काठमाडौं । तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले गत वैशाख ११ गते धरहराको उद्घाटन गरे । २०७२ को भूकम्पबाट पूर्ण रुपमा क्षति पुगेको धरहराको निर्माण सम्पन्न नहुँदै प्रधानमन्त्रीले उद्घाटन गरेका थिए ।
पुनर्निर्माणको आधाभन्दा बढी नै काम रोकेर धरहरा निर्माण सम्पन्न नहुँदै ओलिले उद्घाटन गरेको भन्दै प्यापक विरोध समेत भएको थियो । ओलीले उद्घाटन गर्दा धरहराको स्तम्भ पुनर्निर्माणको काम ९० प्रतिशत सकिएको थियो । तर, धरहरा निर्माण सहितको सबै काम भने ६२ मात्रै सकिएको थियो ।
वैशाखमा तत्कालीन प्रधानमन्त्रीले उद्घाटन गरेको धरहरा पुनर्निर्माणले गति लिन सकेको छैेन । उद्घाटन अघि पुनर्निर्माणको काम केही भएपनि उद्घाटनपछि सुस्त गति काम हुँदै आएको छ ।
राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अनुसार ओलीले उद्घाटन गरेको ८ महिनाको अवधिमा स्तम्भ निर्माणले गति लिन सकेको छैन । ८ महिनाको अवधिमा थप एक प्रतिशत पनि नभएको प्राधिकरणले जानकारी दिएको छ ।
धरहरा निर्माणको जिम्मा पाएको राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले वेवास्ता गर्दा सर्वसाधारणका लागि धरहरा खुला हुने दिन लम्बिदै गएको छ । प्राधिकरणका अनुसार मंसिर मसान्तसम्म धरहरा पुनर्निर्माणको काम अझै ३८ प्रतिशत बाँकी रहेको छ ।
धरहरा पुनर्निर्माण आयोजना अन्तरगत धरहराको बाहिरबाट देखिने टावर (स्तम्भ), डबल बेसमेन्ट, तीन तले पार्किङ (भूमिगत), भुकम्पले भत्काएको धरहरा स्तम्भको संरक्षण लगायतका कामहरु मध्ये हालसम्म ६२ प्रतिशत निर्माणको काम सकिएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
पटक पटक निर्माणको म्याद थप्दै आएको प्राधिकरणले पुनर्निर्माण नसकिएको भन्दै अन्तिम पटक आगामी चैत मसान्तसम्म निर्माणको समय थप गरेको छ ।
प्राधिकरणका इन्जिनियर योगेश धामी चैत मसान्तसम्म पुनर्निर्माणको काम सकिने योजना अनुसार नै म्याद थपिएको दाबी गर्छन् ।
‘चैत मसान्तसम्म पुनर्निर्माणको सबै काम सक्ने हाम्रो लक्ष्य छ, निर्माण व्यवसायी (ठेकेदार) कम्पनीले पेश गरेको कार्ययोजना अनुसार नै प्राधिकरणले चैत मसान्तसम्मको समय थपेकोे हो’, उनले भने ।
प्राधिकरण आफ्नै म्याद पुस १० गते सकिदैछ । तर, धरहरा निर्माणको कार्यका लागि भने मन्त्रिपरिषदले चैतसम्म समय थपेको छ ।
प्राधिकरणको म्याद सकिएपछि पुनर्निर्माणको काम सम्बन्धित निकायलाई हस्तान्तरण गरिने सरकारको योजना छ । धरहरा निर्माणको कार्य काठमाडौं महानगरलाई दिने कि शहरी विकास मन्त्रालय अन्तरगतको भवन निर्माण विभागले लिने भन्ने अझै यकिन भएको छैन ।
धरहरा स्तम्भ निर्माण सकिने वित्तिकै सर्वसाधारणको लागि खुल्ला गर्न सकिने अवस्था भएपनि प्राधिकरण आफ्नै म्याद सकिन लागेको र बाँकी पुनर्निर्माणको कामको जिम्मा कसलाई दिने भन्ने यकिन नभएकोले खुल्ला हुने समय भन्न नसकिने प्राधिकरणको भनाई छ ।
धरहरा संचालनको जिम्मा भने काठमाडौं महानगरले पाउने छ ।
‘काठमाडौँ महानगरपालिका भित्र धरहरा भएको हिसाबले धरहराको स्वामित्व महानगरको हो । अहिले पुनर्निर्माणको काम सम्पन्न नभएको हुनाले हामीले महानगरलाई हस्तान्तरण गर्न मिल्दैन, निर्माणकोे सबै काम सकिएपछि धरहरा सञ्चालन लगायत रेखदेखको जिम्मा महानगरको नै हुन्छ’, इन्जिनियर धामीले भने ।
के-के काम बाँकी छ ?
धरहरा टावर चढ्ने भर्याङ नै निर्माण भैसकेको छैन । इन्जिनियर धामीले धरहरा स्तम्भको फल्स सिलिङको काम सकिएको बताए ।
‘फलामे भर्याङ राख्ने काम माथिल्लो तलादेखि पाँचौ तल्लासम्म सम्पन्न भएको छ, अब तल्लो तलासम्म मात्र राख्ने काम बाँकी रहेकोे छ, यी दुबै काम सकिन केही समय मात्र लाग्छ’, उनले भने ।
यस्तै, रंगरोगन, लाइटिङ र सूचना प्रविधि सम्बन्धी काम गर्न बाँकी छ । धरहराको टावरमुनि बनिरहेको तीन तले भूमिगत पार्किङको काम सकिएको छैन । प्रशासनिक भवन र खिचापोखरीबाट टुँडिखेल जोड्ने सडक निर्माण गर्न बाँकी रहेको छ ।
प्राधिकरणका अनुसार बगैँचातर्फको काम, संग्रहालय तथा बाल उद्यान लगायतका काम सुरु नै भएको छैन । प्राधिकरणले गोश्वारा हुलाक र टक्सार विभागको २३ रोपनी जग्गा खाली गरेर धरहरा परिसरमा पार्क बनाउन लागेको हो । उक्त क्षेत्रमा म्युजियम, थिएटर, वाटर फाउन्टेन, आकर्षक बगैंचा, रेष्टुराँ, पार्किङलगायतका सुविधा हुनेछन् ।
धरहरा बाहिरबाट हेर्दा पुरानै डिजाइनमा बने पनि भित्र सुविधासम्पन्न छ । बाहिरबाट ११ तलाको देखिने धरहराको भित्री संरचना २२ तलाको छ ।
३ अर्ब ८० करोड रुपैयाँको लागतमा २२ तले स्तम्भ निर्माण र गोश्वारा हुलाक रहेको क्षेत्रको सबै भागमा ३० फिट गहिरो तह खनेर तीन तले पार्किङ स्थल निर्माण गर्ने सम्झौता भएको थियो ।
धरहरा बनाउन सरकारले ४४ रोपनी जग्गासमेत प्रदान गरिसकेको छ । जसमा पहिला धरहरा रहेको ५ रोपनी जग्गा बाहेक राष्ट्र बैक अन्तर्गत रहेको टक्सार विभाग, नेपाल बैक लिमिटेड र गोश्वारा हुलाक कार्यालयको जग्गामा धरहरा पुनर्निर्माण गरिएकोे हो ।
१८८२ सालमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री भीमसेन थापाले महारानी त्रिपुरासुन्दरी देवीको सम्झनामा धरहरा बनाउन लगाएका थिए । ११ तले धरहरा १९९० सालको भूकम्पले पनि भत्किएको थियो । दुई वर्षपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणाले ११ तले धरहरालाई नौ तलामा कायम गरी पुनर्निर्माण गरेका थिए ।
पुस १० गतेबाट विघटन हुन लागेको प्राधिकरणले धरहरा पुनर्निर्माणको जिम्मा शहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागलाई दिने तयारी गरेको छ । निर्माण सम्पन्न भएपछि सम्पूर्ण संरचना काठमाडौं महानगरपालिकाको जिम्मा लगाइने छ ।
तर, अहिलेकै गतिमा काम भए धरहराको काम सकिन अझै कम्तिमा साढे दुईदेखि तीन वर्ष लाग्नसक्ने प्राधिकरणकै अधिकारीहरु बताउँछन् ।
सम्बन्धित समाचार
तिम्रो धरहराको टुप्पोबाट म के हेरौं सरकार ?
कोरोना महामारीमा छैन जनतालाई राहत, २ महिनामै ८४ करोडको सुन मन्दिर र भ्यू टावरलाई
