एक महिना अघि नै सुरु भयो रानाथारू समुदायको होली
काठमाडौं । अन्य समुदायको भन्दा पृथक तरिकाले मनाउने रानाथारू समुदायको होली माघ पूर्णिमादेखि सुरु भएको छ । यो समुदायमा माघ महिनाको पूर्णिमाको दिन होलीको प्रतीक पुतला स्थापना गरी होलीको सुरुआत गरिन्छ । यस दिन दाजुभाइहरू गुइँठा, काठदाउरा, तोरीको सुकेको डाँठ एकै ठाउँमा थुपार्छन् । गाउँको चौकीदारले घरघरबाट ल्याएको पूजा सामग्रीसहित यसरी होली राख्ने परमपरागत चलनलाई रानाथारू भाषामा ‘होरी धरन’ भनिन्छ । यसको उद्देश्य होलीलाई मथुराबाट आफ्नो गाउँसम्म बोलाउने वा निमन्त्रणा गर्ने हो भन्ने जनविश्वास रहेको जानकारहरू बताउँछन् । यसरी होलीको प्रतीक स्थापना गर्ने काम गरिसकेपछि उपस्थित सबै मिलेर ढोल बजाउने, गीत गाउँदै नाच्ने प्रचलन रहिआएको छ । रानाथारूहरूमा होलीको प्रतीक स्थापना गरेको दिनदेखि एक महिना अर्थात् फागुन महिनाको पूर्णिमाको दिनसम्म खेलिने होलीलाई जिउँदो होली भनिन्छ । प्रायः दैनिकजसो बेलुकीको खाना खाइसकेपछि गाउँको कुनै एक घरमा जम्मा भई सबै दाजुभाइ, दिदीबहिनीहरू मिलेर अबेर रातसम्म जिउँदो होली खेल्ने चलन रहेको कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिका–४ असैनाका धनबहादुर रानाले बताए । ‘माघ पूर्णिमादेखि हरेक दिन बेलुकी खाना खाएर होली खेल्छौं, यसलाई जिउँदो होली भनिन्छ, फागुन महिनाको पूर्णिमापछिको आठ दिन मृत होली खेलिन्छ,’ उनले भने । उनले होली राना समुदायको महान् पर्व भएको बताए । रानाथारू समुदायमा दुई चरणमा होली पर्व मनाइने गरिन्छ । पहिलो चरणअन्तर्गत माघ पूर्णिमादेखि फागुन पूर्णिमासम्म जिउँदो होली मनाइन्छ भने त्यसपछिको आठ दिनको समय मृत होली मनाउने प्रचलन छ । फागु पूर्णिमापछि रानाथारू समुदायमा बल्ल रौनक छाउँछ । गाउँभरिका महिला पुरुष, वृद्धदेखि बालकसम्म सबैजना होलीमा रमाउँछन् । होली खेलेकै घरमा खाना खाने र रातभरि होली खेलेर रमाइलो गर्ने गरेको कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका–१९ का साहेव राना बताउँछन् । ‘हिजोदेखि हामीले होली खेल्न सुरु गरिसकेर फागुन पूर्णिमासम्म एक महिना हरेक राति होली हुन्छ, फाुगन पूर्णिमापछि दिनमा परम्परागत पहिरनमा होली खेल्छौँ त्यसलाई मृत होली भनिन्छ,’ उनले भने । रानाथारू समुदायका जानकारहरूका अनुसार हिरण्यकश्यपुले विष्णु भगवान्का भक्त आफ्नो छोरा प्रह्लादलाई अग्निमा नजल्ने वरदान पाएकी आफ्नी बहिनी होलिकासँग आफ्नो काखमा राखेर जलाउने भनी आदेश दिएका थिए । प्रह्लादले पनि आफ्नो बुबाको कुरा नकाटी फुपू होलिकाको काखमा बसे । जब होलिकालाई आगो लगाइयो, त्यस समय होलिका जलेर राख भइन् भने प्रह्लादलाई अग्निले केही गर्न सकेन । त्यस दिनदेखि असत्यमाथि सत्यको विजय भयो भनेर होली पर्व रानाहरूले मनाउँछन् । होलीको गीतमार्फत मथुराबाट होली मगाउने प्रचलन रहेको छ । परम्परागतरूपमा मनाइँदै आएको होली १ महिना ८ दिनसम्म खेलिने भए पनि पछिल्लो समय यो समय छोटिँदै गएको वसन्ती रानाले बताए । ‘पहिलाको जस्तो रौनक अहिले हुँदैन बिस्तारै कम हुँदै गएको छ, युवाहरू कोही पढाइमा, कोही रोजगारीमा लागेका छन् होली जान्ने कम छन्,’ उनले भने । उनले फागुन पूर्णिमाको दिन होली दहनपछि आठ दिन मृत होली मनाउने बताए । होली दहन गरेको ठाउँमा चामल चढाएर सु–स्वास्थ्य र लामो आयुका लागि आशीर्वाद माग्ने चलन रहेको राना बताउँछन् । महिलाहरूले घगरिया, अङिया, फतुई (सिक्काको माला) र पुरुषले घगिया पहाना, तुल फेरा (परम्परागत पहिरन) लगाएर रातभरि होली खेल्ने प्रचलन छ । पछिल्लो समय डिस्को डिजेमा मात्रै सीमित हुने र होली खेल्ने समय पनि छोटिँदै गएकोप्रति पाका पुस्ताले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । रासस
मन्त्रीको गाडी ट्राफिक कारवाहीमा, ड्राइभरले तिरे हजार रुपैयाँ जरिवाना
काठमाडौं । काठमाडौंको पेप्सीकाेलास्थित सडकमा पार्किङ गरि राखिएको मन्त्रीको गाडीको टायरमा ट्राफिक प्रहरीले ताला लगाई दियो । मन्त्रीको रंगिन नम्बर प्लेटको गाडीमा ट्राफिकले ह्वील लक गरिदिएपछि उक्त फोटो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भयो । कारमा सिट बेल्ट नलगाइ कानुन उल्लंगन गरेको भन्दै बेलायती प्रधानमन्त्री ऋषि सुनकलाई ट्राफिक प्रहरीले जरिवाना तिराएको समाचारले नेपाली समाजमा चर्चा पाइरहदा नेपालका मन्त्रीको गाडी पनि ट्राफिक कारवाहीमा परेको हो । तर ट्राफिक प्रहरीले भने मन्त्रीको इज्जत राख्न भन्दै गाडी धनी मन्त्रालय र सवार मन्त्रीको विवरण गोप्य राखेको थियो । बागमती प्रदेशमा दर्ता ००१झ०१३२ को गाडी वागमती प्रदेश सरकारको भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयको नाममा दर्ता रहेको यातायात कार्यालयको रेकर्ड फाइलमा उल्लेख छ । यो गाडीलाई ट्राफिक प्रहरीले शुक्रबार साँझ ह्विल लक गरिदिएको थियो । हाल यो गाडी भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री युवराज दुलालले चड्ने गरेका छन् । उनी काठमाडौं आउँदा उनको गाडी ट्राफिक कारवाहीमा परेको हो । पार्किङ निषेधित क्षेत्रमा नियम उल्लंघन गरेर पार्किङ गरिराखेको पाइएपछि मन्त्री चढ्ने गाडीलाई ड्युटीमा खटिएका ट्राफिक प्रहरीले ह्विल लक गरिदिएको काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक कार्यालयका प्रवक्ता प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक राजेन्द्रप्रसाद भट्टले बताए । ‘तोकिएको ठाउँमा मात्र गाडी पार्किङ गर्नुपर्ने नियम छ । यसविपरीत रोक्न नमिल्ने स्थानमा मन्त्रीको गाडी राखिएकाले ड्युटीमा खटिएका ट्राफिक प्रहरीले ह्विल लक गरिदिएका हुन्,’ उनले भने । ट्राफिक प्रहरीले गाडी चालकलाई १००० रुपैयाँ जरिवाना तिराएको छ । यसअघि ट्राफिक प्रहरीले तत्कालीन भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री रघुवीर महासेठ चढ्ने गरेको गाडी ट्राफिक प्रहरीको कारबाहीमा गरेको थियो । बानेश्वरस्थित फुटपाथमा रोकिराखेको अवस्थामा मन्त्री महासेठ चढ्ने गरेको बा २ झ ४८६२ नम्बरको झण्डावाला गाडी पनि कारबाहीमा परेको थियो ।
राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको प्रशिक्षकमा देशाई नियुक्त
काठमाडौं । नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) अन्तर्गतको मुख्य प्रशिक्षक छनोट समितिले राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा भारतीय प्रशिक्षक मोन्टी देशाईलाई नियुक्त गरेको छ । देशाई एक साताअघि नै नेपाल बोलाइएको थियो । खेलकुद मन्त्रालय र राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) ले स्वीकृत दिएपछि मात्र आज देशाईलाई नियुक्त गरेको क्यानले जनाएको छ । यसअघि देशाईले सन् २०१७ मा नेपाली यु-१९ टोलीको ब्याटिङ कन्सल्ट्यान्ट समालेका थियो । त्यसअघि उनले सन् २०१४ को आइसिसी टि ट्वान्टी विश्वकप छनोटको क्रममा राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको लागि काम गरेका थियो । त्यसैगरी देशाई पछिल्लो तीन वर्ष वेस्टइन्डिजमा ब्याटिङ प्रशिक्षकको रुपमा काम गरेका थियो । उनले सन् २०१९ देखि २०२२ को डिसेम्बरसम्म वेष्टइन्डिजमा काम गरेका थिए । यसअघि क्यानले मुख्य प्रशिक्षको लागि आवेदन खुला गरेको थियो । जसमा २४ जनाले प्रशिक्षकमा आवेदन दिएका थिए । त्यसमध्ये क्यानले अन्तिम चरणमा पाँच प्रशिक्षकको नाम सार्वजनिक गरी अन्तर्वार्ता लिएको थियो । यसअघि मुख्य प्रशिक्षक मनोज प्रभाकरले राजिनामा दिएपछि नेपाली टोली प्रशिक्षकविहीन भएको थियो । घरेलु मैदानमा आयोजना हुने आइसिसी पुरुष विश्वकप क्रिकेट लिग दुईअन्तर्गत त्रिकोणात्मक एकदिवसीय सिरिजको तयारीमा नेपाल रहेको छ । जसमा देशाईले नेपाली टोलीलाई प्रशिक्षण दिने छन् । नेपाल स्कटल्याण्ड र नामिबियाबीच हुने उक्त प्रतियोगितामा आगामी फागुन २ गतेदेखि सुरु हुनेछ । रासस
