सेवा : सूचना-प्रविधि

काठमाडौं । नागरिक लगानी कोषको विभिन्न भुक्तानीहरु नेपाल क्लियरिङ्ग हाउस (एनसीएचएल)का प्रणालीहरु मार्फत अनलाइन गरिने भएको छ । जसको लागि लगानी कोष उपदान कोष र लगानीकर्ता हिसाब योजनाको भुक्तानी अनलाईन मार्फत कुमारी बैंकमा रहेको आफ्नो खाताबाट लाभग्राहीहरुको बैंक खातामा सिधै भुक्तानी गर्न एनसीएचएलको नेशनल पेमेन्ट्स इन्टरफेस(एनपीआई) मा इन्डाइरेक्ट मेम्बरको रुपमा आवद्ध भएको छ । यस आवद्धतासँगै कोषले एनसीएचएलको एनसीएचएल आईपीएस तथा कनेक्ट आईपीएस प्रणालीहरु प्रयोग गरी सदस्य बैंक वित्तीय संस्थाहरुमा रहेका लाभग्राहीका खातामा सोझै भुक्तानी गर्न सक्नेछ । भुक्तानी प्राप्त गर्नका लागि लाभग्राहीले एक पटक आफ्नो खाताको विवरण कोषमा अद्यावधिक गराउनु पर्दछ । कोषले हालै आफ्नो नयाँ कोर सिस्टम लागू गरेको छ साथै एनपीआईमा आवद्ध भई भुक्तानी कारोबारहरु स्वचालित गर्ने आफ्नो योजनालाई थप अगाडि बढाएको छ । कोषले हालको लागी उपदान कोष र लगानीकर्ता हिसाब योजनाको भुक्तानी अनलाईन मार्फत सुरुवात गरेको छ भने क्रमश कोषले विभिन्न योजनाहरु अन्तर्गत व्यक्तिगत तथा संस्थाहरु मार्फत संकलन गर्ने भुक्तानी रकम पनि सोझै आफ्नो तोकिएको बैंक खातामा प्राप्त गर्नेछ । कर्माचारी बचत वृद्धि अवकाश कोषको (८० प्रतिशत) कर्जा भुक्तानी भने गत वर्षदेखि नै एनसीएचएलको कनेक्ट आईपीएस ईपेमेन्ट प्रणाली मार्फत अन्लाईन नै गरिँदै आएकोमा श्रावण मसान्त २०७७ सम्म कनेक्ट आईपीएस मार्फत ४४ करोड ७ लाख रुपैयाँ बराबरको ६ हजार ५ सयभन्दा बढी कर्जा भुक्तानीहरुको संकलन भैसकेको छ ।

पछिल्लो समय धेरैले मोबाइल डेटा प्रयोग गरी इन्टरनेट चलाउने गरेको पाइन्छ । मोबाइलबाट डेटाको प्रयोग गरी इन्टरनेट चलाउँदा धेरै पैसा खर्च हुन पनि सक्छ । तर, केही सामान्य सावधानी अपनाउने हो भने कम खर्चमा मोवाइल डेटा प्रयोग गरी इन्टरनेट चलाउन सकिन्छ । इन्टरनेट चलाउदा साधारणतया कुनैपनि प्याक एक्टिभ नगरिकन चलाउने हो भने त्यसबाट निकै पैसा कट्न सक्छ । किनभने डाटा प्याक नलिकन के चलाउने र कति चलाउने भन्ने कुनै टुंगो नहुँदा बढी पैसा खर्चनु पर्ने हुनसक्छ । तर, डाटा प्याक लिनु भएको छ भने यसले खपत कम गर्छ । किनकि प्याक लिनु भनेको एक हदसम्म सावधानी अपनाउनु हो । यसले पनि डेटाको खपतसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्छ । अब कुरा आयो डाटा प्याक लिदा पनि कसरी थोरै खर्चमा ईन्टरनेटको प्रयोग गर्ने भन्ने । किनभने डेटा प्याक लिएका ग्राहकहरुमा समेत ब्यालेन्स कति कट्यो भन्ने चिन्ता हुने गर्छ । सर्वप्रथम डेटाबाट इन्टरनेट चलाउने हो भने ठूला अपडेटहरु बन्द गर्नुपर्छ । अर्थात् गुगल प्ले अफ गर्नुपर्छ । आफूलाई ठ्याक्कै जे चाहिएको हो, त्यसमा डेटा प्याक केन्द्रित गर्न सक्नु पर्छ । आपूmलाई चाहिएको कुरामा मात्रै डेटा सेट गर्न सक्नु भनेको नै डेटा जोगाउनु हो । कतिपयले मैले थाहै नपाइकन यति पैसा कट्यो भन्नुहुन्छ । तर प्रयोग नभएको अवस्थामा डेटा प्याक कट्दैन । हुन्छ के भने, ग्राहकहरुले एक चिज खोल्न चाहनु भएको हुन्छ, सोही समयमा अर्को चिज पनि एक्टिभ भइदिएको हुन्छ । यसरी धेरै थोक खुल्दा डाटा प्याक सकिनु त सामान्य भइहाल्यो नि । कसलाई कति डाटाको आवश्यकता छ भन्ने कुरा पनि निकै महत्वपूर्ण कुरा हो । थोरै डेटा प्याक लिदा काम चल्ने अवस्थामा धेरै वा ठूल्ठूला प्याक लियौं भने त्यो पनि लस जस्तै हो । तर, महिनाभरको लागि डेटा प्याक चलाउन चाहनुहुन्छ भने सोही अनुसारका ठूला प्याक लिनुपर्ने हुन्छ । एक दिनको लागि मात्र चलाउँदा ‘वान जिबी पर डे’ काफी हुनसक्छ भने एक महिना चलाउदा मन्थ्ली डेटा प्याकहरु उपयोगी हुन सक्छन् । मोवाइलबाट डेटा प्याक आवश्यकताभन्दा बढी कट्नबाट रोक्न प्रावधिक ज्ञान नभए पनि सजिलै सकिन्छ । त्यसका लागि आफूले कतिको प्रयोग गर्ने भन्ने लिमिट सेट गर्न आवश्यक हुन्छ । लिमिट एन्डोइड एप तथा सेटिङ्गको सहायताबाट गर्न सकिन्छ । आफूलाई चाहिने डेटाको अधिकत लिमिट मोवाइलबाटै सेट गर्न मिल्छ । यसो गर्नाले आफूले तोकेको लिमिट भन्दा बढीको डेटा प्रयोग हुँदैन । नेटवर्कको अटोमेटिक डिसकनेक्सन नेटवर्कको अटोमेटिक डिसकनेक्सन मोवाइल डेटा बचाउने भरपर्दो उपाय हो । यो उपायको बारेमा धेरैलाई जानकारी नहुन सक्छ । उक्त उपायमा आफूले तोकेको लिमिटको डेटा पूरा भएको अवस्थामा नेटवर्ककको अटोमेटिक डिसकनेक्सन हुने गर्छ । यसको मतलब तपाईले आवश्यक ठानेर लिएको डेटा प्याकभन्दा बढी एक प्रतिशत पनि डेटा खपत हुने वा ब्यालेन्स काटिने सम्भावना रहदैन । अर्काे, व्याकग्राउण्डका डेटाहरु अफ गर्नु राम्रो हुन्छ । सेटिङ्ग मार्फत मोवाइलको उक्त व्याकग्राउण्डका डेटाको बारेमा जानकारी लिन सकिन्छ । डेटाबाट इन्टरनेट चलाएको समयमा मोवाइलमा रहेको वाईफाइको सिंग्नललाई बन्द गर्नु राम्रो हुन्छ । यस्तै, वाईफाइबाट इन्टरनेट चलाएको समयमा मोवाइल डेटा अन भए नभएको जाँच गर्नुपर्छ । यदी वाईफाई र मोवाइल डाटा दुवै अन भएको छ भने त्यस्तो अवस्थामा मोवाईल डाटा अफ गर्नुपर्छ । यदी एनटीसीको पोस्ट पेट सिमकार्ड प्रयोग गर्नु भएको छ भने एनटीसीको पोस्टपेड प्याकेज लिनु उपयुक्त हुन्छ । विद्यार्थी लक्षित इलर्निङ्ग प्याक विद्यार्थीहरुलाई मात्र लक्षित गरेर एनटीसीले इलर्निङ्ग प्याक संचालन गरिरहेको छ । विद्यार्थीहरुले उक्त इलर्निङ्ग प्याकको प्रयोग गर्दा अन्य प्याकको तुलनामा सस्तो तथा राम्रो हुन्छ । युट्युव चलाउदा के गर्ने ? युट्युव प्रयोग गर्ने ग्राहकहरुलाई लक्षित गरेर एनटीसीले ‘वान जिबी इन अ डे प्याक’ संचालन गरिरहेको छ । उक्त प्याक खरिद गर्न जम्मा २५ रुपैयाँ लाग्ने गर्छ । हेब्बी डेटा लिदा कुन लिने ? ठूला भोलुमका डेटा प्याक चलाउने ग्राहकहरुले हेब्बी डेटा प्याक लिदा राम्रो हुन्छ । हेब्बी डेटाहरुमा सिक्स्टी जिबी तथा थर्टी जिबी डेटा प्याकेज लिनु उपयुक्त हुन्छ । कुनैपनि डेटा प्याक लिने बित्तिकै र दिनको अन्तिममा मोवाइलमा रहेको डेटा प्याक कति छ भनेर जाँच्नु आवश्यक हुन्छ । यसले कति डेटा खर्च भयो र कति बचेको छ भन्ने जानकारी दिन्छ । (नेपाल टेलिकमका वरिष्ठ इन्जिनियर अजयकुमार कँडेलसँग विकासन्युजका लागि नविन पोखरेलले गरेको कुराकानीमा आधारित)

काठमाडौं । इन्जिनियरिंगको प्रवेश परीक्षा तयारी गर्ने विद्यार्थीले पिइए एसोसिएसनको शुल्क खल्तीडिजिटल वालेटबाट तिर्न सक्ने भएका छन् । खल्तीले शुल्क भुक्तानी गर्ने सम्बन्धी पिइएसँग सम्झौता गरेको छ । खल्तीका ग्राहकले खल्ती बजारमा रहेको पिइए एसोसिएसनको मेनुमा ट्याप गरेर शुल्क भुक्तानी गर्न सक्नेछन् । यस्तै पिइएको वेवसाइटबाट पनि विद्यार्थीले यो सुविधाको उपयोग गर्न सक्नेछन् । पिइए एसोसिएसनले इन्जिनियरिंग पढ्न चाहने विद्यार्थीहरूलाई प्रवेश परीक्षा तयारमा सघाउँदै आएको छ ।  ‘खल्ती डिजिटल वालेटबाटै विभिन्न शुल्क तिर्न सक्ने भएपछि विद्यार्थीलाइ पिइएको सुविधा लिन निकै सहज हुने छ,’ पिइएका सूचना प्रविधि अधिकृत आर्जन बास्कोटाले बताए । खल्तीमार्फत पिइए अनलाइन कक्षा, पुस्तकलगायतका सामग्रीहरू, परीक्षा र अग्रिम बुंकिंगको शुल्क तिर्न सकिनेछ ।