देशको राजधानी इतिहासमै धेरै प्रदूषित, चैबिसै घण्टा स्वास्थ्य खतरामा
काठमाडौं । असोजयता उपत्यकाको प्रदूषण मात्रा पटक पटक राष्ट्रिय मापदण्डभन्दा धेरै माथि पुगेको छ । नेपाल सरकारले तोकेको मापदण्ड अनुसार उपत्यकाको हावामा पिएम २.५ को मात्रा ४० माइक्रोग्राम प्रतिघनमिटर हुनुपर्दछ । तर उपत्यकाको हावामा पार्टीकुलेट म्याटर९पिएम० २।५ को मात्रा २ सय माइक्रोग्राम प्रतिघनमिटर भन्दा माथि पुगेको तथ्याङ्क छ । औषतभन्दा प्रदूषण मात्र बढी (हानिकारक अवस्था) हुँदा सास फेर्नै सकस हुन्छ । पुस, माघ, फागुनको अधिकांश समयमा उपत्यकावासीले मापदण्डभन्दा पाँच गुणा बढीसम्म प्रदूषणको सकस भोग्नुपर्यो । नागरिक दैनिकबाट ।
अब जथाभावी बाटो काट्ने पैदलयात्रुलाई पनि कारवाही, दुई सय जरिवाना पैसा नभए रातभरी प्रहरी कठघरामा
काठमाडौ । काठमाडौं उपत्यकालाई ‘हर्न निषेधित क्षेत्र’ बनाउने अभियान सुरु गरेको ट्राफिक प्रहरीले अब जथाभावी बाटो काट्ने पैदलयात्रुलाई पनि कारबाही गर्ने तयारी भएको छ। महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखाले वैशाखको अन्तिमदेखि यो नियम लागू गर्न लागेको हो। नियम उल्लंघन गर्ने पैदलयात्रुलाई पनि कारबाही गर्ने तयारी भइरहेको महाशाखाका डिआइजी मिङमार लामाले जानकारी दिए। नियम लागू गर्ने तयारी अन्तिम चरणमा रहेको जनाउँदै उनले वैशाख मसान्तदेखि कार्यान्वयनमा आउन सक्ने बताए। जथाभावी बाटो काट्दा सडक दुर्घटना बढी हुने गरेकाले यो नियम लागू गर्न लागिएको ट्राफिक प्रहरीको भनाइ छ। ‘जथाभावी बाटो काट्नेका कारण उपत्यकामा ४० प्रतिशत मृत्यु हुने गरेको पाइएकाले सडक दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि यो नियम कार्यान्वयनमा ल्याउन लागिएको हो,’ डिआइजी लामाले भने। उपत्यकामा मोटरसाइकल तथा स्कुटी गरी ६ वर्षको अवधिमा १८ हजार आठ सय ९१ वटा दुर्घटना परेको छ। ती घटनामा मृत्यु हुनेमध्ये ४० प्रतिशत जथाभावी बाटो प्रयोग गर्ने रहेको डिआइजी लामाले बताए। सवारी तथा यातायात ऐन, २०४९ को १३६ महलमा भएको व्यवस्थाअनुसार उपत्यकामा यो ऐनको कार्यान्वयन गर्न लागिएको उनको भनाइ छ। ऐनमा पैदलयात्रुले फुटपाथको बाटो मात्र प्रयोग गर्नुपर्ने उल्लेख छ। फुटपाथ नभएको खण्डमा सडकको पेटीबाट हिँड्नुपर्ने नियममा व्यवस्था छ। नयाँ नियम लागू भएपछि अब पैदलयात्रुले निर्धारित ठाउँबाट मात्र हिँड्नुपर्ने हुन्छ। अबदेखि जेब्राको प्रयोग, ओभरहेड तथा तोकिएको बाटोबाट मात्रै पैदलयात्रुले हिँड्नुपर्नेछ। सो नियम उल्लंघन गर्ने पैदलयात्रुलाई पनि कारबाही हुने ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ। यो नियम उल्लंघन गर्ने पैदलयात्रुलाई दुई सय रुपैयाँ जरिवाना गरिने डिआइजी लामाले बताए। ‘पैसा नभएको खण्डमा उल्लंघनकर्ताले छुट भने पाउनेछैनन्,’ उनले भने, ‘उनीहरू त्यसको साटो रातभरि प्रहरी कठघरामा बस्नुपर्ने हुन्छ।’ पैदलयात्रुलाई यो नियमबारे जनचेतना दिइरहेको ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ। गत २८ चैतदेखि नै ट्राफिक प्रहरी सडकको पेटी खाली गर्ने अभियानमा लागेको र जनचेतनामूलक प्रचारप्रसार पनि भइरहेको लामाले बताए। १ वैशाखदेखि लागू भएको उपत्यका हर्न निषेधित क्षेत्र नियम प्रभावकारी भएको महानगरीय ट्राफिक प्रहरीको मूल्यांकन छ। नयाँ वर्षको पहिलो दिनदेखि यो नियम लागू भए पनि प्रहरीले भने दोस्रो दिनदेखि नियम उल्लंघन गर्नेलाई कारबाही गर्न थालेको हो। ट्राफिक प्रहरीले चेकजाँचका क्रममा दुई दिनमा दुई सयभन्दा बढीलाई कारबाही गरिएको डिआइजी लामाले बताए। यसैबीच, ‘उपत्यका हर्न निषेधित क्षेत्र’ भनेर झुन्ड्याइएको सातवटा आकाशेपुलका ब्यानर गायब भएको छ। सुन्धारा, एनएसी, रत्नापार्क, वीर अस्पताल, जमल, बागबजार र भद्रकाली चोकमा रहेको आकाशेपुलमा झुन्ड्याइएको ब्यानर गायब भएको महानगरपालिका कार्यालयका कार्यकारी अधिकृत ईश्वरराज पौडेलले बताए। नयाँ नियम लागू भएपछि पैदलयात्रुले जेब्राक्रस, ओभरहेड तथा तोकिएको बाटोबाट मात्रै हिँड्नुपर्नेछ। नियम उल्लंघन गर्ने पैदलयात्रुलाई दुई सय रुपैयाँ जरिवाना गरिने महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखाका डिआइजी मिङमार लामाले बताए। ‘पैसा नभएको खण्डमा पनि उल्लंघनकर्ताले छुट पाउने छैनन्,’ उनले भने, ‘उनीहरूले त्यसको साटो रातभरि प्रहरी कठघरामा बस्नुपर्ने हुन्छ।’ पैदलयात्रुलाई यो नियमबारे जनचेतना दिइरहेको ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ। गत २८ चैतदेखि नै ट्राफिक प्रहरी सडकको पेटी खाली गर्ने अभियानमा लागेको र जनचेतनामूलक प्रचारप्रसार पनि भइरहेको डिआइजी लामाले बताए। नयाँ पत्रिका दैनिकबाट ।
तीन वर्षपछि दुई अंकको आर्थिक वृद्धि हासिल गर्छौंः उपाध्यक्ष डा. श्रेष्ठ
काठमाडौं । राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. मीनबहादर श्रेष्ठले अबको तीन वर्षपछि नेपालले दुई अंकको आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्ने बताएका छन् । उपाध्यक्ष श्रेष्ठले नेपाल भ्रमणमा रहेको संयुक्त राष्ट्र संघका विभिन्न संस्थाहरुको संयुक्त कार्यकारी समितिको प्रतिनिधिमण्डलसँग राष्ट्रिय योजना आयोगको सचिवालयमा आइतबार आयोजित भेटमा उक्त विचार व्यक्त गरेका हुन् । “विगत एक दशकभन्दा धेरै समय नेपालको आर्थिक वृद्धिदर चार प्रतिशत भन्दा कम रहेको थियो । तर यस वर्ष मुलुकको आर्थिक वृद्धिदर ६ प्रतिशत हुने प्रक्षेपण गरिएको छ । अबको तीन वर्षपछि नेपालको आर्थिक वृद्धिदर दुई अंकको रहने छ,” उनले भने । बैशाखमा हुने स्थानीय तहको निर्वाचनपछि देश आर्थिक विकासको बाटोमा दू्रतस्तरमा अगाडि बढ्ने बताउँदै उनले स्थानीय तहको निर्वाचनपनि देशमा राजनितिक स्थिरता आउने बताए । “नेपालमा यही बैशाखमा स्थानीय तहको निर्वाचन हुँदैछ । स्थानीय तहको निर्वाचन मुलुकलाई विकासको नयाँ चरणमा डो¥याउने हामीले आशा गरेका छौं,” उनले भने । उक्त अवसरमा उपाध्यक्ष डा. श्रेष्ठले नेपालमा संयुक्त राष्ट्र संघको सहयोगको चर्चा गर्दै बदलिँदो परिस्थितिमा नेपाल सरकारले संयुक्त राष्ट्र संघलगायतका संघसंस्थाहरुबाट थप सहयोगको अपेक्षा गरेको समेत बताए । भेटका अवसरमा संयुक्त राष्ट्र संघका विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरु सम्मिलित उक्त प्रतिनिधिमण्डलले सहशा्रब्दी विकास लक्ष्य तथा दिगो विकास लक्ष्यमा नेपाल सरकारले देखाएको प्रतिवद्धताप्रति नेपाल सरकारलाई धन्यवाद दिनुका साथै बदलिँदो परिस्थितिमा नेपाल सरकारको अपेक्षाबारे पनि चासो राखेका थिए । साताव्यापी नेपाल भ्रमणमा रहेको उक्त प्रतिनिधिमण्डलले प्रधान मन्त्री, परराष्ट्र मन्त्री, पुनर्निर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीसँग पनि भेट गर्ने कार्यक्रम रहेको छ । भेटमा राष्ट्रिय योजना आयोगका सहसचिब लालशंकर घिमिरे तथा संयुक्त राष्ट्र संघका नेपालस्थित कार्यालयका प्रतिनिधिहरुको समेत उपस्थिति रहेको थियो ।
वीर अस्पतालले अक्सिजन उत्पादन गर्ने, दुई करोड ६६ लाखमा अक्सिजन जेनेरेटर प्लान्ट खरिद
काठमाडौं । लामो समयको प्रयासपछि वीर अस्पतालले अक्सिजन उत्पादन गर्ने मेसिन (अक्सिजन जेनेरेटर प्लान्ट) खरिद गरेको छ । एक ठाउँबाट अन्य स्थानमा सजिलै सार्न सक्ने गरी कन्टेनरमा सबै उपकरण जडान भएको उक्त मेसिन रु दुई करोड ६६ लाखमा अस्पतालले खरिद गरेको हो । अस्पतालका निर्देशक डा भूपेन्द्र बस्नेतले अन्य अस्पतालमा एक स्थानमा राखेपछि अन्यत्र सार्न नमिल्ने मेसिन भएको तर वीरमा ल्याइएको मेसिन भने आवश्यक परेमा अन्यत्र पनि सहज रुपमा सार्न मिल्ने पहिलो कन्टेनर मेसिन भएको जानकारी दिए । मेसिन ल्याएपछि अस्पतालमा अक्सिजनको अभाव नहुने, सेवा पनि छिटो हुने उनले बताए । वीर अस्पतालमा दैनिक करिब एक सय सिलिन्डर अक्सिजन खपत हुने गरेको छ । त्यसका लागि प्रत्येक महिना रु १८ लाखसम्म खर्च हुने गरेको अस्पतालले जनाएको छ । “अब अस्पतालले आफै अक्सिजन प्लान्ट जडान गर्छ, यो प्लान्ट सुरु भएपछि वार्षिक रु एक करोडसम्म बचत हुन्छ,” निर्देशक डा बस्नेतले भने– “यो मेसिन प्रत्येक दिन १५१ सिलिन्डरसम्म अक्सिजन उत्पादन गर्ने क्षमता राख्दछ ।” अस्पतालमा खपत भई बाँकी रहेका अक्सिजन सिलिन्डर बिक्री गर्न पनि सकिन्छ अस्पतालका प्रमुख प्राविधिक सुनिल श्रेष्ठले भने “अस्पतालकै अगाडि राखिएको मेसिन जडित कन्टेनरको अहिले प्राविधिक काम भइरहेकाले अबको हप्ता दिनमा यो सञ्चालनमा आउँछ ।” रासस
तल्लो तादी जलविद्युत् आयोजनाको शिलन्यास, दुई वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न हुने
नुवाकोट । पाँच मेगावाट क्षमताको तल्लो तादी जलविद्युत् आयोजनाको आइतबार शिलान्यास गरिएको छ । बुद्धभूमि हाइड्रोपावर कम्पनी प्रालिले निर्माण गर्न लागेको उक्त आयोजनाको बाँधस्थल बालकुमारीको सिम्लेमा ज्येष्ठ नागरिक द्रोणप्रसाद खतिवडा, जयकुमार खड्का र दासलाल श्रेष्ठले संयुक्तरुपमा शिलन्यास गरे । दुई वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न हुने उक्त आयोजना निर्माणमा ९८ करोड रुपैयाँ लगानी लाग्ने प्राराम्भिक अनुमान गरिएको कम्पनीका अध्यक्ष पूर्णलाल श्रेष्ठले जानकारी दिए । आयोजना निर्माणमा कम्पनीको ३५ प्रतिशत र सिद्धार्थ बैंकको नेतृत्वमा विभिन्न पाँच बैंकको ६५ प्रतिशत लगानी रहेको छ । आयोजनाबाट उत्पादित बिजुली समुन्द्रटार–त्रिशूली–३ बी हब १३२ केभी प्रशारण लाइनमार्फत केन्द्रीय प्रशारणमा जोड्ने कम्पनीले जनाएको छ । बालकुमारीको सिम्लेमा बाँध बनाएर दुई हजार ८०० मि पाइपलाइनमार्फत थप्रेकको नौटारीमा विद्युत् उत्पादन गृह बनाइनेछ । रासस
राष्ट्रपति भारत भ्रमणमा जाने र आउने दुबै दिन सार्वजनिक बिदा दिने सरकारको निर्णय
काठमाडौं । सरकारले राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी भारत भ्रमणमा जाने र आउने दुबै दिन सार्बजनिक बिदा दिएको छ । भण्डारी सोमबार (भोली) भारत भ्रमणमा जाने भएकी छन् । मन्त्रिपरिषदको आइतबार बसेको बैठकले सोमबार र शुक्रबार दुबैदिन बिदा दिने निर्णय गरेको हो । राष्ट्रपति भण्डारीको सोमबारदेखि हुन लागेको भारतको पाँच दिने राजकीय भ्रमणबाट दुई देशबीचको सदियौँदेखिको आपसी सम्बन्ध थप मजबुत बन्ने अपेक्षा गरिएको छ । नेपालमा नयाँ संविधान जारी भएपछि राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी सम्हाल्न पुगेका भण्डारीको आफ्ना भारतीय समकक्षी प्रणव मुखर्जीको औपचारिक निमन्त्रणामा छिमेकी मुलुक भारतको पहिलोचोटि भ्रमण हुन लागेको हो । परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार भ्रमणका क्रममा राष्ट्रपति भण्डारीले भारतीय समकक्षी मुखर्जी, उपराष्ट्रपति हमिद अन्सारी र प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग शिष्टाचार भेट गर्ने भएकी छन् । यस्तै, राष्ट्रपतिले अन्य भारतीय उच्च अधिकारीसँग पनि छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गर्ने छिन् । राष्ट्रपति भण्डारी भारतमा हुने विभिन्न स्वागत समारोहमा सहभागी हुनेका साथै भ्रमणका क्रममा गुजरात र उडिसा राज्य पनि पुग्ने कार्यक्रम छ । यसअघि राष्ट्रपति भण्डारीको औपचारिक निमन्त्रणामा भारतका राष्ट्रपति मुखर्जीले गत कात्तिक २७ देखि २९ गतेसम्म नेपालको भ्रमण गरेका थिए । नेपाल गणतन्त्रात्मक मुलुक भएपछि पहिलो पटक छिमेकी राष्ट्र भारतबाट राष्ट्रपति मुखर्जीको नेपाल भ्रमण भएको हो । यसअघि भारतीय राष्ट्रपति केआर नारायननले विसं २०५५ जेठ १४ गते नेपाल भ्रमण गरेका थिए । राष्ट्रपति भण्डारी शुक्रबार स्वेदश फर्कने कार्यक्रम रहेको छ । सो दिन पनि सरकारले सार्वजनिक विदा हुनेछ ।
लुम्बिनी जनरलले हकप्रद निष्कासन गर्ने, अनुमतिका लागि पुग्यो धितोपत्र बोर्ड
काठमाडौं । लुम्बिनी जनरल इन्स्यारेन्स कम्पनीले सेयरधनीलाई १०० प्रतिशत हकप्रद निष्कासन गर्ने भएको छ । सो प्रयोजनको लागि अनुमति माग्न कम्पनी नेपाल धितोपत्र बोर्ड पुगेको छ । कम्पनीले अंकित मूल्य १०० रुपैयाँको ३९ लाख कित्ता सेयर निष्कासन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको हो । कम्पनीले चैत २० गते धितोपत्र बोर्डमा निवेदन दिएर सिबीआएल क्यापिटल मार्फत ३९ करोड लाख रुपैयाँ बराबरको हकप्रद जारी गर्न अनुमति मागेको हो ।
ठूला दातामा भारत र चीन परेनन्, यी हुन नेपाललाई धेरै सहयोग गर्ने १० दाता
काठमाडौं । भनिन्छ छिमेकी भनेको मर्दाका मलामी र पर्दाका जन्ती हुन् । तर नेपालका दुई ठूला छिमेकी राष्ट्र भारत र चीन भने नेपाललाई सघाउने ठूला दाताहरुमा पर्दैनन् । अर्थ मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको आर्थिक बर्ष २०७२/७३ सालको वैदेशिक सहयोगीमा भारत र चीन दुबै नपरेका हुन् । गत आर्थिक बर्षमा नेपालको विकासमा साँझेदारीसहित सहयोग गर्ने ठुला ५ दातृ निकायमा विश्व बैंक, एसियाली विकास बैंक, अमेरिकी सहयोग नियोग(युएसएड), संयुक्त राष्ट्र संघ समुह र बेलायत पर्छन् । गत आवमा विश्व बैंकले नेपालको विकासमा २४३ दशमलब ६९ मिलियन अमेरिकी डलर उपलब्ध गराएको थियो भने एसियाली विकास बैंकले ११८ दशमलब ९३ मिलियन अमेरिकी डलर सहयोग गरेको हो । त्यस्तै, संयुक्त राष्ट्र संघ समुहले ११३ दशमलब ५७ मिलियन अमेरिकी डलर र बेलायतले ८९ दशमलब ४ मिलियन अमेरिकी डलर सहयोग गरेका हुन् । नेपाललाई ४५ दशमलब ९१ मिलियन अमेरिकी डलर सहयोग गरेको जापान छैठौं नम्बरमा छ भने ३६ दशमलब ९८ मिलियन डलर सहयोग गरेर स्विजरल्याण्ड सातौं स्थान ओगटेको छ । भारत भने जम्मा ३५ दशमलब ७६ मिलियन डलर सहयोग गरेर आठौं स्थानमा खुम्चिएको छ । नौं नम्बरमा रहेको नर्वेले ३५ दशमलब ५३ मिलियन डलर सहयोग गरेको छ भने दशौं नम्बरमा परेको चीनले जम्मा ३५ दशमलब ३६ मिलियन अमेरिकी डलर मात्रै सहयोग गरेको छ । फरक फरक प्राथमिकता ? विश्व बैंक र एसियाली विकास बैंकले क्रमशः ६५ दशमलब ७६ र ४२ दशमलब ३४ मिलियन अमेरिकी डलर सहयोग उर्जामा गरेका छन् । उता, अमेरिकाले भने स्वास्थ्य क्षेत्रमा बढि सहयोग गरेको छ । गत आवमा अमेरिकाले ४२ दशमलब ३२ मिलियन अमेरिकी डलर सहयोग स्वास्थ्य क्षेत्रमा लगाएको देखिन्छ । संयुक्त राष्ट्र संघ समुहले भने ३५ दशमलब १७ मिलियन डलर शान्ति तथा पुर्ननिर्माणमा लगाएको छ । बेलायतले भने सहयोगको ठुलो हिस्सा वातावरण, विज्ञान तथा प्रबिधीमा केन्द्रित गरेको छ । बेलायतले ३३ दशमलब ३० मिलियन अमेरिकी डलर वातावरण, विज्ञान तथा प्रबिधीमा लगाएको हो । कति आयो बजट प्रणालीमा ? अर्थ मन्त्रालयका अनुसार गत आवमा वैदेशिक सहयोग ५ दशमलब २२ प्रतिशत बढेको थियो । गत आवमा नेपालले एक अर्ब ७० करोड ४० लाख अमेरिकी डलर बैदेशिक सहयता पाएको थियो । सोमध्ये ५० प्रतिशत अनुदान थियो भने ३५ प्रतिशत ऋण र १५ प्रतिशत प्राबिधिक सहयोग थियो । सो रकममध्ये ६३ प्रतिशत मात्रै बजेट प्रणालीबाट आएको थियो । आर्थिक बर्ष २०७१/७२ सालमा कुल सहयोगको ६५ प्रतिशत बजेट प्रणालीबाट आएको थियो ।
