प्राथमिकता प्राप्त क्षेत्रमा एनपीएल बढ्दा बैंकको लगानी अनुत्पादक क्षेत्रमा भयो : गभर्नर डा. पौडेल
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्व पौडेलले बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रको कर्जा लगानी अनुत्पादक क्षेत्रमा बढी भएको बताएका छन् । आइतबार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले बैंकको अधिकांश लगानी अनुत्पादक क्षेत्रमा भएको धारणा राखेका हुन् । उनले पछिल्लो समय राष्ट्र बैंकले प्राथमिकतामा राखेका क्षेत्रमै खराब कर्जा अनुपात (एनपीएल) बढेको पनि बताएका छन् । यसले बैंकिङ क्षेत्रले सो क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह गर्न कन्जुस्याईं गर्ने गरेको अभ्यास सुनाए । यस्तै, उनले अहिले बैंकको निक्षेप र विदेशी मुद्राको सञ्चिति ऐतिहासिक रुपमा बढेको सुनाए । उनले राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गर्ने मौद्रिक नीतिलाई काम गर्ने अवसर दिनुपर्ने धारणा पनि राखे । कार्यक्रममा उनले विगतमा बैंक राम्रोसँग चल्ने र सेयरधनीलाई लाभांश खुवाउने मात्रै रहेको भए पनि पछिल्लो समय समग्र अर्थतन्त्रलाई मध्यनजर गर्दै अगाडि बढ्ने गरेको अभिव्यक्ति दिए । उनले राष्ट्र बैंकको एक्लै प्रयासले काम नहुने भएकोले अर्थतन्त्र उकास्न सबैको भूमिका महत्वपूर्ण हुने धारणा राखे । यस्तै, कार्यक्रममा नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाले बैंकमा पनि लगानीकर्ताको लगानी रहेकोले ती व्यवसायीले पनि नियमित प्रतिफल पाउने वातावरण बन्नुपर्ने बताएका छन् । उनले पछिल्लो समय केही नीतिगत कारणले बैंकहरुको लाभांश क्षमता घटेको र केहीले लाभांश वितरण नै गर्न नसक्ने अवस्था रहेकोले यो परिस्थिति कहिलेसम्म रहने भन्ने प्रश्न गरेका हुन् । माछापुच्छ्रे बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) समेत रहेका उनले कार्यक्रममा भने, ‘बैंकमा पनि कुनै लगानीकर्ताको लगानी छ, पछिल्लो समय बैंकहरु लाभांश दिन सक्ने अवस्थामा छैनन्, बैंकहरुले लाभांश कहिले वितरण गर्न पाउँछन् ? त्यसैले लचिलो नीति आवश्यक छ, लचिलो नीति आयो भने अर्थतन्त्र बाउन्स ब्याक हुन मद्दत पुग्छ ।’ उनले आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमार्फत् त्यस्तो सहज नीतिको अपेक्षा व्यक्त गरे । उनले अहिले बैंकिङ क्षेत्रले सम्पत्ति व्यवस्थापनको समस्या भोगिरहेको सुनाए । उनले बैकको गैर बैंकिङ सम्पत्ति व्यवस्थापनका लागि एउटा शक्तिशाली ‘एसेट म्यानेज्मेन्ट कम्पनी’ आवश्यक रहेको धारणा राखे । ‘बैंकहरुले पनि गैर–बैंकिङ सम्पत्ति बिक्री गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । तर, स्थानीय तहले सहयोग गरेका छैनन् । एउटा घर बिक्रीका लागी स्थानीय तहमा अनुमति माग्दा स्थानीय तहले स्वीकृति दिइरहेको छैन । सम्पत्ति बिक्रीका लागि कुनै पनि निकाय नधाउने गरि सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनी चाहियो,’ उनले भने । उनले लिलामको सूचनामा फोटो राख्न नपाइने वा नाम उल्लेख नगर्ने व्यवस्थाले मात्रै समस्याको समाधान नहुने तर्क राखे । उनले मौद्रिक नीतिमार्फत ‘डिरेक्टिभ सेक्टर लेण्डिङ पोलिसी’ पनि पुनरावलोकन हुनु पर्ने बताए । अहिले बैंकको औसत आधार दर ६ प्रतिशत हुँदा पनि ८ खर्ब लगानीयोग्य रकम बैंकिङ क्षेत्रमा रहेको सुनाउँदै त्यो रकम प्रवाह हुन सक्ने नीतिको आवश्यकता रहेको धारणा राखे । कार्यक्रममा बैंक तथा वित्तीय परिसंघका अध्यक्ष उपेन्द्र प्रसाद पौडेलले पनि गैर बैंकिङ सम्पत्ति बैंकिङ क्षेत्रका लागि ठूलो चैनौती बनेको बताएका छन् । नबिल बैंकका अध्यक्ष समेत रहेका पौडेलले विभिन्न नीतिगत व्यवस्थासँगै दिनप्रतिदिन खराब कर्जा बढ्दा गैर बैंकिङ सम्पत्ति चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको बताएका हुन् । कार्यक्रममा उनले साना ऋणीलाई ऋण कसरी लिने, व्यवसाय कसरी गर्ने भन्ने लगायत विषयको ज्ञान नहुँदा पनि समस्या भइरहेको धारणा राखे । उनले ऋणीको क्षमता विकासमा बैंकहरु चुकेको धारणा राखे । उनले ‘डिरेक्टिभ लेण्डिङ पोलिसी’मा पुनरावलोकन गर्न छुट्टै अध्ययन जरुरी भैसकेको बताउँदै यस विषयमा नेपाल राष्ट्र बैंकले पनि तत्काल एक्सन लिनुपर्ने बेला भएको बताए । ‘बैंकिङ क्षेत्रमा सुशासन छ, राज्यका हरेक क्षेत्र बैंकिङ क्षेत्र सरह सुशासनमा चल्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘बैंकिङ क्षेत्रले पनि अब आफ्नो टार्गेट पूरा गर्ने हिसाबले मात्रै काम गर्न जरुरी छैन ।’ हरेक क्षेत्रले आफ्ना कमजोरी सुधार गरेर अघि बढ्न जरुरी रहेको उनको भनाइ छ । बैंकिङ क्षेत्रको दिशा बिग्र्यो भने समग्र अर्थतन्त्रको दिशा बिग्रिने उनको धारणा छ ।
ह्वात्तै घट्यो प्रभु हेलिकप्टरको बिजनेस, औंल्याइयो कारण
काठमाडौं । प्रभु हेलिकप्टरको आम्दानीमा व्यापक गिरावट आएको छ । कम्पनीले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी ३७.६४ प्रतिशत घटेको छ । कम्पनीले सन् २०२४ मा २६ करोड रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको छ । जबकि सन् २०२३ मा कम्पनीले ४१ करोड ७० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो । यस्तै सन् २०२२ मा कम्पनीले २२ करोड ८० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । कम्पनीले ६४ करोड रुपैयाँ ऋणको लागि रेटिङ गराएको छ । रेटिङ एजेन्सी केयर रेटिङ नेपालले अल्पकालीन ऋणका लागि केयर एनपी ए फोर को रेटिङ प्रदान गरेको छ भने दीर्घकालिन ऋणका लागि केयर एनपी बी रेटिङ प्रदान गरेको छ । कम्पनीको नाफा मार्जिन पनि घटेको छ । सन् २०२३ मा ५४.०८ प्रतिशत नाफा मार्जिन रहेको यस कम्पनीको सुन २०२४ मा ४५.३४ प्रतिशत कायम भएको छ । सन् २०२२ मा २७.४८ प्रतिशत थियो । केयर रेटिङ नेपालले सञ्चालनको अस्थिरता, अत्यधिक ऋण बोकेको पुँजी संरचना र मध्यम ऋण तिर्ने क्षमता, नगद प्रवाहमा दबाब, बैंकको ब्याजदरमा अस्थिरता र पर्यटन क्षेत्रको मौसमी चक्रीय असर लगायत कारण आम्दानीमा प्रभाव परेको उल्लेख गरेको छ । यस्तै, अनुभवी प्रवर्द्धक, नयाँ लगानीकर्ताको आगमनको कम सम्भावना र सरकारको पर्यटन प्रवर्द्धनको नीतिले कम्पनीलाई भविष्यमा राम्रो गर्न सक्ने सम्भावना रहेको उल्लेख छ । सन् २०१५ मा मुक्तिनाथ एयरलाइन्स प्रालिबाट मुख्य स्वामित्व प्रभु हेलिकप्टरले खरिद गरेको थियो । कम्पनी सन् २०२२ मा प्रभु हेलिकप्टर लिमिटेड पब्लिक कम्पनीमा रूपान्तरण भएको थियो । यस हेलिकप्टर कम्पनीमा प्रभु ग्रुपको मुख्य लगानी छ । जसको नेतृत्व देवी प्रकाश भट्टचनले गरिरहेका छन् ।
गभर्नर पौडेल सानिमा बैंककाे मालिक, ४ करोड बढीको सेयर
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गरेका छन् । सार्वजनिक पद धारण गरेपछि सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गर्नु पर्ने व्यवस्थाअनुरुप उनले आफ्नो नाममा रहेको सम्पत्ति सार्वजनिक गरेका हुन् । उनको सानिमा बैंकमा पनि लगानी देखिएको छ । सानिमा बैंकमा उनको २ करोड ४४ लाख १७ हजार ६ सय रुपेयाँ बराबरको २ लाख ४४ हजार १७६ कित्ता संस्थापक सेयर रहेको छ । अहिले सानिमा बैंकको संस्थापक सेयरको मूल्य १६७ रुपैयाँ छ । आजको मूल्यमा गणना गर्दा उनको कुल सेयरको मूल्य ४ करोड ७ लाख ७७ हजार ३९२ रुपैयाँ हुन आउँछ । उनले सानिमा ग्रुप अन्र्गतकै बैंक तथा कम्पनीमा लगानी गरेको देखिन्छ । उनले र उनको श्रीमती प्रतभिा शर्माले पनि सानिमा बैंकमै खाता खोलेर कारोबार गरेको देखिन्छ । गभर्नर पौडेलको सानिमा बैंकमा १३ लाख २३ हजार रुपैयाँ बचत रहेको छ भने उनको श्रीमतिको पनि सानिमा बैंकमा डलर खाता रहेको छ । जहाँ साढे ५ हजार डलर जम्मा छ । त्यसको नेपाल रुपैयाँ ६ लाख बढी हुन्छ । गभर्नर पौडेलले सानिमा हाइड्रोपावर, सानिमा मिडल तमोर हाइड्रो, ग्लोबेको प्रालि, संयुक्त उर्जा हाइड्रोपावर, चितवन इनर्जी र ग्लोबेको प्रालिमा प्रबद्र्धकका रुपमा कुल १४ करोड ५ लाख ६७ हजार रुपैयाँ सेयर रहेको उल्लेख गरेका छन् ।
