लेजरलाइटको सीधा प्रभावले निगमको जहाजलाई चुनौती, काठमाडौं भित्रिसकेकोले सकुशल अवतरण
काठामाडौं ७, भदौ । नेपाल वायुसेवा निगमको जहाज शुक्रबार काठमाडौं विमानस्थल नजिक आइपुगेपछि लेजरलाईको सीधा प्रभावले अवतरणै चुनौति दियो । जहाजको ककपीट (चालक दल भएकै ठाँउमा) सीधा लेजरलाइट परेका कारण जहाजल अवतरणमै चुनौति दिएको समाचार आजको कान्तिपुरमार्फत सार्वजनिक भएको छ । गत शुक्रबार बैंककबाट फर्किंदै गरेको नेपाल वायुसेवा निगमको एयरबस ए–३२० विमान काठमाडौं भित्र छिरिसकेको थियो । साँझको बेला अँध्यारो उपत्यकाभित्र आइसकेको जहाज ठैंचु नाघेर हात्तिवनमाथिको आकासमा भएको थियो । त्यहीबेला ककपिटमा विपरित दिशा जडीबुटीबाट विकिरण उत्सर्जन गर्ने लेजर लाइटले ककपिटमा आक्रमण गर्यो । १ सय ४० यात्रु बोकेर आइरहेको विमानलाई अवतरण गराउन खोजिरहेका क्याप्टेनका आँखामा असर पर्यो । उनीहरु झस्किए । नेपाली आकासमा पाइलटहरुले यस्तो अवस्था यसअघि कहिल्यै ब्यहोरेका थिएनन् । विदेशी मुलुकमा बेलाबेला भइरहने यस्तो समस्या नेपाली पाइलटले गत शुक्रबार पहिलोपटक फेस गरे । लेजरलाइटले उत्सर्जन गरेको हरियो चुम्बिकय विकिरणले ककपिटको कमाण्ड सम्हालिरहेका चालकदलको आँखामै हानेपछि अप्ठ्यारो अवस्था पैदा भयो । धन्न त्यो विमानको कोपाइलट सिटमा बसेका चालकले यसबारे पूर्व जानकारी र अध्ययन गरेकाले सावधानी अपनाइ हाले । क्याप्टेनलाई तत्कालै विमानस्थल बाहिरबाट कुनै अपराधिक मानसिकता भएकाले लेजर लाइट हानेको हुन सक्ने ब्रिफिङ्ग गर्दै उनले विमानलाई ओभरसुट वा गो–अराउन्ड दायाँबाया मोड्ने कार्य गराएनन् । १६ सय मिटर हाराहारी उचाईबाट बिस्तारै डिसेन्ड झर्दै गरेको विमान हात्तिवन, इमाडोल कटाउदै जडीबुटीतर्फ आयो । लेजरलाइट ककपिटमा परीनै रह्यो । स्रोतका अनुसार त्यो लेजरलाइटले करिब ४० सेकेन्डसम्म ककपिटमा पाइलटलाई हानि पुर्यायो । जब विमान विमानस्थलको रेखाभित्र पस्यो अनि मात्रै लेजरलाइटको आक्रमण हट्यो । चालकदलले विमानलाई सेफ ल्याण्डिङ्ग गरीसकेपछि एयरट्राफिकलाई ग्राउण्डबाट खबर गरे । तत्काललै नेपाल वायु सेवा निगमका चालकदलले यस्तो गतिविधिले जहाज दुर्घटनामा पर्न सक्ने खतरा औल्याउँदै तत्कालै त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा लिखित उजुरी हाले । यतिले मात्रै नपुगेर सोमबार पनि निगमकातर्फबाट घटनाबारे विस्तृत प्रतिवेदन पनि प्राधिकरणलाई दिइएको छ ।
तीन वायुसेवाको उडान बन्द, ६ वटा जहाज ग्राउण्डेड
काठमाडौं, ६ भदौ । नेपालका चल्तीका तीन वटा वायुसेवाको उडान बन्द भएको छ । दुईवटा वायुसेवाको उडान संचालन अनुमति (एओसी) खारेज भएको छ भने एउटा वायुसेवाको एओसी भएर पनि जहाज नहुँदा उडान हुन सकेको छैन ।| नियमति उडानको आन्तरिक वायुसेवा सिम्रिक एयरलाइन्ससँग उडानयोग्य चारवटा जहाज भएपनि एओसी नवीकरण नभएको कारण एक सातादेखि उडान बन्द छ । सिंगल इन्जिनका अन्य दुईवटा वायुसेवा मकालु एयर र एयर काष्टमण्डपको पनि उडान संचालन हुन सकेको छैन । यी दुई सिंगल इन्जिनका दुबै वायुसेवाको एकएक जहाज दुर्घटना भएपछि बाँकी जहाज ग्राउण्डेड भएका हुन् । नियमति उडानको सिम्रिक एयरलाइन्सले १५ महिनादेखि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयबाट उडान इजाजतपत्र (लाइसेन्स) नवीकरण नगराएका कारण गत साउन ३१ गते आइतबारदेखि उडान बन्द छ । यो वायुसेवाको १५ महिनासम्म अनुमति नवीकरण नभएपछि चलिरहेकै वायुसेवा भएपनि अनुमति खारेजीमा पुगेको हो । पर्यटन मन्त्रालयका सचिव प्रेमकुमार राईले मन्त्रालयले दिएको चार वर्षको अनुमतिपत्रलाई सिम्रिकले १५ महिनाको समय दिदाँसम्म नवीकरण गरेन । चार वर्षे इजाजतको म्याद सकिएको एक वर्षसम्म नवीकरण नभए स्वतः खारेजीमा जाने नियम रहेको उनले बताए । सिम्रिकलाई पछिल्लो पटक तीन महिनाको समय दिइसकेको र सो समयमा पनि अनुमति नवीकरण नगरेका कारण स्वतः खारेजमा गएको तर्क राईले संचार माध्यमार्फत दिएका छन् । सिम्रिकले भने भूकम्प र नाकाबन्दीका कारण समयमा नै नवीकरण गर्न नभ्याएको र मानवीय त्रुटिका कारण नवीकरण फेल हुँदा उडान नै बन्द गर्नुपरेको बताएको छ । यो वायुसेवाले पर्यटन सचिव स्तरबाट आवश्यक पहल नभएका कारण एक पटककालागि भन्दै मन्त्रिपरिषद्सम्म नै आफ्नो इजाजत नवीकरणको फाइल अगाडि बढाउन लगाएको छ । एयरलाइन्सको अनुमति खारेजी प्रकृयामा गएकोले र पर्यटन मन्त्री नियुक्त नभएकोले पनि सिम्रिकको काम पर्यटन मन्त्रालयबाट हुन नसकेको मन्त्रालय स्रोतको भनाइ । मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार मन्त्रीपरिषद्ले मात्रै लाइसेन्स नविकरण गर्न सक्छ, अन्यथा सिम्रिक एयरले नयाँ वायुसेवाकै प्रकृयामा नयाँ अनुमति लिनुपर्छ । नयाँ वायुसेवाको लाइसेन्स लिनु पर्दा २० करोड रुपैयाँको चुक्ता पूँजी, २० लाख रुपैयाँ बैंक ग्यारेन्टी, १० हजार निवेदन शुल्क, हरेक उडान रुटको लागि ३० हजार रुपैयाँसहित आवेदन दिनुपर्ने पनि मन्त्रालयको भनाई छ । समस्यामै परेको वायुसेवालाई उद्धार गरेर सिम्रिक सुरु सिम्रिक एयरलाइन्सका अध्यक्ष क्याप्टेन रामेश्वर थापाले घरजग्गाबाट डुब्न लागेको राजेद्र शाक्यको गुण एयरलाइन्सलाई किनेर सिम्रिक एयरलाइन्स बनाएका हुन । चार वर्ष अगाडि घरजग्गा कारोबारबाट आर्थिक समस्यामा परेपछि शाक्यको ऋण स्वाप गरेर (सकारेर) थापाले गुण एयरलाइन्स लिएका हुन । गुणमा त्यतिबेला दुई वटा वायुसेवा थियो । गुणले घरजग्गा समस्याकै कारण एउटा जहाज बेचेर दुईवटा बाँकी बनाएपछि सिम्रिकले किनेको हो । गुणको ७५ प्रतिशत शेयर लिएर संचालन सुरु गरेको सिम्रिकले तीन वर्ष अगाडि मात्रै अग्नि एयरका जहाज पनि संचालन गर्न थालेका हुन । घरजग्गा कारोबारबाटै समस्यामा परेको सुधिर बस्नेतको वायुसेवा अग्नि बन्द भएपछि सिम्रिकले संचालन गरेको हो । अग्निका पाँचवटा जहाज भएपनि सिम्रिकले दुईवटा मात्रै आवश्यक मर्मत गरेर उडाएको थियो । हाल दुईवटै सिम्रिकले आफ्नो बनाइसकेको छ । सिम्रिक एयरलाइन्स संचालन गर्नु पहिले थापाको सिम्रिक एयर नामको हेलिकोप्टर कम्पनी रहेको थियो । यो अहिले पनि संचालनमै छ । डेढ दशकदेखि हेलिकोप्टर संचलान गरिररहेका थापाले यो हेलिकोप्टर संचालनको सुरुवात पनि तत्कालिन कर्णाली एयरको हेलिकोप्टर किनेर उड्डयन क्षेत्रको व्यवसाय सुरु गरेका हुन । कर्णाली एयर आर्थिक समस्यामा परेपछि थापाले नै उद्दार गरेका हुन । हेलिकोप्टर र एयरलाइन्सको सुरुवात नै अरुलाई अप्ठारो पर्दा उद्दार गरेर भएको भएपनि अहिले मानवीय त्रुटि र हेलचेक्राइका कारण थापाको वायुसेवा सिम्रिकको उडान बन्द भएको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका एक उच्च अधिकारीले बताए । मकालुसँग जहाज अभाव र काष्टमण्डपको अनुमति रद्द सिंगल इन्जिनको वायुसेवा मकालुको एउटा जहाज गत साउन २० गते दुर्घटना भएपनि यो वायुसेवासँग एउटा मात्रै जहाज रहेको छ । यो एउटा जहाज पनि प्राविधिक समस्याका कारण बिग्रिएर थन्किएकोले एक महिनादेखि नै उडानमा छैन । काष्टमण्डप एयरको पनि गत फागुनमा एउटा जहाज दुर्घटना परेपछि अर्को एउटा बिग्रिएर थन्किएको थियो । काष्टमण्डपको फागुनमा भएको जहाज दुर्घटनाको नेपला नागरिक उड्डयन प्राधिकरणल आवश्यक जाँच गर्दा उडान मापदण्ड पूरा नगरेको पाइएकोले भएको अर्को एउटालाई पनि उड्न निदएको छैन । प्राधिकरणका अनुसार प्राधिकरणले यो वायुसेवाको सुरक्षाकै लागि उडान अनुमति रद्द गरेको हो । आवश्यक मापदण्ड पूरा गरेर आएको अवस्थामा उडान अनुमति नवीकरण हुनसक्ने प्राधिकरण स्रोतको भनाइ छ ।
श्रम भिसामा नेपाल आउँने विदेशी बढ्दै, दिनहुँ एक हजार भन्दा बढिले माग्छन श्रम स्वीकृति
काठमाडौं ६, भदौ । नेपालमा नै श्रम भिसामा आउने विदेशी वर्षेनी हजार भन्दा बढी श्रम भिसामा आउने गरेका छन । कामको खोजिमा नेपाली बाहिरिरअध्यागमन विभागमा दिनहुँ एक न एक विदेशीले श्रम स्वीकृति मागिरहेको हुन्छ । यस्तो श्रम स्वीकृतिको माग गर्ने विदेशी दैनिक एक हजारभन्दा बढी हुने गरेको विभागले जानाकारी दिएको छ । देशमा अवसर नपाएर लाखौं नेपाली वैदेशिक रोजगारीका लागि बिभिन्न देशमा पुगेका छन् । तर, विश्वका बिभिन्न देशबाट बार्षिक एक हजारभन्दा धेरै विदेशी नेपालमा नै श्रम भिसा लिएर काम गर्न आउने गरेको विभागको तथ्यांकले देखाएको छ । अध्यागमन व्यवस्था विभागका अनुसार एक हजार तीन सय ९८ जना विदेशी नेपालमा कामदार भिसामा कार्यरत छन् । धेरैजसो हाइड्रोपावर र एनजिओमा कार्यरत हुने रहेको उल्लेख छ । केही उच्च तह र केही सामान्य किसिमको कामका लागि नेपालमा ‘वर्किङ भिसा’ लिएर बस्दै आएका छन् । ‘वर्किङ भिसा’मा काम गर्नेहरु धेरैजसो जलविद्युत र एनजिओ क्षेत्रमा छन् । नेपालमा आउने हरेक क्षेत्रका प्राविधिक जनशक्ति विदेशबाट ल्याउनुपर्दा पनि वर्किङ भिसामा नै आउने गरेका छन् । गृहमन्त्रालयको कार्यादेश र बिभिन्न मन्त्रालयको सिफारिसका आधारमा ‘वर्किङ भिसा’ दिने गरेको अध्यागमन विभागका महानिर्देशक केदार न्यौपानेले बताए । उनका अनसार तीन हजारभन्दा धेरै विदेशी नेपालमा व्यावसायमा छन् । आर्थिक वर्ष ०७२र७३मा तीन हजार एक सय ७८ विदेशीले नेपालमा व्यावसाय गर्न भिसा लिएका छन् । नेपालमा व्यावसाय गर्नेमध्य सबैभन्दा धेरै चिनियाँ छन् । चिनियाँपछि कोरियन र जापानी छन् । नेपाली भारत जाँदा र भारतीय पनि नेपाल आउँदा भने भिसा लिनु नपर्ने व्यवस्था छ । नेपालमा अध्ययन गर्न आएका विदेशी विद्यार्थी एकहजार नौ सय ११ छन् । मेडिकल र भाषा पढ्न विदेशीहरु नेपाल आउने गरेका छन् । त्यसैगरी ४२ जना विदेशी नेपालमा आवासीय भिसा लिएर बसेका छन् । आवासीय भिसा लिएर जति वर्ष पनि बस्न पाइन्छ । त्यसका लागि आर्थिक स्रोत देखाउनुपर्ने हुन्छ । नेपालमा पर्यटन भिसामा आएर गैरपर्यटकीय गतिविधि बढ्न थालेको समाचार आएपछि अध्यगमनले विदेशी नागरिकले नेपाल आँउदा प्रयोग गर्ने भिसा विजनेश, पर्यटन, वर्किङलगायतका हुने जानकारी दिएको हो ।
