जनशक्ति : रोजगारी

काठमाडौं । नुवाकोटकी ३० वर्षीय विष्णुकुमारी तामाङ काठमाडौंको नेपालटारमा सानोतिनो टेलर चलाउँथिन् । उनले टेलर संचालन गरेको ५ वर्ष जति भइसकेको थियो । उनले आफ्नो टेलरमा २ जनालाई रोजगारी पनि दिएकी थिइन् । टेलर राम्रै चलेको थियो । आम्दानीले जेनतेन घरव्यवहार चलाउन पुगेको थियो । तर, यही बीचमा कसैले चीनमा गएर गार्मेन्टमा काम गर्न पाइने र मासिक २ सय ५० अमेरिकी डलर तलब पाइने कथा सुनायो । विष्णुमाया लोभिइन् । ‘कमाई राम्रै हुन्छ भने, विदेश देख्न पनि पाइने कमाइ पनि हुने भएपछि विदेश जान तयार भएँ, मासिक २ सय ५० डलर तलब हुन्छ भनेका थिए, ९० हजार रुपैयाँ तिरेर विदेश गएँ,’ विष्णुकमारीले भनिन् । उनी करिब ७ महिना अगाडि चीनको ल्याओनिङ प्रान्तस्थित दाङ्दोङ सहरको गार्मेट फ्याक्ट्रीमा कामका लागि पुगिन् । काम भने उनलाई पहिला सुनाए जस्तै गार्मेन्ट फ्याक्ट्रीमै पाइन् । तर, तलब भने कम । ‘तलब मासिक २ सय ५० डलर हुन्छ भनेका थिए, तर हामीलाई मासिक ५० डलरको दरले दिइयो, त्यो फ्याक्ट्रीमा हामी ४४ जना नेपाली महिला थियौं, हामीले यति तलबले हुदैन भन्यौं, अनि राति नै थप ५० डलर दिएर मासिक सय डलरमा काम लगाउने भने,’ उनले सुनाइन् । विष्णुकुमारीसँगै गएका अन्य महिलामध्ये केहीलाई सिलाई बुनाईबारे सामान्य जानकारी पनि थिएन । काम गर्ने फ्याक्ट्रीमा राम्रो व्यवहार पनि हुदैनथ्यो । वैदेशिक रोजागारीको लागि एकैचोटी ४४ नेपाली महिला पुर्याइएको दाङ्दोङ सहर चीन–उत्तर कोरिया सिमाना नजिक पर्छ । अहिले विष्णुकुमारी नेपाली राजदुतावासको सहयोगमा नेपाल फर्किसकेकी छन् । उनीसँगै गएकी रामेछाप घर भएकी रमिला घले भने म्यानपावरलाई ८० हजार रुपैयाँ बुझाएर दाङ्दोङ पुगेकी थिइन् । उनलाई पनि मासिक २ सय ५० डलर नै तलब दिने भनेर लगिएको थियो । ‘तलब पनि भनेअनुसार दिएनन्, एक दिनमा कम्तिमा पनि ११ घण्टा काम गर्नुपथ्र्याे, काम गर्न असाध्यै गाह्रो थियो, नेपाली राजदुतावासको सहयोगमा नेपाल फर्कन सक्यौं,’ घले भन्छिन् । सरकारले बैदेशिक रोजगारीको लागि चीन खुल्ला गरेको छैन । उनीहरु सबैजना अवैध रुपमा चीनमा काम गर्न पठाइएका व्यक्ति हुन् । विदेशमा आफन्त गुमाउँदै दैनिक २ परिवार बैदेशिक रोजगारीको शिलशिलामा अहिले दैनिक कम्तिमा १ हजार नेपाली विदेश जाने गरेका छन् । बैदेशिक रोजगार वोर्डका अनुसार यसरी विदेश गएकामध्ये दैनिक औसत २ जना नेपालीले विदेशमै ज्यान गुमाउने गरेका छन् । विदेशमा ज्यान गुमाउने नेपालीका नजिकका नातेदारलाई सरकारले प्रतिव्यक्ति ७ लाख रुपैयाँका दरले सहायता रकम दिन्छ । विदेशमा पतिको मृत्यू भएपछि सरकारले दिने सहायता रकम लिन काठमाडौं आएकी थिइन् सल्यानकी जुना ठकुरी । २९ वर्षीय जुना २ सन्तानकी आमा हुन् । ३ वर्ष अगाडि मलेसिया गएका उनका श्रीमान् रामेश्वर ठकुरीको मृत्यु भएको थियो । ‘आज नाइट बसमा आएकी हूँ, मेरा दाजु र श्रीमानका दाजु (जेठाजु) पनि सँगै आउनु भएको छ,’ १३ पुसमा दिउसो बैदेशिक रोजगार बोर्डमा भेटिएकी जुनाले भनिन् । रामेश्वर बैदेशिक रोजगारी सकेर नेपाल फर्कने तयारीमा थिए । उनी नेपाल फर्कन १ महिना मात्रै समय बाँकी थियो । इलाम घर भएकी ३१ वर्षीय इशा राई पनि वोर्डमा चक्कर लगाउदै थिइन् । उनका श्रीमान् केशव राईको बैदेशिक रोजगारीको शिलशिलामा साउदी अरबमा मृत्यु भएको थियो । इशा पनि आफ्ना जेठाजुसँग सहायता रकम लिन काठमाडौं आएकी थिइन् । यी प्रतिनिधि घटना मात्रै हुन् । बैदेशिक रोजगारीको अध्यारो पक्षमा महिला पीडित हुने अवस्था बढ्दै गएका तथ्यांकले देखाएको छ । केही घटनामा महिला आफै प्रत्यक्ष रुपमा प्रभावित भएका छन् भने केही घटनामा अप्रत्यक्ष रुपमा प्रभावित भएका छन् । वार्षिक रुपमा वैदेशिक रोजगारीका लागि गएका करिब ८ सय जनाले ज्यान गुमाउने गरेको तथ्यांक वैदेशिक रोजगार बोर्डसँग छ । आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा ८ सय २१ जनाले ज्यान गुमाएका थिए ।

काठमाडौं । बीमा क्षेत्रमा काम गर्न इच्छुकलाई प्राइम लाइफ इन्स्योरेन्समा जागिर खुलेको छ । इन्स्योरेन्सले एक सूचना जारी गरी कम्पनीको शाखा प्रबन्धक, उपशाखा प्रमुख र अप्रेशन सपोर्ट पदको लागि केही संख्यामा कर्मचारी मागेको हो । इच्छुकले उक्त पदको लागि आवेदन दिन सक्नेछन् । उक्त सबै पदका लागि न्यूनतम स्नातक गरेको हुनुपर्ने छ । साथै, बीमा व्यवसायमा लामो समय आवद्द भई अनुभव हासिल गरेकाहरुको हकमा प्लस २ उत्तीर्ण गरेकाले पनि आवेदन दिन पाउने इन्स्योरेन्सले जनाएको छ । सो मध्ये शाखा प्रबन्धक र उपशाखा प्रमुख पदको लागि जीवन बीमा व्यवसायलाई प्रवद्र्धन गर्न सक्ने सीप तथा क्षमता भएका उम्मेदवारलाई विशेष प्राथमिकता दिने कम्पनीले जनाएको छ । त्यस्तै, अप्रेशन सपोर्ट कर्मचारी पदको लागि शाखा संचालन सम्बन्धी सीप भएको व्यक्ति तथा अनुभवीलाई विशेष प्राथमिकता दिने इन्स्योरेन्सले जानकारी दिएको छ । योग्यता पुगेका तथा बीमा क्षेत्रमा काम गर्न इच्छुक व्यक्तिले आगामी पुस २७ गते साँझ ५ बजेसम्म आवेदन दिनसक्नु पर्ने छ । आवेदक मध्ये राम्रो संचार, प्रस्तुति तथा कम्प्युटरमा दक्ष भएका तथा स्थानीयले बढी प्राथमिकता पाउने छन् ।

काठमाडौं । नेपाल र भुटानको आयोजनामा १२औँ रोट्रयाक्ट डिस्ट्रिक्ट कन्फरेन्स ललितपुरमा सम्पन्न भएको छ । सम्मेलनको उद्घाटन रोटरी नेपालका डिष्ट्रिक्ट गभर्नर किरण लाल श्रेष्ठले गरेका हुन् । रोट्रयाक्टले आयोजना गर्ने वार्षिक कार्यक्रम अन्तर्गत १२औँ रोट्रयाक्ट डिस्ट्रिक्ट कन्फरेन्स भएको हो । सम्मेलनलाई सफल पार्न रोट्रयाक्ट क्लब अफ विराटनगर, महाबौद्ध, काष्ठमण्डप, पाटन वेस्ट र बालाजुले संयुक्त रूपमा व्यवस्थापनको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । नेपालभर १ सय २७ वटा रोट्रयाक्ट क्लब रहेका छ्न । जसमा ८२ वटा क्लब कन्फरेन्समा सहभागी रहेको डिष्टिक्ट रोट्रयाक्ट रिप्रिजेन्टेटिभ (डिआरआर) स्नेहा शाक्यले बताईन ।’युवामा लगानी’ (इन्भेष्टिंग इन युथ) विषयको सेरोफेरोमा रहेर सम्मेलनमा छलफल गरिएको थियो । विभिन्न क्षेत्रमा सफल भएका व्यक्तिहरुलाई सम्मेलनमा प्यानल डिस्कसनमा बोलाएर युवामा लगानी संगै अन्य विषयमा छलफल भएको हो । विगतका वर्षहरुमा जस्तै यसपालीको सम्मेलनमा पनि युवाहरुलाई लक्षित गरेर युवासंग सम्बन्धित विषयमा छलफल भएको उक्त समारोहमा युवाहरुलाई सकरात्मक उर्जा प्रदान गर्न र रोट्रयाक्ट र रोटरीको भुमिकाको बारेमा अवगत गराउनमा सहयोग पुगेको आयोजकले जनाएको छ । रोट्रयाक्ट क्लबका सदस्यहरुलाई हौसला प्रदान गर्न तथा ’युवामा लगानीमा’ विषयमा साझा पार्टिका संयोजक रविन्द्र मिश्रले आफ्नो जीवनी सहित पत्रकारिताको यात्रा देखि बिबिसि नेपाली सेवा र राजनीति यात्रा बारे उनले बताएका थिए । सम्मेलनमा प्यानलको थिम (वर्किंग टुगेदर कनेक्टींग द डट) मा समता फाउण्डेशन नेपालका कार्यकारी अध्यक्ष प्रदिप परियार, डेमोला फसिलिटेटर, डेमोला नेपाल संकायका उद्गम खड्का, रेडियो कान्तिपुरका उपसम्पादक दिवा भट्टराई र खोज पत्रकारिताकी केन्द्रकी अध्यक्ष नम्रता शर्माले सहकार्य बारे छलफल गरेका थिए । त्यस्तै अर्को प्लानल डिस्कसनमा विवेकशिल नेपाली दलकी रन्जु दर्शना, युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयका सचिव रामप्रसाद थपलिया, सफल व्यापारी सौरभ ज्योतिले युवामा लगानी विषयमा छलफल गरेका थिए । जसको मोड्रेट निवर्तमान डिआरआर सौगात गौतमले गरेका थिए ।सम्मेलनको दोस्रो दिन रोट्रयाक्ट क्लब अफ दमौलीले मौलिक कौराहा नृत्य समेत प्रस्तुत गरेको थियो ।त्यस्तै विभिन्न सरोकारवालाहरूले युवामा कसरी लगानी गर्न प्रयास गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा सम्मेलन केन्द्रित रहेर विविध छलफल भएको थियो । सम्मेलनको दोस्रो दिन आगामी वर्षका लागि आगामी रोटा वर्ष २० – २१ का डिआरआर सन्जिव पौडेलले आफ्नो डिस्टिक्ट टिम र थिम (क्रियटिङ भ्यालु) समेत सार्वजनिक गरेका थिए ।आगामी रोटर्याक्ट नेपालका प्रमुख पौडेल नेतृत्वको वर्ष २०–२१ को टिममा सर्जेन्ट एट आर्म्समा सुदिप प्रसाई ठकुरी, पब्लिक रिलेसन अफिसरमा सुशान्त अधिकारी, क्रियटिभ लिडमा प्रकृति ढकाल, टेक्निकल अफिसरमा अनिल पाण्डे, मिडिया अफिसर विशन क्षेत्री र शिखर लाल डोटेल, प्रोफेसनल डिभलपमेन्टमा प्रवेश गौतम रहेका छन् । यस्तै, इन्टरनेशनल सर्भिस वृधिका सेन्चुरी , कम्युनिटी सर्भिस रेशम खड्का , क्लब सर्भिस डिरेक्टर सुनिल फुयाँल रहेका छन् ।ट्रेजरमा आशिष वाग्ले, असिस्टेन्ट ट्रेजरमा प्रकाश शर्मा, सृष्टि त्रिपाठी र आदर्श श्रेष्ठ, लिडरसिप ट्रेनरमा साविकराज न्यौपाने, असिस्टेन्ट लिडरसीप ट्रेनरमा ऋषभराज जोशी , बुद्दि जोगी र दिनेश अग्रवाल, सेक्रेटरी सम्विद घिमिरे, असिस्सटेन्ट सेक्रेटरीमा सुनिल घिमिरे, निर्भीक केसी र लक्ष्मण खरेल रहेका छन् । साथै १३ ओटा जोनका जेडआरआर पनि रहनेछन् । यस्तै, एडिआरआरमा आशिव कर्माचार्य, सन्नी गोयल र सागर मल्ल ठकुरी रहेका छन् । डिआरआर इलेक्टको रुपमा सुमित बज्राचार्य रहेका छन् । २ दिन चलेको कन्फरेन्स ‘युवामा लगानी’ विषयमा केन्द्रित थियो । त्यस्तै गरी डिष्टिक रोटर्याक्ट कमिटीमा सुन्दर अधिकारी, विरोध सुवेदि, अविन तुलाधर, दुर्गेश श्रेष्ठ र राहुल कैसधन रहेका छन् भने १३ जोन मध्ये जोन प्रमुख (जेडआरआर) का रूपमा क्रमश आकृति भण्डारी, निरज खनाल, सन्दिप पौडेल, विश्व दर्शन पराजुली, लोकराज पाण्डे, रितेश श्रेष्ठ, पुजा माली, डोल्मा शेर्पा, सदिक्क्षा कंडेल, मनिसा श्रेष्ठ, दिनेश गैह्रे, धनन्जय वर्नवाल, प्रकाश कर्नले रिप्रन्जेटेटिभ गर्ने कुरा आगामी बर्षका अध्यक्ष सन्जिव पौडेलले जानकारी दिए ।