विस्तृत रूपमा बोलेका थिए । उनले स्टील, एल्युमिनियम, सेमिकन्डक्टर चिप्स र औषधिहरूमा थप भन्सार महसुल लगाउने योजना रहेको पनि बताए । रिपब्लिकन राष्ट्रपतिको घोषणापछि भन्सार महसुलको बारेमा पत्रकारहरूसँग बोल्ने कार्यक्रम तालिकामा थिएन । ट्रम्पको भन्सार महसुल कदमको नेतृत्व डेपुटी चिफ अफ स्टाफ स्टिफन मिलर, अवैध आप्रवासनका एक शक्तिशाली बाज, र ट्रम्पको वाणिज्य विभागको प्रमुख पदका लागि मनोनित हावर्ड लुट्निकले गरेका थिए । ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएको दुई साताभन्दा कम समयमै उनले अमेरिकाको शासन प्रणाली र छिमेकी देशहरू तथा विश्वसँगको सम्बन्धका परम्परागत मान्यताहरू उल्टाउँदैछन् । अमेरिकामा मन्दी र मुद्रास्फीति एकसाथ आउनसक्ने  ईवाईका प्रमुख अर्थशास्त्री ग्रेग डाकोद्वारा गरिएको एक विश्लेषण अनुसार ट्रम्पको नयाँ व्यापार शुल्क योजनाले यस वर्ष अमेरिकी आर्थिक वृद्धिलाई १.५ प्रतिशत अंकले घटाउने, क्यानडा र मेक्सिकोलाई मन्दीमा धकेल्ने र अमेरिकाभित्र ‘स्ट्यागफ्लेसन ‘ (मन्दी र मुद्रास्फीति एकसाथ हुने अवस्था) निम्त्याउने संकेत गर्छ । डाकोले शनिबार लेखेका छन्, ‘अमेरिकी व्यापार साझेदारहरूमाथिको तीव्र शुल्क वृद्धिले स्ट्यागफ्लेसनरी झट्का निम्त्याउन सक्छ- जसले अर्थतन्त्रलाई नकारात्मक असर पार्ने मात्र होइन, मुद्रास्फीति पनि बढाउनेछ, साथै वित्तीय बजारमा अस्थिरता सिर्जना गर्नेछ । ‘ यस अस्थिरताको संकेत शुक्रबार नै देखियो जब ट्रम्पले आफ्ना धम्कीहरू कार्यान्वयन गर्ने वाचा गरेपछि मेक्सिकन पेसो र क्यानाडेली डलर दुबैको मूल्य घटेको थियो । अमेरिकी स्टक बजारमा गिरावट आयो भने ट्रेजरी बन्डको ब्याजदर बढ्यो । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा) अमेरिकी ट्यारिफले विश्वभर तनाव, आर्थिक परिवर्तनदेखि कूटनीति र सुरक्षासम्म असर

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिवार चीनबाट आयात हुने सामानमा १० प्रतिशत कर लगाउने कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गर्नुभएको छ । पछिल्लो अमेरिकी व्यापार संरक्षणवादी उपायको घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा व्यापक विरोध भएको छ । ह्वाइट हाउसले १० प्रतिशत कर हालको कर बाहेक चीनबाट हुने सबै आयातमा लागू गरिएको बताएको छ । कार्यकारी आदेशअनुसार संयुक्त राज्य अमेरिकाले मेक्सिको र क्यानडाबाट आउने सामानहरूमा पनि २५ प्रतिशत कर लगाएको छ । क्यानडाबाट आउने ऊर्जा उत्पादनहरूको लागि प्रशासनले १० प्रतिशत शुल्क लगाएको छ ।