डा उपाध्यायको ‘मुटुसँग सहयात्रा’ लोकार्पण
काठमाडौं । वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा अवनिभूषण उपाध्यायको ‘मुटुसँग सहयात्रा’ नाम आत्मवृत्तान्त सार्वजनिक गरिएको छ । प्रकाशक इदा उपाध्यायद्वारा आज यहाँ आयोजित समारोहमा वरिष्ठ हृदयरोग विशेषज्ञ डा मृगेन्द्रराज पाण्डे र काठमाडौं विश्वविद्यालयका पूर्वउपकुलपति डा सुरेशराज शर्माले उक्त कृतिको लोकार्पण गरे । पुस्तकभित्र एक नेपाली डाक्टरको जीवन कथा, भोगाइ, अवसर र चुनौतीका अतिरिक्त नेपाली समाजको चित्रण, मुलुकको स्वास्थ्य प्रशासन, राजनीतिक र भूगोललगायका विषयको रोचक चित्र समेटिएको छ । पुस्तकमा रोचक सन्दर्भ, व्यावसायिक जीवन आरम्भ, सुधार गर्न सकिँदोरहेछ, वीरका चुनौतीपूर्ण ती दिन, फरक अवधारणाको अस्पताल, मुटु जोगाउने अभियान, गौरवपूर्ण गङ्गालाल हृदय केन्द्र, नाम्सको चपेटामा वीर अस्पताल, भिआइपीको उपचार, स्वास्थ्य र राजनीति शीर्षकमा विषयगत महत्वपूर्ण घटनासम्बन्धी लेख समेटिएको छ । चार सय ५२ पृष्ठको उक्त पुस्तकको मूल्य छ सय ७५ रहेको छ । तत्कालीन सोभियत सङ्घबाट चिकित्सा विज्ञानको मुटुरोग विधामा विशेषज्ञता हासिल गर्नुभएका डा उपाध्यायले मुलुकको मुटुरोग उपचार सेवामा विशिष्ट योगदान पु¥याएका छन् । उनले मुलुकको सबैभन्दा ठूलो वीर अस्पतालका अतिरिक्त भक्तपुर, उदयपुर, मेडिकियर, गङ्गालाल, सार्क हार्ट फाउण्डेसनमा संलग्न भई मुटुरोग उपचारमा सेवा पु¥याएका छन् । कार्यक्रममा डा पाण्डेले मुलुकको स्वास्थ्य क्षेत्रमा पछिल्लो समयमा भएका प्रगतिप्रति सन्तोष गर्ने धेरै ठाउँ रहेको बताए। पूर्वउपकुलपति शर्माले देश र समाजलाई माया गर्ने व्यक्तिले गुनासो होइन, कर्तव्य पूरा गरेर मात्र योगदान पु¥याउन सक्छ भने । पूर्वसचिव रामचन्द्रमान सिंह, डा प्रचण्ड प्रधान, डा प्रकाशराज रेग्मी, वरिष्ठ कवि दिनेश अधिकारीलगायतले पुस्तकमाथि समीक्षा गर्दै पुस्तकभित्र मुटुको महासागरसम्बन्धी घटना समेटिएको बताए । पुस्तकमा डा उपाध्यायले विधाप्रतिको साधना एवं मेहनत आवश्यक रहने चिकित्साशास्त्र कला र विज्ञानको एउटा अब्बल नमूना भएको उल्लेख गरेका छन् ।
नयाँ पुस्ताबाट देश नै कोल्याप्स हुने हो की भन्ने डर छ : मन्त्री मोदी
काठमाडौं । संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री अमनलाल मोदीले नयाँ पुस्ताहरुलाई कानूनमा बाँध्नको लागि नयाँ कानून निर्माण गर्न लागेको बताएका छन् । शनिवार मन्त्रालयमा आयोजित विभिन्न संवैधानिक आयोगका अध्यक्ष र सदस्यहरुसँगको संघीय निजामति सेवाको विधेयकका सम्बन्धमा छलफल तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बोल्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । उनले नयाँ पुस्ताहरु कानूनको परिधिभित्र नरहेको अवस्थालाई मध्यनजर गरेर नै कानून निर्माण गरिएको बताउनु भयो । उहाँले नयाँ पुस्ताहरु दण्डहीनतामा गइरहेको र भावि पुस्ताहरुका कारण देशमाथि नै खतरा हुने हो की भन्ने डर सिर्जना भइरहेको भन्दै त्यसलाई नियन्त्रणमा राख्न नयाँ कानूनको निर्माण गरिएको बताए । उनले संघीय निजामति ऐन अन्तिम चरणमा रहेको पनि बताए । उनले निजामती सेवाभित्रका विद्यमान विकृति र विसंगति न्युनीकरण गर्न संघीय निजामती सेवा ऐन महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गरे । उनले मोदीले तुलनात्मक रूपमा अझै पनि निजामति सेवाभित्र पहुँचबिहीन कर्मचारीहरू रहेको भन्दै उनस्हरुलाई अवधिभर विकट क्षेत्रमा बसेर सेवा गर्नुपर्ने बाध्यात्मक अवस्था रहेकाले आवाजबिहीनलाई न्याय दिनेगरी ऐन निर्माण गरिएको बताए । उनले भने, ‘हाम्रो कानून हाम्रा लागि त छँदै छ, नयाँ पुस्ताहरु झनै नियन्त्रणमा रहन सकेनन् । उनीहरु छिटो कमाउन चाहने तरिकामा छन् । अहिलेको पुस्ताहरु छिटो सम्पन्न हुने ब्याघ्रतामा छन् । उनीहरु झनै दण्डहीनतामा त जाँदैनन्, भावि पुस्ताहरुले देश त कोल्याप्समा लैजाँदैनन् भन्नको खातिर गलत काम गर्नेलाई कानूनअनुसार कारबाही गर्नको लागि नै यो नीति निर्माण गर्न लागेका हौँ ।’ छलफलमा राष्ट्रिय समावेशी आयोगका अध्यक्ष डा. रामकृष्ण तिमल्सेनाले असहाय, दलित, नसक्ने वर्गलाई माथि ल्याउन गर्नुपर्ने काम चाँडो सम्पन्न गर्न सरकारलाई सुझाव दिए । बैठकमा राष्ट्रिय दलित आयोगका अध्यक्ष देवराज विश्वकर्माले राज्य संरचनामा ठूलाले सानालाई होच्याउने प्रवृत्ति रहेकाले त्यसलाई हटाउने ऐन निर्माणको खाँचो रहेको बताए । उनले पछाडि पारिएका मानिसहरुको अनुभुतिलाई नजिकबाट नियालेर संविधानले स्वीकारेको विविधतालाई आत्मसाथ गर्नुपर्ने बताए । उनले एउटा दलित जातको आधारमा मरिरहेको भन्दै गरिब विपन्नहरुको उपचार कुन ढंगले गर्ने भन्ने योजना सरकारले ल्याउन जरुरी रहेको बताए । उनले भने, ‘हाम्रो राज्य संरचनामा ठूलाले सानालाई होच्याउने क्रम छ । सानाहरु मासिरहेका छन्, ठूलाहरुको जयजयकार भइरहेको छ । पछाडि पारिएका मानिसहरुको अनुभुतिलाई नजिकबाट बुझ्नुभएको मानिसहरु भएको बेलामा छलफल गर्न पाइएको छ । हाम्रो संविधानले विविधतालाई स्वीकार गरेको छ ।’ बैठकमा राष्ट्रिय महिला आयोगका सदस्य विद्याकुमारी सिन्हाले समावेशी समानुपतिक अनुसार प्रत्येक तह र तप्कामा नियुक्ति हुनेगरी ऐन बनोस् भन्ने चाहना रहेको बताइन् छलफलमा सहभागी आयोगका अध्यक्ष र सदस्यहरूले आदिवासी जनजातिको अधिकार कटौति नगर्नका साथै समावेशी समानुपातिकको मर्म र भावनालाई समावेश गरेर ऐन ल्याउन सुझाव दिएका छन् ।
उपराष्ट्रपति पदका लागि चार जनाको उम्मेदवारी
काठमाडौं । उपराष्ट्रपति पदका लागि चार जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । निर्वाचन आयोगले आज बिहान ९ बजेदेखि अपराह्न २ बजेसम्मका लागि उम्मेदवारी दर्ताको समयसीमा तय गरेको थियो । सहायक निर्वाचन अधिकृत अमृताकुमारी शर्माका अनुसार तोकिएको समयभित्र चार जनाको उम्मेदवारी परेको हो । नेकपा (एमाले)का तर्फबाट उपाध्यक्ष अष्टलक्ष्मी शाक्यले उम्मेदवारी दर्ता गरेकी छन् । यस्तै १० दलीय सत्तारुढ गठबन्धनकातर्फबाट जनता समाजवादी पार्टी नेपालका दुई जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । जसपाको तर्फबाट रामसहायप्रसाद यादव र प्रमिला यादवको उम्मेदवारी परेको छ । निर्वाचन आयोगले राष्ट्रपति पुरुष निर्वाचित भएपछि उपराष्ट्रपति महिला हुनुपर्ने जनाएपछि दुई जनाको उम्मेदवारी परेको बताइएको छ । यस्तै जनमत पार्टीको तर्फबाट ममता झाको उम्मेदवारी परेको छ । आइतबारसम्म गठबन्धनले आधिकारिक उम्मेदवार तय गर्ने बताइएको छ । उम्मेदवारी दर्तापछि सञ्चारकर्मीसँग कुराकानी गर्दै जनमत पार्टीका अध्यक्ष सिके राउतले सत्तागठबन्धनको तर्फबाट आइतबारसम्म साझा उम्मेदवार तय हुने बताए । आगामी चैत ३ गते उपराष्ट्रपति पदका लागि निर्वाचन हुँदैछ । राष्ट्रपतिमा भने सत्तारुढ गठबन्धनको तर्फबाट नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल निर्वाचित भइसकेका छन् ।
इलोन मस्कको कम्पनी नेपालमा स्याटलाइट इन्टरनेट सेवा दिन इच्छुक
एजेन्सी । संसारकै धनी व्यवसायी इलोन मस्कको कम्पनीले सन् २०२३मा नेपालमा स्याटलाइट (भूउपग्रहहरूको व्यापक सञ्जालबाट) इन्टरनेट सेवा उपलब्ध गराउने सम्बन्धमा आफ्ना जिज्ञासा राखेको बताइएको छ । पछिल्लो समयमा मस्कको कम्पनी स्पेस एक्सको वेबसाइटमा स्टारलिङ्कले इन्टरनेट सेवा आरम्भ गर्न चाहेको मुलुकहरूलाई सूचीकृत गरेको छ। नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका अनुसार स्पेस एक्सका अधिकारीहरूले अनलाइनमार्फत् अनौपचारिक रूपमा नेपालमा कसरी आउन सकिन्छ भन्ने विषयमा छलफल गरेका छन् । आफूसँग नेपालको लाइसेन्सिङ प्रकृयाका विषयमा कुराकानी भएको प्राधिकरणका अध्यक्ष पुरुषोत्तम खनालले बताएका छन् । स्पेस एक्सको वेबसाइटमा दक्षिण एशियाली मुलुकहरूमा नेपाल, भुटान, श्रीलङ्का अनि मालदिभ्समा यो वर्ष इन्टरनेट सेवा सुरु गरिने उल्लेख गरिएको छ। कम्पनीले स्याटेलाइट सेवाको बिस्तार विश्वव्यापी गर्ने तयारी गरिरहेको छ । नेपालमा सेवा सुरु गर्नका लागि स्टारलिङ्कका अधिकारीहरूलाई प्रक्रियाबारे जानकारी गराइएको खनालले बताएका छन् । तर सो कम्पनीले नेपालमा आधिकारिक रुपमा भने निवेदन दिइसकेको छैन् । स्टारलिंक र प्राधिकरणबीच भएको सुरुवाती कुराकानीका अनुसार सेवा सुरु गर्न स्टारलिङ्कका लागि नेपालको कानुनी प्रावधानबाधक बन्न सक्ने सम्भावना देखिएको छ। स्टारलिङ्कले पूर्ण स्वामित्व आफूले राखेर नेपाली बजारमा प्रवेश गर्न चाहेको छ । तर, दूरसञ्चार नीति २०६०ले दूरसञ्चार क्षेत्रमा वैदेशिक लगानी आकर्षण गर्ने भए पनि त्यस्तो लगानीमा न्यूनतम २० प्रतिशत स्वदेशी सहभागिता हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। इन्टरनेटमा कतिपय देशहरूले सत प्रतिशत विदेशी स्वामित्व स्वीकार गरिसकेको अवस्थामा सो कम्पनीले पनि लिखित रुपमा जानकारी गराए आवश्यक जानकारी दिन सक्ने अध्यक्ष खनालले बताएका छन् । बिबिसीबाट ।
१० दलीय गठबन्धनबाट जसपाका रामसहायप्रसाद यादवको उपराष्ट्रपति पदका लागि उम्मेदवारी दर्ता
काठमाडौं । जनता समाजवादी पार्टी, नेपालबाट संसदीय दलका नेता रामसहायप्रसाद यादवले उपराष्ट्रपति पदका लागि उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । शनिवार संसद भवनमा पुगेर १० दलीय गठबन्धनको तर्फबाट उनले उपराष्ट्रपति पदमा उम्मेदवारी दर्ता गराएका हुन् । उम्मेदवारी दर्ताका क्रममा जसपा नेताहरुको साथै नेकपा (एकीकृत समाजवादी) पार्टीबाट प्रमुख सचेतक प्रकाश ज्वाला पनि सहभागी थिए । निर्वाचन आयोगले आज उपराष्ट्रपतिका लागि मनोनयन दर्ताको समय दिएको छ । आज दिउँसो २ बजेसम्म उम्मेदवारी दर्ता गराइसक्नुपर्नेछ । प्रश्तावकमा जसपा नेता अशोककुमार राई, प्रदीप यादव, किशान श्रेष्ठ, शक्ति बस्नेत, रमेशजंग रायमाझी छन् भने समर्थकमा रेखा यादव, अम्बिका काफ्ले, प्रकाश ज्वाला, खिमलाल देवकोटा, भानुभक्त जोशी रहेका छन् । उम्मेदवारी दर्ता गराएपछि सञ्चारकर्मीहरुसँग कुरा गर्दै उम्मेदवार यादवले निर्वाचित भए मुलुकको संविधानको रक्षा, गर्न संवद्र्धन गर्ने राष्ट्रिय एकताका लागि पहल गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरे । उनले भने, ‘निर्वाचित भए मुलुकको संविधानको रक्षा, गर्न संवद्र्धन गर्ने राष्ट्रिय एकताका लागि पहल गर्छु ।’ नेकपा एमालेबाट पार्टीकी उपाध्यक्ष अष्टलक्ष्मी शाक्यले उपराष्ट्रपतिमा उम्मेदवारी दिएकी छन् । उनको प्रश्तावकमा अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, उपाध्यक्ष सुवासचन्द्र नेम्वाङ, छविलाल विश्वकर्मा, गोकर्ण बिष्ट, रघुवीर महासेठ हुनुहुन्छ भने समर्थकमा कृष्णगोपाल श्रेष्ठ, महेश बर्तौला, तुलसा दाहाल, भगवती न्यौपाने, यशोदा रिजाल रहेका छन् ।
उपराष्ट्रपतिमा शाक्यको उम्मेदवारी दर्ता
काठमाडौं । नेकपा (एमाले)का तर्फबाट उपाध्यक्ष अष्टलक्ष्मी शाक्यले उपराष्ट्रपति पदमा उम्मेदवारी दर्ता गराएकी छन् । नयाँ वानेश्वरस्थित संसद्भवनमा स्थापित निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा उहाँले उपराष्ट्रपति पदमा आज उम्मेदवारी दर्ता गराएकी हुन् शाक्यका प्रस्तावक एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, उपाध्यक्ष सुवासचन्द्र नेम्वाङ, नेताहरु छविलाल विश्वकर्मा, रघुवीर महासेठ र गोकर्ण विष्ट रहेका छन् । उनको उम्मेदवारीको समर्थकमा महेश बर्तौला, तुलसा दाहाल, कृष्णगोपाल श्रेष्ठ, भगवाती न्यौपाने र यशोदा रिजाल रहेका छन् । उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन आगामी चैत ३ गते हुँदैछ । उपराष्ट्रपति निर्वाचनका लागि आज बिहान ९ देखि दिउँसो २ बजेसम्मका लागि समय निर्धारण गरिएको छ ।
संसारका सबैभन्दा महँगो र आकर्षक १० गहना
एजेन्सी । कोहिनूर र यसको अमूल्यताको कथा सबै भारतीयहरूलाई थाहा छ। बेलायती राजा चार्ल्सको राज्याभिषेक नजिकिँदै गर्दा फेरि एकपटक कोहिनूर चर्चामा छ । मूल्यमा मात्र नभएर गहनाको सुन्दरताले पनि तिनीहरूलाई अमूल्य बनाउँछ। पढ्नुहोस् संसारका दश प्रख्यात गहनाहरू जसको चमक कहिल्यै ओइलाउँदैन। एटलाको क्रस १९२० मा लन्डनका जौहरी जेरार्डले अटालाको क्रस बनाएका थिए । गत महिना रियालिटी स्टार किम कार्दशियनले यसलाई १.६२ करोडमा किनेका थिए । कुनै समय यो क्रस राजकुमारी डायनाको घाँटीमा सजिएको थियो। नीलमबाट बनेको यो क्रसमा ५.२ क्यारेट हीरा जोडिएको छ। यो राजकुमारी डायनाको मनपर्ने गहना थियो, तर यो गहना उनको कहिल्यै हुन सकेन। विभिन्न अवसरहरूमा यसको मालिक नईम अटालाले राजकुमारी डायनालाई लगाउन दिन्थे । जतिबेला नईम अटाला एस्प्रे र जेरार्डका सीईओ थिए। अक्टोबर १९८७ मा एक परोपकारी कार्यक्रममा डायनाले यसलाई लगाएकी थिइन्। उनले यसलाई बैजनी रंगको मोतीको हारसँग लगाएकी थिइन् । ब्ल्याक डायमंड आरलाव कालो हीरा आँफैमा आकर्षक हुन्छ । तकिया आकारको कालो हीरा ६७.४९ क्यारेटको रहेको छ । एउटा कथा अनुसार १९ औं शताब्दीमा भारतको ब्रह्मा मन्दिरबाट यसको चोरी भएको थियो । तब देखि नै हिरा श्रापित भएको भनिन्छ । चोरी गर्ने व्यक्तिको अकाल मृत्यु भएको त्यसपछि तीन मालिकले आत्महत्या गरेका थिए भन्ने कथन रहेको छ । यसमा नादिया भिगिन ओर्लोभ नामकी एक रूसी राजकुमारी, उनको आफन्त र अमेरिकामा हीरा आयात गर्ने व्यापारी जी डब्लु पेरिस समेत सहभागी रहेको बताइन्छ । तर, हालैका केही अनुसन्धानले यी कथाहरूमा प्रश्नचिन्ह खडा गरेको छ । अहिले विज्ञहरुले यो हिरा भारतबाट चोरी भएको र राजकुमारी नादियाको अस्तित्वमाथि पनि प्रश्न उठाइरहेका छन्। ला पेरेग्रीना सन् १५७६ मा दक्षिण अमेरिकी देश पानामामा फेला परेको ‘ला पेरेग्रीना’ नामको नासपतीको आकारको यो मोती यसको कथा जत्तिकै मनमोहक छ । यसलाई संसारकै आकर्षक मोती मानिन्छ । यो ५०.५६ क्यारेटको मोती स्पेनका फिलिप द्वितीयले आफ्नी श्रीमती इंग्ल्याण्डकी रानी मेरी (१) को लागि किनेका थिए । त्यसबेलादेखि यो अमूल्य मोती स्पेनको शाही परिवारको धेरै पुस्तामा रहँदै आएको थियो । त्यसपछि यो मोती फ्रान्सका शासक नेपोलियनका भाइ जोसेफ बोनापार्टको हातमा पर्यो। लामो समयपछि अर्थात् १९६९ मा हलिउडकी चर्चित अभिनेत्री एलिजाबेथ टेलरका लागि अभिनेता रिचर्ड बर्टनले किनेका थिए । ला पेरेग्रिनालाई सन् २०११ मा न्यूयोर्कको लिलामी घर क्रिस्टीजले १ अर्ब ५४ करोडमा बेचेको थियो । यो प्राकृतिक मोतीको लागि तिरेको सबैभन्दा उच्च मूल्य थियो। होप डायमन्ड होप डायमन्ड अँध्यारो विगतका लागि चिनिने अर्को श्रापित हीरा होप डायमन्ड हो। यसलाई अमेरिकाको स्मिथसोनियन संग्रहालयको राष्ट्रिय रत्न संग्रह मध्ये विशेष रुपमा लिइन्छ । यो ४५.५२ क्यारेटको एकदमै विशेष र दुर्लभ नीलो हीरा हो। जब यो पराबैंगनी प्रकाशमा पर्दा यसको रंग रुबी रातो हुन्छ। यसले यसलाई थप रहस्यमय बनाउँछ। यसको इतिहासको रोचक कथा सन् १९६६ मा आएको कार्ल शुक्ररको पुस्तक ‘द अनएक्सप्लेन्ड’ मा रेकर्ड गरिएको छ । कथा अनुसार एक हिन्दू पुजारीले यसलाई मन्दिरको मूर्तिबाट बेइमानी गरेर हटाएका थिए । सन् १६६८ मा फ्रान्सका सम्राट लुइस चौधौंले किनेका थिए र फेरि फ्रान्सेली क्रान्तिको बेला कसैले यसको चोरी गर्यो । यो हिराबाट फ्रान्सका सम्राट र उनकी रानीलाई श्राप लागेको बताइन्छ। गहना ब्रान्ड कार्टियरले सेतो हीराको हारमा द होपलाई सेट गरेर सन् १९१२ मा एभलिन वाल्श म्याक्लिनलाई बेचिएको थियो । सन् १९५८ सम्म यो हीरा जौहरी ह्यारी विन्स्टन पुग्यो। त्यही वर्ष उनले स्मिथसोनियन संग्रहालयलाई दान दिएका थिए । वालिस सिम्पसनको प्यान्थर ब्रेसलेट होप डायमन्ड सन् १९३६ मा राजा एडवर्ड आठौंले आफ्नी प्रेमिका वालिस सिम्पसनका लागि इङ्गल्याण्डको मुकुट त्यागेका थिए । धेरै बहुमूल्य हीरा र गहनाहरू उनीहरूको प्रेम कथामा उपहारको रूपमा साटासाट गरिएको पाइन्छ । यी प्रेमीले जीवनभर एकअर्कालाई यस्ता उपहारको वर्षा गर्दै आएका थिए । यी दुईको उपहार सन् २०१० मा सोथबीजले लिलामी गरेको थियो । त्यो लिलामीको मुख्य आकर्षण वालिस सिम्पसनले सन् १९५२ मा उपहारको रूपमा प्राप्त गरेको ब्ल्याक प्यान्थर ब्रेसलेट थियो। हीरा र रत्नले जडित यो ब्रेसलेट पेरिसबाट किनिएको थियो । अमेरिकी गायिका म्याडोनाले वालिस सिम्पसनको जीवनमा आधारित फिल्ममा यो ब्रेसलेट लगाएकी थिइन्, तर अर्बौं खर्चेर किन्ने व्यक्तिको नाम भने अहिलेसम्म सार्वजनिक गरिएको छैन । कोहिनूर कोहिनूर कोहिनूरसँग धेरै भारतीयहरूको भावना जोडिएको पाइन्छ । धेरै भारतीयहरुलाई यसको महिमा थाहा छ। यो १०५.६ क्यारेटको संसारको सबैभन्दा ठूलो हीरा हो। बेलायतको शाही मुकुट सजाउने यो हीरा सबैभन्दा विवादास्पद गहना पनि हो । यो मध्ययुगीन समयमामा दक्षिण भारतमा उत्खनन् भएको मानिन्छ । यसको लिखित अभिलेखहरू १६२८ मा मात्र भेटिएको थियो, जब मुगल सम्राट शाहजहाँ सिंहासनमा आसिन भएका थिए । सन् १७३९ मा इरानका सम्राट नादिर शाहले दिल्ली तर्फ अग्रसर भएर मुगलहरूलाई पराजित गरेका थिए । यसपछि कोहिनूर नादिर शाहको हातमा पुग्यो। नादिर शाहले यसलाई अफगानिस्तान लिएर गए। स्मिथसोनियन पत्रिकाका अनुसार यो बहुमूल्य पत्थर एकपछि अर्को शाही परिवारमा हस्तान्तरित हुँदै गयो र अन्ततः सन् १८१३ मा महाराजा रणजित सिंहको हातमा पुग्यो । त्यतिबेला भारतको बाँकी भागमा ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनीको शासन थियो। कम्पनीले यो हिराको बारेमा थाहा पाएपछि यसलाई प्राप्त गर्न पहल गर्यो । सन् १८४९ मा यो हीरा पञ्जाबको सिंहासनका दश वर्ष पुरानो उत्तराधिकारीबाट खोसेर रानी भिक्टोरियालाई सुम्पिएको थियो । सन् १८५१ मा इंग्ल्याण्डमा यो हीराको भव्य प्रदर्शनी गरियो । तर, त्यतिबेला धेरै मानिससँग हीरा थिएन। कतिपयले कोहिनूर पनि श्रापित हिरा भएको भनेर हल्ला पनि फैलाए । अहिले यो हीरा बेलायतको शाही परिवारसँग छ तर भारत, पाकिस्तान, इरान र अफगानिस्तानले फिर्ता दिन माग गर्दै आएका छन् । मारी आंत्वानेटको औंठी यो औंठी विश्वका गहनाहरु मध्ये उत्कृष्ट सूचीमा पर्छ । यो कुनै समय फ्रान्सकी रानी मेरीको थियो। पछि बोर्बोन पर्मा परिवारले यसलाई किन्यो। सन् २०१८ मा सोथबीको लिलामीमा सो औंठी धेरै मूल्यमा बिक्री भएको थियो । फिल्मबाट चर्चित हीरा सन् १८७० मा यो हीरा प्रसिद्ध स्टोर टिफनी द्वारा खरिद गरिएको थियो। सन् १९६१ को फिल्म ूब्रेकफास्ट एट टिफनीू को लागि प्रमोशनल तस्बिरहरूमा अभिनेत्री अड्रे हेपबर्न द्वारा लगाएको यो हीरा पछि निकै प्रसिद्ध भयो। यो हीरा हेर्नको लागि उत्कृष्ट थियो। सांस्कृतिक रूपमा मूल्यवान। यो पहेंलो रङको हीरासँग विगतमा केही विचलित सम्झनाहरू जोडिएको मानिन्छ । अहिलेसम्म चार जना महिलाले मात्रै १२८.५४ क्यारेटको हीरा लगाएका छन् । यो सन् १८७७ मा दक्षिण अफ्रिकाको किम्बर्ली खानीबाट निकालिएको थियो। यस खानीमा काला मजदुरहरू अत्यन्तै दयनीय अवस्थामा काम गर्न बाध्य थिए। सन् २०२१ मा वासिङ्टन पोस्टमा प्रकाशित लेखमा लेखिका करेन एटियाले यस्ता हीरालाई ‘ब्लड डायमण्ड’ भनिनुपर्छ भनी लेखिन् । तर किन ? ूहजारौं अफ्रिकीहरूले आफ्नो ज्यान गुमाए र अफ्रिकाका स्रोतहरू लुट्दा धेरै समुदायहरू पूर्ण रूपमा नष्ट भए,ू आटिया भन्छिन्। रानी भिक्टोरियाको मुकुट यो लन्डनको भिक्टोरिया र अल्बर्ट संग्रहालयमा सबैभन्दा प्रसिद्ध आभूषण हो। रानी भिक्टोरियाको मुकुटलाई अमूल्य नीलमणि र हीरा जोडेर बनाइएको छ । सन् १८४०मा रानी को लागी राजकुमार अल्बर्ट द्वारा यसको डिजाइन गरिएको थियो। यो शाही जोडीले सोही वर्ष विवाह गरेको थियो । जोसेफ किचिङले यो सुन्दर ताज बनाएका थिए । यो रानीको सबैभन्दा मूल्यवान चीज थियो। नेपोलियनको हीराको हार ऐतिहासिक नेपोलियन डायमंड नेकलेस फ्रान्सका सम्राटले सन् १८११ मा आफ्नो दोस्रो रानी मेरी लुइसलाई आफ्नो दोस्रो छोरा नेपोलियन द्वितीयको जन्मको अवसरमा उपहारको रुपमा दिएका थिए । यो चाँदी र सुनको हार एटिन निटो द्वारा डिजाइन गरिएको थियो। यसमा २३४ हीराहरू छन्, जुन धेरै साना हीराहरूले सजाइएको छ। यी सबै हीराहरू भारत र ब्राजिलका खानीहरूबाट ल्याइएको बताइन्छ । नेपोलियनको पराजय पछि यो अमूल्य हार उनकी पत्नीको शहर भियनामा लगियो। आफ्नी श्रीमतीको मृत्यु पछि यो हार नेपोलियनकी बहीनी समक्ष गयो । यो हार सन् १९४८ सम्म उनीसँगै रह्यो । त्यसपछि यो फ्रान्सका कुलिन व्यक्तिले खरिद गरे भने उनीमार्फत अमेरिकी व्यवसायी महिला मार्जरी मेरिवेदरले खरिद गरिन । पछि उनले यसलाई स्मिथसोनियन संग्रहालयलाई दान गरिन् ।
मन्त्री किराँतीको प्रश्न : पशुपति सफा गर्न सकेनौँ भने देश कहिले सफा गर्छौं ?
काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्ययनमन्त्री सुदन किराँतीले ठूलो मान्छेले काम गर्नै हुँदैन भन्ने मानसिकतालाई भत्काउन जरुरी रहेको बताएका छन् । शनिवारबाट शुरु भएको तीन महिने पशुपति सरसफाई अभियानको उद्घाटन गर्दै मन्त्री किराँतीले यस्तो बताएका हुन् । उनले नेपालमा ठूलो मानिसले सानो काम गर्नै हुँदैन भन्ने संस्कृतिको विकास भइरहेको भन्दै यसलाई भत्काएर अघि बढ्नुपर्ने बताए । उनले पशुपति क्षेत्र सफाईका लागि पशुपति क्षेत्र विकास काषले योजना बनाएर बुझाउन निर्देशन दिए । उनले सफा रहनु सभ्यता प्रदर्शन गर्नु भएको उल्लेख गर्दै आस्थाको केन्द्र पशुपतिनाथलाई सबै मिलेर सफा राख्नुपर्ने बताए । मन्त्री किराँतीले पशुपतिनाथ नै फोहोर राख्ने हो भने देश कहिले सफा गर्छौं भन्दै प्रश्न गरे । उनले सांस्कृतिक मूल्य र मान्यता हराउँदै गएकमो भन्दै समाजसँग जोडिएको विकृतिलाई सफा बनाउनुपर्ने बताए । उनले आफू मन्त्री रहेको मन्त्रालय अन्तर्गतका सबै निकायहरुलाई सबै क्षेत्रमा सफा राख्न निर्देशिका बनाएर पठाएकाले सो अनुसारको काम नभए कारबाही गर्ने चेतावनी दिए । उनले भने, ‘सफा रहनु भनेको सभ्यता प्रदर्शन गर्नु हो, संस्कृति निर्माण गर्नु भनेको जीवन प्रदान गर्नु हो । आस्थाको केन्द्र पशुपतिनाथ नै फोहोर राख्छौँ भने यो देश कहिले सफा गर्छौं, त्यसैले प्रतिकात्मक रुपमा पशुपतिलाई हामीले सफा गरे यो देश सफा गर्नसक्छौँ । असम्भव कुरा केही छैन भन्ने सन्देश हो ।’ सो अवसरमा मन्त्री किराँतीले आफैँ कुचो लगाएर र आसपासका क्षेत्रहरुको फोहोर टिपेर पशुपति सरसफाईमा सरिक भएका थिए । अबको तीन महिनासम्म हरेक शनिवार ८ बजेदेखि १० बजेसम्म पशुपति सरसफाई अभियान सञ्चालन हुनेछ ।
