पर्यटन विकास गर्न साझा एजेन्डा आवश्यक छ- सूर्य थापा
प्यूठानमा जन्मिएका र अर्घाखाँचीमा आफ्नो वाल्यकाल विताएका र त्यहीबाट विद्यालय स्तरीय पढाई पूरा गरेका व्यक्ति हुन सूर्य थापा । उच्च शिक्षा अध्ययन गर्ने क्रममा काठमाडौं आएका थापाले लामो समय पत्रकारितामै आफ्नो समय व्यथित गरेका छन् । नेकपा एमालेबाट राजनीति गरिरहेका थापाले राजनीतिसँगै २५ वर्षे यात्रा पत्रकारितामा पनि विताएका छन् । थापाले पाटीको इलाका कमटिदेखि केन्द्रीय कमिटिसम्मको जिम्मेवारी सम्हालेका छन् । अहिले एमालेकै पर्यटन विभागका प्रमुखको जिम्मेवारीमा रहेका थापा नेकपा एमालेको प्रचार क्षेत्रको सहायक जिम्मेवारीमा पनि छन् । उनै थापासँग पर्यटन क्षेत्र र पर्यटकीय विषयसँग केन्द्रित रहेर विकास न्युजले गरिएको अन्तरवार्ता : पर्यटन विभागको प्रमुखको जिम्मेवारी कहिलेबाट सम्हाल्न थाल्नुभएको हो ? पाटीको नवौं महाधिवेशन पछि पर्यटन विभाग गठन भएको हो । विभाग गठन भएपछि पर्यटन विभागको औपचारिक रुपमा जिम्मेवारी पाउँने पहिलो व्यक्ति म नै भए । विसं २०७१ साल चैतदेखि हो । मैले यो जिम्मेवारी सम्हाल्न थालेको नै डेढ वर्ष भएको छ । पर्यटन आर्थिक विकास गर्ने देशको मेरुदण्ड नै भएपनि विभाग गठन गर्न चाहिँ किन ढिलो भयो त ? अरु विभागसँगको तुलनामा यो विभाग गठन गर्न ढिलो भएकै हो । ढिलो गरेर पनि यसले पूर्णता पाएको छ । सदस्यको मनोनयनको काम पनि भैसकेको छ । काठमाडौंसहितका झापा, सोलुखुम्बदेखि मध्यपश्चिमको राराहुँदै सुदुरपश्चिमसम्म नै प्रतिनिधित्व गर्ने गरी सदस्य नियुक्त पनि भएका छन् । हामीले यो विभागलाई जुन मुख्य पर्यटकीय गन्तव्यमा जाँदा पनि विभाग तथा व्यवसायीले प्रतिनिधित्व गरून भनेर नै व्यवस्थित ढंगले पर्यटनलाई अगाडि बढाउन नै २३ सदस्य मनोनयन गरेका छौ । पर्यटनको कमिटि २५ सदस्यीय बनाउने प्रावधान भएकोले अझै दुई जना मनोनयन गर्ने बाँकी छ । विभागको जिम्मेवारीसँगै पर्यटन क्षेत्रमा क्रियाशील भएर पर्यटनलाई बुझ्ने प्रयास गर्नुभएको छ, तपाईको बुझाई पाटीभित्र कत्तिको प्रयोग हुन्छ ? नीति दृष्ट्रिकोण निर्माणमा पर्यटन विभाग अन्तिम रूपमा क्रियाशील हुन्छ । पाटीले बनाउने नीतिमा प्रतिकृया दिने, सुझाव दिने तथा नयाँ प्रस्ताव राख्ने आधिकारीक व्यक्तिको हैसियतले पनि पर्यटन विभागको प्रमुखलाई अधिकार दिइएको छ । मैले जिम्मेवारी लिएपछि मैले गर्ने काम र मेरा सुझावलाई पाटीले पनि कार्यान्वयन गरेर जान्छ । अन्य पाटीले पनि पर्यटन विभाग बनाएका छन्, समन्वय कत्तिको हुन्छ ? विभागको जिम्मेवारी पाएपछि मैले करीब एक महिना अन्य पाटीको पर्यटन विभागलाई भेट्न समय लागेको थियो । नेपाली कांगे्रसको किशोरसिंह राठौर र नेकपा माओवादी केन्द्रले पूर्व पर्यटन मन्त्री लोकेन्द्र विष्ट मगरलाई पर्यटन विभागको जिम्मेवारी दिएको रहेछ । पर्यटन विभागको जिम्मेवारी सम्हालेका कारण र यही क्षेत्रमा क्रियाशील हुने भएपछि अन्तर पाटी र निकायसँग समन्वय जरुरी पनि छ । यसैलाई दृष्टिगत गरेर हामीले भूकम्पछिको पर्यटन विकास, पुनरुत्थान र प्रवद्र्धनमा केन्द्रित रहेर २६ सुत्रीय साझा एजेन्डा पनि बनाएका छौं । औपचारिक रुपमा यसको हामीले अगुवाई पनि लिएका छौं । यसपछि पर्यटकीय संस्थाको चुनावम एकपछि अर्को सुरु भयो । पर्यटकीय संस्थाको चुनावमा आआफ्नो शक्ति सामथ्र्य र कित्तामा उभ्याउने अभ्यास सुरु भएकोले पनि त्यसैमा लाग्न थालियो । अहिले सबै राजनीतिक दलले पर्यटन क्षेत्रलाई बुझ्न थालिसकेका छन् । पर्यटनमा नीति बनाउँने र कार्यान्वय गरेरै जाने विषयमा पनि साझा एजेन्डामै बहस हुन्छ त ? साझा अवधारण हामीले तीनवटै प्रमुख पाटीको पर्यटन विभाग प्रमुखको हस्ताक्षर गरेर तयार गरेका छौं । यसलाई कार्यान्वयन गर्न तीनवटै पाटी उत्तिकै जिम्मेवार भएर लाग्नुपर्छ । पर्यटन पाटी विशेषको होइन्, देशकै विकासको विषय हो । पर्यटन सानाबाट मझौला र ठूलो हुँदै घराना बन्नुपर्छ । त्यसो हुनाले कांग्रेस, एमाले, माओवादी किन्न भन्नुपपर्यो? पर्यटन क्षेत्रको विकास गर्ने एजेन्डा त आखिर सबैको एउटै हो । यसैले पर्यटन विकास गर्न साझा एजेन्डामै जानुपर्छ र यसमा बहस पनि गर्नेपर्छ । पर्यटकीय क्षेत्र बनाउँने प्रवद्र्धन बनाउने विषयमा सक्रियताका साथ प्रमुख राजनीतिक दलको पहल कहिले हुन्छ त ? यसका लागि ठोस पहल गर्नुपर्छ । नेपालको पर्यटनका लागि एयर कटेक्टिभिटी आधारभूत कुरा हुन । चाहे नेपालबाट बाहिर जाँदा होस चाहे नेपाल आउँदा । विश्वकै कुनै पनि कुनामा पुग्न हवाई पहुँच नै सबैभन्दा पहिलो अधारभूत कुरा हो । त्यसपछि पर्यटकीय पदमार्ग र आन्तरिक पर्यटकीय गन्तव्य स्थलको विस्तार पनि पर्यटनको अधारभूत कुरा नै हुन । सबै विषयमा हामीले कमी कमजोरी हटाएर सामूहिक पहल नै गर्नुपर्छ । पर्यटनका बहुआयामिक संभावना खोतलेर जानुपर्छ । अहिलेको पर्यटन मन्त्री जीवनबहादुर शाही नेपाली कांग्रेसको भएपनि उहाँले अगाडि बढाउने एजेन्डामा हाम्रो पाटीसँगको पनि सहमति छ । उसोभए, एउटै निकायबाट अगाडि बढाउने योजना र तथ्यांकनै पाटी अनुसार फरक पर्नुको कारण चाँहि के हो त ? अहिलेसम्मको धानिएको पर्यटन (काठमाडौं, पोखरा र चितवन) गोल्डेन ट्याङ्गल नै हो । हामीले क्लियर कुरा गरेका छौं । यो क्षेत्र बाहेकको वैंकल्पिक क्षेत्रको प्रवद्र्धन हुनुपर्छ । कर्णाली क्षेत्र, पूर्व, पश्चिम तथा सुदुरपश्चिमका गन्तव्यतर्फ पर्यटन लैजानुपर्छ । हामीले चलेका र भएकै गन्तव्यमा भन्दा नयाँ गन्तव्य प्रवद्र्धन गर्नतर्फ लाग्नुपर्छ । पर्यटन बोर्डलाई पनि मैले पश्चिमतर्फको पर्यटनमा केन्द्रित हुनु सुझाव दिने गरेको छु । पर्यटनको बहुआयामिक संभावना खोल्ने कुरा त गर्नुभयो तर व्यवहारिक रुपमा काम चाहिँ कहिले ? हामीले पर्यटनको प्रवद्र्धन र विकास गर्ने मामलामा यस्तो भनेको हौं । हामीले प्रयास पनि गरिरहेका छौं । भर्खरै भएको प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको भारत भ्रमणमा पनि संयुक्त वक्तव्यमा पर्यटन उल्लेख भएर आएको छ । नेपालभित्रै र नेपाल बाहिरको पर्यटनलाई पनि हामीले औल्याएर जानुपर्छ । नेपाल भित्रको आन्तरिक बुद्धिष्ट सर्किट पनि हाम्रो प्राथमिकता हो । कपिलबस्तु, लुम्बनी, रामग्राम, देवदहलगायतका गन्तव्यलाई समेटेर आन्तरिक बुद्धिष्ट सर्किट बनाउँन सक्छौं । बाह्य बुद्धिष्ट सर्किटलाईसमेत जोडेर प्रवद्र्धनको कुरा गर्ने हो भने बोधगया, सारनाथ, कुशीनगरहुँदै लुम्बनी आउने पनि हुन सक्छ । नेपाल भित्रको र बाहिरको पर्यटकीय गन्तव्य तथा बुद्धिष्ट सर्किट प्रवद्र्धन हाम्रो लागि पनि लाभदाय हुनुपर्छ । छोटो समयमा धेरै बुझ्ने प्रयासमा त गर्दै हुनुहुन्छ, यसका लागि पर्यटन प्रवद्र्धनको अभियानमा कहाँ सम्म पुग्नु भयो त ? पाटी र विभिन्न संघसंस्थाले गरेको कार्यक्रममा सहभागि भएका छौं । भूकम्पछिको नेपाल सुरक्षित त भन्ने सन्देश प्रवाह गर्न हामीले बसन्तपुर गएरै नेपाल सुरक्षित भएको सन्देश प्रवाहको प्रयास गरेको थियौ । यो कामलाई हाम्रो पाटीले ठमेलबाट पनि गरेको थियो । पर्यटन प्रवद्र्धनको कार्यक्रमका लागि मेचीकोशी पर्यटन प्रवद्र्धन कार्यक्रम पनि भएको थियो । यसले पर्यटनमा मेची कोशीलाई व्यूझाउँने काम गरेको छ । त्यो क्षेत्रको पर्यटन प्रवद्र्धनमा जोड दिएको छ । लुम्बीनी, पाल्पा, स्वर्गद्वारी अभियानमा पनि सहभागि भएका छौं । आन्तरिक पर्यटन प्रवद्र्धनको यो कार्यक्रममा म आफैं सहभागि भएर गएको थिए । पोखराबाट पनि हामीले अभियानको थालिनी गरेका थियौ । गाउँ पर्यटनसँग समन्वय गरेर पनि पर्यटन प्रवद्र्धन अभियान संचालन भएको थियो । अहिले बाँके, सुर्खेत, कालिकोट, जुम्लाहुँदै रारासम्मको कार्यक्रममा पनि सहभागि जनाएका छौं । एकपछि अर्को गन्तव्य प्रवद्र्धन गर्ने र त्यसका वस्तुगत असहजता पहिचान गरेर अगाडि बढ्ने चरणमा छौ । पर्यटन व्यवसायीलाई उत्पे्ररणा दिने विषयमा तपाईको भूमिका कस्तो रहन्छ ? पर्यटकीय संस्थामा नेतृत्व प्रदान गर्ने, गाउँ पर्यटन प्रवद्र्धन गर्ने तथा निर्देशिका बनाउँने, पर्यटकीय गन्तव्य प्रवद्र्धनमा प्रतिनिधित्व गर्ने विषयमा पर्यटन व्यवसायीले २४ सै घण्टा मेरो सहयोग पाउँने छन् । पछिल्लो समयमा पाटीमा कुनै पर्यटनको योजना अगाडि बढाउनु भएको छ ? हामीले १० सुत्रीय प्रस्ताव भर्खरै अगाडि सारेका छौं । पर्यटन व्यवसायलाई मर्यादित र व्यवस्थित बनाउँन पहिलो विषय त पर्यटन विश्वविद्यालय नै हुनुपर्छ भनेर लागि परेका छौं । नेपालको पर्यटनको सम्पूर्ण रुपमा ध्यान केन्द्रित गर्न पनि पर्यटन विश्वविद्यालय आवश्यक छ । पदयात्रा क्षेत्रको विकास गर्न पनि हामीले सहयोग गर्छौ । व्यवसायीले नो ट्रेकिङ विथ आउट गाइड भनेका छन् । मेरो भनाई चाँहि नो टे«किङ विथ आउट एजेन्सी भन्ने हुनुपर्छ । एजेन्सी विना टे«किङ हुनु भनेको जोखिम बढ्नु हो भन्ने मेरो बुझाई हो । सरकारले दर्ता गरेर एजेन्सी संचालन गर्न दिएकोले पनि संस्थागत संग्लग्नता विना पदयात्रा संचलन हुनु भएन र यसलाई सरकारी निकायको नियम तथा मातहतभित्रै राख्नुपर्छ । पर्यटन विश्वविद्यायलको अवधारणा कस्तो हो त ? आर्थिक विकासको महत्वपूर्ण खम्बा पर्यटन हो । कृषि विश्वविद्यालय स्थापना भएको छ । अन्य क्षेत्रका पनि विश्वविद्यायल बनेका छन् । पर्यटनमा पनि यसको आवश्यकता परेको छ । खासगरी नेपाल पर्यटन तथा होटल व्यवस्थापन प्रतिष्ठान (नाथम)ले पर्यटन विश्वविद्यालयको अध्ययन गरिहेको छ । विभिन्न १४/१५ वटा निजी क्षेत्रका स्वदेशी विदेशी स्तरीय पर्यटन विषय पढाउने कलेज पनि छन् । यसर्थ नेपालमा स्तरीय पर्यटन विद्यविद्यालयको जरुरी छ । सबै पर्यटन विषय पढाइहुने देखि पर्यटनलाई सम्वन्धित अन्य निकायलाई पनि दृष्टिगत गरेर पर्यटन विद्यविद्यालय खोल्नुपर्छ । आवश्यकता भएको भएपनि पर्यटन विश्वविद्यायलको अवधारण अगाडि बढाउनु चाहिँ किन सक्नुभएन ? हामीले हाम्रो तर्फबाट पहल गरिरहेका छौं । हाम्रो पाटी र पर्यटनसँग सम्वन्धित संस्थामार्फत पनि हाम्रो प्रयास जारी रहेको छ । यो विषयलाई अगाडि बढाउने काम पर्यटन विभागकै हो । यसका लागि अन्तरपाटी समन्वय हुन्छ ? पाटीभित्र छलफल गरेर अगाडि बढ्छौ । अन्तर पाटीसँग पनि आवश्यक सल्लाह र छलफल अवश्य पनि गर्छौ । एमाले पाटीभित्र पछिल्लो समय सिमित व्यवसायीको हालीमुहाली भएकोे आरोप छ त ? पहिले पर्यटन क्षेत्रभित्र सर्वसाधारणको पहुँच थिएन । खासगरी दरबार र पञ्चायत व्यवस्थासँग नजिकको हालीमुहाली थियो । २००७ पछि शासनसँग नजिकको हालीमुहाली रह्यो । २०४७ पनि अर्का खालको इलाइटहरुको हालीमुहाली रह्यो । नेकपा एमालेले त सातौं महाधिवेश पछि नै पर्यटनसँग विभिन्न संगठन बनाएको छ । पर्यटन इलाका कमिटि बनाएको छ । आठौं महाशिवेशन पछि नेपाल राष्ट्रिय पर्यटन व्यवसायी संगठन बनायो र यसमार्फत व्यवसायीलाई संगठित बनायो । नवौं महाधिवेशनपछि पर्यटन विभाग नै बनाएर हस्ताक्षेपकारी भूमिका खेल्ने गरी समग्र प्रक्रियामा संलग्न छ । हाम्रो भनाई राजनीतिकरण भयो भन्ने होइन्, पर्यटनमा पहुँच बढ्यो भन्ने हो । यसर्थ, तपाईले भनेजस्तो व्यवसायीक हालिमुहाली होइन, पर्यटनव्यवसायसम्म हाम्रो पहुँच पुगेको हो भनेर बुझ्नुपर्छ । पर्यटन मन्त्रीको तय एमालेको पाटीले होइन पाटी चलाउँन निर्देश गर्ने व्यवसायीले तय गर्छ भन्ने आरोप पनि छ त ? कतिपयलाई त्यस्तो लाग्छ । कतिपयले हामीले पर्यटन मन्त्री बनाएका छौं भनेर बजारमा चर्चा परिचर्चा गर्ने पनि मैले सुनेको छु । तर, पर्यटन मन्त्री पाटीको प्रधानमन्त्री हुँदा प्रधानमन्त्रीले तय गर्ने हो । पाटीको नेतृत्वले तय गर्ने हो । पाटीको प्रधानमन्त्री नहुँदा गठबन्धनको नेतृत्वले पाटीको स्थायी कमिटिले तय गर्ने हो । यसमा व्यवसायी निर्णयक हुने नै होइन । हामी व्यवसायीको २५ वटा कुरा सुन्छौ र दुईवटा मात्रै कार्यान्वयन गर्छौ । त्यसो त एमाले पाटीको कार्यालय नै एउटा व्यवसायीको अफिसमा सारिएको छ । सोही व्यवसायीले पाटी नेतृत्वलाई दबाब दिँदैन भन्न सकिन्छ र ? पासाङ ल्हामुसँग हाम्रो पाटीको अत्यन्तै भावनात्मक संम्बन्ध छ । जननेता मदन भण्डारीले पासाङ ल्हामुलाई सगरमाथा आरोहणमा जाँदा पनि तत्कालिन पाटी कार्यालय वागबजारबाटै शुभकामना दिनुभएको थियो । विडम्बना नै भनौ पासाङ ल्हामु र मदन भण्डारीको शव एकैपटक दशरथ रंगशालामा श्रद्धान्जलीका लागि प्रस्तुत हुने अवस्था रहेको आयो । २०७२ सालको पाटीले भूकम्प पछि निश्चित अवधि तोकेर, बकैदा भाडा तोकेर कार्यालय भाडामा लिएको हो । आवश्यक पर्दा समय बढाउने सर्त पनि राखेर पाटीले पासाङ ल्हामु शेर्पा पर्वतारोहण प्रतिष्ठान भाडामा लिएर पाटी अफिस राखेको हो । संयोग नै भन्नुपर्छ प्रतिष्ठानकै अध्यक्ष कृपाशुर शेर्पा पर्यटन मन्त्री हुनुभयो । उहाँ प्रतिष्ठानको अध्यक्ष भएर होइन उहाँ निर्वाचित सभाषद् भएकोले र पाटीले गरेको निर्णयमा पर्नुभएकोले पर्यटन मन्त्री हुनुभएको हो । उहाँ विभिन्न संघ संस्था बुझेको नै व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो पनि । त्यसो त नेपाल पर्वतारोण संघ (एनएमए)को पर्वतारोहण रोयल्टी खोसेर पासाङ ल्हामु प्रतिष्ठानलाई दिने असफल खेल किन भो त ? एनएमएले रोयल्टी उठाउने विषयमा वैधानिक व्यवस्था, नीति नियमको व्यवस्था छन् । कृपाशुरले प्रतिष्ठानबाट दिने व्यवस्था गर्न लागेको पनि होइन र हामीले त्यसो नगर्नपनि सुझाएका थियौ । अकस्मात एनएमएको रोयल्टी खोस्ने र सरकारी निकायले नै उठाउने भन्ने निर्णय भयो । त्यो निर्णय असान्दर्भिक र दुःखत पनि थियो । हामीले एनएमएले उठाएको भन्दा बढी रकम मन्त्रालयले उठाएउँन सक्दैन भनेर पनि भनेका थियौ र पछि अदालतले एनएमएकै नाममा कार्यान्वयन गरायो । त्यो घटनालाई सिंगो पाटी र व्यवसायीक घराना नै लाग्यो भनेर भन्नु गलत हो । सिंगो पाटी र उसको मन्त्री नै व्यवसायीक घरानाले संचालन गर्छन भन्ने पनि गलत हो । पाटीको विषय पाटीभित्रैबाट हुन्छ । त्यो व्यवसायीक घराना पनि पाटीभित्रै अटाएको हुन्छ । एमाले पाटीभित्र संस्थागत रुपमै पर्यटन बोर्ड र पर्यटन व्यवसायीसँग मिलेमतो गर्ने र आर्थिक लाभ खोज्ने काम हुन्छ भन्ने आरोप पनि छ नि ? त्यो गलत कुरा हो । विभिन्न क्षेत्रमा पर्यटन क्षेत्रमा सम्वन्धित साथीहरू नै रहेका छन् । कसैले पनि लाभको मनसाय राखेर त्यसरी काम गरेका छैनन् । हामी नीतिगत रुपमा पर्यटन क्षेत्रलाई राम्रो बनाउने अभियानमै हुन्छौ । कतिपय सन्दर्भमा गल्ती कमजोरी भएको अवस्थामा कारवाही पनि गर्छौ । तपाईले भनेजस्तो पाटीलाई कुनै ६० वा ४० को अनुपातमा कमिशन चाहिएको छैन । त्यसो हुन पनि दिँदैन । पर्यटनको विभिन्न नीति नियम संशोधन गर्ने विषयमा एमालेले सहयोग किन गरेको छैन ? पर्यटनको तथा पर्यटकीय संस्थाको ऐन नियम र निर्देशिका समय सान्र्दभिक नै हुनुपर्छ । धेरै चिज पुर्नव्यवस्थित हुनुपर्छ । कतिपय विषयमा हामी मस्यौदा बनाउन पनि आफैं तयार छौ । धेरै चिज पुर्नव्यवस्थित गर्नु जरुरी छ । समय सान्दिर्भिक रुपमा नीति नियम बनाउने र संशोधन गर्नुपर्छ । त्यसमा हाम्रो पाटीको पूरै साथ र सहयोग छ । एमालेले पर्यटन परिषद्को बैंठक त गराउँछ तर यसका निर्णय कार्यान्वयन नै गराउँन सक्दैन भन्ने आरोप पनि छ नि ? यसमा उच्चस्तरिय पर्यटन परिषद् प्रधानमन्त्रीको, पर्यटन विकास समन्वय समिति पर्यटन मन्त्रीको र पर्यटन प्रवद्र्धन तथा घुमफिर वर्ष समिति पर्यटन सचिवको अध्यक्षतामा रहेको छ । पर्यटन नीति २०६५ अनुसार भएको यो समिति बनेको छ । नीतिगत मार्गनिर्देशक गर्ने र कार्यान्वयन गराउँने काम हाम्रो पाटीले गराएको छ । उच्चस्तरीय पर्यटन परिषद्को बैंठक पनि दुबैपटक एमालेकै नेतृत्व हुँदा मात्रै भएको छ । प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा भएको समितिलाई अरु पाटीलाई पनि काम गर्न कसैले रोकेको छैन । सातै वटा प्रदेशमा कम्तिमा तीन र केन्द्रमा थप चार गरेर २५ वटा पर्यटकीय गन्तव्य प्रवद्र्धन गर्ने अभियानलाई हामीले नै अगाडि बढाएका छौं ।
७७ प्रतिशत भूकम्प पीडितले पाए घर बनाउन ५० हजार, यस्तो छ ११ जील्लाको विवरण
काठमाडठौं, १८ असोज । ७७ प्रतिशत भूकम्प पीडितले निजी आवास निर्माणका लागि पहिलो किस्ता वापतको ५० हजार रुपैयाँ प्राप्त गरेका छन् । राष्ट्रिय पुननिर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशिल ज्ञवालीले प्राधिकरण परामर्श समितिमा पेश गरेको प्रगति विवरण अनुसार ७७ प्रतिशत भूकम्प पीडित अर्थात ४ लाख ९ हजार ५ सय ९२ परिवारको बैंक खातामा निजी आवास निर्माणका लागि ५० हजार रुपैंया उपलब्ध गराइएको हो । १२ जील्लाका ५ लाख ३३ हजार १ सय ८२ घरधुरीलाई लाभग्राहीको सूचिमा राखिएको छ । तीमध्ये ४ लाख ५८ हजार ३ सय ७६ परिवारसँग अनुदान सम्झौता सम्पन्न भैसकेको छ । अनुदान सम्झौता गरेको एक हप्ताभित्र लाभग्राहीको बैंक खातामा रकम जम्मा गराउने व्यवस्था रहेको छ । १२ जिल्लाका ८९ प्रतिशत भूकम्प पीडित परिवारसँग अनुदान सम्झौता भैसकेको पनि प्राधिकरणले जनाएको छ । सबै भन्दा धेरै सिन्धुपाल्चोकका ७२ प्रतिशत भूकम्प पीडितले निजी आवास निर्माणका लागि ५० हजार पाइसकेका छन भने ललितपुरका एक जनाको बैंक खातामा पनि रकम जम्मा भएको छैन् । प्राधिकरणका सिइओले प्रस्तुत गरेको विवरण अनुसार ७४५ अर्ब रुपैंयाँ अपुग हुने देखिएको छ । कुल ९३८ अर्ब लागत अनुमान गरिएको पुननिर्माणका लागि दाताहरुले ३४३ अर्ब रुपैंयाँ सहयोग गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका थिए । त्यसमध्ये २७२ अर्ब रुपैंयाँको सम्झौता भैसकेको छ ।
एकै दिन ८४ हजार चेक क्लियरिङमा, खातामा पैसा आउन ५ दिनसम्म लाग्न थाल्यो
काठमाडौं, १८ असोज । दशैको मुखका बैंकिङ कारोवार अत्याधिक बढ्दा चेक क्लियरेन्समा समस्या उत्पन्न भएको छ । सामान्य अवस्थामा सोही दिन वा भोलिपटसम्ममा चेक क्लियरेन्स हुने गरेकोमा अहिले ५ दिनसम्म पनि चेक क्लियरेन्स नभएको हो । यसअघि शुक्रवार बाहेक कार्यालय खुलेको दिन १ बजे अघि क्लियरेन्समा पठाएको चेक सोही दिन क्लियरेन्स हुने गरेको थियो । यस्तै १ बजेपछि क्लियरेन्समा पठाएको चेक भोलिपल्ट सम्बन्धित खातावालाको खातामा जम्मा हुने गरेको थियो । तर अहिले ५ दिनसम्म पनि चेक क्लियरेन्स नभएर ढिला हुन थालेको छ । दशैको समयमा एकै दिन अत्याधिक चेक क्लियरेन्समा आउने गरेको नेपाल क्लियरिङ हाउस (एनसिएचएल) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत निलेससिंह मान प्रधानले जानकारी दिए । अहिले एकै दिनमा ८४ हजारसम्म चेक क्लियरेन्सको लागि आएको र सवै चेक क्लियरिङ भएको उनको भनाइ छ । दैनिक औसतमा ३७ हजार चेक क्लियरेन्सको लागि आउने गरेका एनसिएचएलले जानकारी दिएको छ । गत १६ असोजमा एकै दिन ८४ हजार तथा १७ असोजमा ६० हजार चेक क्लियरेन्सको लागि आएको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत प्रधानले जानकारी दिए । चेकको संख्या अत्याधिक बढी आएपनि एनसिएचएलमा क्लियरिङमा समस्या नभएको प्रधानको भनाइ छ । उनले दैनिक १ लाख ५० हजारसम्म चेक क्लियरेन्स गर्ने क्षमता एनसिएचएलको रहेको पनि जानकारी दिए । तर बैंकमा नगद राख्ने र झिक्ने तथा नयाँ नोट साट्ने भिड अत्याधिक बढेका कारण बैंकहरु आफैले चेक क्लियरेन्समा पठाउन ढिलाइ भएको कारण सर्वसाधारणलाई समस्या भएको बताइएको छ । चेकको संख्या अत्याधिक भएपछि बैंकहरुवाट क्लियरिङमा पठाउनै ढिलाइ भएको हो ।
सोट्टो नेपालद्वारा एक सातासम्मको रारा प्याकेज सार्वजनिक, स्थलमार्गबाट २२ हजार र हवाई मार्गबाट ३८ हजार लाग्ने
काठमाडौं । सोसाइटी अफ ट्राभल्स एण्ड टुर अपरेटर्स (सोट्टो) नेपालले रारा पर्यटनको प्याकेज सार्वजनिक गरेको छ । सो सोट्टोले स्थालमार्गबाट तथा हवाई मार्गबाट मुगु जिल्लाको पर्यटकीय गन्तव्य रारा पुग्ने प्योकज सार्वजनिक गरेको हो । सोट्टो नेपालले गत असोज पहिलो साता गरेको काठमाडौंबाट बाँकेको गाभर भ्याली, सुर्खेत, कालिकोट, जुम्लाहुँदै रारासम्मको स्थलगत अध्ययन भ्रमण गरेको थियो । सोही भ्रमणपछि पर्यटकीय प्योकज नै सार्वजनिक गरेको सोट्टो नेपालका अध्यक्ष यमबहादुर खड्काले बताए । सोट्टाले सार्वजनिक गरेको टुर प्योज अनुसार हवाइजहाजमार्फत हुने यात्राका लागि चार दिने प्याकेज सार्वजनिक गरेको छ । यस्तो यात्राका लागि काठमाडौंबाट नेपालगन्ज पुग्ने र गाभरभ्यालीमा एक रात बसेर हवाई मार्गबाटै मुगुको चाल्चा विमानस्थलसम्म पुग्ने उल्लेख छ । यो यात्रामा दोस्रो दिन नै रारा पुगिने छ । रारामा एक रात बस्ने तेस्रो दिन फर्केर नेपालगन्ज हुँदै काठामाडौं आउने प्याकेजको जम्मा ३८ देखि ४० हजार रुपैयाँ तय गरेको छ । स्थलमार्गबाट जाने पर्यटकको हकमा भने काठमाडौंबाट बाँकेको गाभर भ्याली पहिलो दिनेको यात्रा तय गरेको छ । दोस्रो दिन सुर्खेत दैलेख हुँदै कालिकोट, तेस्रो दिन, कालिकोटबाट जुम्ला, चौथो दिन जुम्लाबाट मुगुको रारातालको यात्रा गर्न सकिने प्याकेज सार्वजनिक भएको छ । पाँचौ दिन राराबाट सोही रुट फर्कने गरी आठ दिनको प्याकेज बनाएको सोट्टो नेपालले बताएको छ । स्थलमार्गको प्याकेजका लागि भने ६ जनाको समूहका लागि प्रतिव्यक्ति २२ देखि २५ हजार रुपैयाँको प्याकेज तय गरेको उल्लेख छ । स्थलमार्गबाट ग्रामिण जीवनको अध्ययन गर्दै रारा जाने उपयुक्त अवसर हुने पनि सोट्टोको भनाइ छ ।
नयाँ नोट पाउनै सास्ती, सर्वधारणले विहानैदेखि लाइनमा
काठमाडौं १८, असोज । नेपाल राष्ट्र बैंक र वित्तीय संस्थाहरुको नयाँ नोट सहटीका लागि सहज व्यवस्था नगर्दा सर्वसाधारणले ठूलै सास्ती बोहोर्नुपरेको छ । घण्टौसम्म लाइनमा बस्दा पनि नयाँ नोट साट्न मुस्किल भएको छ । सर्वसाधारण नयाँ नोट साट्नकै लागि विहान पाँचै बजेबाट लाइनमा बस्न थालेका छन् । अन्य वैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट नयाँ नोट नपाएपछि राष्ट्र बैंकमा भिड बढ्न थालेको छ । राष्ट्र बैंकले आइतबार र सोमबार मात्रै करिब ७० अर्ब रुपैयाँ नयाा नोट साटेको छ । मंगलबार पनि विहानैदेखि सर्वसाधारणको लाइन लागेको छ ।
बैंकले नोट नसाटेपछि राष्ट्र बैंकमा तनाब, अनुमगमनमै जान सकेनन गभर्नर
काठमाडौं १८, असोज । आइतबार साँझसम्म राष्ट्र बैंकमा सर्वसाधारणको निकै लामो लाइन थियो । नयाँ नोट साट्न विहानैदेखि लाइनमा उभिएका झण्डै चार सय जनाले राष्ट्र बैंकको काउन्टरमा प्रवेश पाएका थिएनन् । एकाएक त्यहाँको सुरक्षामा खटिएका नेपाली सेनाका क्याप्टेनले लाइनमा अगाडि बढ्न रोकिदिए । दिनभर लाइनमा उभिएर बस्दा थाकेकी एक महिलालो ती सैनिकको कठालो समाइन र भनिन् । ‘म बिहानैदेखि लाइनमा बसेको छु, दिनभर लाइनमा बसेको मलाई रोक्न खोज्ने त को हो ?’ उनको यो हर्कतलाई राष्ट्रबैंकका सुरक्षा गार्डले नरोकेका भएन तत्कालै हवाई फायर गर्ने अवस्थामा ति सैनिक पुगेको समाचार मंगलबारको नयाँ पत्रिकाले छापेको छ । मंगलबार नै विदेश उड्न लागेको गर्भनर चिरन्जिवी नेपाल सोमबार थापाथलि मुद्रा व्यवस्थापन विभागको अनुमगमना जाने कार्यक्रम थियो । यो तनावले गर्भनर पूर्व निर्धारित समय अनुसार अनुमगनमा जान सकेनन् । गर्भनरले आफू जान नसक्ने भएपनि डेपुटी गर्भनर चिन्तामणि सिवाकोटीलाइ पठाए । दसैको अवसरमा आम सर्वसाधारणले पैसा साटन् नपाएपछि सर्वसाधारण आक्रोशित हुन थालेको राष्ट्र बैंकको भनाइ छ ।
विट्साको बोर्ड अफ डिरेक्टरमा बिनोद ढकाल निर्वाचित, सूचना प्रबिधिको विकासमा सहयोग पुग्ने
काठमाडौं, १८ असोज । क्यान फेडरेशनका अध्यक्ष बिनोद ढकाल वल्र्ड इनफरमेशन टेक्नोलोजी एण्ड सर्भिस एलायन्स(विट्सा)को बोर्ड अफ डिरेक्टरमा निर्वाचित भएका छन् । मेक्सीकोमा सम्पन्न विट्साको अधिवेशनमा नेपालका आइसीटी व्यवसायीको प्रतिनिधीत्व गर्दै ढकाल निर्वाचित भएका हुन् । विट्सामा नेपालले पहिलो पटक बोर्ड अफ डिरेक्टर चुनिने अवसर पाएको हो । विट्साको सहभागीताले नेपालको आइसीटी क्षेत्रको विकासमा सहयोग पुग्ने क्यान महासंघका अध्यक्ष ढकालले बताए । ‘संसार भरका अब्बल आइसीटी व्यवसायीहरुको साझा संस्थामा नेपालले महत्वपूर्ण जिम्मेवारी पाएको छ, यसले नेपालको आइसीटी क्षेत्रको विकासमा सहयोग पुग्छ’, क्यान अध्यक्ष ढकालले भने । विट्सामा ८२ देशका आइसीटी व्यवसायीको सहभागीता रहेको छ । २५ मुलुकका आइसीटी व्यवसायी सहभागी कार्यसमितिको अध्यक्ष भने ताइवानले जितेको छ ।
चिल आँखामा राजधानी सुरक्षा, सीसीटिभीमार्फत दसैंलाई राजधानीको सुरक्षा संयन्त्रमा कडाई
काठमाडौं १७, असोज । दसैं छेको गाइने नेपाली समाजमा प्रचलित यो बाल गीतले एउटा सत्य बोल्छ । दसैंका बेला गाउँ सहरमा चोरी डकैती बढ्छ। विगतका घटनाले पनि यसलाई पुष्टी गर्दै आएका छन् । उपत्यकामा दसैंका बेला बढ्न सक्ने चोरी डकैतीलगायत अपराधिक घटनाप्रति यसपाली भने प्रहरी अलिक बढी नै चनाखो बनेको छ । यस्ता घटना नियाल्न उसले चिलको साथ लिएको छ । इगल आइ नाम दिइए पनि प्रहरीको यो अभियानमा चिल नामक पन्छी भने सक्रिय हुने छैन । चिलले आकाशमा कावाँ खाँदै जमिनका चल्ला नियालेझैं चाडपर्वका बेला भिडभाडमा हुनसक्ने लुटपाट, चोरी, झै झगडालाई ‘ईगल आई’ नाम दिइएका ३ सय ३५ वटा सिसिटिभी क्यामेरेलाई नियाल्नेछन् । र प्रहरीलाई झटपट घटनास्थल पुग्न सघाउनेछन् ।
