काठमाडौं । इरान–इजरायल युद्धका कारण ग्यास अभाव बढ्दै जाँदा भारतमा सञ्चालनरत अन्तर्राष्ट्रिय बियर उत्पादक कम्पनीहरूले काँचका बोतल र क्यान उत्पादनमा प्रयोग हुने कच्चा पदार्थको आपूर्तिमा अवरोध आएको भन्दै मूल्यवृद्धि र आपूर्ति संकटको चेतावनी दिएका छन् ।
इरान युद्धका कारण ग्यासको अभाव बढ्दा काँचका बोतलको लागत बढेको छ भने क्यान बनाउन आवश्यक एलुमिनियम आयातमा ढिलाइ भइरहेको छ । विश्वको चौथो ठूलो प्राकृतिक ग्यास आयातकर्ता भारत इन्धन आपूर्तिमा विशेष रूपमा संवेदनशील छ, जहाँ करिब ४० प्रतिशत ग्यास कतारबाट आयात गरिन्छ । इरानी आक्रमणले कतारको निर्यात क्षमतामा आंशिक अवरोध ल्याएपछि भारतीय उद्योगहरूका लागि ग्यास आपूर्ति थप कडा बनेको छ ।
भारतको ब्रुअर्स एसोसिएसन (हेइनिकेन, एन्हाउजर–बुस इनबेभ र कार्ल्सबर्गजस्ता कम्पनीहरू आबद्ध छन्) ले रोयटर्सलाई बताएअनुसार काँचका बोतलको मूल्य करिब २० प्रतिशतले बढेको छ भने कागजी कार्टुनको मूल्य दोब्बर भएको छ । साथै लेबल र टेपजस्ता अन्य प्याकेजिङ सामग्रीको लागत पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको छ ।
ग्यास उत्पादन प्रक्रियाका लागि अत्यावश्यक भएकाले यसको अभावले धेरै काँच बोतल उत्पादकलाई आंशिक वा पूर्ण रूपमा उत्पादन बन्द गर्न बाध्य बनाएको छ । एलुमिनियम क्यान आपूर्तिकर्ताहरूले पनि भारतमा बियर बिक्री बढ्ने गर्मी मौसम सुरु हुन लाग्दा आपूर्ति घट्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।
ब्रुअर्स एसोसिएसनका महानिर्देशक विनोद गिरीका अनुसार उद्योगले १२–१५ प्रतिशतसम्म मूल्य वृद्धि गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ र सदस्य कम्पनीहरूलाई राज्य सरकारसँग अलग–अलग रूपमा मूल्य समायोजनका लागि पहल गर्न सुझाव दिइएको छ । बढ्दो उत्पादन लागतले केही व्यवसाय सञ्चालन नै असम्भव हुने अवस्था सिर्जना गरिरहेको उनले बताए ।
भारतमा हेइनिकेनको युनाइटेड ब्रुअरीज, एन्हाउजर–बुस इनबेभ र कार्ल्सबर्गले यसबारे कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन् । २०२४ मा ७.८ अर्ब डलर बराबरको रहेको भारतीय बियर बजार २०३० सम्म दोब्बर हुने अनुमान गरिएको छ, जसमा हेइनिकेनको करिब आधा बजार हिस्सा छ भने एबी इनबेभ र कार्ल्सबर्गको करिब १९–१९ प्रतिशत हिस्सा रहेको बताइएको छ । ठूला कम्पनीसँगै बिएरा र सिम्बा जस्ता साना ब्रान्डहरू पनि बजारमा सक्रिय छन् ।
भारतमा सहरीकरण र युवा तथा आय आर्जन बढ्दै गएको जनसंख्यासँगै बियर र मदिराको खपत निरन्तर बढिरहेको छ । घरेलु कम्पनीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने कन्फेडेरेसन अफ इन्डियन अल्कोहोलिक बेभरेज कम्पनीजले ढुवानी, रसद र कच्चा पदार्थको बढ्दो लागत समायोजन गर्न विभिन्न राज्य सरकारसँग मूल्य वृद्धि अनुमति मागेको जनाएको छ ।
भारतमा मदिरा क्षेत्र कडाइका साथ नियमन गरिएको छ, जहाँ खुद्रा मूल्य बढाउन प्रायः राज्य सरकारको अनुमति आवश्यक पर्छ र २८ मध्ये करिब दुईतिहाइ राज्यले स्वीकृति दिनुपर्छ । मूल्यवृद्धि अनुमति नदिने राज्यहरूमा आपूर्ति कायम राख्न ब्रुअरहरूलाई कठिनाइ हुने चेतावनी पनि दिइएको छ ।
केही काँच बोतल उत्पादकहरूले आपूर्ति घट्ने संकेत दिँदै मूल्य बढाइसकेका छन् । उत्तर प्रदेशको फिरोजाबादस्थित फाइन आर्ट ग्लास वर्क्सका प्रमुख नितिन अग्रवालले ग्यास अभावका कारण आफ्नो उत्पादन ४० प्रतिशतले घटाएको र मूल्य १७–१८ प्रतिशतले बढाएको बताए । उनका ग्राहकमा मदिरा कम्पनीसँगै जुस र केचप उत्पादकहरू पनि रहेका छन् ।
यस अभावको असर भारतको ५ अर्ब डलर बराबरको मिनरल वाटर बजारमा पनि देखिन थालेको छ, जहाँ प्लास्टिक बोतल र ढक्कनको मूल्य बढेपछि केही उत्पादकहरूले ११ प्रतिशतसम्म मूल्यवृद्धि गरेका छन् । संकट अन्य क्षेत्रमा पनि फैलिन थालेको संकेत देखिएको छ ।
दक्षिण कोरियाली पेय पदार्थ कम्पनी लोट्टे चिलसुङ बेभरेजका एक अधिकारीले आफूहरूसँग प्लास्टिक बोतल र सम्बन्धित सामग्रीको तीन महिनासम्म मात्र मौज्दात रहेको बताउँदै अवस्था गम्भीर बन्दै गएको बताएका छन् ।
