काठमाडौं । लक्ष्मी सनराइज बैंकसँग नेपालको कर्पोरेट इतिहासमा पहिलोपटक एचआईएसईएफ फाइनान्सलाई सफलतापूर्वक गाभेको अनुभव छ । वि.सं. २०५८ चैत ८ गते नेपाल राष्ट्र बैंकबाट वित्तीय कारोबार गर्न अनुमति प्राप्त गरेको बैंकले चैत १९ गतेदेखि औपचारिक रूपमा कारोबार सुरु गरेको थियो । १६औँ वाणिज्य बैंकका रूपमा स्थापना भएको बैंकले दोस्रो वर्षमै एचआईएसईएफ फाइनान्सलाई गाभेको थियो । त्यसपछि बैंकले प्रोफेशनल दियालो विकास बैंकलाई प्राप्ति गरी वि.सं. २०७३ माघ २ गते एकीकृत कारोबार सुरु गरेको थियो । पछिल्लो पटक सनराइज बैंकसँग मर्ज भई वि.सं. २०८० असार २४ गतेदेखि लक्ष्मी सनराइज बैंकको नामबाट एकीकृत कारोबार सञ्चालनमा आएको हो । विभिन्न उतार-चढाव पार गर्दै लक्ष्मी सनराइज बैंकले आज २४औँ वार्षिकोत्सव मनाइरहेको छ । व्यावसायिकता र सेवामा आधारित सफल वाणिज्य बैंकका रूपमा आफूलाई स्थापित गर्दै आएको बैंकले ग्राहककेन्द्रित सेवा र सरल बैंकिङ प्रणालीमार्फत पृथक् पहिचान बनाउन सफल भएको छ । हाल बैंकको अध्यक्षका रूपमा रमण नेपाल र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ)का रूपमा अजय विक्रम शाहले नेतृत्व गरिरहेका छन् । हाल बैंकको ५९ जिल्लामा २५४ शाखा, २८ एक्सटेन्सन काउन्टर, १३१ शाखारहित बैंकिङ सेवा केन्द्र तथा ९ बिलिङ काउन्टर सञ्चालनमा छन् । सेवा विस्तार र जोखिम व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन बैंकले सातै प्रदेशमा प्रादेशिक कार्यालय स्थापना गरेको जनाएको छ । साथै, ३२८ एटीएममार्फत सेवा प्रदान गरिरहेको छ । बैंकका अनुसार २५ लाख निक्षेप ग्राहक रहेका छन् । संघीय संरचनाअनुसार सबै स्थानीय तहमा बैंकिङ पहुँच विस्तार गर्ने सरकारी नीतिअनुसार बैंकले ३६ स्थानीय तहमा शाखा सञ्चालन गरी स्थानीय सरकारको बैंकिङ कारोबार गर्दै आएको छ । यसले ग्रामीण विकास तथा सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमको कार्यान्वयनमा महत्वपूर्ण योगदान पु¥याएको छ । वित्तीय समावेशितालाई प्राथमिकता दिँदै बैंकले विपन्न वर्ग लक्षित कर्जा विस्तारका लागि समावेशी वित्त तथा कृषि सेवा इकाई सञ्चालन गरेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार कूल कर्जाको न्यूनतम ५ प्रतिशत विपन्न वर्गमा प्रवाह गर्नुपर्ने व्यवस्थाअनुसार बैंकले २०८२ असार मसान्तसम्म ५.०८ प्रतिशत र २०८२ असोज मसान्तसम्म ५.१० प्रतिशत कर्जा प्रवाह गरेको जनाएको छ । यस्तै, कृषि, ऊर्जा तथा लघु, घरेलु एवं साना उद्योग क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह गर्दै उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी विस्तार गर्ने सरकारी नीतिमा बैंकले सहयोग गरिरहेको छ । २०८२ असार मसान्तसम्म यी क्षेत्रमा बैंकको कर्जा प्रवाह २९.६५ प्रतिशत पुगेको छ, जुन तोकिएको न्यूनतम सीमाभन्दा माथि हो । बैंकको पूर्ण स्वामित्वमा लक्ष्मी सनराइज क्यापिटल लिमिटेड र सनराइज सेक्युरिटिज लिमिटेड सञ्चालनमा छन् भने ७० प्रतिशत स्वामित्व रहेको लक्ष्मी लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेड सहायक कम्पनीका रूपमा सञ्चालनमा रहेको छ ।  पछिल्लो तथ्यांकअनुसार बैंकको कुल सम्पत्ति ४ खर्ब ६२ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ पुगेको छ । बैंकले ३ खर्ब ८९ अर्ब १० करोड रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरी ३ खर्ब १ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गरेको छ । २ हजार ८०० भन्दा बढी कर्मचारी कार्यरत रहेको बैंकको चुक्ता पुँजी २६ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ रहेको छ । बैंकमा ५१ प्रतिशत संस्थापक र ४९ प्रतिशत सर्वसाधारण सेयर स्वामित्व रहेको छ । बैंकले गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ सम्मको नाफाबाट १० प्रतिशत बोनस सेयर तथा ०.५३ प्रतिशत नगद लाभांश वितरण गरेको छ । बैंकका कम्पनी सचिव तथा चिफ फाइनान्स अफिसर पियुसराज अर्यालले बैंकको समग्र अवस्था सुदृढ रहेको बताए । क्यापिटल एडेक्वेसी, लिक्विडिटी लगायत सूचकहरूमा बैंक बलियो रहेको उनको भनाइ छ । अर्यालका अनुसार विगतको तुलनामा खराब कर्जा बढ्नु स्वाभाविक भए पनि त्यसलाई क्रमशः सुधार गर्ने प्रयास भइरहेको छ । ‘खराब कर्जा घटाउन ठूलै योजना आवश्यक पर्दैन, हामी ‘वन टु वन’ आधारमा कर्जाका फाइलहरूको अध्ययन गर्दै हरेक खातालाई व्यवस्थापन गरिरहेका छौं,’ उनले भने । उनले कर्जाको प्रकृति र धितोका आधारमा जोखिम फरक हुने उल्लेख गर्दै घरजग्गा धितो भएका कर्जामा हालको बजारस्थितिका कारण लिक्विडिटीको प्रभाव देखिएको बताए । ‘अहिले घरजग्गा बजारमा तरलता कम छ । बजारमा सुधार आएसँगै रिकभरी पनि तीव्र हुने अपेक्षा छ,’ उनले भने । उनका अनुसार धेरै बैंकहरूमा गैर–बैंकिङ सम्पत्ति बढ्दो क्रममा रहेको छ । तर, ती सम्पत्ति अझै पूर्ण रूपमा तरल भइसकेका छैनन् । समग्र अर्थतन्त्रको अवस्थाले बैंकिङ क्षेत्रलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने उनले बताए । ‘समग्र बैंकिङ क्षेत्रमा खराब कर्जाको अवस्था उच्च देखिए पनि हाम्रो बैंकमा भने अवस्था सामान्य छ,’ उनले भने, ‘तेस्रो त्रैमासमा थप सुधार हुने अपेक्षा गरेका छौं ।’ यस्तै, चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमासमा केही विशेष कारणले बैंक घाटामा गए पनि चैतसम्म सुधार गर्नेगरी काम भइरहेको उनले जानकारी दिए । ‘प्रोभिजनिङ बढेका कारण दोस्रो त्रैमासमा घाटा देखिएको हो,’ उनले स्पष्ट पारे । बैंकका अध्यक्ष रमण नेपालले बैंक सन्तोषजनक रूपमा सञ्चालन भइरहेको बताए् । बजारको बदलिँदो परिस्थितिमा अनिश्चितता रहे पनि बैंकले सन्तुलित र दिगो रणनीतिका साथ अघि बढिरहेको उनको भनाइ छ । ‘हामी एक नम्बर वा दुई नम्बरको दौडमा लाग्दैनौँ,’ उनले भने, ‘हाम्रो प्राथमिकता गुणस्तरीय व्यवसाय र गुणस्तरीय सेवा दिनु हो ।’ उनका अनुसार बैंकले आक्रामक विस्तारभन्दा दिगो वृद्धि (सस्टेनेबल ग्रोथ) लाई प्राथमिकता दिएको छ । ‘ग्रोथ नगर्ने भन्ने होइन, तर गुणस्तरीयता कायम गर्दै सन्तुलित रूपमा अघि बढिरहेका छौं,’ उनले स्पष्ट पारे । अध्यक्ष नेपालले अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाबाट टाढा रही दीर्घकालीन वृद्धि कायम गर्ने रणनीति लिएको बताए । साथै, सरकारले ल्याएका नीतिहरू कार्यान्वयन गर्दै ग्रीन फाइनान्सिङमा पनि बैंकले जोड दिएको उनले जानकारी दिए । ‘जोखिम धेरै नलिई सन्तुलित रूपमा अघि बढ्ने हाम्रो नीति हो,’ उनले भने । लाभांशका विषयमा उनले गत वर्षको नाफाबाट १० प्रतिशत वितरण गरिएको उल्लेख गर्दै चालु वर्षमा पनि नेपाल राष्ट्र बैंकको नीतिअनुसार प्रोभिजनिङ गरेर बाँकी नाफाबाट लाभांश वितरण गरिने बताए । ‘कति दिने भन्ने विषय भने पछि टुंगिन्छ, अवस्था अनुसार केही तलमाथि हुन सक्छ,’ उनले भने । ऋणी व्यवस्थापनका विषयमा उनले बैंकले संवेदनशील दृष्टिकोण अपनाउने गरेको बताए । उनका अनुसार बैंकले ग्राहकलाई अनावश्यक दबाब दिनेभन्दा समाधानमुखी ढंगले काम गर्ने नीति अपनाएको छ । ‘ऋणी समस्यामा परेमा सिधै कडा कदम चाल्नेभन्दा पहिला ग्राहकलाई संरक्षण गर्ने पक्षमा सोचिन्छ । परिस्थिति हेरेर मात्रै थप कदम चालिन्छ,’ उनले भने, ‘हामी क्लाइन्ट सर्भिसमा बढी केन्द्रित छौं । अनावश्यक खर्च नियन्त्रण गर्नु नै नाफा बढाउनु हो ।’