सेवा : सूचना-प्रविधि

काठमाडौं । केही समयअघि नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी काठमाडौँ उपत्यकाभित्र सञ्चालित कालिमाटी, बल्खु, तिनकुने जस्ता तरकारी बजार पुगे । त्यहाँबाट उनले केही तरकारी र फलफूल किने । सामान्यतया तरकारी बजारमा तरकारी तथा फलफूल खरिद तथा बिक्रीका लागि जाने गरिन्छ । तर, गभर्नर अधिकारी तरकारी बजार जानुको मुख्य उदेश्य तरकारी वा फलफूल किन्नुभन्दा पनि अर्कै थियो । उनको ध्येय तरकारी तथा फलफूल खरिद विक्रीमा डिजिटल भुक्तानी कार्यान्वयन गर्न सकिन्छ भनेर सन्देश दिनु थियो । गभर्नर अधिकारीको पहलमा राष्ट्र बैंकले ‘क्यास लेस इकोनोमी’को अवधारणमा डिजिटल कारोबारलाई प्रश्रय दिइरहेको छ । अधिकारीको पहलमा गत पुस १० गतेबाट सानिमा बैंकले काठमाण्डौं स्थित नक्साल तरकारी बजारमा क्यूआर कोडबाट भुक्तानी कार्यक्रम सुरु भएको थियो । तरकारी बजारमा क्यूआर कोड मार्फतको भुक्तानीको सुरुवात नै यहिबाट भएको हो । प्रविधिको प्रयोग अन्तरगत पछिल्लो समय काठमाडौं उपत्यका लगायत देशका विभिन्न क्षेत्रमा सञ्चालन भएका तरकारी बजार, मन्दिर तथा अटोरिक्सा लगायत धेरै स्थानमा क्विक रेपोन्स (क्यूआर) कोड जडान भइसकेको छ । नक्सालबाट सुरु भएको क्यूआर कोड गभर्नर अधिकारी उपस्थितिमा काठमाडौं उपत्यकाका कालिमाटी, बल्खु तथा कुलेश्वर तरकारी बजार लगायत देशका विभिन्न स्थानमा सञ्चालन भएका तरकारी बजारमा पुगिसकेको छ । गत साउन महिनामा क्यूआर कोडमार्फत ५८ करोड ९० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार हुने गरेकोमा पछिल्लो समय ३४ गुणसम्म बृद्धि भएको छ । गत साउन मसान्तको तुलनामा फागुन मसान्तमा एक अर्ब ९७ करोड रुपैयाँले बृद्धि भई २ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । गभर्नर अधिकारीले नक्सालमा क्यूआर कोड जडान गर्दाको समय (गत पुसमा) एक अर्ब २४ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको थियो । गत पुसको तुलनामा फागुन महिनामा ८१ करोड बढीको कारोबार भएको छ । फोन पेले ल्याएको क्रान्ति गभर्नर अधिकारीले क्यूआर कोड जडानलाई प्राथमिकतामा राख्दा कोड लिनेको संख्यामा उल्लेख्य रुपमा बृद्धि भएको छ । कोरोना महामारी अघि क्यूआर मर्चेन्ट लिनेको संख्या डेढ लाखसम्म रहेकोमा हाल उक्त संख्या साढे तीन लाख पुगेको छ । फोन पेका सिटिओ दिवस सापकोट पछिल्लो सयम दैनिक हजार ग्राहक थपिने गरेका बताउँछन् । ‘कोरोना महामारी अघि न्यून ग्राहक थिए, कोरोना महामारीसँगै राष्ट्र बैंकले डिजिटल कारोबारलाई प्राथमिकता दिने नीति लियो, कागजी नोटबाट कोरोना सर्ने भन्ने कुरा पनि भयो, त्यसपछि फोन पेका ग्राहकको संख्या र कारोबार रकममा बृद्धि हुँदै गएको छ’, सापकोटाले भने । संख्या बृद्धि पछिल्लो समय नेपालमा डिजिटल प्रविधिको प्रयोग गर्नेहरुको संख्यामा बृद्धि भएको छ । नेपालमा कोरोना महामारी सुरुहुनुभन्दा अघिसम्म न्यून संख्यामा प्रविधिको प्रयोग हुने गरेकोमा पछिल्लो समय दोब्बरभन्दा बढीले बृद्धि भएको तथ्यांकले देखाएको छ । नेपाल राष्ट्र बैैैंकको तथ्यांक अनुसार चालु आर्थिक वर्षको ८ महिनाको अबधिमा २ अर्ब बढीको डिजिटल भुक्तानी मार्फत कारोबार भएको छ । राष्ट्र बैंकको तथ्यांक अनुसार पछिल्लो समय कनेक्ट आईपीएस, मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ, क्यूआर स्क्यान र मोबाइल वालेट मार्फत हुने भुक्तानीमा ठूलो संख्यामा बृद्धि भएको छ । कोरोना महामारीका कारण विभिन्न बैंकले मोबाइल बैंकिङको प्रवद्र्धन गर्दा अनलाइन मार्फत खाता खोल्न सक्ने सुविधा दिएसँगै मोबाइल बैंकिङका प्रयोगकर्ता थपिएका हुन् । गत वर्षको चैत अगाडीसम्म मोबाइल बैंकिङको प्रयोगकर्ता ९० लाख रहेकोमा हाल १ करोड ८२ हजार बढी पुगिसकेका छन् । राष्ट्र बैंकको तथ्यांक अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०७७÷०७८ को साउनमा न्यून मात्रामा डिजिटल कारोबार हुने गरेको थियो । कोरोनाका कारण घरमा नै बसेर डिजिटल प्रविधिको प्रयोग गर्न सक्ने भएपछि प्रयोगकर्ताको संख्यामा बृद्धि भएको हो । गत साउनमा मोबाइल बैंकिङ मार्फत १८ अर्ब ३९ करोड ३० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएकोमा फागुन मसान्तमा आइपुग्दा चालिस अर्ब ३५ करोड ९० लाख बढी भएको छ । साउन महिनामा ५९ लाख २३ हजार पटक कारोबार भएकोमा फागुन महिनामा आइपुग्दा १ करोड ८२ हजार बढी पुगिसकेको छ । मोबाइल बैंकिङ सगँसगैँ इन्टरनेट बैंकिङ, कनेक्ट आईपीएस, क्यूआर स्क्यान र मोबाइल वालेट लगायतका डिजिटल प्रविधिको प्रयोगकर्ता थपिएका छन् । प्रयोगकर्तासँगै कारोबार रकममा समेत उल्लेख्य रुपमा बृद्धि भएको छ । हाल राष्ट्र बैंकले नौ भुक्तानी प्रणाली र १४ भुक्तानी सेवा प्रदायक गरी २३ वटासंस्थालाई नगदरहित कारोबारको अनुमति दिएको छ । यसरी हेर्दा गत आर्थिक वर्ष नेपालमा डिजिटल पेमेन्टको लागि कोशेढुंगा सावित भएको छ ।

काठमाडौं । नयाँ वर्ष २०७८ को अवसरमा एनसेलका ग्राहकले अब डेटा प्याकको खरिदमा बोनस स्वरुप डबल डेटा भोलुम र हरेक रिचार्जमा बोनस डेटा भोलुमको फाइदा लिन सक्नेभएका छन् । एनसेल आजियाटा लिमिटेडले आफ्ना ग्राहकका लागि ल्याएको यस आर्कषक डेटा योजना अन्तर्गत डेटा प्याकको खरिदमा उहि शुल्कमा डबल डेटा भोलुम पाइन्छ भने हरेक ५० वा सो भन्दा माथिको रिचार्जमा बोनस डेटा भोलुमको फाइदा पनि लिन सक्छन् । यो योजना अन्तर्गतको डबल डेटा भोलुम डेटा सापटी सेवामा पनि लागु हुनेछ । ग्राहकलाई अझै सुलभ दरमा डेटा सेवा सुनिश्चित गर्दै यो आकर्षक योजना चैत्र ३१ गते मङ्गलबार देखि संचालनमा आएको छ । डबल डेटा योजना अन्तर्गत ग्राहकले ३० दिन देखि १ दिन सम्मका विभिन्न डेटा प्याकहरुमा पुरानै शुल्कमा डबल डेटा भोलुमको फाइदा लिन सक्छन् । यो आकर्षक योजना अन्तर्गत ग्राहकले ४९९ मा ३० दिन समयसिमा रहेको १० जीबी डेटा प्याकको खरिद मा थप १० जीबी डेटा बोनस स्वरुप प्राप्त गर्नेछन् । ग्राहकले यो योजना अन्तर्गत मात्र ४९९ मा २० जीबी (१० जीबी + १० जीबी) डेटाको मजा लिन सक्छन् । बोनस डेटा पनि ३० दिनको लागि मान्य रहने छ । त्यस्तै १३९ मा १४ दिन समयसिमा रहेको २ जीबी डेटा प्याकको खरिदमा ग्राहकले ४ जीबी डेटा भोलुम (२ जीबी + २ जीबी) को फाइदा लिन सक्छन् । त्यस्तै ३ दिन समयसिमा रहेको ४०० एमबी डेटा प्याक र १ दिनको समयसिमा रहेको १५० एमबी डेटा प्याकमा पनि डबल डेटा भोलुम योजना अन्तर्गत ग्राहकले ४२ मा ८०० एमबी डेटा भोलुम (४०० एमबी +४०० एमबी) तथा १८ मा ३०० एमबी (१५० एमबी +१५० एमबी) डेटाको फाइदा लिन सक्छन् । १ दिनको समयसिमा रहेको १५० एमबी डेटा प्याकको हकमा ग्राहकले यो प्याक एनसेलको एप, वेबसाइट तथा च्याटबोट आदि डिजिटल माध्यमबाट खरिद गरेको भएमा मात्र योजना अन्तर्गतको बोनस डेटा प्राप्त हुनेछ । यसका साथै डेटा सापटी सेवा अन्तर्गत ४० मा ३०० एमबी डेटा खरिद गर्दा यो योजनामा ग्राहकले उहि शुल्कमा ६०० एमबी डेटाको मजा लिन सक्नेछन् । यति मात्र हैन, नयाँ वर्षको यो योजना अन्तर्गत ५० वा सो भन्दा माथि हरेक रिचार्जमा उपहार स्वरुप बोनस डेटाले यस योजनालाई थप आकर्षक बनाएको छ । ५० देखि रु ९९ को रिचार्जमा ग्राहकले यस योजनाको अवधिभरि ५० एमबी बोनस डेटा प्राप्त गर्दछन् । बोनस डेटा १ दिनको लागि मान्य रहने छ । त्यसै गरि १०० देखि १९९, २०० देखि २९९, ३०० देखि ४९९ सम्मको रिचार्जमा ग्राहकले क्रमश १०० एमबी, २०० एमबी, ३०० एमबी डेटा बोनसको रुपमा प्राप्त गर्नेछन् । त्यसैगरी ५०० देखि ९९९ को रिचार्जमा ग्राहकले ५०० एमबी बोनस डेटा तथा १ हजार वा सो भन्दा बढिको रिचार्जमा ग्राहकले १००० एमबी डेटा यो योजना अन्तर्गत बोनस स्वरुप प्राप्त गर्नेछन् । नयाँ वर्षको अवसरमा आफ्ना ग्राहककालगि उहि शुल्कमा डबल डेटा भोलुम प्रदान गर्न पाएकोमा निकै खुसि रहेको कम्पनीले जनाएको छ । ग्राहकले एस्ट्रिक्स १७१२३ ह्यास डायल गरी वा एस्ट्रिक्स १७१२३एस्ट्रिक्स७८ह्यास डायल गरी आफ्नो आवश्यकता अनुसारको डेटा प्याक खरिद गर्न सक्नेछन् । कम्पनीकाे अनुसार यो योजना वैशाख १४ सम्म संचालनमा रहनेछ ।

काठमाडौं। पछिल्लो समय कनेक्ट आईपीएस मार्फत हुने कारोबारको संख्यामा बृद्धि हुँदै गएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको देशका वर्तमान आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति प्रतिवेदन अनुसार २०७७ अनुसार फागुन महिनामा हालसम्मकै उच्च कारोबार भएको हो । उक्त तथ्यांक अनुसार गत महिनाको तुलनामा फागुन महिनामा मात्र ६ अर्ब १७ करोड ८० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । बैंकको तथ्यांक अनुसार फागुनको एक महिनामा मात्र कनेक्ट आईपीएस मार्फत एक खर्ब १० अर्ब ५७ करोड २० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । गत माघ महिनामा एक खर्ब ४ अर्ब ३९ करोडभन्दा बढीको कारोबार भएको थियो । यो अबधिमा १६ लाख पटक कनेक्ट आईपीएसको प्रयोेग भएको छ । माघ महिनामा १५ लाख ४५ हजार पटक प्रयोग भएको थियो । पछिल्लो समय अनलाइनको सहजता र प्रविधिको प्रयोगले नगदरहित कारोबार गर्नेको संख्यामा बृद्धि हुन थालेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको ८ महिनाको तथ्यांक अनुसार इन्टरनेट तथा मोबाइल बैंकिङसहितका प्रविधिको प्रयोग गर्नेको संख्यामा बृद्धि भएको पाइएको हो । राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको फागुन मसान्तसम्मको तथ्यांक अनुसार गत महिनाको तुलनामा कनेक्ट आईपीएस, मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ, क्यूआर स्क्यान र मोबाइल वालेट मार्फत हुने कारोबारमा बृद्धि भएको हो ।