संसार हल्लाएको एआई ‘डीपसीक’ पछाडिको ‘मुख्य मस्तिष्कहरू’ चीनबाहिर ‘अपरिचित’
काठमाडौं । डीपसीकका संस्थापक लिआङ वेनफेङलाई पश्चिमी मिडियामा कतिपयले ‘चीनको साम अल्टम्यान’ भनेर उल्लेख गरेका छन् । तर सिलिकन भ्यालीका समकक्षीभन्दा फरक लिआङले सार्वजनिक रूपमा निकै कम उपस्थिति जनाएका छन्। लिआङको टोलीमा देशका प्रमुख विश्वविद्यालयबाट ग्र्याजुएट गरेका युवा छन्, तर उनीहरू पनि कम चिनिन्छन् । चिनियाँ सरकारी मिडियाका अनुसार टोलीमा १४० जनाभन्दा कम सदस्यहरू छन्, यद्यपि यसको पछिल्लो आर वान रिसनिङ मोडेलमा प्रकाशित अनुसन्धानपत्रमा करिब २०० जनाको नाम उल्लेख छ । डीपपसीकको चर्चित एआईका पछाडिका मानिसहरू को हुन् र यो स्टार्टअप कसरी अस्तित्वमा आयो भन्ने बारे संक्षिप्त रूपमा जानकारी गराउने प्रयास यहाँ हुँदैछ । लिआङ वेनफेङ हालैका साताहरूमा डीपसीकको च्याटबट विश्वव्यापी एप चार्टमा शीर्ष स्थानमा पुगेपछि लिआङ मिडियामा व्यापक रूपमा चर्चित भएका छन् । गत महिना उनले आफ्नो जन्मस्थल चीनमा ‘नायकजस्तो स्वागत’ पाएको खबर छ । उनलाई चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली छ्याङले आयोजना गरेको गोलमेच बैठकमा देखिएको थियो र यसै हप्ताको सुरुमा राष्ट्रपति सी जिनपिङद्वारा आयोजित एक गोप्य बैठकमा पनि उपस्थित भएको बताइएको छ । ४० वर्षीय लिआङ प्रायः मिडियाबाट टाढा रहन्छन् । उनले केवल दुई पटक मात्र चिनियाँ मिडिया आउटलेट ‘थर्टी सिक्स केआर’लाई अन्तर्वार्ता दिएका छन्– एक पटक जुलाई सन् २०२३ मा र अर्को पटक पनि २०२३ मै । यी अन्तर्वार्ताहरूले उनलाई एक आदर्शवादी नेताका रूपमा चित्रण गर्छन्, जसले ‘आर्टिफिसियल जनरल इन्टेलिजेन्स’ (एजीआई) हासिल गर्ने लक्ष्य राखेका छन्– यस्तो एआई जसले मानव क्षमताको नक्कल गर्न सक्छ– र उनी चीनलाई प्रविधि नवप्रवर्तनकर्ताको रूपमा स्थापित गर्न चाहन्छन् । १९८५ मा जन्मिएका लिआङ दक्षिणी चीनको झानजियाङ सहरमा हुर्किए । उनी एक उत्कृष्ट विद्यार्थी थिए, विशेष गरी उनले गणितमा असाधारण प्रतिभा देखाउँथे । हाई फ्लायर फण्ड म्यानेजर २०१५ मा लिआङले आफ्ना कलेजका साथी जिन सुसँगै हाई–फ्लायर एसेट म्यानेजमेन्ट स्थापना गरे, जुन एक क्वान्टिटेटिभ हेज फन्ड हो । हेज फन्ड एक प्रकारको निजी लगानी कोष हो, जसले उच्च प्रतिफल प्राप्त गर्ने उद्देश्यले विभिन्न लगानी रणनीतिहरू अपनाउँछ । सु झेजियाङ विश्वविद्यालयको चू कोचेन अनर्स कलेजका स्नातक हुन्, जुन विश्वविद्यालयका उत्कृष्ट विद्यार्थीहरूको चयन गर्छ । उनले ‘रोबोट अटोनोमस नेभिगेसन एन्ड मेसिन लर्निङ’मा आफ्नो पीएचडी पूरा गरेका थिए । त्यस्तै, हाई–फ्लायरका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) झेङझे लु पनि लिआङ र सुजस्तै झेजियाङ विश्वविद्यालयका स्नातक हुन् । पछि उनले लन्डन स्कूल अफ इकोनोमिक्सबाट मास्टर्स डिग्री प्राप्त गरे । २०२३ मा लुले भनेका थिए, ‘हामीले अलग एउटा नयाँ टोली स्थापना गरेका छौं, जुन ‘दोस्रो स्टार्टअप’ बराबर हो ।’ र यिनै टोलीले पछि डीपसीकको रूपमा विकास गर्यो । डीपसीक पछाडिको मुख्य मस्तिष्कहरू २०२३ मा हाई–फ्लायरले डीपसीकलाई एक स्वतन्त्र कम्पनीका रूपमा छुट्यायो, जसले लगानीभन्दा पर गएर एजीआई हासिल गर्न केन्द्रित हुन थाल्यो । डीपसीकको टोलीमा मुख्य रूपमा चीनका प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयहरू– जस्तै सिङ्ह्वा विश्वविद्यालय र पेकिङ विश्वविद्यालयका स्थानीय इन्जिनियरिङ, कम्प्युटर विज्ञान र एआई स्नातकहरू छन् । टोलीका केही सदस्यहरू अमेरिकी विश्वविद्यालयका स्नातक हुन्, जसले पहिला एनभीडीया र माइक्रोसफ्टमा अनुभव प्राप्त गरिसकेपछि चीनको बढ्दो एआई उद्योगमा फर्किन रोजेका छन् । एक प्रमुख विशेषता भनेको डीपसीकले कम अनुभव भएका युवाहरूलाई प्राथमिकता दिन्छ । ‘हामी अनुभवभन्दा मौलिक क्षमता, सिर्जनात्मकता र उत्साहलाई महत्त्व दिन्छौं,’ लिआङले २०२३ मा भनेका थिए । २०२४ मा उनले भनेका थिए, ‘शीर्ष ५० एआई प्रतिभा अहिले चीनमा नभए पनि हामी आफ्नै प्रतिभा विकास गर्न चाहन्छौं ।’ डीपसीकमा युवा प्रतिभा आकर्षित हुनुको अर्को कारण उच्च पारिश्रमिक र स्वतन्त्र कार्यसंस्कृति हो, जुन अन्य ठूला प्रविधि कम्पनीहरूमा भेट्न कठिन छ । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
मलेसियाको अर्थतन्त्र ५.१ प्रतिशतले बढ्यो
काठमाडौं । मलेसियाली केन्द्रिय बैंकले २०२४ मा देशको अर्थतन्त्र ५.१ प्रतिशतले बढेको बताएको छ । जसको कारण घरेलु मागमा निरन्तर विस्तार र निर्यातमा सुधार आएको छ । बैंक नेगारा मलेसियाले घरेलु मोर्चामा, वृद्धि मुख्यतया बलियो घरेलु खर्च, अनुकुल श्रम बजार अवस्था, घरपरिवारलाई सहयोग गर्ने नीतिगत उपायहरू र स्वस्थ घरेलु ब्यालेन्स पानाहरू प्रतिबिम्बित गरेर सञ्चालित भएको हो । यसका साथै बलियो लगानी स्वीकृति र निजी र सार्वजनिक क्षेत्रहरूद्वारा बहु–वर्षीय परियोजनाहरूको थप प्रगति, जसमा राष्ट्रिय गुरुयोजनाहरू अन्तर्गत उत्प्रेरक पहलहरू समावेश छन् । लगानी वृद्धिलाई थप प्रोत्साहन प्रदान गरेको छ ।
टोरन्टो एयरपोर्टमा विमान दुर्घटना : चालक दलसहित सबै यात्री सुरक्षित
काठमाडौं । क्यानडाको टोरन्टो पियर्सन एयरपोर्टमा भएको विमान दुर्घटनामा चालक दलसहित सबै यात्रीहरू सुरक्षित रहेका छन् । यो जानकारी ग्रेटर टोरन्टो एयरपोट्र्स अथोरिटी की प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डेबोराह फ्लिन्टले दिएकी हुन् । उनी भन्छिन्, ‘हामीलाई धेरै खुसी लागेको छ कि दुर्घटनाका बाबजुद कुनै यात्रुको ज्यान गएको छैन । यात्रुहरूलाई केही सामान्य चोट लागेको भए पनि अवस्था गम्भीर छैन ।’ आपतकालीन सेवाहरूका अनुसार दुर्घटनामा एक बच्चा र दुई वयस्क गम्भीर रूपमा घाइते भएका छन् । टोरन्टो पियर्सन एयरपोर्टका अनुसार डेल्टा एयरलाइन्सको विमान मिनियापोलिसबाट आइरहेको थियो । विमानमा ८० जना सवार थिए, जसमा ७६ जना यात्री र ४ जना चालक दलका सदस्य थिए । दुर्घटनापछि कुल १८ यात्रुलाई अस्पताल लगिएको छ । अमेरिकी संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) का अनुसार डेल्टा एयरलाइन्सको उडान संख्या ४८१९ ल्यान्डिङको क्रममा स्थानीय समय अनुसार दिउँसो २ः४५ बजे पल्टिएको थियो । यो विमान डेल्टा एयरलाइन्सको सहायक कम्पनी ‘एन्डेभर एयर’ द्वारा सञ्चालित गरिएको थियो ।
