अडानीले अम्बानीलाई पछि पारे, रियालन्स इन्डस्ट्रिजसँगको गत वर्षको सम्झौता दोब्बर
काठमाडौं । भारत तथा एसियाका सबैभन्दा धनी व्यक्ति मुकेश अम्बानीको कम्पनी रिलायन्स इन्डस्ट्रिजले २०२४ मा लगानीकर्ताहरूलाई नकारात्मक प्रतिफल दियो । दश वर्षभन्दा बढी समयपछि पहिलो पटक यस्तो भएको हो । यसका साथै मर्जर र प्राप्तिको सन्दर्भमा पनि अडानी समूहले रिलायन्स इन्डस्ट्रीजमाथि अग्रता लिएको थियो। बिजनेस स्ट्यान्डर्डको रिपोर्टअनुसार गौतम अडानीका कम्पनीहरूले गत वर्ष ६.३२ अर्ब डलरको सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए भने रिलायन्सले केवल ३.१४ अर्ब डलरको मर्जर र अधिग्रहण सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न सफल भएको थियो । २०२३ को तुलनामा अडानीको सम्झौता २६५.३ प्रतिशतले बढेको छ भने रिलायन्सको सम्झौता ६४.२ प्रतिशतले घटेको छ । रिलायन्स भारतकाे दोस्रो ठूलो औद्योगिक घराना हो भने अडानी समूह तेस्रो ठूलो औद्योगिक घराना हो । टाटा समूह पहिलो नम्बरमा छ । विगत ६ वर्षदेखि रिलायन्स र अडानी समूहबीच मर्जर र अधिग्रहणमार्फत आफ्नो क्षेत्र विस्तार गर्न प्रतिस्पर्धा भइरहेको छ । सन् २०२४ मा देशमा कुल ९८.७ बिलियन मूल्यको एमएन्डए सम्झौताहरू भएका थिए, जसमध्ये शीर्ष ५ सूचीबद्ध कम्पनीहरूको हिस्सा लगभग १५.२८ प्रतिशत छ । आम्दानीको हिसाबले शीर्ष १० समूहहरूको हिस्सा १६ प्रतिशत छ । यदि हामीले विगत पाँच वर्षको तथ्याङ्क हेर्यौं भने रिलायन्सले २०२० मा २६.०८ अर्ब डलरको एमएन्डए सम्झौता गरेको थियो । त्यसपछि कम्पनीले आफ्नो खुद्रा र दूरसञ्चार उद्यममा रहेको आफ्नो हिस्सेदारी बेचेको थियो । २०२२ मा अडानी समूहले १६.५६ अर्ब डलरको सम्झौता गरेको थियो । यसमा सिमेन्ट क्षेत्रमा समूहको प्रवेश समावेश थियो । सन् २०२४ मा जेएसडब्ल्यूले २.३२ अर्ब डलरको सम्झौता गरेको थियो भने टाटा समूहले १.६६ अर्ब डलरको एमएन्डए सम्झौता गरेको थियो । बिर्ला एभीले १.६४ अर्ब डलरको सम्झौता गरेको थियो । यसैगरी, लार्सन एण्ड टुब्रोले ०.२७ अर्ब डलरको सम्झौता गरेको थियो । निजी इक्विटी र सार्वभौम लगानीकर्ताहरू एमएन्डएमा महत्त्वपूर्ण खेलाडीको रूपमा देखा परेका छन् । सन् २०२३ मा भारतीय कम्पनीहरूले कुल ८३.२ अर्ब डलरको सम्झौता गरेका थिए भने सन् २०२२ मा यो संख्या १९३.२ अर्ब डलर थियो । यो सन् २०२१ मा १४१.६ अर्ब डलर, २०२० मा ११५.४ अर्ब डलर र २०१९ मा ११६.३ अर्ब डलर थियो ।
अमेरिकामा धेरै खर्च भएपछि नेपालमै जमे अल्बर्ट, बाँचिरहेका छन् तनावरहित र आनन्दमय जीवन
काठमाडौं । अल्बर्ट ग्रिनवुड हाल ५६ वर्षका भए । उनले आफ्नो करिअरभर राम्रो तलब दिने जागिर गरे तर, उनी अमेरिकामा बढ्दो मुद्रास्फीतिप्रति चिन्तित थिए । अवकाशपछि जीवन कठिन हुनेछ भन्ने डरले उनलाई गाजेको थियो । बढ्दो खर्चबाट थकित ग्रिनवुडले धेरै अमेरिकीहरूजस्तै विदेश जाने निर्णय गरे । ग्रिनवुड नेपाल आएका हुन्, यहाँ थोरै अमेरिकीहरू बस्छन् । उनकी श्रीमती काठमाडौंमै हुर्केकी थिइन् । उनी आफ्नो परिवारसँग नजिक रहन र कम लागतमा राम्रो जीवन बिताउन यहाँ सरेका हुन् । धेरै अमेरिकीहरू आजकल अवकाश लिनको लागि सस्तो ठाउँ खोजिरहेका छन् । ग्रिनवुड सन् २०२३ मा यहाँ आएका हुन् । त्यसबेलादेखि उनको बचत र अवकाश आम्दानीले जीवनलाई कम तनावपूर्ण र रमाइलो बनाएको छ । ग्रिनवुड दर्जनौं अमेरिकीहरूमध्ये एक हुन् जो अवकाश पछि विदेशमा बसोबास गरिरहेका छन् । उनले अमेरिकामा अवकाशको लागतको बारेमा चिन्ता व्यक्त गरे । धेरै अमेरिकीहरू अवकाशको लागि पूर्ण रूपमा तयार छैनन् । धेरै सेवानिवृत्तहरू भन्छन् कि उनीहरूको बचत प्रायः पर्याप्त हुँदैन । न्यूयोर्क र बोस्टनमा अध्ययन ग्रिनवुड फिलाडेल्फियामा हुर्केका थिए । उनले आफ्नो कलेज शिक्षा न्यूयोर्क र बोस्टनमा गरे । उनले एमबीए गरेका छन् । धेरै ब्रान्ड व्यवस्थापन र व्यवसाय विकास कार्यहरू उनले सम्हालेका छन् । आफ्नो करिअरको केही वर्षभित्रै उनले राम्रो कमाउन थाले । त्यसपछि उनी न्यूयोर्क सहरको एक एसियाली खाद्य कम्पनीको बिक्री प्रमुख बने । ग्रिनवुडले ५५ वर्षको उमेरमा अवकाश लिए । ग्रिनवुडलाई थाहा थियो कि उनी अमेरिकामा आरामसँग अवकाश लिन सक्छन् । तर, उनी बढ्दो स्वास्थ्य सेवा लागतको बारेमा चिन्तित थिए । उनले कम्पनीबाट स्वास्थ्य बीमा पनि लिएका थिए, तर त्यो त्यति राम्रो थिएन । उनी न्यूयोर्कको जाडो र देशको राजनीतिक वातावरणबाट पनि थकित थिए । उनी र उनकी ३९ वर्षीया श्रीमती आईभीएफमार्फत बच्चा चाहन्थे । तर, यसको लागत ६० हजार डलर (८३ लाखभन्दा बढी) अनुमान गरिएको थियो । बढ्दो घर भाडाले उनीहरूलाई अन्य विकल्पहरू पनि विचार गर्न बाध्य बनायो । उनी न्यूयोर्क सहरको उत्तरमा रहेको वेस्टचेस्टर काउन्टीमा रहेको एउटा सानो घरको भाडा प्रति महिना ३ हजार ५०० डलर (४ लाख ८४ हजार ५००) तिर्थे । भाडा र अरू सबै कुराको बीचमा राम्रो तलब हुँदा पनि बचत गर्ने धेरै ठाउँ थिएन । उनलाई न्यूयोर्कको सामाजिक वातावरण धेरै आक्रामक लाग्यो । उनी अवकाशमा बाँच्न सक्षम हुन सक्थे होला । तर, उनी कुन स्तरमा यो काम गर्छन् भन्ने सोचमा थिए । २०२३ मा श्रीमतीसँग नेपालमा बसोबास ग्रिनवुड र उनकी श्रीमती अवकाशपछि नेपाल जान चाहन्थे । केही वर्षको आर्थिक योजनापछि उनीहरू मे महिनाकाे पहिलाे दिनै यहाँ आए । काठमाडौं आउनुभन्दा एक वर्ष अगाडि ग्रिनवुडले आफ्नो घर बेचेका थिए । उनले सबै महत्त्वपूर्ण काम पहिले नै सम्पन्न गर्ने प्रयास गरे । उनले आफ्ना बिरालाहरूलाई नेपाल कसरी लैजाने भनेर पनि निर्णय गरिसकेका थिए । उनी आफ्नी श्रीमतीमार्फत प्राप्त गरेको दीर्घकालीन भिसालाई अन्तिम रूप दिँदै राजाको दरबार नजिकै भाडाको घरमा केही समय बसे । उनले सहरको एक भव्य क्षेत्रमा बगैंचासहितको चार बेडरुम भएको घर लगभग १,१५० डलर (१ लाख ५९ हजार १९७ रुपैयाँ) मा भाडामा लिए । अमेरिकाकाे तुलनामा यहाँ भाडामात्र सस्तो नभइ खानाको मूल्य लगभग आधा छ । जबकि औषधिहरू प्रायः एक तिहाइ मूल्यमा उपलब्ध हुन्छन् । ग्रिनवुड र उनकी श्रीमतीले बिजुलीमा महिनाको ३५ डलर (करिब ५ हजार रुपैयाँ) खर्च गर्छन्, जुन सधैं लगभग उस्तै रहेको उनको भनाइ छ । उनीहरूको मोबाइल योजना प्रति महिना लगभग ७ डलर (करिब एक हजार ) छ । उनी फोहोर व्यवस्थापनको लागि हरेक छ महिनामा २२ डलर (३ हजार रुपैयाँ) तिर्छन् । ग्रिनवुडले लगानीबाट प्रति महिना लगभग ३ हजार (४ लाख १५ हजार) कमाउँछन् । उनले आफ्नो अवकाशमा यात्रालाई महत्त्व दिएका छन् । यसमा थाइल्याण्ड, जापान र सिंगापुरको यात्रा समावेश छ । उनले लामो पैदल यात्रा, लेखन र सामुदायिक संलग्नताको दिनचर्या अपनाएका छन् । बालबालिका हुर्काउन अमेरिकाभन्दा यहाँ सस्तो र सुरक्षित छ । आईभीएफ उपचारको लागत लगभग ३ हजार डलर (४ लाख १५ हजार रुपैयाँ ) छ । काठमाडौंमा बालबालिकाको स्वास्थ्य सेवा राम्रो छ । उनकी श्रीमतीका आफन्तीहरू उनीहरूनजिकै बस्छन् जसले आफ्नो बच्चाको हेरचाह गर्न मद्दत गर्न सक्छन् । उनीहरूले कसरी आरामदायी रहने भन्ने बारेमा मार्गदर्शन दिइरहेका छन् ।
महाकुम्भमा स्नान गर्न स्वर्गीय स्टिभ जब्सकी श्रीमती लरेन पावेल भारतमा
काठमाडौं । भारतको प्रयागराजमा महाकुम्भ मेला सुरु भएको छ । फेब्रुअरी २६ सम्म जारी रहने यस धार्मिक कार्यक्रममा भारत र विदेशका धेरै सेलिब्रेटीहरू भाग लिने अपेक्षा गरिएको छ । यसमा आईफोन बनाउने विश्वको अग्रणी प्राविधिक कम्पनी एप्पलका सह-संस्थापक, स्वर्गीय स्टिभ जब्सकी पत्नी लरेन पावेल जब्स पनि समावेश छिन् । उनी महाकुम्भमा भाग लिन प्रयागराज पुगेकी छिन् । उनी निरञ्जनी अखाडाका आचार्य महामण्डलेश्वर कैलाशानन्द गिरिको आश्रममा बसेकी छन् । यस अवधिमा उनी कल्पवासमा रहनेछिन् र साधुहरूको संगतमा सरल जीवन बिताउने बताइएकाे छ । लरेन पावेल विश्वकै धनी महिलामध्ये एक हुन् । स्वामी कैलाशानन्दले लरेन पावेल जब्सलाई सनातन धर्ममा गहिरो रुचि रहेको जानकारी दिए । उनलाई अखाडाको पेशवाई अनुष्ठानमा समावेश गरिनेछ। उनी महाकुम्भको समयमा सन्यासीजस्तै जीवन बिताउनेछिन् । लरेन एक सफल उद्यमी हुन् र परोपकारी गतिविधिहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न छिन् । उनी सामाजिक र वातावरणीय मुद्दाहरूमा पनि आफ्नो विचार स्वतन्त्र रूपमा व्यक्त गर्छिन् । उनी आफ्नो संस्था, इमर्सन कलेक्टिभ मार्फत शिक्षा सुधार, जलवायु परिवर्तन र सामाजिक न्याय जस्ता मुद्दाहरूमा काम गर्छिन् । लरेनको कुल सम्पत्ति मिडिया रिपोर्टका अनुसार उनको कुल सम्पत्ति १५.८ अर्ब डलर छ । उनका श्रीमान् स्टिभ जब्स विश्वको सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनी एप्पलका सह-संस्थापक थिए । यस कम्पनीको मार्केट क्याप ३.५८० ट्रिलियन डलर छ । लरेन संसारकै सबैभन्दा प्रभावशाली महिलाहरूमध्ये एक हुन् । सन् २०२३ मा फोर्ब्स पत्रिकाले उनलाई संसारको २५ औं सबैभन्दा प्रभावशाली महिलाको रूपमा स्थान दियो । उनी अमेरिकाको अग्रणी पत्रिका द एट्लान्टिककी मालिक र अध्यक्ष पनि हुन्।
