भारतमा खाद्यान्न महँगो, पेट्रोलियम सस्तो
काठमाडौं । भारतको आर्थिक वर्ष २०२३/२४ सकिको छ । महँगीका सन्दर्भमा यो बितेको वर्षले धेरै ठाउँमा जनतालाई राहत दिएको छ भने कतिपय ठाउँमा समस्या पनि दिएको छ । यी १२ महिना खाद्यान्न महँगीले जनताको समस्या बढायो भने पेट्रोल, डिजेल र ग्यासको मूल्यले जनताको समस्या घटायो पनि । यो अवधिमा कतिपय वस्तु महँगा र कतिपयको मूल्य घटेका छन् । गत वर्षको महँगी र मूल्यमा आएको गिरावटले बिहानको चियादेखि बेलुकीको खानासम्मको दैनिकीलाई पनि असर गरेको छ । महँगो भयो दूध र चिनी भारतका अधिकांश मानिस बिहानको चियाबाट आफ्नो दिन सुरुवात गर्छन् । यसलाई बनाउन सबैभन्दा बढी योगदान गर्ने दुई तत्व दूध र चिनी हुन् । गत वर्षको महँगीको असरबाट यी चियाका साथीहरू पनि उम्कन सकेनन् । गत आर्थिक वर्ष दूध र चिनी दुवैको मूल्य ३/३ रुपैयाँले बढ्यो । २०२३ अप्रिल १ मा दूधको मूल्य प्रतिलिटर ५६ रुपैयाँ रहेकोमा अहिले प्रतिलिटर ३ रुपैयाँले बढेर ५९ रुपैयाँ पुगेको छ । त्यस्तै, चिनीको मूल्य पनि प्रतिकिलो ४१ रुपैयाँबाट ३ रुपैयाँले बढेर ४४ रुपैयाँ पुगेको छ । व्यापारिक/घरेलु ग्यास सिलिन्डर सस्तो गत वर्ष पनि ग्यास सिलिन्डरको मूल्य बढेको भए चिया अझै महँगो हुन्थ्यो । तर, गत आर्थिक वर्ष व्यावसायिक तथा घरेलु ग्यास सिलिन्डरको मूल्य घटेपछि जनताले फाइदा उठाएका छन् । पछिल्लो १२ महिनामा घरेलु ग्यास सिलिन्डर पनि ३ सय रुपैयाँले सस्तो भएको छ । घरेलु ग्यास सिलिन्डरको मूल्य १ अप्रिल २०२३ मा १ हजार १ सय ३ रुपैयाँ रहेकोमा १ अप्रिल २०२४ मा ८ सय ३ रुपैयाँमा झरेको छ । त्यस्तै, १ अप्रिल २०२३ मा नयाँदिल्लीमा व्यावसायिक ग्यास सिलिन्डरको मूल्य २ हजार २८ रुपैयाँ थियो भने १ अप्रिल २०२४ मा देशको राजधानीमा व्यावसायिक ग्यास सिलिन्डरको मूल्य १ हजार ७ सय ९५ रुपैयाँमा झरेको छ। अर्थात्, एक वर्षमा व्यवसायिक ग्यास सिलिन्डरको मूल्य २ सय ३३ रुपैयाँले घटेको छ । सस्तो भयो पेट्रोल/डिजेल चियानास्ता खाएपछि सबैजना अफिस वा कामबाट बाहिरिनुपर्छ । यसका लागि अधिकांश मानिसले कार प्रयोग गर्छन् । यो कारको मूल्य अर्थात् पेट्रोल/डिजेलको मूल्यवृद्धिले गत वर्ष जनतालाई थोरै राहत दिएको छ । रुस(युक्रेन युद्धपछि सन् २०२२ मा पेट्रोल र डिजेलको मूल्यवृद्धिले जनतालाई निकै समस्यामा पारेको थियो । तर, २०२२ को मे महिनामा सरकारले अन्तःशुल्क घटाएर जनतालाई महँगो मूल्यबाट राहत दिने प्रयास गर्यो । यसपछि लामो समयसम्म पेट्रोल र डिजेलको मूल्य स्थिर रहे पनि गत आर्थिक वर्षको बिदाइअघि फेरि एकपटक जनताले पेट्रोल र डिजेलको मूल्यमा केही राहत पाएका छन् । १ अप्रिल २०२३ मा दिल्लीमा एक लिटर पेट्रोलको मूल्य ९६ रुपैयाँ थियो भने १ अप्रिल २०२४ मा देशको राजधानीमा पेट्रोलको मूल्य ९४ रुपैयाँ प्रतिलिटर थियो । गत अप्रिल १ मा पेट्रोलियम कम्पनीले पेट्रोलमा प्रतिलिटर २ रुपैयाँ र डिजेलको मूल्य २ रुपैयाँ घटाएको थियो । यसपछि दिल्लीमा डिजेलको मूल्य बढेर ८७ रुपैयाँ प्रतिलिटर पुगेको छ जहाँ १ अप्रिल २०२३ मा डिजेल ८९ रुपैयाँ प्रतिलिटरमा उपलब्ध थियो । महँगो भयो दाल र चामल सन् २०२३/२४ मा खाद्य महँगी बढेको वर्ष साबित भएको छ । यस अवधिमा तरकारीको मूल्यले पनि रेकर्ड तोड्न कुनै कसर बाँकी राखेन । यससँगै दाल र चामलको मूल्यवृद्धिले पनि जनतालाई समस्या पार्यो । अरहर दालको मूल्य १ अप्रिल २०२३ मा प्रतिकिलो १ सय १५ रुपैयाँ थियो, जुन ३१ मार्च २०२४ मा ३३ रुपैयाँले बढेर १ सय ४८ रुपैयाँ पुगेको थियो । यस अवधिमा दाल मिसाएर खाने चामलको मूल्य पनि बढेको छ । १ अप्रिल २०२३ मा चामलको मूल्य प्रतिकिलो ३९ रुपैयाँ रहेकोमा वर्षको अन्त्यसम्ममा बढेर ४४ रुपैयाँ पुगेको छ । यस्तै रोटीमा प्रयोग हुने पिठोको मूल्य पनि प्रतिकिलो ३४ रुपैयाँबाट २ रुपैयाँले बढेर ३६ रुपैयाँ पुगेको छ । महँगो आलु/टमाटर गत वर्ष आधारभूत दाल र चामल महँगो भए पनि हरेक तरकारीसँगै मिल्ने आलु र टमाटरको मूल्यले पनि पछिल्लो समय जनताको बजेट बिगारेको छ । गत वर्ष अगस्ट(सेप्टेम्बरमा पनि टमाटरको भाउ २ सय ५० रुपैयाँ प्रतिकिलो पुगेको थियो । तर, त्यसपछि टमाटरको मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ । १ अप्रिल २०२३ मा टमाटरको मूल्य २२ रुपैयाँ थियो, जुन अहिले बढेर प्रतिकिलो ३२ रुपैयाँ पुगेको छ, अर्थात् एक वर्षमा टमाटरको मूल्य प्रतिकिलो १० रुपैयाँले बढेको छ । त्यस्तै तरकारीको राजा मानिने आलु पनि गत वर्ष ५ रुपैयाँले महँगो भएको छ । १ अप्रिल २०२३ मा आलुको मूल्य १८ रुपैयाँ थियो, जुन अहिले बढेर २३ रुपैयाँ प्रतिकिलो पुगेको छ । एजेन्सी
दक्षिण एसियाको आर्थिक वृद्धिदर ६ प्रतिशत पुग्ने अनुमान
वासिङ्टन डीसी । विश्व बैङ्कले सन् २०२४ मा दक्षिण एसियाको आर्थिक वृद्धि दर ६ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको छ । मङ्गलबार जारी गरिएको पछिल्लो अपडेटमा सन् २३–२४ मा भारतको उत्पादन वृद्धि ७.५ प्रतिशत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । विश्व बैंकको प्रतिवेदनले दिगो विकासलाई कमजोर पार्ने खतरा रहेको र यस क्षेत्रको रोजगारी सिर्जना गर्ने र जलवायु सन्तुलन प्रतिक्रियामा बाधा पुग्न सक्ने औंल्याएको छ । दक्षिण एसियाका लागि बैंकका उपाध्यक्ष मार्टिन रेजरले ‘छोटो अवधिमा दक्षिण एसियाको वृद्धिको सम्भावना उज्ज्वल रहेको तर कमजोर वित्तीय स्थिति र बढ्दो जलवायु प्रभावले समस्या हुन सक्ने’ बताए । विकासलाई थप लचिलो बनाउन निजी लगानीलाई बढावा दिँदै रोजगारी वृद्धिलाई सुदृढ पार्न नीतिगत व्यवस्था गर्नु आवश्यक रहेको उनले बताए । प्रतिवेदनले पाकिस्तानको अर्थतन्त्र पनि सन् २०२४–२५ मा २.३ प्रतिशतले वृद्धि हुने अनुमान गरेको छ । यसैगरि श्रीलङ्कामा सन् २०२५ सम्ममा भण्डार, विप्रेषण र पर्यटनमा पुनःप्राप्तिका साथ उत्पादन वृद्धि २.५ प्रतिशतमा पुग्ने अनुमान गरिएको छ । बङ्गलादेशमा उच्च मुद्रास्फीति र व्यापार तथा विदेशी विनिमयमा प्रतिबन्धले आर्थिक गतिविधिलाई बाधा पुग्दा सन् २०२४–२५ मा ५.७ प्रतिशतले वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ । प्रतिवेदनले व्यापार खुलापन र वित्तमा पहुँच बढाउन, व्यापारिक वातावरण र संस्थाहरूमा सुधार, वित्तीय क्षेत्रका प्रतिबन्धहरू हटाउन, शिक्षामा सुधार, र महिलाको आर्थिक गतिविधिमा प्रतिबन्धहरू हटाउने जस्ता दृढ विकासलाई प्रोत्साहित गरि रोजगारीलाई बढावा दिन विभिन्न नीतिहरू सिफारिस गरेको छ । यी उपायहरूले विकास र उत्पादकत्व बढाउन र जलवायु अनुकूलनमा सार्वजनिक लगानीका लागि ठाउँ खाली गर्न पनि मद्दत गर्ने विश्व बैंकले जनाएको छ । रासस
भियतनामले लाओसबाट ५ हजार मेगावाट विद्युत आयात गर्ने
हनोई । औद्योगिक विकासमा तीव्र प्रगति गरिरहेको भियतनामले लाओसबाट सन् २०३० सम्ममा पाँच हजार मेगावाट विद्युत आयात गर्ने जनाएको छ । भियतनामको राष्ट्रिय विद्युत विकास मार्गचित्रमा सन् २०२१–२०३० सम्ममा लाओसबाट विद्युत आयात गर्नेसम्बन्धी प्रस्ताव प्रस्तुत गरिएको छ । भियतनामी न्यूज एजेन्सीका अनुसार विद्युतको दर र उपयुक्त वातावरण सिर्जना भए भियतनामले आठ हजार मेगावाटसम्म विद्युत आयात गर्नेछ । पछिल्ला वर्षहरूमा भियतनामका मध्य र दक्षिणी क्षेत्रमा विद्युत माग तीव्ररूपमा बढेको छ । सन् २०३० सम्ममा भियतनामले हावा, बायोमास समेतका नवीकरणीय विधिबाट २९ हजार मेगावाट विद्युत उत्पादन गर्नेछ । साथै, फोहोर प्रशोधनबाट १ हजार १८२ मेगावाट र सर्वसाधारणका घरहरूमा जडान गरिएका सोलार प्यानलबाट १ हजार ८८ मेगावाट विद्युत उत्पादन पनि हुने गरेको छ । एजेन्सी
