नेपालको इतिहास, राष्ट्रिय चेतना र राजनीतिक परिवर्तनका प्रत्येक अध्यायमा गोरखाको नाम विशेष सम्मानका साथ लिइन्छ । यो केवल एउटा जिल्ला मात्र होइन, यो नेपाली आत्मसम्मान, साहस र राष्ट्रिय एकताको प्रतीक हो । नेपालको आधुनिक इतिहासको सुरुवात यही भूमिबाट भएको थियो । यही माटोले नेपाली राष्ट्र निर्माणको सपना देख्यो र त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने नेतृत्व पनि जन्मायो ।
त्यसैले नेपालको राजनीतिक इतिहासको चर्चा गर्दा गोरखालाई अलग गरेर हेर्न सम्भव छैन । गोरखाको नाम आउँदा नेपाली जनताको मनमा स्वाभाविक रूपमा एउटा गर्वको भावना पैदा हुन्छ ।
यो गर्व केवल विगतका घटनाहरूको सम्झना मात्र होइन, वर्तमान र भविष्यप्रतिको जिम्मेवारी पनि हो । गोरखा त्यस्तो भूमि हो जहाँबाट नेतृत्व, संघर्ष र राष्ट्रिय चेतनाको आवाज बारम्बार उठेको छ । यही कारणले गर्दा गोरखालाई नेपालको राजनीतिक केन्द्रको रूपमा पनि लिने गरिन्छ । गोरखाली जनताको स्वभाव पनि विशेष प्रकारको छ । उनीहरू साहसी, स्पष्ट र आत्मसम्मानप्रति सजग हुन्छन् । उनीहरू आफ्नो भूमि, संस्कृति र पहिचानप्रति अत्यन्त गर्व गर्छन् । यही कारणले गर्दा यहाँका जनताले राजनीतिमा पनि सधैं जिम्मेवार र सचेत भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन् । जब देशमा परिवर्तनका आन्दोलनहरू भएका छन्, गोरखाली जनता सधैं अग्रपंक्तिमा देखिएका छन् ।
लोकतन्त्रको आन्दोलन होस्, सामाजिक न्यायको पक्षमा आवाज उठाउने विषय होस् वा राष्ट्रिय स्वाभिमानको रक्षा गर्ने सवाल होस्, गोरखाली जनताको सहभागिता सधैं उल्लेखनीय रहँदै आएको छ । यही राजनीतिक चेतना र परम्पराको बीचबाट अहिले नयाँ पुस्ताका नेताहरू उदाउँदै छन् । उनीहरूमध्ये एक नाम सुधन गुरुङ पनि हो ।
गोरखाबाट नयाँ राजनीतिमा अघि बढिरहेका सुधन गुरुङप्रति गोर्खाली जनताले ठूलो आशा र विश्वास राखेका छन् । कुनै पनि नेताको वास्तविक शक्ति पद वा सत्ता होइन, जनताको विश्वास हो । यही विश्वासका आधारमा नेता अगाडि बढ्छ र समाजले पनि उसबाट सकारात्मक परिवर्तनको अपेक्षा गर्छ । सुधन गुरुङलाई गोरखाली जनताले समर्थन दिनुको कारण पनि यही हो—उनीहरूले आफ्नो प्रतिनिधि देखेका छन् ।
जनता आफ्नो मतमार्फत कुनै व्यक्तिलाई केवल जिताउँदैनन्, उनीहरूले आफ्नो आवाज र अधिकारको प्रतिनिधित्व गर्ने जिम्मेवारी पनि सुम्पिन्छन् । त्यसैले जनताको मतको सम्मान गर्नु कुनै वैकल्पिक कुरा होइन, यो लोकतन्त्रको आधारभूत मूल्य हो । राजनीति भनेको केवल सत्ता प्राप्त गर्ने प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, यो समाजको भविष्य निर्माण गर्ने प्रक्रिया पनि हो ।
जब कुनै नेता जनताको मतबाट चुनिन्छ, त्यसले केवल व्यक्तिगत सफलता प्राप्त गर्दैन, उसले एउटा ठूलो जिम्मेवारी पनि स्वीकार गरेको हुन्छ । त्यो जिम्मेवारी भनेको जनताको आशा, सपना र विश्वासलाई व्यवहारमा उतार्नु हो । गोरखाको इतिहासले सधैं एउटा सन्देश दिन्छ—यो भूमि नेतृत्व जन्माउने भूमि हो, तर त्यो नेतृत्वले जनताको विश्वासलाई कहिल्यै कमजोर बनाउन हुँदैन ।
गोरखाली जनताले आफ्नो मत दिनु भनेको उनीहरूले आफ्नो सम्मान र भरोसा सुम्पनु हो । यदि त्यो विश्वासको सम्मान गरियो भने नेता र जनताबीचको सम्बन्ध अझ बलियो बन्छ। तर यदि त्यो विश्वासलाई उपेक्षा गरियो भने त्यो केवल राजनीतिक असफलता मात्र होइन, जनताको भावनाको अपमान पनि बन्न सक्छ । आजको नेपाली राजनीति धेरै चुनौतीहरूले घेरिएको छ ।
कतिपय ठाउँमा नेताहरूले जनताको अपेक्षा पूरा गर्न नसकेको कारणले राजनीति आलोचनाको विषय बन्ने गरेको छ । यस्तो अवस्थामा नयाँ पुस्ताका नेताहरूले फरक सोच र व्यवहार देखाउनु अत्यन्त आवश्यक छ । उनीहरूले राजनीतिलाई व्यक्तिगत लाभको साधन नभई जनताको सेवा गर्ने माध्यम बनाउनु पर्छ । सुधन गुरुङ जस्ता नेतृत्वका लागि अहिले ठूलो अवसर पनि छ र जिम्मेवारी पनि । अवसर यस अर्थमा कि उनीहरूले जनताको विश्वास जितेर नयाँ उदाहरण प्रस्तुत गर्न सक्छन् ।
जिम्मेवारी यस अर्थमा कि उनीहरूले त्यो विश्वासलाई कायम राख्न निरन्तर मेहनत गर्नुपर्छ । गोरखाको विकास र समृद्धिका लागि शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार, कृषि र रोजगारीका क्षेत्रमा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक छ । आज पनि धेरै ग्रामीण क्षेत्रहरू विकासका दृष्टिले पछि परेका छन् । सडक, विद्यालय, स्वास्थ्य सेवा र आर्थिक अवसरहरूको विस्तार बिना कुनै पनि क्षेत्रको वास्तविक विकास सम्भव हुँदैन । त्यसैले नेतृत्वले यी विषयहरूलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्नु जरुरी छ ।
गोरखाको गौरव केवल इतिहासको पानामा सीमित रहनु हुँदैन । त्यो गौरव आजको पुस्ताले पनि अनुभव गर्न सक्नुपर्छ । यदि विकास, सुशासन र सामाजिक न्यायका क्षेत्रमा ठोस काम गर्न सकियो भने गोरखा फेरि पनि उदाहरणीय जिल्ला बन्न सक्छ । गोर्खाली जनताको एउटा विशेषता छ—उनीहरू सम्मान दिन जान्दछन्, तर अपमान सहेर बस्ने स्वभाव राख्दैनन् ।
उनीहरू स्पष्ट र इमानदार नेतृत्व चाहन्छन् । त्यसैले कुनै पनि नेताले जनताको मतलाई हल्का रूपमा लिनु हुँदैन । जनताको मत भनेको केवल चुनावी अंकगणित होइन, त्यो जनताको आत्मसम्मानको प्रतिनिधित्व पनि हो । सुधन गुरुङलाई गोर्खाली जनताको सन्देश स्पष्ट छ—गोरखालीको शिर सधैं उच्च राख्नुहोस् । जनताको मतलाई सम्मान गर्नुहोस् । राजनीतिलाई सेवा र जिम्मेवारीको मार्ग बनाउनुहोस् ।
यदि नेतृत्वले इमानदारी, पारदर्शिता र जनताप्रतिको उत्तरदायित्वलाई प्राथमिकतामा राख्न सक्छ भने राजनीति प्रति जनताको विश्वास पनि पुनः स्थापित हुनेछ। त्यसले गोरखालाई मात्र होइन, सम्पूर्ण देशलाई सकारात्मक दिशा दिन सक्छ । ती अग्रज नेताहरूले देखाएको मार्गदर्शन आजको पुस्ताका लागि पनि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ । उनीहरूले राजनीतिको अर्थ केवल सत्ता प्राप्ति नभई समाजको परिवर्तन र न्यायको स्थापना हो भन्ने सन्देश दिएका थिए । यही कारणले गोरखाको राजनीति केवल शक्ति केन्द्रित राजनीति नभई विचार र चेतनामा आधारित राजनीति पनि रहँदै आएको छ ।
गोरखाको अर्को विशेषता भनेको यहाँबाट जन्मिएका अग्रज नेताहरूको योगदान हो । विभिन्न कालखण्डमा गोरखाबाट धेरै सक्षम, दूरदर्शी र प्रभावशाली नेताहरू उदाएका छन् । ती नेताहरूले केवल स्थानीय स्तरमा मात्र होइन, राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन् । उनीहरूले संघर्ष, समर्पण र नेतृत्वद्वारा देशलाई नयाँ दिशा दिन प्रयास गरेका थिए ।
ती अग्रज नेताहरूले देखाएको मार्गदर्शन आजको पुस्ताका लागि पनि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ । उनीहरूले राजनीतिको अर्थ केवल सत्ता प्राप्ति नभई समाजको परिवर्तन र न्यायको स्थापना हो भन्ने सन्देश दिएका थिए । यही कारणले गोरखाको राजनीति केवल शक्ति केन्द्रित राजनीति नभई विचार र चेतनामा आधारित राजनीति पनि रहँदै आएको छ । आजको समयमा पनि गोरखाको राजनीतिक चेतना उस्तै सक्रिय र सचेत रहेको देखिन्छ । यहाँका जनताले राजनीतिक घटनाक्रमलाई गहिरो रूपमा विश्लेषण गर्छन् र सही निर्णय लिन प्रयास गर्छन् ।
लोकतन्त्रमा जनताको चेतना नै सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो । जब जनता सचेत हुन्छन्, तब राजनीति पनि जिम्मेवार बन्न बाध्य हुन्छ । यसै सन्दर्भमा गोरखाबाट उदाउँदै गरेका नयाँ नेतृत्वहरूबाट जनताले धेरै आशा राखेका छन् । नेतृत्व केवल पद प्राप्त गर्ने माध्यम होइन, समाजलाई सकारात्मक दिशा दिने जिम्मेवारी पनि हो ।
अन्ततः गोरखाली जनताको आशा यही हो—गोरखाको नाम सधैं सम्मानका साथ उच्च रहोस्, जनताको मत कहिल्यै अपमानित नहोस् र नेतृत्वले सधैं जनताको विश्वासलाई आफ्नो मार्गदर्शक बनाओस् । सुधन गुरुङलाई गोर्खाली जनताको यही शुभकामना छ—उनले आफ्नो राजनीतिक यात्रामा सधैं जनताको पक्षमा उभिन सकून्, गोरखाको गौरव अझ उज्यालो बनाऊन् र गोर्खाली जनताको विश्वासलाई कहिल्यै कमजोर हुन नदिऊन् ।
