विद्यार्थी दुई, शिक्षक पनि दुई : प्रअ भन्दछन्, ‘दिन बिताउन साह्रै गाह्रो भयो’
बागलुङ । बागलुङको जैमिनी नगरपालिका–८ छिस्ती, धुसस्थित ताराज्योति प्राथमिक विद्यालयमा पछिल्लो तीन वर्षमा विद्यार्थीको सङ्ख्या ह्वात्तै घटेको छ। हाल सो विद्यालयमा दुई जना छात्रमात्र अध्ययनरत छन् । उनीहरूमध्ये एकजनाले कक्षा १ र एकजनाले कक्षा ३ मा अध्ययन गर्छन् । कक्षा २ मा भने विद्यार्थी नै छैनन् । स्थानीयवासी सुविधाको खोजीमा अन्यत्र बसाइँ सरेपछि विद्यालयमा विद्यार्थी आउन छाडेका प्रधानाध्यापक गोविन्द अधिकारीले जानकारी दिए । विसं २०८० मा तीनजना हुँदै नयाँ शैक्षिक सत्रमा दुई जनामा सीमित भएको छ । उनका अनुसार विसं २०४६ मा स्थापना भएर २०४७ सालमा अनुमति पाएको विद्यालयमा २०७८ सालसम्म ११ जना विद्यार्थी थिए । विसं २०७९ मा त्यो सङ्ख्या १० जनामा झर्यो । विद्यालयमा एकजना स्थायी दरबन्दीको शिक्षक, एक अस्थायी र एक जना कार्यालय सहयोगी कार्यरत छन् । बर्सेनि विद्यार्थीको सङ्ख्या घट्दै गएपछि विद्यालयको अस्तित्व नै धरापमा परेको छ । पैतीस वर्ष अगाडि स्थापित विद्यालयमा दशक अगाडि विद्यार्थीको चाप हुँदा भुइँमै बसेर पढ्नुपर्ने बाध्यता थियो । तर अहिले भौतिक रूपमा सम्पन्न हुँदा विद्यार्थीको सङ्ख्या निकै कम भएका छन् । धुसगाउँ भौगोलिक हिसाबले अलि विकटमा हुँदा धेरैले आफ्ना बालबालिका सुविधायुक्त विद्यालयमा पठाउँदा विद्यार्थी कम भएको प्रअ अधिकारी बताउँछन् । गाउँभन्दा नजिकै गुल्मीको पुर्तिघाटमा निजी विद्यालय रहेको हुँदा गाडीले घर नजिकै लिन आउँदा धेरै विद्यार्थी त्यता जान थालेको उनी बताउँछन् । उनले भने, ‘विद्यार्थी कम हुँदा शिक्षण सिकाइ क्रियाकलाप प्रभावकारी बन्न नसकेको, आफूहरूमा नैराश्य छाएको छ। पछिल्लो समय गाउँमा बालबालिका पनि कम छन् । भएका पनि शहरबजार जाने प्रचलन बढेको छ । हामी त जागिर खानका लागि यहाँ आइयो विद्यार्थी धेरै नहुँदा सिक्न र सिकाउन पाइएको छैन, दिन बिताउन साह्रै गाह्रो हुन्छ, पहिलेको जस्तो भुइँमा बसेर पढ्नुपर्ने अवस्था छैन, धेरै सुविधा थपिएको छ ।’ खासगरी यस गाउँका स्थानीय बसाइँसराइ गरी चितवन, रुपन्देही गएका छन् । जैमिनी नगरपालिकाका उपप्रमुख हरिहर शर्माले विद्यालयको भौतिक संरचनादेखि अन्य व्यवस्थापन गरेको तर धेरै विद्यालयमा विद्यार्थी सङ्ख्या कम हुँदै गएको बताए । नगरपालिकाले कम विद्यार्थी भएको विद्यालयलाई समायोजन गर्ने नीति रहेको उनले जानकारी दिए । उनले भने ,’नगरपालिकाले नगर शिक्षा ऐन बनाएको, त्यसअन्तर्गत रहेर दरबन्दी मिलान अगाडि बढाएको, विद्यालय समायोजनसम्बन्धी कार्यविधि बनाएर काम अगाडि बढेको छ । विद्यालय समायोजनपछि नगरपालिकाले सञ्चालन गरेको ‘लिड’ विद्यालयमा टाढाका विद्यार्थीलाई आवासीय सुविधा प्राप्त हुनेछ ।’ जैमिनी नगरपालिकाका शिक्षा शाखा प्रमुख खेमप्रसाद आचार्यले ताराज्योति प्राथमिक विद्यालयलाई छिट्टै समायोजन गर्ने जानकारी दिए । अहिले नगरपालिकाले कुन विद्यालय समायोजन गर्ने, कुन तह मिलान गर्ने भन्ने विषयमा अध्ययन गरिसकेको उनले बताए । रासस
हिलाम्मे खेतजस्तै सडकको अवस्था, वडाध्यक्ष भन्छन्-‘सडकका कारण जनता जोगाउनै कठिन भइसक्यो’
बागलुङ । राष्ट्रिय गौरवका आयोजना पुष्पलाल (मध्यपहाडी) लोकमार्ग र कालीगण्डकी करिडोरको बागलुङ खण्डमा ठाउँठाउँमा खाडल छन् । हिउँदमा बुङ्ग उड्ने धुलोले सेताम्मे हुने सवारीसाधनलाई बर्खा सुरु भएपछि तिनै खाडलमा अड्किएर निस्कन हम्मे हम्मे पर्दछ । सडकको दुरावस्थाका कारण नागरिक मात्र होइन, बागलुङको बाटो भएर हिँड्ने पर्यटकले पनि सधैँ दुःख पाउने गरेका छन् । लोकमार्गको बागलुङ घोडाबाँधे खण्ड कालोपत्रको काम सुरु भएको आठ वर्ष भयो तर काम सकिएको छैन । कालीगण्डकी करिडोरको बागलुङ–गुल्मी खण्डमा पनि काम त चलिरहेकै छ तर पूरा नहुने बेलासम्म सडकमा सास्ती छ । राष्ट्रिय गौरवका आयोजना नै दुरावस्था व्यहोरेको बागलुङका ग्रामीण सडकको अवस्था दर्दनाक छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय बागलुङका अनुसार एकसाता पहिलेको वर्षापछिको बाढीपहिरोले रोकिएका दर्जन बढी ग्रामीण सडक अझै खुलेका छैनन् । ‘हिउँदभरि बनायो, बर्खाभरि बगायो भइरहेको छ, समयमा काम नहुने समस्याले हामी सधैँ पीडित हुने गरेका छौँ,’ काठेखोला गाउँपालिका–६ का अध्यक्ष बृहस्पति कँडेलले भने, ‘मध्यपहाडीबाट आएको भलबाढी घरघरमा पस्छ, सडकका कारण जनता जोगाउनै कठिन भइसक्यो ।’ जिल्लाका अधिकांश सडक रोपाइँ गर्न तयार गरिएका खेतभन्दा फरक छैनन् । हिलो र गेग्रायनले भरिएका सडकमा जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपरिरहेको बागलुङ –१२ का शिव पाठक बताउँछन् । सडक हिलाम्मे हुँदा सवारीसाधन र यात्रु दुवै मारमा पर्ने गरेका छन् । ग्रामीण सडक मर्मतका लागि स्थानीय तहले प्रयास गरे पनि पहिराका कारण समयमा सडक खुल्दैनन् । ‘नगरले पहिरो पन्छाउने र सडक सञ्चालन गर्ने काम गरिरहेकै छ तर निरन्तर वर्षा हुँदा पहिरो खस्न रोकिँदैनन्,’ जैमिनी नगरपालिकाका उपप्रमुख हरिहर शर्मा भन्छन्, ‘बर्खा रहुञ्जेल काम चल्ने गरेर मात्रै सडक खुलाउने गरिएको छ ।’
राष्ट्र बैंकले नयाँ लघुवित्तलाई लाइसेन्स दिँदै, यस कारण जन्मियो सम्पदा लघुवित्त
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले नयाँ लघुवित्त ‘सम्पदा’ वित्तीय संस्थालाई अनुमति दिने भएको छ । यस लघुवित्तको चुक्ता पुँजी ७० करोड रुपैयाँ हुनेछ । यस्तै लघुवित्तमा कृष्ण बहादुर थापा सञ्चालक समिति अध्यक्ष र केशब कुमार पौडेल प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) बन्नेछन् । राष्ट्र बैंकले ‘घ’ वर्गको इजाजतपत्र (लाइसेन्स) प्राप्त लघुवित्त संस्थालाई लघुवित्तीय कारोबार गर्न अनुमति दिने तयारी गरेको हो । यसरी जन्मियो सम्पदा लघुवित्त साधना लघुवित्त र सबैको लघुवित्तबीच वि.सं २०८० भदौमा एक आपसमा गाभ्ने गाभिने (मर्जर) सम्बन्धी प्रारम्भिक सम्झौता भयो । दुई संस्थाको वार्षिक साधारण सभाले मर्जरको प्रारम्भिक सम्झौता पारित गरे । गत बैशाख १२ गते दुवैबीच मर्जरमा जाने अन्तिम सम्झौता भयो । मर्जरपश्चात् सबैको साधना लघुवित्त वित्तीय संस्थाको नामबाट एकीकृत कारोबार गर्ने सहमति थियो । एकीकृत कारोबार गर्ने प्रयोजनका लागि अन्तिम स्वीकृति माग्दै दुवै संस्थाले राष्ट्र बैंकमा अन्तिम सम्झौतापत्र पेस गरे । राष्ट्र बैंकले गत जेठ २९ गते अन्तिम स्वीकृति पनि दियो । तर, राष्ट्र बैंकले साधना लघुवित्त वित्तीय संस्थाको नामबाट एकीकृत कारोबार गर्न भन्यो । आफ्नो नाम र अस्तित्व समाप्त भएपछि सबैको लघुवित्तका कर्मचारी असन्तुष्ट थिए । तर, नियामक राष्ट्र बैंकको निर्णय नकार्न सकेनन् । यता साधना लघुवित्तका कर्मचारीहरू भने साधना लघुवित्त नाम आएपछि खुसीयाली मनाउन थाले । उनीहरूले ‘साधना टू बी कन्टिन्यूड’ भनेर उत्सव मनाए । केक काटेर मनोरञ्जन गरिरहेका फोटाहरू सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएपछि सबैको लघुवित्त परिवार थप असन्तुष्टि बन्यो । ‘राष्ट्र बैंकले नाम हटाएपछि असन्तुष्ट थिए तर, अन्तिम स्वीकृति पाएपछि साधना लघुवित्तका कर्मचारीहरूले ‘साधना टू बी कन्टिन्यूड’ उल्लेख गरेको केक काटेर सेलिब्रेसन गरेपछि थप असन्तुष्ट बने,’ स्रोतले भन्यो, ‘साधना लघुवित्तका कर्मचारीले केक काटेपछि एकीकृत कारोबार अगावै हेपेको भन्दै सबैको लघुवित्तका कर्मचारीहरूले विरोध जनाए ।’ दुबै संस्था समान सेयर स्वाप रेसियो १ः१ अनुपातमा मर्ज हुने भएपनि आफ्नो नाम र अस्तित्व समाप्त हुने गरी भएको निर्णय निन्दनिय र मर्जरपश्चात् सम्झौता अनुरूप नै नाम हुनुपर्ने माग राखे । त्यसपछि नयाँ नामाकरण गर्दै सम्पदा लघुवित्तको नामबाट कारोबार गर्ने गरी सहमति भएको छ । दुवै लघुवित्त संस्था एक आपसमा मर्ज भई एकीकृत कारोबारको अन्तिम तयारीमा छन् । नयाँ नामको प्रक्रिया अघि बढेको र सबै निकायबाट अनुमति पाउने बित्तीकै एकीकृत कारोबार गर्ने बताइएको छ । सबैको लघुवित्तको केन्द्रीय कार्यालय तनहुँको बन्दीपुर–१ डुम्रे र साधना लघुवित्तको गोरखाको गोरखा–६, हरमटारीमा छ । मर्जरपछि लघुवित्तको केन्द्रीय कार्यालय चितवनमा रहनेछ । कुन सूचकमा को बलियो ? चालु आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को चैतसम्म साधना लघुवित्तको चुक्ता पुँजी ३८ करोड २२ लाख रुपैयाँ र जगेडा कोष १७ करोड ५९ लाख रुपैयाँ छ । लघवित्तले १ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ संकलन गरी ५ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ कर्जा लगानी गरेको छ । लघुवित्तको खराब कर्जा (एनपीएल) ४.१० प्रतिशत, प्रतिसेयर आम्दानी २१.२५ रुपैयाँ, मूल्य आम्दानी अनुपात ३४.४३ गुणा र प्रतिसेयर नेटवर्थ १४८.०८ रुपैयाँ रहेको छ । चैतसम्म लघुवित्तले खुद नाफा ६ करोड १२ लाख रुपैयाँ, खुद ब्याज आम्दानी २१ करोड २४ लाख रुपैयाँ गरेको छ । यस्तै, सबैको लघुवित्तको चुक्ता पुँजी ३१ करोड ८६ लाख रुपैयाँ र जगेडा कोष ६ करोड ८८ लाख रुपैयाँ छ । यस्तै, लघुवित्तले १ अर्ब १९ करोड ३६ लाख रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरी ४ अर्ब २० करोड १९ लाख रुपैयाँ कर्जा लगानी गरेको छ । लघुवित्तकको एनपीएल ४.६१ प्रतिशत, प्रतिसेयर आम्दानी ८.२५ रुपैयाँ, मूल्य आम्दानी अनुपात ९३.६८ गुणा र प्रतिसेयर नेटवर्थ १३८.९६ रुपैयाँ रहेको छ । चैतसम्म लघुवित्तले १ करोड ९७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेका छ भने १४ करोड १९ लाख रपैयाँ खुद ब्याज आम्दानी गरेको छ ।
एनसीएचएलको संस्थापक सेयर बिक्री गर्दै मितेरी डेभलपमेन्ट बैंक, न्यूनतम मूल्य कति ?
काठमाडौं । मितेरी डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेडले नेपाल क्लियरिङ हाउस (एनसीएचएल) लिमिटेडको संस्थापक समूहको सेयर बिक्रीमा राखेको छ । बैंकले शुक्रबार एक सूचना जारी गर्दै ३१ हजार ६ सय कित्ता संस्थापक सेयर बिक्रीमा राखेको जनाएको हो । विद्यमान संस्थापक सेयरधनीका लागि आजदेखि लिलामीमार्फत बिक्रीमा राखिएको उक्त सेयरको न्यूनतम मूल्य प्रतिकित्ता ५ सय रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ । बोलपत्र आवेदन पेस गर्दा इन्छुक संस्थापक सेयरधनीले न्यूनतम ५ हजार कित्ता र अधिकतममा सम्पूर्ण कित्ताका लागि खरिद आवेदन दिन सक्नेछन् । उक्त सेयरको बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल लिमिटेड रहेको छ । बोलपत्र आवेदन पेस गर्ने अन्तिम मिति असार २५ गते रहेको छ ।
हकप्रद सेयर निष्कासनका लागि आँखुखोला जलविद्युतद्वारा बुक क्लोज मिति तय
काठमाडौं । आँखुखोला जलविद्युत कम्पनी लिमिटेडले १ः१.५ को अनुपातमा हकप्रद सेयर निष्कासनका लागि बुक क्लोजको मिति तोकेको छ । कम्पनीले हकप्रद निष्कासन गर्न आगामी साउन १ गते बुक क्लोज मिति तोकेको हो । कम्पनीलाई नेपाल धितोपत्र बोर्डले असार १९ गते हकप्रद निष्कासनका लागि अनुमति दिएको थियो । यसका आधारमा असार ३१ गतेसम्म नेप्सेमा कारोबार भई कायम सेयरधनीहरूले मात्रै कम्पनीले जारी गर्ने हकप्रदमा आवेदन दिन पाउनेछन् । कम्पनीले प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँ अंकित मूल्यका दरले एक अर्ब २० करोड रुपैयाँ बराबरको १ करोड २० लाख कित्ता हकप्रद सेयर १ः१.५ को अनुपातमा निष्कासन तथा बिक्री खुला गर्न लागेको छ । कम्पनीले हकप्रद सेयर निष्कासन तथा बिक्री प्रबन्धकमा नबिल इन्भेष्टमेन्ट बैंकिङ लिमिटेडलाई नियुक्ति गरिसकेको छ ।
७३ जिल्लामा फैलियो डेंगी, सबैभन्दा धेरै काठमाडौंमा
काठमाडौं । डेंगी रोगको संक्रमण ७३ जिल्लामा फैलिएको छ । दैनिक पानी परिरहेकाले डेंगीको संक्रमण बढ्न थालेको हो । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका किटजन्य रोग शाखा प्रमुख डा. गोकर्णप्रसाद दाहालका अनुसार ७३ जिल्लाका १ हजार ४ सय ३२ जनामा संक्रमण देखिएको छ । मुस्ताङ, डोल्पा, जुम्ला र हुम्लाबाहेक सबै जिल्लामा डेंगीको संक्रमण देखिएको उनले जानकारी दिए । यस वर्ष सरदरभन्दा बढी वर्षा हुने आकलन भएकाले मनसुनसँगै लामखुट्टेको प्रजननका लागि अनुकूल अवस्था बन्न सक्ने र डेंगी रोगको संक्रमण बढ्ने आकलन मन्त्रालयले गरेको छ । सबभन्दा बढी काठमाडौंमा १ सय ५९ जनामा डेंगी देखिएको छ । झापामा १ सय २० र चितवनमा ८३ जनामा देखिएको छ । पानी संकलन गरेर राख्ने र पानीमा रहने त्यही लामखुट्टेले टोक्ने भएकाले डेंगीको जोखिम बढेको उनले जानकारी दिए । पानी जम्ने सफा ठाउँमा एडिज एजिप्टी र एडिस एल्बोपिक्टस प्रजातिको लामखुट्टेले फूल पार्छ र फूलबाट लार्भा निस्किन्छ । त्यही लार्भा वयस्क भएर टोकेपछि डेंगी रोग लाग्छ । रोग शाखाका प्रमुख डा. दाहालले डेंगी संक्रमण अझै बढ्ने भएकाले सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन् । डेंगीबाट बच्न लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नुपर्छ । घर वरपर तथा कार्यस्थलमा सफा पानी जमेको ठाउँमा लामखुट्टेले फूल पार्ने भएकाले पानी जम्न नदिने, घरको झ्याल ढोकामा लामखुट्टे नछिर्ने जाली हाल्ने, जुनसुकै बेला झुलको प्रयोग गर्ने र पूरै शरीर छोपिने लुगा लगाउने जस्ता कुरामा ध्यान दिन महाशाखाले अनुरोध गरेको छ ।
सूर्यज्योति लाइफको बोनस सेयर सेयरधनीको हितग्राही खातामा जम्मा
काठमाडौं । सूर्यज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडको बोनस सेयर सेयरधनीको हितग्राही खातामा जम्मा गरिएको छ। कम्पनीले असार १६ गते वैशाख २१ गते सम्पन्न १६औं वार्षिक साधारणस भाबाट पारित भएको १०.२६ प्रतिशत बोनस सेयर सूचीकृत गरी सम्बन्धित सेयरधनीको हितग्राही खातामा जम्मा गरिदिएको हो । वैशाख ६ गतेसम्म कायम सेयरधनीहरूले मात्र कम्पनीको बोनस सेयर प्राप्त गरेका छन् । वैशाख ६ गतेसम्म सेयर धितो बन्धक राखेर कर्जा लिएका सदस्यहरूको हकमा बोनस शसेयर समेत कर्जा प्रवाह गर्ने बैक तथा वित्तीय संस्थाको नाममै रोक्का जनाई जम्मा गरिएकाले राफसाफ भइसकेको भए फुकुवा गर्न आग्रह गरेको छ । कम्पनीको सेयर रजिष्ट्रारमा एनआईसी एशिया क्यापिटल लिमिटेड रहेको छ । बोनस सेयर हितग्राही खातामा नै जम्मा हुने भएकाले हालसम्म पनि हितग्राही खाता नखोलेका सदस्यहरूलाई यथाशीघ्र खाता खोली आफ्नो बोनस सेयर प्राप्त गर्न समेत कम्पनीको आग्रह छ ।
मैलुङखोला जलविद्युतको लकइन अवधि साउन २६ गते सकिने
काठमाडौं । मैलुङखोला जलविद्युत कम्पनी लिमिटेडको लकइन अवधि आगाामी साउन २६ गते सकिने भएको छ । कम्पनीकोे संस्थापक, स्थानीय बासिन्दा र कर्मचारीलाई बाँडफाँड भएको सेयरको लकइन अवधि साउन २६ गते सकिने भएको हो । कम्पनीको २५ लाख ७७ हजार कित्ता संस्थापक सेयर, ३ लाख ६८ हजार १४४ कित्ता स्थानीयको सेयर र १४ हजार ७२६ कित्ता कर्मचारीको सेयर लकइनमा रहेको छ । लकइन अवधि सकिएपछि संस्थापक सेयरधनी, स्थानीय बासिन्दा र कर्मचारीले होल्ड गरेको सेयर कारोबारका लागि योग्य हुनेछ । कम्पनीले २०७४ साल जेठ १७ देखि ३१ गतेसम्म स्थानीय बासिन्दाका लागि र २०७८ साल साउन १४ देखि १९ गतेसम्म सर्वसाधारणमा (कर्मचारी समेत) मा आईपीओ बिक्री खुला गरेको थियो । कम्पनीले सर्वसाधारणलाई २०७८ साल साउन २६ गते सेयर बाँडफाँड गरेको थियो ।
