हजुरबा, म र छाेरी

  २०७७ जेठ २४ गते १९:१८     रमेश भट्टराई ‘सहृदयी’

“बाबा कोलोना भाइलच भनेको के हो ?”
सानी छोरीले आफ्नै लवजमा जिज्ञासा राखिन् ।
“जतासुकै बाहिर हिँड्यो भने, पसलको चकलेट, चाउचाउ खायो भने पेटमा ऐया बनाउने डरलाग्दो– लायन (सिंह) जस्तै हो ।” मैले उत्तर दिएँ ।
छोरीले बुझेको झै  गरी टाउको हल्लाइन् । मानौँ समर्थनमा ।
“बाबा यो कचली (कसरी) आम्छ (आउँछ) ?”
“यो गाडी चढेर, हवाइजहाज चढेर आउँछ ।”
यो कुरा चाहिँ मैले सही नै भनेको भान भयो ।

केवल सानो विषाणु “कोरोना भाइरस” ले संसारमै यत्तिका धेरै मान्छेलाई कसरी भयभित तुल्याउन सकेको होला ? आखिर मानिस नै उसको सहयात्री बन्यो । हवाइजहाजमा सररर यात्रा गराउने पनि मानिस र उसँग डराउने पनि मानिस । चीनको वुहानमा गरिएको कठोर निर्णयलाई स्पेन, अमेरिका, भारतदेखि विश्वले नै किन हलुका रूपमा लियो ? आखिर भाइरसले सीमाको नियम देख्थ्यो र ! महामारीको विपद् व्यवस्थापनमा र सचेतनाको अभावले मान्छे भयभित भयो ।

“यो कोरोना त लिसोझैँ, ऐँझेरुझै या त भनौँ आफैँमा जरा नभएर पनि सीमालीकै आडमा फैलिने पहेँलो लहरोझैँ रहेछ, हजुरबा ।” मलाई मेरो हजुरबाको चित्त बुझाउन समर्थ भएकोमा खुशी लाग्यो ।

मानौँ म कोरोनाको विशेषज्ञ नै हुँ । मैले मेरा हजुरबादेखि मेरी साढे तीन वर्षे छोरीसम्मलाई कोरोनाको ज्ञात-अज्ञात विषयलाई बुझाउन पाउँदा त खुशी मान्नैपर्छ । नोेबेल कोरोना अर्थात् कोबिड १९ को विश्वयात्राको ताण्डवमा म कति जानकार हुँ कुन्नि । भनिन्छः साबुनपानीले मिचीमिची हात धुनुपर्छ, भिडभाडबाट जोगिनुपर्छ, सामाजिक दूरी कायम राख्नुपर्छ इत्यादि सचेतनाका सन्देश । म आफैँले आफैँलाई अपनाउन सक्छु । कमसेकम मेरै लागि । अर्गानिक विधिमा । तर, म उठ्दा, बस्दा, सुत्दा, फेरि उठ्दा, “प्रिय साथी इन्टरनेट” । सामाजिक सञ्जालका दस्तावेजभित्र उही कोरोनाका नामसँगै घोत्लिन्छु । मानौँ म पनि “घोप्टेयुग” को एकजना सक्रिय कार्यकर्ता ।

लेखक

मेरो हजुरबा भन्नुहुन्छ-“बाँच्नु नै ठूलो कुरा हो । सम्पत्ति त हातको मैलो हो ।” कोरोनाले पैसाका निम्ति नसुत्ने मान्छेलाई पहिलोपटक जीवन रक्षाका निम्ति घरमा सुत्न दियो । पैसाको तनाव भिर्नेले पहिलोपटक जीवनरक्षाको बारेमा सोच्यो । २१ औँ शताब्दीको युगमा सङ्कटको पहाडभित्र एकपटक प्राकृतिक जीवनको सन्देश प्रवाह भइरहेको छ । अलिकति प्रकृतिले रम्यता पस्कँदै छ, आत्मनिर्भर रहने वन्यजन्तु स्वच्छन्द विचरण गर्दै छन् । पूर्वीय “नमस्कार” संस्कृतिको विश्वव्यापीकरणको विषयले पनि विज्ञानसँग नातो गाँस्यो । अनि, प्रश्न तेर्सिन्छ– विज्ञान भनेको सर्वेसर्वा हो ? “हुलमुलमा जिउ जोगाउनु, अनिकालका बिउ जोगाउनु” हजुरबाको उक्ति आजकै सन्दर्भपरक । स्वर्ण अक्षरमा लेख्न योग्य । तब मैले भनेँ-“हजुरबा ! हुलमुलमा जिउ जोगाउनु भनेको ‘लकडाउन’ हो । अनिकालमा बिउ जोगाउनु भनेको चाहिँ ‘भोकमरीबाट बच्ने उपाय खोज्नु’ हो ।” छोरीका लागि उत्तर दिएँ– “छोरी लकडाउन भनेको ‘ज्ञ–ज्ञानी’ बन्ने हो । घरमै बसेर पढ्ने हो ।” छोरी विद्यालय जान नपाएकैमा खुशी छिन् । घरमै बसेर रमाएकी छिन् ।

हरेक मान्छे संसारमा नयाँ रहेछ अनि हरेक समस्या पुरानै हो । हरेक मान्छेले समस्यालाई भिर्छ, अनि संसारबाट जाने क्रममा यही धर्तीमा छोड्छ । म विनाशकारी कोरोनाको उक्ति परिवर्तित वंशजतिर घोत्लिन चाहेँ । डार्विनका विचारसँग । लुप्त गुण हुँदै फुत्त–फुत्त आवागमन गर्ने पुर्ख्याैली समानता बोकेका उस्तै सरुवाहरूको इतिहास । आततायी पीडाको इतिहास । १३–१४ औँ शताब्दीतिरै “प्लेग” नामक रोग आएछ । सायद सम्बन्धका हिसाबमा त्यो कोरोनाको जिजुबा पर्ने हुन सक्छ । उसले पनि बढी आवागमन हुने क्षेत्र र शहरतिरै अड्डा जमाएछ । सन् १३४७ देखि १३५२ को “ब्ल्याक डेथ” ले युरोप (इटाली) बाट कान उखेल्न थालेको रहेछ । यो कोरोनाको मावलीतिरको जस्तो लाग्यो । कंशको जस्तो स्वभाव भएकैले लगभग ४० प्रतिशत अर्थात् २० करोड युरोपका मानिसको प्राणलाई सर्लक्कै निलिदिएको रहेछ । मानिस नवीन उपचार प्रविधि, सुविधा, शिक्षा र रोजगारको केन्द्र भन्दै शहरमा भिड गर्छ । बसिखाने अपेक्षामा मनुष्य पिरो नयन बोकेर बाक्लो समाजमा एक्लो जीवन जिउँछ । अमेरिका, युरोप, अस्ट्रेलियातिर हुरिन पाए नाक फुलाउँछ । सन् १५२० मा एसिया, युरोप हुँदै मेक्सिको, अमेरिकासम्म यात्रा गरेको कोरोनाकै काका पर्ने “बिफर” ले लगभग ५ करोड ६० लाख मानिसको ज्यान लिएको रहेछ । सन् १८५५ मा चीन (युनान) बाट जन्मिएर भारतको भूमिमा ताण्डव मच्चाएको “तेस्रो प्लेग” पनि कोरोनाको नजिककै परिचित हुन सक्छ । यसले पनि १ करोड २० लाख मानिसको जीवनलीला समाप्त गरिदियो । १९१८ मा “स्पेनिस फ्लु” ले विश्वमा करिब ५ करोड मानिसको प्राण हरण गर्यो । यस विरुद्धको खोपको विकास पनि सन् १९४० मा मात्र भयो । कोरोना विरुद्धको औषधी वा खोप निर्माणका लागि सायद अहिलेको प्रविधि र मानिसको बुद्धिमता नै विपत्तिका सहायक बन्छ । यसको पाशविकता र कोरोनाको अनुहार मिल्छ । त्यतिखेरै प्रयोग भएको “क्वारेन्टाइन” शब्दको अर्थलाई म आज बल्ल बुझ्न–बुझ्न लागेको जस्तो हुँदै छु । त्यतिखेर नै सामाजिक दूरी कायम राख्न भनेर विद्यालय, मन्दिर, मस्जिद आदि भिडभाडलाई बन्द गरिएको रहेछ । तर, मैले मेरा हजुरबा र छोरीलाई “क्वारेन्टाइन, आइसुलेसन, लकडाउन” आदिको अर्थलाई अझै राम्रोसँग बुझाउन सकेकै छैन ।

हजुरबाले भन्नुभयो-“२०२८ सालमा घोर अनिकाल बिहोरियो ।” मैले सोचेँ– तबदेखि आजसम्म हाम्रो कृषिप्रधान देशले कसरी आफूलाई समृद्ध तुल्यायो र ! बरु खेतीयोग्य जमिनमा प्लटिङ भए । बरु आपसी राजनीतिक विद्रोहलाई प्राथमिकता दिइरहियो । आखिर राजनीतिक विषय मात्र ठूलो भयो । सामाजिक, सांस्कृतिक, पर्यावरणीय जीवनका विषय छायाँमै रहे । मुलुकमा ठूला–ठूला राजनैतिक क्रान्ति र परिवर्तनका कुरा आए । नेपाल बन्द भन्दै गरिएका काटाकाट र मारामारको ताण्डवले सिन्दुर पुछिए, काख र कोख रित्तिए । परिणामतः शान्ति, संवाद र सहकार्यकै बाटो निर्णायक रहेछ । २०४५ र २०७२ का भूकम्पले पनि मानवताको चेतना र आत्मनिर्भरता सिकाएन । वर्षेनी भयङ्कर बाढी आए, डुबान भए तर पनि सतर्कताका बारेमा सोच्न सकिएन । यी त आखिर प्राकृतिक विपत्ति थिए । “नाकाबन्दी” छिमेकीद्वारा गरिएको मानवनिर्मित विपत्तिले पनि हामीलाई स्वाभिमानी र आत्मनिर्भर हुन सिकाएन । हुन त त्यतिखेर दाउरा बालियो, ग्याँस खानीको सर्वेक्षण समेत भएका समाचार आए, विकल्पका थुप्रै तरिका बजारमा सुझावको झोला भिरेर आए अनि नाकाबन्दी खुल्दानखुल्दै विलय भए । आखिर-विकास, अवसर, अध्ययन, स्वास्थ्योपचारको अभिलासाले शहरीकृत गरायो । अझ बढी त द्वन्द्वकालले थुप्रै परिवारलाई नै शहरतिर लघार्यो । भूकम्पले समेत गाउँ फर्काउन सकेन । बरु राहतलाई तह लगाउनका लागि गाउँमा सानो टहरो बनाइयो । चाहे त्यो बिस्याहार होस् । राहतकै आहत भयो । नक्कली र सक्कली पीडित अनि सक्कली र नक्कली दाता ।

गाउँको जग्गा बाँझो राखेर भाडाको कोठामा बास्मतीको भुजा ज्यूनार गर्ने हामी पसलेसँग भन्छौँ– “यो सब्जी ताजा हो र ! बासी जस्तो छ ।” कोरोनाले मानिसको बुद्धिको बिर्को खोल्दिए महामारीरूपी अभिशाप पनि बाँच्नेको लागि वरदान हुनेथ्यो ।

गाउँको जग्गा बाँझो राखेर भाडाको कोठामा बास्मतीको भुजा ज्यूनार गर्ने हामी पसलेसँग भन्छौँ– “यो सब्जी ताजा हो र ! बासी जस्तो छ ।” कोरोनाले मानिसको बुद्धिको बिर्को खोल्दिए महामारीरूपी अभिशाप पनि बाँच्नेको लागि वरदान हुनेथ्यो । एकजना मलेसियामा कार्यरत दाइले भन्नुभयो– “मलाई घरको यादले दुःखाउँछ । घरमा आउन पनि मिल्दैन । पैसा सकियो । हामीलाई काम नगरेको दिनमा तलब पनि दिँदैन । एटियमसम्म जान सकिया छैन । खै कसरी बाँच्ने !” गरिबीले हृदयलाई गाँठो पारेर परदेशमा डन्डा मार्छ । आखिर बेरोजगारिताको पीडा र गरिबीले थिचेको छ । वास्तवमा कृषियोग्य जमिनमा महल ठड्याएर आयातित सामग्रीमा परनिर्भर हामी आफ्नै कोठेबारीलाई घृणा गर्दैछौँ । सङ्कटमा शहर त विरानो हुन्छ । एक्लो भीडमा विक्षिप्त छ मान्छे । गुणात्मक शिक्षा र स्वास्थ्यको भौतिक चाहनाको लालसमा कङ्क्रिट महलको घना बस्तीमा भूत जस्तो हुन्छ ।

पलायनवादी सोचभित्र परनिर्भरताको पराकाष्ठालाई झेल्दै छ । तनाव ओढ्छ अनि तनाव बिसाउँछ । कृत्रिमताभित्र टेकेर प्राकृतिक जीवनको आलापमा दुःखी हुन्छ । कौसीको गमलामा धनीया पत्तामा पर्यावरणीय सुख चाहन्छ । हजुरबा भन्नुहुन्छ– “शहरमा त महामारीको महासङ्कट आइपर्यो भने सबैभन्दा पहिला अत्यन्तै निम्न वर्गबाट पीडा सुरु हुन्छ ।” हो, हुनेलाई मस्ती नहुनेलाई सास्ती हुन्छ । तर, यदि सचेत जनता भएका स्थानमा महाविपत्ति आयो भने सबैभन्दा बढी पीडा धनाढ्यहरूमा हुन सक्छ । किसानहरूले आफ्ना लागि अन्नपात सङ्कलन गरेर राखेकै हुन्छन् ।

लास जलाउँदा त भीआइपीको दर्जा हुने स्थानमा अनि न्यायको भिख माग्दै गरेका मृतात्माहरू सायद चिहानमा कोटा पद्धतिलाई खोतल्दा हुन् । विडम्बना महामारीका लप्का सेलाउँदै जाँदा उही शहर व्यापार, लुट, ठग, घुसखोरीमा उसै गरी जाग्दै जान्छ । उसै गरी चलायमान हुन्छ । उसै गरी आत्महत्याका घटना बढ्लान् । त्यसपछि नवउदारवादले वरदान बनाइदिएको निजीकरणको मारमा गरिबले गरिबकै स्थानमा कोच्याइदिन्छ । सार्वजनिक सेवाको गुणस्तर वृद्धिमा अधिनायकवाद र नवअधिनायकवादको कालोधन बटुल्ने पासो थापिन्छ । च्याँखे दाउमा । दुहुनु गाई बनाएर । सरकारी काम र कार्यालयमा अविश्वासको बादलले ढाकिरहन्छ । हैरानी र बेचैनीले अड्डा जमाउँछ । मानवताको ठूलो तगारो । चुनावी नारामा, घोषणापत्रमा, नीति तथा योजनामा कोरिएका स्वप्नाभित्र स्वतन्त्रताको ऐठन हुन्छ ।

आधा शताब्दीकै अन्तरालमा प्रकृतिको प्रतिद्वन्द्वी बन्यो मानिस । आखिर प्रकृतिले आफ्नै अनुकूलताको अपेक्षा गरेको पनि त हुँदो हो । प्रविधिकै आडमा “कोरोना नियन्त्रण क्याम्पसुल” बनाउन प्रकृतिप्रदत्त जीवनको अपेक्षा मान्छेलाई हुन्छ । हजुरबाले भन्नुभयो– “आगामी पुस्ताका लागि पनि त योजना उन्नुपर्ने हो ! हामीले उनेका ‘बसुधैव कुटुम्बकम् र परोपकार नै धर्म हो’ भन्ने उक्तिको त ख्याल भएन नै ।” महामारी बाजा बजाएर पनि त आउने होइन । हाम्रा पुर्खाले प्रविधिसँग यति धेरै अन्तरसम्बन्ध गाँसेका हुँदा हुन् त आज मानिसको अस्तित्व नै सङ्कटको घेरामा पौडँदै हुन्थ्यो होला । महामारीको सहकर्मी पनि प्राविधिक दम्भ नै भयो ।

गरिब मान्छेले अप्ठ्यारोसँग जसरी सामना गर्न सक्छ त्यसरी विलासीले सक्दैन । पैसामा कमजोर भए पनि सङ्कटमा आत्मबल र शारीरिक दुवै बलमा सक्षम हुन्छ गरिब मानिस । समस्या ओढेर समस्या निल्दै समस्या ओकल्छ उसले । मानौँ ऊ समस्यामा विद्यावारिधि हो ।

सायद शताब्दीगत महामारीका आततायी दृश्यबाट लुछिएर मान्छे त्राहीत्राही भइरहन्थ्यो । कोरोनाले गरिब मार्ने महामारीको इतिहासलाई पल्टाएर सम्पन्नमै पीडाको मुसल प्रहार गरिदिएपछि फेरि प्राकृतिक, जैविक जीवन पद्धतिको मूल्यबोध हुनुपर्ने हो । अनि, पैसा ठूलो कि जीवन ? वैश्विक भविष्य कल्पनाको गहिराइ अचम्मको । गरिबी र खाद्यसङ्कटको डढेलोमा विश्व पिल्सिरहँदा मानवताको महल नढलोस् । मेरो हजुरबाले मलाई जीवन ठूलो भन्नुहुन्छ । मेरी सानी छोरी बिचरा अबोध छिन् त्यसैले “पैसा ठूलो” भन्छिन् तर तिनको भावनामा मानवता ठूलो छः वसुधैव कुटुम्बकम् ।

गरिब मान्छेले अप्ठ्यारोसँग जसरी सामना गर्न सक्छ त्यसरी विलासीले सक्दैन । पैसामा कमजोर भए पनि सङ्कटमा आत्मबल र शारीरिक दुवै बलमा सक्षम हुन्छ गरिब मानिस । समस्या ओढेर समस्या निल्दै समस्या ओकल्छ उसले । मानौँ ऊ समस्यामा विद्यावारिधि हो । मलाई समस्याका चाङभित्र घोत्लिन विवस बनायो । नेपालमा २०२० मा १५ प्रतिशत अर्थात् ४५ लाख मानिस अति गरिब मान्छे नै विश्वमा जसरी नै पीडामा पिरोलिने सम्भाव्यता रहने देखियो । केवल व्यवस्थाले किनभने गरिबी मान्छेको व्यवस्थामा बाँधिएको पासो हो । मानिस जन्मँदै गरिब जन्मँदैन । मरेर जाँदा धनीले धन लैजाँदैन । कामबाट बिदा नै नपाउनेको आलापमा सायद मेरी छोरीको जस्तो तोते लवजको जिज्ञासामूलक वचन सुन्ने रहर हुँदो हो । “एकान्तवास” को नियमलाई तोड्छ । कल्पनै नगरेको विश्वव्यापी जटिलताले तल्लो दर्जा दिइने महत्वपूर्ण कर्मवादी व्यक्तित्वमा गाँस र सासको समस्याले पिरोल्छ । जनताले कसरी बुझ्ने ? “लकडाउन” भनेको गाडी, पसल, सामाजिक सम्बन्धलाई बन्द गर्नुपर्ने अवस्था हो ! सरकार स्पष्ट सूचना नदिएकोमा गल्ति सम्झँदैन । अनि शिक्षाको उज्यालोबाट बञ्चित रहर बुझ्न नसक्ने, बुझ्न चाहेर पनि बुझ्न नजान्नेको मनोविज्ञानसम्म सोच्न सक्दैन तब निरीह मान्छे दण्डित हुन्छ ।

मानिस समस्या रहुन्जेल सचेतनाको ढोल पिट्छ अनि उही छेपारे । युद्ध विभीषीकाभित्र आफैँले निम्त्याएको मृत संवेदनामा जीवनको मूल्यलाई क्षणभरमा समाप्त गराउने मानिस नै हो । प्रकृति खुशी हुँदा गरिबलाई यसले दुःखी बनायो । आफ्नो जीवनरक्षाको आलापमा मानिस कोठाभित्र किन बन्दी बन्यो ! भलै पशुप्राणीबाट आयातित रोग हो तर मानिस बुद्धिमताको सदुपयोग नगरेरै पीडाको सिकार हुन्छ । संसारको मुखमा माक्सको मखुन्डो लगाइदियो अनि दम्भको मखुन्डो अलिकति उतारिदियो । लाखौँको प्राण लिएर ताण्डव मच्चाएको कोरोनाले धरावासीमा रक्तबीज बनेर भयभित तुल्याउँदा डाक्टरले भगवान् बन्नु छ । विना हतिहारको युद्धमा विजयको ध्वजा कसरी फहराउने ? विज्ञानले क्याप्सुल रच्नु छ ।

संसारको मुखमा माक्सको मखुन्डो लगाइदियो अनि दम्भको मखुन्डो अलिकति उतारिदियो । लाखौँको प्राण लिएर ताण्डव मच्चाएको कोरोनाले धरावासीमा रक्तबीज बनेर भयभित तुल्याउँदा डाक्टरले भगवान् बन्नु छ । विना हतिहारको युद्धमा विजयको ध्वजा कसरी फहराउने ? विज्ञानले क्याप्सुल रच्नु छ ।

देहान्तभन्दा एकान्त अवश्य ठूलो हो । हजुरबा भन्नुहुन्छ– “यो विज्ञानको हार हो ?” म भन्छु-“पुँजीवादको पतन हुनुपर्छ ।” तर म दोधारमा छु । दानवीरहरूलाई देख्दा– मानवतावादको प्रारम्भ हो कि अन्त्य ? मानवताभन्दा ठूलो जात हुँदैन अनि दया र प्रेमभन्दा ठूलो धर्म छैन । सबै शास्त्रका कुरा धर्मसँग तोलेर ज्ञान बिर्सन पारङ्गत मान्छे हामी । विज्ञान जान्दा शास्त्र बिर्सनुपर्छ भन्न जान्ने अनि सियो पनि अर्काकै भरमा परेर किन्ने हामी । पुर्खाको सीप र कलालाई पुनर्विकास नगर्ने, बरु छोड्ने अनि पुर्खालाई रुढीवादी भन्न जान्ने हामी । पुर्खाको नैतिक शिक्षाले आज व्यावहारिक चित्र देखाउँदा हामी शङ्काको घेरामा निर्लज्ज छौँ । अल्पज्ञान भिरेर । दिव्योपदेशभन्दा मार्क्सवाद ठूलो हुनुको अर्थ नवसामन्तको जन्म हो ? दम्भले उन्मत्त हुँदा मान्छे स्वार्थ कुइरोमा हराएको छ ।

प्रविधिले मान्छेलाई जन्माएको होइन, मान्छेले प्रविधिलाई जन्माएको हो । मेरो हजुरबुवा युट्युबमा महाभारत हेर्नमा व्यस्त हुनुहुन्छ । अनि भन्नुहुन्छ– “महत्वाकाङ्क्षी नेतृत्वका उत्तराधिकारी र आसेपासे दुर्योधन र दुस्सासन बनेपछि, अवसरवादी मामा शकुनीले अत्याचारको पासा फ्याँकेपछि पाण्डुपुत्रजस्ता असल, सत्यवादी, कर्मवादी, बलशालीले आँखाअघि धर्मपत्नीको वस्त्रहरण भएको देखेर पनि चुप बस्नुपर्छ ?! उल्टो वनवास, गुप्तवास, लाक्षगृहजस्ता विनागल्तीको सजाय भोग्नुपर्छ । काण्डैकाण्डमा फसाइएपछि त भिष्मपितामह, द्रोणाचार्य, कृपाचार्यजस्ता महारथी पनि द्रौपदीजस्ती रजश्वला भएकी नारीको वस्त्रहरणमा अन्धो बनेर सहन गर्छन् । प्रतिकार गर्दैनन् । अनि भिषण युद्धको पीडामा छिया–छिया भएका कुन्ती र गान्धारीको पीडालाई कसले बुझ्छ ?”

प्रकृति, जीवन र समाजको संरचनामा भोकको पीडाले थिचेपछि अहिलेको मान्छे अराजक बन्छ । प्रकृतिका हरेक सजीव तथा निर्जीवको अस्तित्व आवश्यक र अनिवार्य छ । मानिस एक्लै यो धर्तीमा बाँच्न चाहने निहित स्वार्थले अन्य प्राणीको जीवन समाप्त पारिरहन्छ भने त्यसको सजाय मान्छेले नै भोग्नुपर्छ ।

जैविक विकासको सारमा मानिस प्रकृतिप्रदत्त हुन सक्नुपर्छ नत्र विनासको डङ्का बजिरहनेछ । शक्ति, सम्पत्ति र सम्मानको घुम ओढेर । खाद्य सङ्कटको स्वीकारोक्तिमा त्रसित मनहरूले आर्थिक मन्दी, बेरोजगारिताको चुनौती क्षितिजमा पहाड बनेर ठडिँदै छ । मान्छेले स्वअहम् र महत्वाकाङ्क्षाले निम्त्याएका विपत्तिसँगका प्रतिविपत्तिका माझमा जुध्नु पर्ने सम्भाव्यतामा जकडिन्छ । तर, चिन्ता होइन चिन्तनको खुबी मानिसभित्र छ । आयातित चुनौतीको भारीमा थिचिएर राजनीतिक र सामाजिक सङ्कटको दायराभित्र हामी विछिप्त छौँ । समृद्धिको स्वप्नाभरि ऐठनले सताइरहँदा ग्रामीणीकरणको विकासमा नेपाल अघि बढ्न सक्छ । पेटपूजाको चुनौतीलाई उघारेर प्रवेश गरेपछि राजनीति तथा घरेलु जीवनको प्रताडना हुन्छ । भूकम्पीय समस्याबाट तङ्ग्रिन नपाउँदै बाढी, डुवान अनि कोरोनाको पीडा एकपछि अर्को लामबद्ध आइरहे । दातृ निकायसँग भिख मागेरै जीवन कतिसम्म चल्ला ? हजुरबा भन्नुहुन्छ-“मागेर धनी र दिएर गरिब होइँदैन ।” कोरोनाभन्दा कडा भ्रष्टचारको भाइरसले गरिब मुलुक आक्रान्त हुन्छ भने तिल पहाड बन्छ । ऋणको बोझमा थिचिएर देश कसरी तङ्ग्रेला ? तर, भित्री चाहनाले मानिसलाई विकेन्द्रीकृत पद्धतिसँग ग्रामीण जीवनशैलीको माग गर्दैछ । अनि आत्मस्वाभिमानी माटो सुहाउँदो आत्मनिर्भरताको ।

हामी साना र मझौला उद्योग र रोजगारीको अपेक्षामा छौँ । अनि आर्थिक स्रोत व्यवस्थापन र परिचालनमा विश्वसनीयता र पारदर्शिता नहुँदा, अनुशासनहीनताको मुसल बोकेर धमिलो पानीमा माछा मार्नेको लर्को लाग्छ । श्रमजीवीहरू रोगका लागि भनेर घरभित्र बसेर शोक र भोकको प्रतिशोध साँध्न सडकमा उत्रिए भने विश्व जोखिम प्रतिवेदनका पानाले अर्थतन्त्रको जोखिमसँग भूराजनीतिको सामाजिक र प्राविधिक खतरा मडारिन सक्छ । सङ्क्रामक रोगसँग उपरोग र जोखिमसँग उपजोखिमका सिँढीहरूमा भोक संस्कृति, भोक पीडाले लघार्छ तर त्यसपूर्व पुर्ख्याैली पेसा कृषि र आत्मनिर्भर बन्ने संस्कारसँग नातो गाँस्नुपर्छ । युरोपियन युनियनतिरका सबल र सम्पन्न राष्ट्रमा बजेको कोरोनाको ढोलसँग हामीले गरिब हुनुको पीडामा मन किन कुँड्याउने ? देश–विदेशको आवागमनको घनचक्करबाट जोगिनुको मजा नै बेग्लै छ । आत्मबलमा कमजोर नहोइयोस् पनि । तब त सङ्कटको पूर्वाभास हुँदा, दिगो समाधानमा बाँच्ने आधार रहला । सोच र संरचनाको कसीभित्र लघारिएको मानिस जैविक अस्तित्वको विश्वव्यापी खोजीमा लुटपुटियोस् । जोखिमको कालो सुरुङमा नफसोस् । अधिनायककै कुहिरोभित्र काग नबनोस् ।

मलाई विज्ञका विचार र सिद्धान्तले घच्घच्यायो । सबैले अर्थतन्त्रका जोखिमका प्राक्कल्पनाका ठेली हाम्रा लागि पस्किए पनि हामी नेपालीपनाबाट सयौँ कोश टाढा पुग्यौँ । हाम्रो पनाभित्रको विज्ञानभित्रको जादुमा हिरा फल्छ अनि हामी अर्काको सुनको बोटतिर लम्कियौँ । नीति बनायौँ, कार्यान्वयन गर्न जानेनौँ । इतिहासलाई गाली गरेर पनि त समाधान हुँदैन । भौतिकवादका लामा सूत्रभित्र प्रकृति, विज्ञान र अर्थशास्त्रको सामीप्यताले समाज मनोविज्ञानको गाडी चल्नुपर्छ । स्वास्थ्यविज्ञानको पोल्टामा शिक्षाको निःशुल्क व्यवस्थालाई हालिदिने हो भने सायद गरिबले खानका लागि मर्नु पर्दैन । सामाजिक सोच परिवर्तन (प्याराडाइम सिफ्ट) को एउटा विश्वव्यापी लर्को चल्ला । अझ ईश्वरीय सत्तासँग लडेको भौतिकवादी सोचभन्दा माथि मानवतावादले श्रमजीवीका आवाजलाई किन बाँधिन्छ ? त्यो कुण्ठा नेपाली धर्तीमा बेमौसमी बाजा हो, नबजोस् । अभावले चोरी, डकैती, लुटपाट हुन्छ तब मान्छेले जीवनमा पैसालाई सर्वेसर्वा मानिदिन्छ । मान्छेले नै छापेको पैसाको अभावमा मान्छे गरिब बन्छ । पेट भोकै रहेर बाँच्नुभन्दा मर्नु निको भन्ने भएकैले नियम विपरीत कार्यकलापमा मान्छे निर्लज्ज बन्छ । नेपाल आमा भोकको राजनीतिबाट भन्दा व्यवस्थापकीय अप्ठ्यारोको गुमराहमा चिन्तित छिन् । आगो लागेपछि कुवा खन्ने शैलीले घाटा पनि हुन्छ र दुःख पनि पाइन्छ । एउटाको गल्तिलाई धेरैले भोग्नुपर्छ । जैविक वास्तविकता बिर्सन्छ अनि प्रकृतिले बाँचेर उभ्रिने लाखौँ, करोडौँ टन खाद्यान्नलाई दुरुपयोग गरिदिन्छ । कँज्याएर राख्छ । दोस्रो विश्वयुद्धको मोहोडामा संसार चलायमान होला तर नेपाल पेट्रोल, डिजेल, ग्याँसको महङ्गीको विकल्पमा पूर्वतयारी गर्ने आधारलाई आन्तरिक विद्युतको विकास सुन्दर बाटो बन्छ । आर्थिक मन्दीले कैयौँ उद्योग डुब्नाले नेपालीहरू स्वदेशमै आउँछन् र आऊन् पनि । ४० प्रतिशत युवाशक्ति भएको सक्षम देशले माटो सुहाउँदो कर्मका मार्गलाई चालोस् ।

देश तब व्यवस्थापकीय सक्षमताको अभावको रडाकोभित्र फस्छ जब भद्रगोल राजनीतिक कार्यशैलीको गोलघरमा घुम्छ । राजनीतिभन्दा अझै ठूलो कुरा त बाँच्नु नै रहेछ । राजनीतिमा असन्तुष्टि नै असन्तुष्टिको मुस्लो हुन्छ । समाज विकासभित्र समाधान र आगामी विकासको खुशी नै खुशी हुन्छ । तब राजनीतिलाई समाजलाई कँज्याउन सक्दैन, समाजले राजनीतिक नेतृत्वलाई खबरदारी गर्छ । बफादार र भागिदारको निःस्वार्थ सोचमा । सोचको गुलामी बोकेर काण्डैकाण्डमा फस्ने लालची स्वभावको खबरदारीमा । स्वास्थ्यमन्त्रीका च्याम्बरमा लामा आदर्शमुखी आशावादका बहस रबरझैँ तन्किरहनुको के तुक ? किनकि, भीडमा मान्छे धेरै भएकाले समस्या धेरै हुन्छन् भने “गाउँ फर्कौँ” न त !

शहरिया अस्थायी जिन्दगी होइन, महङ्गो घडेरी किनेर घर बनाउने दीवास्वप्ना पनि होइन बरु गाउँकै घरलाई महल बनाउने “गाउँ फर्क अभियान बोकेर ।” स्वाभिमानी जिन्दगीमा । पैसा तिरे पनि घरबेटीको टोकसो सहनुपर्ने काठमाडौँका अँध्यारा कोठाका पीडामा के आनन्द छ ! अप्ठ्यारोको अन्तिम आधार गाउँ ।

“कोरोना राजनीति” को अर्को चर्को लर्कोले झर्को नलगाओस् । राहत वितरणभित्र पनि राजनीतिको दुर्गन्धमा चुनावी स्वार्थको दुर्गन्ध नआओस् । लिएर खाने र दिएर नाम कमाउने अर्को चर्को बजार । भोकै पर्दैन र भोकै मर्दैनः कहिलेसम्म ? अनि राहत मापदण्डको पोको ? कतै “हाइटी गीत” रच्नुपर्ने त होइन ? सामाजिक अराजकता र जसको शक्ति उसको भक्तिले सत्यतामै भ्वाङ पर्न थालेपछि बिब्ल्याँटो राजनीति चलिरहन्छ ।

गौँडा-गौँडामा छेकिएकाहरूको आलापले स्वदेशमा पनि त स्वाभिमानी बन्ने हक खोसिएपछि मान्छे दुख्छ ! गरिबीको मनोदशाभित्र, बाध्यताभित्र । परदेशमा रेमिट्यान्सको घ्याम्पा भर्नेलाई ? रोजगार कटौती र स्वदेश फिरौती भएपछिको चापका लागि ग्रामीण विकासका योजना बनून् । “कोरोना राजनीति” को अर्को चर्को लर्कोले झर्को नलगाओस् । राहत वितरणभित्र पनि राजनीतिको दुर्गन्धमा चुनावी स्वार्थको दुर्गन्ध नआओस् । लिएर खाने र दिएर नाम कमाउने अर्को चर्को बजार । भोकै पर्दैन र भोकै मर्दैनः कहिलेसम्म ? अनि राहत मापदण्डको पोको ? कतै “हाइटी गीत” रच्नुपर्ने त होइन ? सामाजिक अराजकता र जसको शक्ति उसको भक्तिले सत्यतामै भ्वाङ पर्न थालेपछि बिब्ल्याँटो राजनीति चलिरहन्छ । आखिर मुटुरोग, क्यान्सर लगायतका दीर्घरोगीलाई नै कोरोनाको पीडाबाट ग्रसित हुनुपर्ने स्वास्थ्यकर्मीको मत छ । सबै सङ्क्रमितले मृत्युवरण गर्नुपरेको मात्रै पनि त छैन आखिर मृत्युलाई जित्ने क्षमता पनि त हुने रहेछ । ग्रामीण अर्थतन्त्रको विकासतिर लम्कने बाटोबाट नेपालले आफ्नो महामारीको ढाल र तरबारलाई सजिलै व्यवस्थापन गर्न सक्छ । यो तिललाई पहाड बनाउने धृष्टता होइन । हामी त स्वदेशमा ३ महिना काम गर्ने १२ महिना खाने र २४ घण्टा गाली गर्ने आदतका पार्टी न हौँ । अनि, अर्काको देशमा गाडीभित्र एकहातले गाडी चलाउँदै अर्को हातले पाउरोटी चपाउने बेफुर्सदिला हौँ । पैसाको चाहना ।

हैकमवादी सोचले मान्छेलाई कँज्याउँदा अनैतिकताको ढाड सेक्ने दुर्शक्तिले नेपाल आमाका आँशु पिउन बाँकी राखेका छैनन् । राजनैतिक विद्रोहका स्थानमा जैविक अस्तित्वको विद्रोहले पाइलो सार्न थाल्दा तब ग्रामीण विकासमुखी समाजवाद सङ्कटको सारथी हुन सक्छ । विनासपछिको विकासको बुद्धि नहुने धक्कुबाजले कोरोनासँग मानवतालाई बोध गर्दैन । धर्मशास्त्रलाई गाली गर्ने तर विश्लेषणीय व्यावहारिकता नखोतल्नेहरू बठ्याइँ छाँटिरहनेछन् । दोस्रो विश्वयुद्धपछिकै घातक नरसंहारको घटनाले विश्व व्यवस्थामा हलचल आउला, विश्व अर्थ-राजनीतिले नेपाली घरेलु राजनीतिमा प्रहार होला । कथित समाजवादीले उदारतावादको आडमा शासकीय महत्वाकाङ्क्षाको मुख्याइँ लाद्न सक्छन् । तब प्रकृति र सम्पदाको निजीकरण गरिँदाको पीडाबोध मानिसमा हुन्छ । अनि “साम्यवाद” सिद्धान्त किन भिरिरहनुपर्छ ? रामराज्य खोज्न वा बुद्धत्वको अहिंसाभित्रै मानवताको “राजर्षि जनकवाद” जन्मेला । के फरक पर्छ विकास र आनन्दको नवीन शिल्पचित्र कोरिए ! विपद्मा सहयोगी बन्नेभन्दा ठूलो राजनीति के हुन सक्ला ? चाहे कोरोनारूपी महामारी नआएको होओस् तर पनि नेपालीपनाको मौलिक विकास नै हाम्रो भविष्य हो ।

277 comments on "हजुरबा, म र छाेरी"

  • Rajbir Kumar Aashiyana says:

    सारै राम्रो …..

  • Shankar Subedi says:

    समय सान्दर्भिक लेखको लागि हार्दिक आभार।

  • शान्तिराम नेपाल says:

    चित्तबुझ्दो लेखाइ, खुशी लाग्यो

  • अत्यन्त उत्कृष्टता ले भरिएको रैछ , बधाई तथा शुभकामना रमेश भट्टराई ।

  • sujan neupane says:

    समय सान्दर्भिक ।।।

  • Jagadish devkota says:

    राम्रो लेख

  • devraj pandeya says:

    समय सान्दर्भिक निबन्ध

  • devraj pandeya says:

    धेरै राम्रो निबन्ध समय सापेक्ष

  • Sabita baral says:

    समसामयिक विषयमा संवादात्मक शैलीमा लेखिएको यो निबन्ध वास्तवमै उत्कृष्ट छ।

  • gyanmani nepal says:

    good job sir , ramro lago .. badhai xa ..

  • रमेश भट्टराई ‘सहृदयी’ जि को यो “हजुरबा, म र छाेरी” निबन्धले यो समयलाइनै क्याप्प समातेर एउटा बौधिक खुराक पस्केको छ । हादिक धन्यवाद

  • किरन ढुंगाना says:

    समय अनुसार निबन्ध राम्रो लाग्यो।।

  • Baburam Regmi says:

    समयसान्दर्भिक सन्देश मुलक निबन्ध । सबैले एकाग्र भएर अध्ययन गरे ठुलाे ज्ञान मिल्ने छ याे निबन्धबाट । बधाई छ

  • Baburam Regmi says:

    Dherai ramro vinaju.

  • Raju Chaudhary says:

    Very good

  • Kabita Trital says:

    समसामयिक विषय, धेरै राम्रो निबन्ध

  • विश्नु पुकार श्रेष्ठ says:

    राम्रो लाग्यो सर समय सान्दर्भिक रचना

  • Raj says:

    समय सान्दर्भिक लेखको लागि हार्दिक आभार रमेश भाई

  • Ichchha Subedi says:

    स‌ुन्दर साथै समय सान्दर्भिक लेख

  • Ichchha Subedi says:

    सुन्दर साथै समय सान्दर्भिक

  • Archita says:

    अति उत्कृष्ट

  • bhuparaj khadka says:

    मलाई चाहि राम्राे लाग्यो

  • Ramchandra Aryal says:

    समय सान्दर्भिक रचना, बधाई रमेश सर !

  • Ramchandra Aryal says:

    अत्यन्तै समय सान्दर्भिक छ सर ।

  • सुन्दर साथै समय सान्दर्भिक राम्रो छ

  • Suresh Kumar Basnet says:

    समसामयिक विवरणात्मक, सन्देशमूलक तथा सुन्दर निबन्ध ।।।। केवल कल्पनाकाे पंख हालेर भावनाकाे सगरमा उड्दै पाठकलाइ साहित्यिक साैन्दर्यकाे अास्वाद मात्र नगराइ अाजका अाम विश्व मानवलाइ प्राकृतिमैत्री र यथार्थपरक भइ जिउन प्रेरणा प्रस्फुरित गर्ने यस निबन्धले बाैद्धक विलास मात्र हाेइन, चेतना र जागरणाकाे भाव अभिव्यञ्जत गर्दै जीवनकाे वस्तुसत्यलाइ विविध क्षेत्रका मामिर्क र शाश्वत दृष्टान्तहरूसहित कलात्मक ढंगले उजागर गर्ने यथाशक्य प्रयत्न गरेकाे छ । यस किसिमकाे निबन्ध रचनाका लागि स्रष्टालाइ बधाइ अनि प्रतियाेगितामा उच्च सफलताका लागि शुभकामना ।।।

  • Om says:

    You are great Ramesh sir

  • Rabi pd. Neupane says:

    Dherai ramro xa sir. Aagrim badai xa hjr lai

  • Dinesh Kumar Dhungana says:

    Really readable articles.

  • Suresh Pokhrel says:

    समय सान्दर्भिक उत्कृष्ट लेख रचनाा ।

  • Shanti says:

    Samaya sandarbhik rachana.

  • Bishwanath Rijal says:

    समय सान्दर्भिक, राम्रो सृजना र मार्मिक !

  • ramkumar shrestha says:

    ramkumar shrestha

  • कमला says:

    समय सान्दर्भिक विषयको कलात्मक यो निबन्धात्मक रचना राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय तथा ऐतिहासिक विषयमा आधारित भएर पनि वर्तमान र भविष्यको आँकलन हुनुले छुट्टै महत्त्व बोकेर ओजस्वी छ । समाज र देशलाई दिशा प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर संवादात्मक शैलीको प्रस्तुतिले पठनीय छ । एउटा निबन्धमा पनि तत्त्वगत सुगठनभित्र नवीन आलोक अभिव्यञ्जित हुनुले यो नवीन विकासमा हर कोणबाट सार्थक हुँदा त्रुटि देख्न सकिन । लेखकलाई सलोट छ ।

  • आर्या वाशिष्ठ says:

    आहा ! बालोपयोगी अनि मीठो सन्देश बोकेको निबन्धभित्र पनि कथात्मक गुञ्जन अनि संवादात्मक शैलीमा छिपछिपे मञ्चनीय गुम्फन । सारै कलात्मक ।

  • नारायण शिशिर says:

    सर्जकक सहृदयी मित्रका सम्पूर्ण सृजना यथार्थपरक वास्तविक र समय सान्दर्भिक साथै उत्कृष्ट लाग्छ्न ।आगामी दिनहरुमा पनि सृजनाका यस्तै अमीट छापहरुका माध्यम बाट सम्पूर्ण पाठक बर्ग मनोरंजीत बनिरहुन बधाइ तथा शुभकामना मित्र शुभ पल

  • भक्त says:

    निबन्धात्मक विधिभित्र पनि कथात्मकता, संवादात्मकता अनि अझ जीवन र समाज बोलेको निबन्ध ।

  • Kamala Thapa Mgr says:

    राम्रो छ सर।

  • Radhakrishna Jaiswal says:

    Well done…

  • Radhakrishna Jaiswal says:

    Well done …

  • सङ्कल्प सागर says:

    यो निबन्धलार्इ मैले सुरुबाटै पढेँ तर टुङ्गिएको पत्तै पाइन । निबन्ध भनेर पढेँ तर वास्तविकतालार्इ मैले मेरै कथा पो भोगेँ कि जस्तो लाग्ने । कलात्मक रसास्वादनको महासागरभित्र निबन्धात्मक कसीको उठान, संयोजन, भावगत गुम्फन सबै तहमा दर्शन पनि अनि बालपठनीयताको भाव पनि । बडो मीठो । म लेखकीय कलात्मकतालार्इ सलोट गर्छु ।

  • Kalyan regmi says:

    Bhabya

  • Kiran says:

    Congratulations

  • सरिता शर्मा says:

    यो निबन्धले वास्तविक जीवनको यथार्थतालार्इ वास्तविकताकै धरातलसँग जोडेर अलिकति देवकोटाको दर्शनको बोध हुन्छ । अलिकति समको भाषा अनि अलिकति भैरव अर्यालको झझल्को अाउँछ । बडो मीठो निबन्ध ।

  • जीवन says:

    यो निबन्ध त बालोपयोगी सामग्री लाग्यो । मेरा बालबच्चाले सारै मन पराए तर गजबको कुरा यसमा इतिहासको ज्ञान पनि छ अनि नेपालीपनको विकासको कुरा पनि । मलाई त सारै नै मन छोयो । लेखकीय कलालाई मान्नैपर्छ ।

  • Mukesh says:

    True lines

  • टंक चालीसे says:

    समयोचित कोरोनाको सम्बन्धमा लेखिएको यो निबन्ध केवल शब्दमा सीमित देखिँदैन र समस्यामा समाधान खोज्न अझै सशक्त लाग्छ ।

  • Pradip Rijal says:

    Excellent writing as always

  • Bharat Rijal says:

    Samaya sandavik ramro rachana

  • kamal dhakal says:

    एक सर्जकको सिर्जनामा कति दम हुन्छ, कति सामर्थ्य बोध हुन्छ भन्ने त्यो उसको शब्द र भावको सुगठनमा आधारित हुन्छ । यो निबन्ध साहित्यमा जति दम राख्छ त्यति नै विकासको मार्गमा निकास प्रदान गर्न सक्षम छ । सारै लाभदायी सिर्जना ।

  • Kundan Bhattarai says:

    यो निबन्ध त हाम्रा विद्यार्थीका लागि पनि लाभदायी लाग्यो । महामारीको इतिहास पनि छ, वर्तमान अवस्था पनि अनि अबको नेपालका लागि बाटो पनि सुझाइएको । सारै राम्रो लाग्यो । मन पर्यो ।

  • ऋषिराज घिमिरे says:

    अति नै उत्कृष्ट लेखको लागी हजुरलाइ मुरिमुरी धन्यवाद ।

  • ऋतम्भरा says:

    ज्ञान, विज्ञान र चिन्तन । हृदयस्पर्शी । विकासवादी । साहित्यमा विज्ञान, विकास र नेपालीपना भेटेँ । साधुवाद लेखक जी ।

  • गुण राज श्रेष्ठ says:

    ओजपूर्ण लेखको लागि हार्दिक आभार!

  • सुरेन्द्र बर्देवा says:

    अबको समकालीन साहित्यले शब्द र कल्पनाको आवेगमा बगेर मात्र पनि हुँदैन विकास र परिवर्तन बोकेर आउनुपर्छ । यो कुरालाई यस निबन्धले उतारेको भेटेँ । खुशी लाग्यो ।

  • Narayan shamir says:

    समयले सिकाएको सन्देश अनि युगीन वास्तविकतामा नेपाली माटो फुलाउने साहित्यको पृथक् अोलोकभित्र एउटा भविष्य रेखा ।

  • प्रा. प्रेमनारायण अर्याल says:

    वास्तविकता उजागर गरेको छ लेख्ने। उत्कृष्ट छ।

  • Nani Babu Ghimire says:

    बधाइ छ रमेश जि। समय सान्दर्भिक छ।

  • Sadhana Tiwari says:

    स‌ुन्दर साथै समय सान्दर्भिक लेख

  • डा. कैलास शर्मा says:

    यो रचनाले नेपालको परिवेशभित्र रहेर महामारी तथा हाम्रो भविष्यलाई तथ्यपरक धारबाट चित्रण गर्ने सबल खुबी राख्छ । समयोचित न्यायोचित विश्लेषण भावधर्ममा होअोस् भन्ने अपिल पनि गर्दछु ।

  • Peshal Khanal says:

    Excellent work, worthy to read.. Keep it up Ramesh Jee

  • Nabin kumar chaulagain says:

    Ramro xa sir

  • Suresh Kumar Basnet says:

    समसामयिक, सुन्दर, कलात्मक अनि मार्मिक छ निबन्ध ।।। सजर्कलाइ बधाइ अनि शुभकामना।।।

  • Susmita Khatiwada says:

    समय सान्दर्भिक लेख एकपल्ट पढ्ने कि

  • Pr. Harisharn mahat, Sikkim says:

    समकालिक निबन्धमा विधा मिश्रणको कलात्मक संयोजनलार्इ उत्तम मानिन्छ जुन प्रयोग यस निबन्धमा साँच्चै कलात्मक देखिन्छ । संवाद पनि, नाटकीय भाव पनि अनि कतै कथाको भाव तर मूल शैली निबन्धमय । यो रचनाले वर्तमान परिस्थितिगत सन्देशलार्इ समेटेर नेपाली साहित्यमा एउटा विकासवादी मान्यता र शैलीको विनिर्माण भेटियो ।

  • Susmita khatiwada says:

    समसामयिक र उत्कृष्ट निबन्ध एकपल्ट सबैले पढाै

  • Nabin bhattarai says:

    स‌ुन्दर साथै समय सान्दर्भिक लेख

  • dinesh gautam says:

    धेरै राम्रो छ ।

  • Rk boss says:

    Good

  • Nayan says:

    युगले मागेको विचारभित्र कतिपय सन्दर्भ र भनाइमा महान् वाणीको शैलीमा नयाँपन । गज्जब ।

  • Binita Lamichhane says:

    निकै उत्कृष्ट र सुन्दर छ सर बधाई तथा शुभकामना

  • biniTa says:

    सुन्दर र उत्कृष्ट सर

  • Binita Lamichhane says:
  • Ishwaryprasad Dhungana says:

    अहा!कति अतुलनीय निबन्ध !!!

  • Bishnu Prasad Koirala says:

    धेरै समय सान्दर्भिक कथ्य ।

  • Bishnu Prasad Koirala says:

    असाध्यै समय सान्दर्भिक कथ्य ।

  • इन्दिरा खतिवडा says:

    धेरै राम्रो छ सर । सारै मन पर्यो ।

  • Prakash acharya says:

    समसामयिक र उत्कृष्ट निबन्ध

  • साम्भवी थापा says:

    एकदमै हृदयस्पर्शी संवाद भएको रचना । सारै मन छोयो ।

  • पुर्ण चन्द्र तामाङ says:

    एकदम हिर्दयस्पर्श, समसामयिक र सबैले एक चोटी पढ्नै पर्ने निबन्ध जो वर्तमान समयमा जल्दो बल्दो समस्या र तिनको समाधान बारे वकालत गर्छ ।

  • Purna chandra Tamang says:

    एकदम हिर्दयस्पर्श, समसामयिक र सबैले एक चोटी पढ्नै पर्ने निबन्ध जो वर्तमान समयमा जल्दो बल्दो समस्या र तिनको समाधान बारे वकालत गर्छ

  • Suzan says:

    समसामयिक र उत्कृष्ट लेख

  • Suzan says:

    समसामयिक र उत्कृष्ट

  • Narad Kumar rai says:

    भूत, वर्तमान र भविष्य लाई हजुरबा, म र छोरी सँग कति राम्ररी जोडनु भएछ, सारै राम्रो लाग्यो

  • Shanti Shah says:

    Timely .
    information for the modern generation through essay

  • Kamalikanta Bhetwal says:

    पुस्तागत सम्बन्धको अालोकमा जीवनको यथार्थ अन्तर्य अनि साथमा प्राकृतिक जीवन र ग्रामीण वास्तविकताको भाष्य उद्बोधन हुनु । यो साहित्यिक रचना भलै हो तर तथ्यको प्रष्टीकरण समावेश छ । जीवन र जगत्को वस्तुस्थिति छ । अागामी अावश्यकता साँच्चै हिजो – हजुरबा, अाज – म र भोलि – छोरी समावेश छ । म त्यसै समर्थन जनाउँदिन किनकि यो लेखले साङ्गोपाङ्गो यथाथर्लार्इ सर्लक्कै विधा मिश्रणभित्र समातेर समाजलार्इ सही दिशा दिएको छ । सरकारलार्इ सुझाव पस्केको छ । निबन्ध भनिएको छ तर दर्शन र विचार समावेश छ । कथा छ, संवाद छ, पात्र छन् अनि निबन्धकगत तात्त्विक संयोजनको कसी पनि एकरति कमजोर छैन । प्रशंसा गर्नका लागि प्रशंसा होइन प्रशंसनीय छ । सलोट गर्छु ।

  • Durlav says:

    राम्रो छ सर

  • नवीन उप्रेती says:

    एकदम सान्दर्भिक अनि समयोचित । अब गाउँ फर्किनुपर्छ । सही कुरा हो । शहरीकरण हाम्रो कृषिमैत्री देशको लागि घातक कुरा हो ।

  • Durlav Duwadi says:

    धेरै राम्रो छ सर ।

  • Alisha Nepali says:

    Nice

  • Resham Bayalkoti says:

    कति व्यवहारिक छ, धेरै राम्राे सर।

  • Susmita says:

    हृदयस्पर्शी भावना सजिएको । मार्मिक संवादभित्र रचित सृजना । हाम्रो नेपाली समाजमा नेपालीपनको विकास हुनु अावश्यक छ । अर्काको सिको भन्दा हाम्रै धरातलमा जिउन प्रेरित गरिएको विकास न्यूजमा प्रकाशित अनि विकासवादी निबन्ध । राम्रो लाग्यो सर ।

  • रीता says:

    समय सान्दर्भिक लेख । सारै राम्रो लाग्यो । पढिरहुँजस्तो रहेछ सर । यहाँको लेखाइ मार्मिक लाग्छ । यो रचनाले समाज र नेपाली परिवेशलार्इ उजागर गरेको छ । खुशी लाग्यो ।

  • dambaru baral says:

    राम्राे छ रमेस दादा

  • रीता says:

    मन छुने निबन्ध रहेछ ।धेरै राम्रो लाग्यो ।

  • Muna Dahal says:

    सर्वाेत्कृष्ट रचना पढेर सार्है चित्त बुझ्याे,चाेटिला ओजिला शब्दहरुका साथसाथै आजकाे नव आधुनिकतावादका राजनैतिक धार्मिक संस्कार र सँस्कृतिलाई अन्धविश्वासकाे संज्ञा दिनेहरुका लागि गतिलाे झटाराे पनि साह्रै अजिलाशब्दहरुले दिनु भएको छ।बधाई छ निबन्धकारज्यु।।

  • Madhav bhusal says:

    अति सुन्दर रचना

  • हरि कटुवाल says:

    कतै व्यङ्ग्य त कतै सन्देश समावेश भएको यो लेखले वर्तमान, भूत र भविष्यमा प्रकृतिमैत्री जीवन जिउन प्रेरित गरेको पाएँ । सारै मन पर्यो ।

  • rajesh giri says:

    Dami ra chitta bujdo xa dai
    Great essay

  • Aasis Regmi says:

    I Like It Very Much This Eassy . I learn my life and in present seation .

  • कृष्ण सुवेदी says:

    मैले त कल्पनै नगरेको अनि साेच्नै नसकेको विषय र सन्दर्भलार्इ लेखकले समावेश गरेको पाएँ । सारै सान्दर्भिक, सारै मार्मिक सारै दिलचस्पी छ । म पुलकित भएँ ।

  • Deep kisan says:

    प्रकृतिक सम्मात भएरा बच्नुपरछ भन्ने ज्ञान corono le sikayera गेएको छ yatharthaaa satya lai ujagar parnu bho gahiro lekh.

  • Jeevan Gajmer says:

    सारै राम्रो सन्देशप्रद विचारले अोतप्रोत भएको निबन्ध । सारै सुन्दर सुझाव पेस भएको निबन्ध । समय सान्दर्भिक छ ।

  • Niraj Bhatta says:

    एक्दमै रामो् छ सर।

  • kopola says:

    कसैले वास्तविक जीवन पढ्नुपर्छ भने यस्ता रचनाबाट पढ्न सकिन्छ । हरेक उद्गार, हरेक भाव नदोहोइकनै मार्मिक लाग्छन् । कतिपय विचार त फेसबुकमा स्टाटस राखिरहन योग्य लाग्छन् । समयोचित भावको एउटा कसीमा बाँधिएका छन् । यो निबन्धात्मक रचनाको शैली, भाव र खुबीको अथाह ज्ञानसागरलाई म सलोट गर्छु ।

  • Anjana Subedi says:

    आहा सारै राम्रो निबन्ध पढ्न पाइयो । धेरैपछि यस्तो मीठो निबन्ध पढ्न पाउँदा खुशी लागेको छ ।

  • कल्पना दाहाल says:

    अति राम्राेे गजल लेख्नु भा छ दाइ बधाई छ।

  • कोशविलास says:

    …..“गरिबीले हृदयलाई गाँठो पारेर परदेशमा डन्डा मार्छ । आखिर बेरोजगारिताको पीडा र गरिबीले थिचेको छ । वास्तवमा कृषियोग्य जमिनमा महल ठड्याएर आयातित सामग्रीमा परनिर्भर हामी आफ्नै कोठेबारीलाई घृणा गर्दैछौँ । सङ्कटमा शहर त विरानो हुन्छ । एक्लो भीडमा विक्षिप्त छ मान्छे । गुणात्मक शिक्षा र स्वास्थ्यको भौतिक चाहनाको लालसमा कङ्क्रिट महलको घना बस्तीमा भूत जस्तो हुन्छ ।”…..सारै मार्मिक दिल छोयो । हृदयबाट धन्यवाद । सन्देशप्रद रचना पढ्ने सुन्दर अवसर पाइयो । विकास न्यूज र लेखक दुवैलाई धन्यवाद ।

  • Bhagawan says:

    यो कलालाई मान्नुपर्छ । यो सोचलाई सम्मान गर्छु । यो लेखले समाज, देश, परिवेशदेखि आत्मनिर्भरतामा नेपालीपनाको विषयलाई कलात्मक रूपमा उजागर गरेको छ । नूतन शैलीपरक विनिर्माणको आभाष भएको लेख ।

  • Reeta says:

    Jati padyo uttnai ramro lagdo yo nibanda.

  • Madhav Bhusal says:

    Rachana hos ta esto

  • Reeta says:

    कति राम्रो निबन्ध ।सारै म छाेयाे हजुर ।

  • Reeta says:

    सरै मन पर्यो हजुर ।

  • कल्पना दाहाल says:

    अहिले विश्व महामारी रुपमा भएकाे काेराेना काे बारेमा खेब्नु यसरी नै राम्राे राम्रे निबन्ध लेख्ने हैसला मिलाेस शुभकामना दाई हजुर

  • Chandrakala Dhakal says:

    अति राम्रो सफलताको शुभकामना।

  • Subash upreti says:

    Ramro lago sir safaltako suvakamana…!!!

  • Unika says:

    Dheraii ramro xa

  • सन्तोष says:

    समसामयिक र मनछुने लेख ।

  • Sagar Dahal says:

    सारै राम्रो ।

  • Manisa Paudel says:

    हामी विद्यार्थी वर्गका लागि पनि उपयोगी सन्देशप्रद रचना । भरपूर जानकारीले सजिसजाउ । पढिरहन मन लाग्ने । कतै कतै “वरुणको रगत” जस्तो पनि त कतै कतै “जय भोलि” निबन्ध जस्तो लाग्ने । सारै मर्मस्पर्शी । मन छोयो ।

  • दीपा says:

    यो निबन्ध पढेपछि शब्दको खेती होइन, वास्तविकताभित्र नै साहित्य दमदार हुन्छ भन्ने अनुभूति भयो । मान्छेले जीवनका वास्तविकतालाई कल्पनामा होइन परिवर्तनमा परिणत गर्न सकिने पनि रहेछ ।

  • दीपिका says:

    निबन्धभित्र उतारिएको जीवनमा शब्दको काल्पनिक खेती छैन । हरेक उद्गारभित्र वास्तविकताको उद्घोष छ । जगत्को वास्तविकता छ । समाजको यथार्थता छ अनि राज्यको भूमिकासहित नागरिकको कर्तव्य र वास्तविक सोच छ । सारै गजब । घतलाग्दा उद्गार ।

  • Deepsagar pant says:

    राम्रो निबन्ध । मन पर्यो ।

  • उदय says:

    राम्रो छ

  • enjurai says:

    सान्दर्भिक लाग्यो सफल्ताको शुभकामना सर!!

  • Nabina says:

    आहा ! सारै रमाइलो अनि सारै मार्मिक सन्देशप्रद निबन्ध पढ्ने अवसर पाइयो । लेखक तथा विकास न्यूज परिवारलाई धन्यवाद ।

  • krishna Raj Pokharel says:

    great

  • तेज प्रसाद खनाल says:

    उत्कृष्ट निबन्ध

  • Narendra Basnet says:

    अति राम्रो निबन्ध सफल्ताको शुभकामना दाइ

  • बुर्चुनी प्रकाश says:

    उत्कृष्ट निबन्ध ।

  • Keshab Bhattarai says:

    समय सान्दर्भिक लेखको लागि हार्दिक आभार।

  • Paljom says:

    तीनपुस्ते विचारभित्र यस्तो मीठो र नयाँ धारमा रचिएको यो निबन्ध साँच्चै अब्बल छ । कलात्मक छ । विश्लेषण गर्दा अथाह ज्ञानको कसीमा अनुबन्धित लाग्छ ।

  • शिला says:

    वास्तविक विषयमा लेखिएको यो लेखले मनमा ऊर्जा प्रदान गराउँछ । अब देश बनाउनुपर्छ । हामीले आफ्नै देश बनाउनुपर्छ । म लेखकसँग सहमत छु ।

  • Puja Acharya says:

    उत्कृष्ट निबन्ध ।

  • विक्रमसिंह says:

    अहिलेको समयमा विषयमा लेखिएको लेख। सारै राम्रो लाग्यो ।

  • कृष्ण प्रसाद सुवेदी says:

    धेरै राम्रो

  • बलराम राई says:

    समय सान्दर्भिक अभिव्यक्ति । सारै मजा आयो।

  • Ramesh babu kattel says:

    अति राम्रो लेख ।

  • Rita says:

    उत्कृष्ट निबन्द

  • Bimala regmi says:

    सुनदर रचना

  • लक्ष्मीप्रसाद ढकाल says:

    रचना धेरै राम्रो लाग्यो । बधाई छ मित्र ।

  • कमला गौतम says:

    संसारमा काेराेनाले धनी गरिव नभन्ने रछ भन्ने विषयलाई विश्लेषणात्मक निबन्ध बनाउ रमेश अर्काे निबन्ध बन्ने तिमी राम्राे लेखक रहेछाै शुभकामना भाइ प्रगतिले शिखर चुमाेस ।

  • सृजनशिल कलम र कलमवीरलाई सलाम ।

  • Bishwanath Rijal says:

    प्रकृतिका हरेक सजीव तथा निर्जीवको अस्तित्व आवश्यक र अनिवार्य छ । मानिस एक्लै यो धर्तीमा बाँच्न चाहने निहित स्वार्थले अन्य प्राणीको जीवन समाप्त पारिरहन्छ भने त्यसको सजाय मान्छेले नै भोग्नुपर्छ ।

  • Kabita Trital says:

    मानिस एक्लै यो धर्तीमा बाँच्न चाहने निहित स्वार्थले अन्य प्राणीको जीवन समाप्त पारिरहन्छ भने त्यसको सजाय मान्छेले नै भोग्नुपर्छ । good article

  • Ramesh babu kattel says:

    Best artical

  • Sheel Anand says:

    Nice and knowledgeable article.

  • हेमा सुविदी says:

    समय सान्दर्भिक निबन्ध सर । हार्दिक बधाइ छ ।

  • Gopal Gautam says:

    Very very nice. I like very much . I think this writting styal is too new and too goodness.

  • डा• नारायणप्रसाद शर्मा गैरे says:

    लेख सान्दर्भिक छ।

  • Sujaya Timalsina says:

    Sujaya Timalsina

  • Nice articles and knowledge for to be safe for human life. Stay safe stay home until problem solved.

  • गोपीलाल says:

    एकदमै सुन्दर आलेख पढ्ने अवसर मिल्यो । यो न्युज तथा लेखकलाई धन्यवाद । राम्रो लेख । राम्रो विचार ।

  • Bhim Prasad Neupane says:

    Woww!

  • Bhim Prasad Neupane says:

    Bhim Prasad Neupane

  • Bhim Prasad Neupane says:

    situation based and contextual

  • Bhim Prasad Neupane says:

    I read three times its veryy good

  • Bhim Prasad Neupane says:

    Gap in attitude among generation

  • Pratik Regmi says:

    समय सान्दर्भिक लेख एकपल्ट पढ्ने कि

  • Sundar ariyal says:

    Dherai ramro xa jawai sab

  • Janaka Adhikari says:

    Very Nice

  • Madav says:

    कलात्मक लेखनकला रमेश सर । प्रकृित जाेगाउनुपर्छ, संस्कृति बचाउनुपर्छ । हरेक भनाइ, हरेक वाक्यमा दम छ । लामो चाहिँ लाग्यो तर अल्छी लाग्ने छैन । याे लेखनले मानिसको गहन गाम्भीर्य सोचको कसीसँग सम्बनध राख्छ । यो कलात्मक लेखनले दिल छोरो । हामीले समसँग बाँच्नुपर्छ । समयसँग हारेर होइन सङ्घर्ष गर्नुपर्छ । सहमत ।

  • Raghab Jha says:

    समयले अब नेपालीपनाकै परिवर्तन गराअोस् । हामीले अाफ्नै खुट्टामा बाँच्नुपर्छ भने हामी नै अघि बढाैँ । म यो लेखको निकाससँग पूर्ण सहमत छु । हाम्रो किसानी पेसामै लाग्नु उचित हुन्छ । लागाैँ पनि अब । राम्रो विचार छ, लेखकज्यूको ।

  • Surat Khatri says:

    nice artical

  • Laxmi says:

    समय सान्दर्भिक ।

  • Kabita Trital says:

    खाद्य सङ्कटको स्वीकारोक्तिमा त्रसित मनहरूले आर्थिक मन्दी, बेरोजगारिताको चुनौती क्षितिजमा पहाड बनेर ठडिँदै छ । मान्छेले स्वअहम् र महत्वाकाङ्क्षाले निम्त्याएका विपत्तिसँगका प्रतिविपत्तिका माझमा जुध्नु पर्ने सम्भाव्यतामा जकडिन्छ ।
    its a real story and guides many things ahead.

  • sumana ghimire says:

    ramro xa

  • Aliza Bhattarai says:

    Nice article keep it up

  • Monalisa Wagle says:

    Nice

  • Kamali Kanta Bhetuwal says:

    यो निबन्ध पुस्तकमा छापियोस।

  • Tara kafle says:

    उत्कृष्ट निबन्ध!!!

  • Bishnu Prasad Koirala says:

    पुस्तान्तरणकाे सविस्तार वर्णन

  • Dipesh Chaudhary says:

    Good tittle and approach.

  • Anjana Bhandari says:

    समय सान्दर्भिक र मार्मिक लेखाइ , अत्यन्त उत्कृष्टताले भरिएको रहेछ। बधाई छ हजुरलाई

  • Binod says:

    समय सापेक्षित एकदमै राम्रो उत्कृष्ट।

  • Nabaraj regmi says:

    राम्रो लेख

  • Madhav bhusal says:

    नवीन सोच

  • नवराज रेग्मी says:

    समय सान्दर्भिक निबन्ध राम्रो अनि समय सापेक्षीत तथा सबैले बुझ्ने भाषामा लेखियको रहेछ। मलाई सार्है मन पर्यो। हजिरको लेखन प्रतीको उत्तरोत्तर प्रगतिको कमना गर्दछु।

  • Nabaraj Regmi says:

    समय सान्दर्भिक लेख

  • Nabaraj Regmi says:

    समय सान्दर्भिक लेख

  • Laxmi gurung says:

    Nice

  • Laxmi gurung says:

    Nice very good

  • शान्ति देबि राई says:

    समय सान्दर्भिक लेखअति उत्तम ।

  • जीतेन राई says:

    धेरै राम्रो लेख

  • Sabu says:

    Nice article sir, good job keep it up

  • Sabina Gurung says:

    Nice article sir! Good job keep it up

  • Nabaraj regmi says:

    एक पल्ट पढ्नैै पर्ने लेख सबैले समय निकालेर पढम है साथिहरु ।

  • पार्वता says:

    मान्छेले पाठ सिक्नुपर्छ र प्रकृतिसँग भागेर, जुधेर होइन सजग भएर बाँच्नुपर्छ । यो एकपटक पढ्नै पर्ने सान्दर्भिक निबन्ध । यो रचनाको मर्म र मार्मिक विचारलार्इ वास्तवमा सही कसीमा राख्दा समाज र देशले सकारात्मक बाटो पक्रन सक्छ । एउटा नवीन क्रान्ति सिकाउने खुशी निबन्धभित्र छ । विकासवादी कर्मप्रेमी क्रान्तिको पाठ सिकाउन सक्छ ।

  • Khem Raj mishra says:

    Badhai xa sir ramro xa

  • Raghab jha says:

    विद्वता को प्रस्तुती ले नीकै मन छोयो

  • मुक्तकला लामिछाने says:

    युगबाेध हुने मार्मिक निबन्ध छ जाे काेहिले पनि फुर्सद निकालेर एक पटक पढ्नै पर्छ ।

  • जयराम ढुङ्गाना says:

    समसामयिक विवरणात्मक, सन्देशमूलक तथा सुन्दर निबन्ध ।।।। केवल कल्पनाकाे पंख हालेर भावनाकाे सगरमा उड्दै पाठकलाइ साहित्यिक साैन्दर्यकाे अास्वाद मात्र नगराइ अाजका अाम विश्व मानवलाइ प्राकृतिमैत्री र यथार्थपरक भइ जिउन प्रेरणा प्रस्फुरित गर्ने यस निबन्धले बाैद्धक विलास मात्र हाेइन, चेतना र जागरणाकाे भाव अभिव्यञ्जत गर्दै जीवनकाे वस्तुसत्यलाइ विविध क्षेत्रका मामिर्क र शाश्वत दृष्टान्तहरूसहित कलात्मक ढंगले उजागर गर्ने यथाशक्य प्रयत्न गरेकाे छ । यस किसिमकाे निबन्ध रचनाका लागि स्रष्टालाइ बधाइ अनि प्रतियाेगितामा उच्च सफलताका लागि शुभकामना ।।।

  • सरू लामिछाने says:

    समय सान्दर्भिक विषयको कलात्मक यो निबन्धात्मक रचना राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय तथा ऐतिहासिक विषयमा आधारित भएर पनि वर्तमान र भविष्यको आँकलन हुनुले छुट्टै महत्त्व बोकेर ओजस्वी छ । समाज र देशलाई दिशा प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर संवादात्मक शैलीको प्रस्तुतिले पठनीय छ । एउटा निबन्धमा पनि तत्त्वगत सुगठनभित्र नवीन आलोक अभिव्यञ्जित हुनुले यो नवीन विकासमा हर कोणबाट सार्थक हुँदा त्रुटि देख्न सकिन । लेखकलाई सलोट छ ।

  • Bharati Neupane Dahal says:

    समय सान्दर्भिक निबन्ध रमेश सर । सचेतनापूर्ण सन्देश भव्य लाग्याे।

  • अनामिका says:

    वास्तविकतामा कसीमा अनुबन्धित यो निबन्धमा मानिसको जीवनको सोच, समाजको सोच अनि मुलुकको नीतिगत धारको कलात्मक संयोजन एकातिर छ भने ३ पुस्ते चित्रण र संवादको शैलीद्वारा भविष्य द्रष्टाको सहजीकरण भएको देखिन्छ । मार्मिक भाव ।

  • मुना गौतम says:

    उत्कृष्ट

  • Sanjaya Regmi says:

    धेरै राम्रो लेख ।

  • Nabin dhital says:

    लेख राम्रो लागो

  • रामकुमार श्रेष्ठ says:

    राम्राे छ सफलताकाे शुभकामना छ

  • krishna says:

    Great tamro 6

  • prakash bhattarai says:

    राम्रो लाग्यो रमेश भाई

  • Yogesh says:

    संरचनामा भोकको पीडाले थिचेपछि अहिलेको मान्छे अराजक बन्छ ।

  • Ashirwad Regmi says:

    धेरै धेरै विशिष्ट लेख । हजुरको विचार बहुमुल्य छ ।

  • Gita Pokharel says:

    Excellent work,keep it up!sir

  • sabitra pandey says:

    हार्दिक बधाई मित्र

  • Sitaram Guragain says:

    Ramro xa

  • Kamala shrestha says:

    Superb sir

  • arjun bhusal says:

    निकै उत्कृष्ट

  • प्रदीप रेग्मी says:

    साह्र‌ राम्रो लाग्यो।
    पढ्दा जाँदा ध्यान खिचिराख्यो।
    प्रस्तुति प्रशंसनिय।

  • Tanka neupane says:

    Nice one

  • bharat says:

    Waooo kati mitho

  • Sushma says:

    Dherai ramro ani gahansil cha!

  • singhab thapa says:

    समयसामयिक र उत्कृष्ट निबन्ध ।

  • Yogesh gautam says:

    ज्ञान, विज्ञान र चिन्तन । हृदयस्पर्शी । साहित्यमा विज्ञान, विकास र नेपालीपना भेटेँ ।

  • अन्जन पराजुली says:

    रााम्रो छ

  • Yasoda says:

    राम्रो लेख छ रमेश

  • Yasoda says:

    राम्रो

  • hima poudel says:

    राम्राे लेख, समसामयिक छ ।

  • Bharat Rijal says:

    समय सान्दर्भिक रचना, बधाई रमेश

  • यमुना रिजाल says:

    समय सान्दर्भिक रचना, बधाई छ रमेश भाइ

  • chandra kalikote says:

    Dherai ramro ra marna sparshi ani samaya sandharvik lago

  • ganesh says:

    उत्कृष्ट निबन्ध, लेखक प्रती उच्च सम्मान साथै हार्दिक नमन।

  • ganeah ghimire says:

    राम्रो निबन्ध, लेखक प्रती उच्च सम्मान साथै सफलताको शुभकामना ।

  • Ram Mishra says:

    Good cha

  • Gautam Timilsina says:

    sarai ramro lagyo

  • आलोक भावुक 'भुकम्प' says:

    शब्द हरूले भन छोए साह्रै मन पर्यो । आउँदा दिनमा पनि यसरी नै पढ्न पाइयोस् कामना सही शुभकामना पनि लेखक लाइ

  • malishka tandukar says:

    wow amazing..

  • Kashi Subedi says:

    sarai ramro laagyo

  • कोपिला कोपिला says:

    लेखाइमा दम छ । भावमा गहनता छ । विचारमा चिन्तन छ । दर्शनमा यथार्थता छ । देशप्रेम छ । राजनीतिगत कमजोरीका लागि सचेतताको लप्को पनि छ । यो विविधताभित्र समय सन्दर्भ गाँसिएको पृथक् कोटिको रचना हो भन्छु । यो न्यायको कसीमा अब्बल हुनुपर्छ । सिकाइका लागि बालक, युवा मन, रमरम व्यङ्ग्य अनि दर्शन छ । पूर्ण छ । सुन्दर । भव्य छ । पढिरहँदा अल्छी लाग्दै लाग्दैन । सुरु गरेपछि सकेरै मात्र चित्त बुझ्यो । सलोट छ लेखनकलालाई ।

  • Ram krishna says:

    Sarai ramro lekha

  • Shailee sigdel says:

    Ramro xa daju

  • Roshna poudel says:

    Wow sir amazing .just loved it

  • Roshna poudel says:

    Wow sir just loved it

  • रामकृष्ण चालिसे says:

    समय ,सान्दर्भिक उत्कृष्ट निबन्ध ।

  • R.k. himal says:

    उत्कृृष्ट निबन्ध
    समकालीन परिवेशको कलात्मक चित्रण ।

  • समर्पण चालिसे says:

    राम्रो निबन्ध
    उत्कृष्ट निबन्ध
    पठनीय निबन्ध

  • सङ्गिता चालिसे says:

    उत्कृष्ट निबन्ध
    राम्रो निबन्ध
    पठनीय निबन्ध
    समसामयिक विषयको उठान ।

  • mahesh bhatt says:

    विषयवस्तुु,कला र चिन्तनकाेे अपूूर्व संंयाेेजन !!!

  • Yashashwi Pathak says:

    असाध्यै सुन्दर!

  • Bibhor Bhattarai says:

    Dherai ramro cha.

  • Laxmi says:

    “कोरोना राजनीति” को अर्को चर्को लर्कोले झर्को नलगाओस्

  • pipalmani Sigdel says:

    very nice creation !

  • Deepak says:

    समय सान्दर्भिक रचना, बधाई छ रमेश भाइ

  • prakash says:

    यथार्थलाई मार्मिक ढङ्गबाट प्रस्तुत गरिएको उत्कृष्ट निबन्ध ।

  • सुरेश says:

    जिन्दगीमा राहतको अाहतमा तड्पिएर मात्रै हुँदैन अब रोजगारमुखी परिवेश पनि अावश्यक छ भन्ने सन्देशले अात्मनिर्भरतालार्इ सिकाएको छ । सारै राम्रो लाग्यो ।

  • Bimala regmi says:

    Welcomeable work

  • Netra maya bhattarai says:

    Very nice

  • nabin nepal says:

    ramro lagyo

  • अञ्जली चाैधरी says:

    ….पुर्खाको सीप र कलालाई पुनर्विकास नगर्ने, बरु छोड्ने अनि पुर्खालाई रुढीवादी भन्न जान्ने हामी । पुर्खाको नैतिक शिक्षाले आज व्यावहारिक चित्र देखाउँदा हामी शङ्काको घेरामा निर्लज्ज छौँ । अल्पज्ञान भिरेर । दिव्योपदेशभन्दा मार्क्सवाद ठूलो हुनुको अर्थ नवसामन्तको जन्म हो ? दम्भले उन्मत्त हुँदा मान्छे स्वार्थ कुइरोमा हराएको छ ।…..
    सारै मार्मिक सारै चिन्तनयुक्त सह्राहनीय विचार । राम्रो लाग्यो । दिल छोयो ।

  • Sirison shrestha says:

    Best of luck

  • Sirison shrestha says:

    Dherai ramro lagyo

  • Suman mishra says:

    Wowramro xa

  • Sirison shrestha says:

    Good

  • Shankar babu Bhattarai says:

    Very nice

  • Niranjan says:

    Great xa hai….

  • नबराज रेग्मी says:

    सहि समयमा सहि बिसयको सान्दर्भिक रचना मलाई चाही सारै मन पर्यो ।

  • सुभाष गैहृे says:

    अति नै समय सान्दर्भिक र हृदय स्पर्शी छ।

  • laxmi says:

    remind childhood

  • सुबर्ण says:

    दामि छ दाजु समय सान्दर्भिक पुस्ता को फरक पन लाइ उजागर लाइ कोटि कोटि नमन

  • subarna says:

    सारै ग्यान मुलक एव्ं सन्देश प्रद चेतना का निम्ती दाजु लाई हृ दयत : आभार दाजु गज्जब छ

  • Bhim bhandari says:

    Samaye le mageko lekhale lekheko yekpatak padane ki

  • Rajkumari Tharu says:

    Hajur ko lekh ramro xa sir

  • मिसन शाक्य says:

    विज्ञानसँग नातो गाँस्दा प्रकृित जाेगाउनु अावश्यक छ । संस्कृति र सभ्यता पनि त अावश्यक छ अनि नेपालीपनको विकास र उन्नति पनि उत्तिकै अावश्यक छ । भाैतिक उन्नतिका बिचमा मानवीय खुशी पनि त चाहिन्छ । सायद यति मीठो बान्कीभित्रको नेपाली समाजको वास्तविकतामुखी सन्देशको मन्त्र भएको रचनालाइ जो कोहीले यसै रूपमा मनन गर्नुपर्ने हो र गर्नु पनि पर्छ । हामी नेपालीले हाम्रो माटो सुहाउँदो विकाससँग विज्ञानलाइ गाँस्नुपर्छ । धेरै नै राम्रो लाग्यो ।

  • पढेर मज्जा लाग्याे है ।

  • Sushma Lamichhane says:

    विविध सन्धर्ब कथत्मक संयोजन। मनछोयो।

  • Mr. Kafle says:

    Very nice Nivanda

  • Kamala Thapa magar says:

    Best article sir

  • अन्जना अधिकारी says:

    सारै सुन्दर सन्देशले भरिएको यो निबन्धले विज्ञानको विकासलाई नेपाली सन्दर्भमा जोड्ने नवीन भावलाई उत्प्रेरित गरेको पाएँ । सारै राम्रो तिनपुस्ते संयोजन ।

  • लक्ष्मण क्षेत्री says:

    पढेर मज्जा लाग्यो, मन छोयो ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

X