काठमाडौं । पछिल्लो समय युवामाझ इनर्जी ड्रिंक पिउने चलन बढ्दो छ । लामो समय काम गर्न, पढ्न, जिममा राम्रो प्रदर्शन गर्न वा तत्काल ऊर्जावान् महसुस गर्न धेरैले यस्ता पेय पदार्थ सेवन गर्ने गरेका छन् ।
इनर्जी ड्रिंकले तत्काल शरीरलाई सक्रिय र ऊर्जावान् महसुस गराउन सक्छ । तर, चिकित्सक तथा स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार यसको नियमित र अत्यधिक सेवन स्वास्थ्यका लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ ।
इनर्जी ड्रिंकमा क्याफिन, चिनी, ग्वाराना, जिनसेंग र बी–भिटामिनजस्ता विभिन्न तत्व पाइन्छन् । यीमध्ये क्याफिन र अन्य उत्तेजक तत्वले केही समयका लागि जागरुकता र ऊर्जा बढाए पनि अत्यधिक सेवनले मुटु, रक्तचाप र मिर्गौलामा असर पार्न सक्छ ।
क्याफिनले केन्द्रीय स्नायु प्रणालीलाई उत्तेजित गर्छ । यसले केही समयसम्म शरीरलाई सक्रिय राख्न मद्दत गर्छ । तर, धेरै क्याफिन सेवन गर्दा बेचैनी, हातखुट्टा काम्ने, निद्रामा समस्या र रक्तचाप बढ्ने समस्या देखिन सक्छ ।
कम समयमा धेरैवटा इनर्जी ड्रिंक पिउँदा शरीरमा क्याफिनको मात्रा अत्यधिक हुन सक्छ । त्यसैगरी कफी, प्रि–वर्कआउट सप्लिमेन्ट वा अन्य क्याफिनयुक्त पेयसँगै एनर्जी ड्रिंक सेवन गर्दा जोखिम थप बढ्न सक्छ ।
विशेषगरी मुटुसम्बन्धी रोग, उच्च रक्तचाप वा मुटुको धड्कनमा समस्या भएका व्यक्तिले क्याफिनको सेवनमा थप सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ ।
इनर्जी ड्रिंकमा प्रयोग हुने ग्वारानामा क्याफिनको मात्रा उच्च हुन्छ। यसले शरीरमा क्याफिनको कुल मात्रा थप बढाउन सक्छ ।
टोरिनलगायत अन्य उत्तेजक तत्वसँगै क्याफिनको अत्यधिक सेवन गर्दा मुटुको धड्कन तीव्र हुने तथा धड्कनको लयमा समस्या आउने जोखिम बढ्न सक्छ ।
धेरैजसो इनर्जी ड्रिंकमा चिनीको मात्रा पनि उच्च हुन्छ । चिनीले तत्काल ऊर्जा दिएको महसुस गराए पनि यसको अत्यधिक सेवन लामो समयसम्म गर्दा तौल बढ्ने, इन्सुलिन प्रतिरोध र टाइप–२ मधुमेहको जोखिम बढ्न सक्छ ।
त्यसैगरी धेरै चिनी भएका पेय पदार्थको नियमित सेवनले दाँतमा क्षय हुने समस्या पनि बढाउन सक्छ ।
इनर्जी ड्रिंकले सबै व्यक्तिको मिर्गौलामा प्रत्यक्ष क्षति पुर्याउँछ भन्न मिल्दैन । तर, अत्यधिक क्याफिन र चिनीको सेवनले केही अवस्थामा मिर्गौलासम्बन्धी समस्या बढाउन सक्छ ।
धेरै क्याफिन सेवन गर्दा बारम्बार पिसाब लाग्न सक्छ । पर्याप्त पानी नपिउँदा शरीरमा पानीको कमी हुने जोखिमसमेत बढ्न सक्छ । लामो समयसम्म धेरै चिनी सेवन गर्दा मोटोपना र टाइप–२ मधुमेहको जोखिम बढ्ने भएकाले त्यसबाट मिर्गौला रोगको जोखिम पनि बढ्न सक्छ ।
पहिल्यै दीर्घकालीन मिर्गौला रोग भएका व्यक्तिले एनर्जी ड्रिंक सेवन गर्नुअघि चिकित्सकसँग परामर्श लिनु उचित हुन्छ ।
एनर्जी ड्रिंकको नियमित सेवनले निम्न समस्या देखिन सक्ने विज्ञहरूले बताएका छन् :
निद्राको गुणस्तरमा कमी
चिन्ता र बेचैनी
टाउको दुख्ने
चिडचिडापन
तौल बढ्ने
इन्सुलिन प्रतिरोधको जोखिम
धेरै चिनीका कारण दाँतमा क्षय
निद्रा पूरा नहुँदा थकान हटाउन फेरि इनर्जी ड्रिंक पिउने बानी बस्न सक्छ । यसले थकान र इनर्जी ड्रिंक सेवनको अस्वस्थ चक्र सिर्जना गर्न सक्छ ।
बच्चा तथा किशोरकिशोरी, गर्भवती तथा स्तनपान गराइरहेका महिला, उच्च रक्तचाप भएका व्यक्ति, मुटुसम्बन्धी रोग वा मुटुको धड्कनमा समस्या भएका व्यक्ति तथा दीर्घकालीन मिर्गौला रोग भएका व्यक्तिले इनर्जी ड्रिंक पिउँदा समस्या आउनसक्ने विज्ञहरू बताउँछन् ।
त्यस्तै, क्याफिनप्रति संवेदनशील तथा चिन्ता वा अनिद्राको समस्या भएका व्यक्तिले पनि यस्ता पेय पदार्थबाट बच्नु उचित हुन्छ ।
इनर्जी ड्रिंकले तत्काल ऊर्जा दिएको महसुस गराए पनि नियमित र अत्यधिक सेवन स्वास्थ्यका लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । विशेषगरी धेरै क्याफिन र चिनी सेवन गर्दा मुटुको धड्कन, रक्तचाप, निद्रा तथा मिर्गौलासम्बन्धी स्वास्थ्यमा असर पर्न सक्छ ।
बारम्बार थकान महसुस हुने व्यक्तिले इनर्जी ड्रिंकमा निर्भर हुनुभन्दा थकानको वास्तविक कारण पहिचान गरी पर्याप्त निद्रा, सन्तुलित आहार र स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु सुरक्षित उपाय मानिन्छ ।
