काठमाडौं । विश्व बैंकका प्रबन्ध निर्देशक अन्ना ब्जेर्डे काठमाडौं आए लगत्तै बुधबार एक्स गर्दै भनिन्:
‘नमस्ते नेपाल !
नेपालम पहिलो भ्रमणमा रहँदा, म सबैको हितको लागि हरित, लचिलो र समावेशी नेपाल निर्माणमा मद्दत गर्न हामी कसरी मिलेर काम गर्न सक्छौं भनेर प्रतिक्षारत रहनेछु ।’
पूर्व प्रधानमन्त्री डा बाबुराम भट्टराईले रिएक्स गर्दै भने-नेपालको पूर्व अर्थमन्त्री र राजनीतिक अर्थशास्त्रको उत्सुक विद्यार्थीको हैसियतमा विश्व बैंकलाई मेरो विनम्र सल्लाह छ कि कृपया नेपाल जस्ता अल्पविकसित देशहरूमा “सबैका लागि एउटै साइज फिट हुन्छन्’’ भन्ने प्रचार गर्न र लाद्न बन्द गर्नुहोस् ।’’
‘हरियो’, ‘लचिलो’ र ‘समाबेसी’ जस्ता उत्कृष्ट शब्दहरू ‘स्वर्ग’ भने जस्तै हुन् । ‘स्वर्ग’ सँग कसको असहमत छ ? तर त्यहाँ कसरी पुग्ने ? सबै धर्मका ‘पुजारीहरू’ लामो समयदेखि यसको बारेमा भनिरहेका छन्, तर अहिलेसम्म कसैले देखेका छैनन्, किन ? पूर्व प्रधानमन्त्री भट्टराईले विश्व बैंकका प्रबन्ध निर्देशकलाई प्रश्न गरेका छन् ।
‘त्यसैले स्पष्ट, बस्तुगत र समानुभूतिपूणर् बनौं । समय र स्थान विशेषको आधारमा विश्वव्यापी, क्षेत्रीय, राष्ट्रिय र स्थानीय परिवेश अनुसार आर्थिक विकासले विभिन्न ऐतिहासिक चरणहरू पार गर्दछ । तसर्थ, नीतिहरू निश्चित देश वा देशहरूको समूहको ठोस सन्दर्भ अनुरूप डिजाइन गर्नुपर्छ’ नेता भट्टराईले विश्व बैंकलाई सुझाव दिदै लेखेका छन् ।
नेपालको आर्थिक र सामाजिक परिदृष्यबारे सटिक टिप्पणी गरेका छन् ।
अतिकम विकसित देश अर्थात एलडीसी (म यूडिसी वा अल्पविकसित देशहरू भन्न रुचाउँछु) अझै पनि पूर्व-औद्योगिक निर्वाह कृषि चरणको दलदलमा फसेका छन् । जहाँ उत्पादनका सबै साधनहरुले कम लाभ पाइरहेका छन् । कम प्रतिफलका कारण ठूलो मात्रामा श्रमिक जन्मथलो छोडेर वाहिरिएका छन् । बाह्य निर्भरता व्यापक छ, देश निरन्तर बढ्दो ऋणको जालमा परेको छ, अनियन्त्रित भ्रष्टाचार छ, चौतर्फी असमानता छ, विनाशकारी रुपमा वातावरणीय ह्रास भैरहेको छ । सबै सूचक/परिदृष्यमा विकृति छ र संकट गहिरिदै गएको छ ।
पृथ्वीमा स्वर्गको सपना देख्नको लागि सच्याउने पर्ने नीतिगत विषयमा पनि पूर्व प्रधानमन्त्री भट्टराईले विश्व बैंकमा प्रबन्ध निर्देशकलाई सुझाव दिएका छन् । ‘परम्परागत कृषिलाई रूपान्तरण नगरी, पर्याप्त औद्योगिक आधार निर्माण नगरी, प्रशिक्षित श्रमशक्तिलाई देशभित्र कायम नराखी, बाह्य शक्तिसँगको ऐतिहासिक प्रभुत्व-निर्भरता सम्बन्धलाई नसच्याइ तपाईले पृथ्वीमा नयाँ ‘स्वर्ग’को सपना देख्न सक्नुहुन्न’ उनले भनेका छन् ।
उनको विकासको लागि ४ वटा पिलरबारे पनि सुझाएका छन् । ‘हामीले नयाँ समाजवादी वैकल्पिक आन्दोलन (नेपालको समाजवादी पार्टीको वरिपरि संगठित) मा नेपाल र अन्यत्रको लागि ग्रोथ + इक्विटी + दिगोपन + खुशीको चार आयामी विकास मोडेल प्रस्ताव गरेका छौं ।’
