काठमाडौं । कुनैबेला महिलाको श्रृङ्गारमा बढी प्रयोग हुने सुन अहिले बचत, लगानी र प्रतिफलका रूपमा प्रयोग हुने गरेको छ । पछिल्ला आठ महिनाको तथ्यांकले पनि सुन लगानीको एउटा महत्त्वपूर्ण उपकरणको रूपमा देखिएको छ । बजारमा सुनको मूल्य बढे पनि किन्ने ग्राहकको संख्या भने घटेको छैन । यसले पनि अब उपभोक्ताको रोजाइमा मात्रै नभई अर्थतन्त्र खेलाउनेहरूको हात र नजरमा पनि सुन पर्न थालेको बुझ्न सकिन्छ ।  अर्थशास्त्रको नियमअनुसार मूल्य बढ्दा माग घट्नुपर्ने हो । तर, यहाँ उल्टो भइरहेको छ । व्यवसायी मणिकरत्न शाक्य भन्छन्, ‘ सुनको बजारमा मूल्यवृद्धिले माग घटाएको छैन, बरु ‘अझै महँगिन्छ’ भन्ने मनोविज्ञानले खरिदलाई थप उकासेको छ ।’ उनका अनुसार मानिसहरूमा अझै सुन बढ्छ भन्ने आशाकै कारण थप माग बढिरहेको छ र आयात पनि सोही ढंगले बढिरहेको छ । उनी अन्य क्षेत्रको तुलनामा सुन बजारमा राम्रो प्रतिफल भएको कारण पनि सबैको ध्यान र लगानीको उपकरण सुन नै भएको बताउँछन् ।  चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म नेपालले २३ अर्ब ४९ करोड ६७ लाख रुपैयाँबराबरको सुन आयात गरेको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो आयात १४ अर्ब ३७ करोड ११ लाख २६ हजार रुपैयाँ थियो । यसरी हेर्दा सुन आयात ६३.४९ प्रतिशतले बढेको छ । साउनमा १ अर्ब ५२ करोड रुपैयाँबराबर रहेको सुन आयात फागुनसम्म आइपुग्दा २३ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अर्थात् आठ महिनाभित्रै आयातको आकार १४४५ प्रतिशतले उकालो लागेको देखिन्छ । यही अवधिमा सुनको मूल्य पनि चर्को गतिमा बढेको छ । साउनमा प्रतितोला १ लाख ९६ हजार रुपैयाँ रहेको सुन फागुन ८ गतेसम्म २ लाख ८२ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । यसले आठ महिनामा ४३.८७ प्रतिशत मूल्यवृद्धि भएको देखाउँछ । भन्सार विभागका अनुसार आयातको परिमाण पनि गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा बढेको छ । गत आर्थिक वर्षको फागुनसम्म कुल ११ लाख ८८ हजार ८९६ ग्राम परिमाणको सुन आयात भएकोमा चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म कुल १२ लाख ५४ हजार ११३ ग्राम सुन आयात भएको छ । जुन गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ५.४८ प्रतिशत बढी हो । यो हिसाबले ८ महिनामा १२ सय ५४ केजी सुन आयात भएको देखिन्छ । १२५४ केजी ८ महिना भाग लगाउँदा साढे ५ केजीमात्रै हुन आउँछ ।  गत माघसम्म ११ सय ५४ केजी सुन आयात भएकोमा फागुनमा १२ सय ५४ केजी पुगेको छ । यो एक महिनाको अवधिमा एक सय केजी सुन आयात भएको देखिन्छ । यसलाई दैनिक हिसाब गर्दा एक दिनमा ३.३३ केजी सुन आयात भएको तथ्यांकले देखाउँछ ।  यद्यपि नेपाल राष्ट्र बैंकले भने दैनिक २५ केजी सुन आयात गर्न मिल्ने व्यवस्था गरेको छ । यसले पनि केजीको सीमाभन्दा निकै तल सुन आयात भएको तथ्यांकले देखाउँछ ।  राष्ट्र बैंकले गत असोजमा एकीकृत परिपत्र २०८१ संशोधन गर्दै आयात गर्न सकिने सुनको दैनिक परिमाणलाई २५ केजी कायम गरेको थियो । त्यसअघि दैनिक २० केजीसम्म मात्रै सुन आयात गर्न सकिने व्यवस्था थियो । सामान्यतया मूल्य बढ्दा माग घट्ने अनुमान गरिन्छ । तर, सुन बजारले त्यो मान्यतालाई उल्ट्याएको छ । व्यवसायीहरूका अनुसार अहिलेको बजारमा चाडपर्व, विवाह र सामाजिक संस्कारका कारण हुने परम्परागत खरिद त छँदैछ, त्यसबाहेक लगानीका रूपमा सुन किन्ने प्रवृत्ति पनि तीव्र बनेको छ । धेरै ग्राहक अहिले ‘आज महँगो भए पनि भोलि अझै महँगो हुन सक्छ’ भन्ने मनोविज्ञानमा छन् । त्यसैले गहना मात्र होइन, मूल्य जोगाइराख्ने साधनका रूपमा पनि सुनको आकर्षण बढेको व्यवसायीहरू बताउँछन् ।  नेपाल सुन चाँदी व्यवसायी महासंघका निवर्तमान अध्यक्ष समेत रहेका शाक्यका अनुसार अहिले सुनलाई उपभोक्ताले उपभोग्य वस्तुभन्दा पनि सुरक्षित लगानीको उपकरणका रुपमा बुझेका छन् । उनी भन्छन्, ‘बैंकले पनि वार्षिक ६/७ प्रतिशतमात्रै प्रतिफल दिइरहेका छन्, अन्य क्षेत्रमा खासै प्रतिफल छैन । तर, सुनमा वार्षिक २० प्रतिशतको हाराहारीमा प्रतिफल छ, त्यसैले महँगो भए पनि सुन खरिद गरेको देखिन्छ ।’ पछिल्लो ८ महिनाको तथ्यांकले पनि व्यवसायीको बुझाइ मेल खान्छ । भन्सार विभागका अनुसार साउनमा १ अर्ब ५२ करोड, भदौमा ३ अर्ब १२ करोड, असोजमा १० अर्ब २५ करोड, कात्तिकमा १५ अर्ब ७२ करोड, मंसिरमा १५ अर्ब ७२ करोड, पुसमा १८ अर्ब ८३ करोड, माघमा २१ अर्ब २० करोड र फागुनसम्म २३ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँबराबरको सुन आयात भएको छ । यसले बजारमा माग क्रमिक रूपमा विस्तार भएको देखाउँछ । व्यवसायी शाक्यका अनुसार सुन आइतबार केही घटे पनि अझै बढ्न सक्ने सम्भावना देखिन्छ । ‘अहिले अमेरिकाले डलरको भाउ बढाउन खोजेको छ, चीनले सुनको मूल्य बढाउन खोजेको छ, दुई देशको व्यापारिक युद्धमा कसको जित हुन्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण छ, साढे तीन लाख रुपैयाँ पुगेको सुन अझै घट्ने सम्भावना न्यून छ, सुनको मूल्य अझै बढ्छ,’ उनले भने ।  बजारमा सुनको माग बढेपछि आपूर्ति व्यवस्थापनमाथि पनि दबाब परेको छ । नेपालमा सुन आयातको व्यवस्था राष्ट्र बैंकको सीमा र प्रक्रिया अनुसार वाणिज्य बैंकमार्फत हुने भएकाले व्यवसायीहरू लामो समयदेखि कोटा पर्याप्त नभएको, वितरण प्रक्रिया सहज नभएको र बजार मागअनुसार आपूर्ति हुन नसकेको गुनासो गर्दै आएका छन् ।  बैंकहरूले सुन आयात गरेर व्यवसायीलाई उपलब्ध गराउने भए पनि सुनलाई सबै बैंकले प्राथमिकताको वस्तुका रूपमा नहेर्ने व्यवसायीहरूको भनाइ छ । यसले कहिलेकाहीँ बजारमा सुनको सहज आपूर्तिमा अवरोध ल्याउने गरेको छ । ग्राहकको रुचिमा पनि परिवर्तन आएको छ । पहिलेजस्तो भारी गहना भन्दा कम ज्याला, कम जर्ती र पछि बेच्न सजिलो हुने प्रकारका गहना वा सादा सुन किन्ने प्रवृत्ति बढेको व्यवसायीहरू बताउँछन् ।  मूल्य निरन्तर बढिरहेकाले यसलाई व्यवसायी र उपभोक्ताहरूले पनि वैकल्पिक लगानीका रुपमा पनि बुझ्न थालेका छन् । व्यवसायीहरूका अनुसार पुराना गहना बेचेर नयाँ किन्ने र मूल्य बढेका बेला नाफा बुक गर्ने अभ्यास पनि सुन बजारमा देखिएको छ ।  नेपालको सुन बजार अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ । विश्व बजारमा सुरक्षित लगानीको खोजी, भू-राजनीतिक तनाव, अमेरिकी ब्याजदरको अनिश्चितता, केन्द्रीय बैंकहरूको खरिद र लगानी कोषहरूको प्रवेशका कारण सुनको मूल्यमा चाप बढिरहेको छ । जब अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य उकालो लाग्छ, त्यसको सीधा असर नेपाली बजारमा पर्छ । डलर विनिमयदर, आयात लागत, कर र स्थानीय माग थपिँदा नेपालमा सुन अझ महँगो पर्न जान्छ । यही कारण अहिले देखिएको मूल्यवृद्धि स्थानीय बजारको मात्र कारण होइन, विश्व बजारमा बढेको माग, सीमित आपूर्ति, लगानीकर्ताको आकर्षण र आर्थिक अनिश्चितताको प्रभाव पनि हो । विश्वव्यापी रूपमा पनि सुन अहिले परम्परागत गहनाभन्दा बढी ‘सेफ हेभेन एसेट’ अर्थात् संकटको बेलाको सुरक्षित सम्पत्तिका रूपमा हेरिन थालेको छ । नेपालमा पनि सोही प्रवृत्ति बलियो हुँदै गएको संकेत फागुनसम्मको आयात तथ्यांकले दिएको छ । सुन आयात बढ्नु भनेको विदेशी मुद्रा बाहिरिनु हो । रेमिट्यान्समा टिकेको नेपाली अर्थतन्त्रमा उच्च परिमाणको सुन आयात हुनु बाह्य क्षेत्रका लागि चुनौती हुन सक्छ । त्यसैले पनि राष्ट्र बैंकले सुन आयातमा निश्चित सीमा र बैंकमार्फत वितरण व्यवस्था राखेको हो । नेपाल सुन चाँदी व्यवसायी महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष तथा सुन व्यवसायी दियसरत्न शाक्य पनि सुन अब उपभोगभन्दा पनि लगानीका लागि खरिद गर्ने अभ्यास बढेको बताउँछन् । उनका अनुसार सुन अब सामान्य नेपालीको क्रयशक्तिभन्दा धेरै बाहिर गइसकेको छ ।  ‘अहिले सर्वसाधारण नेपालीको पहुँचमा सुन छैन, व्यवसायी र आकर्षक प्रतिफल चाहनेहरूले सुन खरिद गरिरहेका छन् । तर, अझै पनि सरकारले व्यवस्था गरेअनुसार सुन आयात हुन सकेको छैन,’ उनले भने । 

काठमाडौँ । यसपाली दसैंमा सुनचाँदीको कारोबारमा कमी आएको छ । विगतको तुलनामा यसपाली सुनको कारोबारमा ४० प्रतिशतले घटेको सुन व्यवसायीले बताएका छन्। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका पूर्वाध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले सामान्यतया दसैंमा दैनिक ५० किलो सम्म बिक्नुपर्ने सुन नवरात्री सुरुभएदेखि दैनिक २५ किलो मात्र सुनको कारोबार भइरहेको बताए । बढिरहेको सुनको भाउ र चुनावी माहोलले गर्दा दसैंमा सुनको कारोबार घटेको उनले बताए । उनले भने, ‘दसैंको मुखमा सुनको भाउ पनि बढिरहेको छ । त्यसमाथी चुनावले गर्दा मानिसहरुको सुनतर्फको आकर्षण घटेको छ ।’ नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार असोज महिनाको सुरुवात देखि उकालो लागेको सुनको भाउ तलमाथी भइरहेको छ । सोमबार सुन प्रति तोला ५६ हजार तीन सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । दसैँमा धेरथोर सुन तथा गरगहना जोहो गर्ने परम्परा रहेको छ । सामान्य अवस्थामा भन्दा नवरात्रीमा सुनको बढी कारोबार हुने भएपनि यसपाली कारोबारमा कमी आएको हो । दसैंमा लत्ताकपडा तथा खाद्यान्नमा चहलपहल बढिरहेको बेला सुनचाँदी पसलहरु भने सुनसान छन् । यसपाली दसैंमा सुन बजारमा कुनै उत्साअ नभएको शाक्यले बताए । तीनवर्ष अगाडीको विनाशकारी भुकम्प र नाकाबन्दीको प्रभाव सुन बजारमा परेको उनले बताए । उनले भने, ‘सुनको मूल्य उच्च हुनु, क्रय शक्ति घट्नु, बाढीजस्ता कारणले मानिसको यसप्रति आकर्षण घट्दै गइरहेको छ ।’ महासघंका अनुसार अघिल्ला वर्षमा दसैँका वेलामा दैनिक करिब ४० देखि ५० किलोको सुनको व्यापार हुने गरेकामा यसपटक विभिन्न कारणले दैनिक २५ किलोको समेत कारोवार हुन सकेको छैन ।

काठमाडौं । अमेरिकी डलरमा केहि सकारात्मक संकेत देखिएपछि सुनको भाउ ओरालो लागेको छ । यद्दपी उत्तर कोरियाको आणविक परीक्षणले सम्भावित द्वन्द्वको सन्त्रास लगानीकर्तामा बढेको छ । रोयटर्सका अनुसार अमेरिका र उत्तर कोरियाबीच वार्ता हुने हल्ला बाहिर आएपछि बिहीबार अन्तराष्ट्रिय बजारमा सुनको भाउ प्रति आउन्स १० अमेरिकी डलरले घटेको छ । सुनको भाउ अन्तराष्ट्रिय बजारमा न्युनतम प्रति आउन्स १२३० डलरसम्म घट्ने पछिल्लो अनुमान छ । उत्तर कोरियाले मंगलबार जापानको होकाइडो टापुमाथि मिसाइल परिक्षण गरेपछि यसले अरु क्षेप्यास्त्र पनि प्रहार गर्ने विश्वमा त्रास बढेको हो । कोरियाले मिसाइल परीक्षण गरेपछि विश्व बजारमा त्यसको प्रभाव पहेलो धातु सुनको भाउ उकालो लागेको थियो । मिसाइल परीक्षणपछि उत्तर कोरियाको सबै किसिमका शक्ति प्रदर्शनको प्रत्योत्तर अमेरिकाले दिने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चेतावनी दिएका थिए । दुई शक्तिशाली मुलुकबीच रस्साकस्सीका कारण विश्वबजार आतंकित भएका छन् । यस्तोमा लगानीकर्ताहरु लगानी सुरक्षित राख्न सुनमा लगानी गर्न चाहन्छन्। यसले सुनको माग बढेसँगे भाउ पनि एक्कासी बढेको हो । मंगलबार अन्तराष्ट्रिय बजारमा सुनको भाउ प्रति आउन्स २३ अमेरिकी डलरले बढेको थियो । सोमबार प्रति आउन्स १२९४ डलर रहेको सुनको भाउ मंगलबार एकै पटक १३१७.२० डलर प्रति आउन्समा पुगेको थियो । तत्काल अन्तराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले सुनको भाउ अधिकतम प्रति आउन्स १३५० डलरसम्म पुग्ने प्रक्षेपण गरेको थियो । यद्दपी बिहीबारको गिरावटसँगै सुनको भाउ न्युनतम १२३० सम्म घट्ने पछिल्लो अनुमान छ । विश्व ईतिहासमा हरेक ठुला राष्ट्रबीचको द्वन्द्व तथा शक्तिशाली युद्धमा सुनको भाउ सधै बढ्ने गरेको पाइन्छ । सन् १९७१को भियतनाम र अमेरिका बीचको युद्धका समयमा सुनको भाउ अचानक मात्रामा वृद्धि भएको थियो । प्रति आउन्स ७५ अमेरिकी डलर रहेको सुनको भाउ युद्ध सुरु भएपछि ८०० अमेरिकी डलर पुगेको थियो । भियतनाम युद्ध पछि उकालो लागेको सुनको भाउ सन् २००२ मा चीनले विश्वबजार प्रवेश गरेसँगै वृद्धि हुँदै गयो । चीनको उच्च जनसंख्याले विश्व बजारमा प्रवेश पाएपछि सुनको माग बढ्न थाल्यो र सुनको भाउ आकाशिन थाल्यो। नेपाली बजारमा प्रभाव उत्तर कोरियाको मंगलबारको मिसाइल प्रहारपछि नेपाली बजारमा सुनको भाउ मंगलबार प्रति तोला एक हजार रुपैयाँले बढेर ५६ हजार पाँच सय प्रति तोला पुग्यो । सोमबार सुनको भाउ ५५ हजार ५०० रुपैयाँ प्रति तोलामा कारोबार भइरहेको थियो । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार बिहीबार सुनको भाउ तोलामा ३०० रुपैयाँ घटेर प्रति तोला ५६ हजार रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । बुधबार सुनको भाउ तोलामा ५३ हजार ३०० रुपैयाँ पुगेको थियो । अन्तराष्ट्रिय बजारमा आएको गिरावट सँगै नेपालमा पनि सुनको भाउ पनि ओरालो लागिरहेको महासंघका पूर्वाध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले बताए । सुनको माग सुनको भाउ तलमाथी हुँदा पनि नेपाली बजारमा सुनको माग भने यथावत नै रहेको उनले बताए । उनले भने, ‘अहिले दैनिक सुनको माग २५ देखि ३० किलोको हाराहारीमा छ ।’ गत वर्ष तीजमा दैनिक ४५ किलोसम्म कारोबार हुने गरेको सुन यसपाली बाढीपहिरोका कारण मुश्किलले ३५ किलो मात्र बिकेको उनले बताए । उनले भने, ‘नेपालको दुर्भाग्य भन्नुपर्छ – कहिले भुकम्प र नाकाबन्दी त कहिले बाढीपहिरोले नेपाली सुनबजारलाई प्रभावित पारिरहेको छ ।’ यसपाली दसैं तिहारमा सुनको माग ५० किलोसम्म पुग्नसक्ने अनुमान गरिएको छ ।

काठमाडौं, १९ कात्तिक । तिहारमा सवा अर्ब रुपैयाँको सुनचाँदीबाट बनेका गहनाको व्यापार भएको छ । तिहारमा २ सय किलो सुन र ३ हजार किलो चाँदी बिक्री भएको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घले जानकारी दिएको छ । ‘तिहारको एक सातामा सुन तथा सुनबाट बनेका गहना एक अर्ब रुपैयाँ र ३० करोडको चाँदी व्यापार भयो,’ नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घका अध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले भने ‘हाल विक्री भएको सुन अघिल्लो महिनाकोभन्दा ५० प्रतिशत र गत वर्षको भन्दा २५ प्रतिशतले बढी हो ।’ तिहारमा अघिल्लो महिनाको तुलनामा सुनको भाउ ३ हजारले घटेका कारणले पनि सुन व्यापार फस्टाएको हो । केही समयअघिसम्म ५९ हजारको हाराहारीमा रहेको प्रतितोला सुनको मूल्य अहिले घटेर साढे ५६ हजारमा आएकोले पनि बजार बढ्न सहयोग पु¥याएको शाक्यले बताए । अस्ति बुधबार ५६ हजार ८ सयमा कारोबार भएको सुन हिजो बिहीबार एक सय रुपैयाँले घटेको थियो । आज भने अझ घटेर ५६ हजार ५ सय सुन विक्री भइरहेको छ । गत वर्ष भूकम्पका कारण थला परेको सुन बजार दसै तिहारमा आएर उकालो लागेको थियो । पछिल्ला महिनासम्म यसले निरन्तरता पाएपनि गत साउनदेखि बजार मन्द गतिमा अघि बढेको हो । अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावको प्रभाव सुन बजारमा अब अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनाव नसकिञ्जेलसम्म सुनको मूल्य घट्ने अनुमान व्यवसायीहरुले गरेका छन् । गत साताको तुलनामा अहिले विश्व बजारमै सुनको भाउ ओरालो लाग्दै आएको छ । अमेरिकाको चुनाव पछि मात्र बजार भाउ बढ्ने अनुमान गरिएको हो । ‘विश्व बजारले यस्तै संकेत गरेको छ,’ शाक्यले भने । साउनदेखि मन्दगतिमा अघि बढेको सुन व्यापार तिहार लागेपछि एक्कासी उक्लिएको थियो । तर, अहिले तिहार सकिएको तीन दिन वितिसक्दा पनि बजार भने सुनसान छ । आउँदो साताबाट सुन बजार फेरि बढ्न आशा व्यवसायीहरुको छ ।

काठमाडौं, २६ साउन । केही महिनायता सुस्ताएको सुन बजार तीज नजिकिदै जाँदा केही उकालो लाग्न शुरु भएको हो । गत सातासम्म दैनिक १० किलो सुन विक्री हुन हम्मे हम्मे पर्दै आएकोमा यो सातादेखि बजार उकालो लाग्न थालेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घका पूर्व अध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले बताए । ‘ बजारमा तीजको चहलपहल बढ्न थालेको छ,’ उनले भने ‘तिजसम्म २० किलोसम्म सुन विक्री हुन सक्छ ।’ दुई महीनायता विक्री नभएको बैङ्कको सुन अहिले उठन थालेको बताइएको छ । अघिल्लो वर्ष भूकम्प गएपनि सुन बजार यसरी नसुस्ताएको उनले बताए । ‘भूकम्प गएको दुई महीना पछिनै दैनिक २० देखि ३० किलोसम्म सुन विक्री भएको थियो,’ उनी थप्छन् ‘ तिजमा त ४५ किलोनै सुन विक्री भएको थियो ।’ तर, यस वर्ष सुन व्यापारीलाई व्यवसाय छोड्नु बोक्नु भएको उनले गुनासो गरे । पछिल्लो समय बढेको कारोबारले केही आशा जगाएको उनले बताए । बजार सुस्ताउनुका प्रमुख चार कारण छन् । पहिलो कारण हो सुनको मूल्य वृद्धि, दोस्रो अन्तरराष्ट्रिय बजार उतार चढाव भइरहनाले ग्राहक पर्ख र हेरको अवस्थामा, तेस्रो सुनका लगानी कर्ता शेयर बजार तिर आकर्षित र चौथो कारण भने पुनःनिर्माणका लागि सुन विक्रीमा आउनु । यी कारणले गर्दा सुन बजार खुम्चिएको हो । गत वर्ष यति बेला प्रतितोला सुनको मूल्य रू.४७ हजारदेखि रू.४९ हजारको हाराहारीमा थियो । अहिले करिब १० हजारले प्रतितोला सुनको मूल्य बढेको छ । मूल्यका कारण सुन बजार ओरालो लागेको र नेपालीको क्रयशक्ति पनि बढ्न सकेका छैन । अहिले नेपाली बजारमा पुरानो सुनसँग नयाँ सुन साट्ने पुरानो सुन बेच्चेको सङ्ख्या बढ्दै गएको छ । विगत केही महीनायता सुनको मूल्यमा अत्यधिक वृद्धि भएपछि साट्ने र बेच्नेको सङ्ख्या बढेको हो । ’अहिले नयाँ किन्ने र पुरानो सुन साट्ने ग्राहक बराबर भएका छन् , सुनको मूल्य प्रतितोला रू. ५० हजार नाघेपछि बजारमा यस्तो अवस्था आएको हो,’ शाक्यले भने । केही दिन अघिसम्म सुन बजार सुनसान जस्तै भए पनि सुनको मूल्य रू.६० हजारको हाराहारीमा पुग्न लाग्दा पुनः सुन बजार उकालो लाग्न थालेको हो । सुनको मूल्यवृद्धिका कारण तीजमा नयाँ गहना लगाउने परम्परालाई निरन्तरता दिनका लागि नयाँ सुन किन्नेभन्दा साट्नेको सङ्ख्या बढेको व्यवसायीहरूले बताएका छन् । अन्य समयमा सुनलाई सञ्चित धनका रूपमा राखिने हुनाले प्रायले हत्तपत्त सुन बेच्दैनन् । उपभोक्ताहरूले आफूसँग भएको सुन साटेरै भए पनि काम चलाउनका लागि यसो गरेको शाक्यले बताए । अहिले बजारमा पुनःनिर्माणका लागि पनि बजारमा विक्रीको लागि सुन आएको छ । महिलाको महान् चाड तीज नजिकिएको तथा सुनको मूल्यमा सामान्य कमी आएकाले पनि शुक्रवार सुनबजारमा करीब १ महीनाअघिको जस्तै चहलपहल बढेको थियो । अप्रत्याशित र अपत्यारिलो हिसाबले वृद्धि भएको सुनको मूल्यका कारण हाल बजारमा तीज आएको जस्तो नलागेको सुन व्यवसायीहरू बताउँछन् । ’अघिल्ला वर्ष यो समयमा सुनका गर÷गहना बेच्न भ्याइनभ्याइ हुन्थ्यो,’ एक व्यवसायीले भने, ’अर्डर दिने र रेडिमेट किन्नेले गर्दा तीज शुरू हुनु अघिदेखि तिहारसम्मका लागि नयाँ कर्मचारी भर्ना गर्ने अवस्था आउँथ्यो, तर अहिले भएकालाई पनि काम छैन ।’ सुनको मूल्य वृद्धिपछि यसको व्यवसाय साघुँरिएर २५ प्रतिशतको हाराहारीमा सीमित भएको उनको भनाइ छ । गत वर्षरूमा यतिबेला दैनिक ३५ देखि ४० केजीको हाराहारीमा सुन खपत हुने गरेको थियो । गत सातासम्म दैनिक १० किलो सुन विक्री हुन पनि गाह्रो थियो ।